درسهاي الهيات شفا1 - صفحه : 358

بوده است . می‏گويند مقداری در كتاب شرح ابن رشد و مقداری هم در كتاب‏ ارسطو هست كه او بهترين ناقل آراء فيثاغورث و مانند او است . دوباره به عبارات شيخ برمی‏گرديم : تركيب اشياء از وحدت و ثنائيه " وقوم جعلوها مبادی‏ء ولم يجعلوها مفارقه ، وهم أصحاب فيثاغورث ، وركبوا كل شی‏ء من الوحده والثنائيه ، وجعلوا الوحده فی حيز الخير والحصر ، وجعلوا الثنائيه فی حيز الشر وغير الحصر " . اينها هر چيزی را مركب دانسته‏اند از وحدت و ثنائيه . در اينجا بجای‏ ثنائيه بايد چيزی نظير كثرت باشد ، و ظاهرا هم ثنائيه منظور كثرت است‏ نه خصوص عدد دو . احتمال هم می‏رود كه اگر مثلا بجای وحدت و ثنائيه ، فرد و زوج را هم بياوريم باز درست باشد . ولی خوب ، در متن همان وحدت است‏ ، پس اگر بجای ثنائيه كثرت بياوريم بهتر است . در اينجا دو مطلب است : يكی اينكه همانطور كه حكما خير را به وجود تحليل می‏كنند و شر را به عدم ، او خير را به وحدت تحليل كرده و شر را به‏ كثرت . هر چه وحدت بيشتر باشد خير آن اكثر است و هر چه كثرت رسوخ‏ بيشتر پيدا كند شر بيشتر می‏شود . كما اينكه اين تعبير با آنچه كه فلاسفه‏ ما در باب مساوق بودن وحدت و وجود می‏گويند جور در می‏آيد [ كه هر چه‏ وحدت بيشتر باشد كمال وجودی آن شی‏ء بيشتر است ] . مطلب ديگر محدود و نامحدود است . يعنی از وحدت تعبير به محدود كرده‏اند و از كثرت به نامحدود تعبير كرده‏اند . و نيز وحدت رامساوی با فرد می‏دانستند و كثرت را مساوی زوج . در كتابهای تاريخ فلسفه بجای كلمه‏ " حصر " كه شيخ در اينجا آورده است ، كلمه محدود می‏آورند . يعنی آن‏ گروه می‏گفتند يك نوع تضاد ميان محدود و نامحدود است و عالم از تركيب‏ محدود و نامحدود درست شده است كه مقصودشان از محدود وحدت است و از نامحدود كثرت است .