مساله ربا - صفحه : 92

می‏شود صورت كلی به آن داد و گفت گندم خراسان . همينقدر كه بشود صورت‏ كلی به آن داد ، می‏توان حساب را برد روی كميت . و درباره معدود ما اينطور استنباط كرديم كه آن روايات كه مسئله معدود را آورده‏اند ، مقصود نه معدودهايی است كه از قبيل مكيل و موزون‏اند يعنی‏ با كميت قابل تقديرند و احيانا تبديل به مكيل و موزون هم می‏شوند ، مثل‏ تخم مرغ . بلكه مقصود معدودهايی از قبيل اسب و شتر است كه آنها را نمی‏شود با كميت معين كرد و زياده در مورد آنها صدق نمی‏كند . اما مسئله اسكناس . ما نگفتيم كه حتما ماليت مال خود اسكناس است‏ بلكه گفتيم كه بنابراين مطلب است . اين يك امر اقتصادی است و امری‏ نيست كه فقيه روی آن نظر بدهد يعنی يك موضوع است . اينكه آيا اسكناس‏ خودش واقعا ماليت دارد يا اينكه اسكناس هم به منزله يك سند است و خودش ماليت ندارد ، يك امر فقهی نيست كه فقيه بايد روی آن نظر بدهد . يك امر اقتصادی است . اگر در واقع و خارج ثابت بشود كه اسكناس حكم‏ سند را دارد ، فقها هم از حرف خود دست بر می‏دارند . مثلا در مسئله تمبر ، من خودم در حاشيه رساله آقای ميلانی نوشته‏ام [ كه ] مسئله تمبر به عقيده‏ من هيچ درست نيست . اينكه می‏گويند تمبر خودش ماليت دارد و مثلا يك‏ تمبر دو ريالی ، دو ريال ماليت دارد صحيح نيست . تمبر به منزله رسيدی‏ است برای دولت . دولت كه می‏خواهد پاكت مرا برساند دو ريال می‏خواهد بگيرد . تمبری كه من روی پاكت می‏زنم ، رسيد پول من است نه اينكه تمبر ماليت دارد . در اسكناس هم بعيد نيست كه همان حرف شما درست باشد . آنها اينطور