مساله ربا - صفحه : 178

مولد بودن است . سوم اينكه طبق بيان ما اجاره دادن پول ممكن نيست ( كما اينكه بذل منفعت آن بدون اجرت هم ممكن نيست مگر اينكه همراه با تمليك‏ عين باشد . ) ولی قرض دادن غير از اجاره دادن است . در اجاره تمليك‏ عين نيست و در قرض تمليك عين می‏باشد . اكنون بايد ديد اخذ ربا در قرض‏ دادن پول صحيح است يا نه ؟ در اين باره به زودی بحث خواهيم كرد .

6 - طبيعت قرض ابا دارد از ربا

( اين وجه عام است و در پول و غير پول هر دو جاری است ) زيرا قرض‏ تمليك است و پس از تمليك اجاره گرفتن از منافع مملك صحيح نيست . بيان اين وجه چنين است : هر كسی حق دارد از مال خود به دو طريق استفاده‏ كند يكی اينكه آنرا مصرف كند دوم آنكه آنرا سرمايه و وسيله توليد و افزايش قرار دهد . وسيله توليد و افزايش قرار دادن به دو نحو است يكی‏ به اين نحو كه عين شخصی را حفظ می‏كند و آنرا در قبال اخذ ثمن به ديگری‏ واگذار می‏كند و به عبارت ديگر آن را مستغل قرار می‏دهد كه يكی از مصاديق‏ آن مزارعه و مساقات است و يكی ديگر از مصاديق آن اجاره است . ( واضح‏ است كه عين در اين صورت در معرض استهلاك تدريجی و از بين رفتن است ، اگر چه ملاك صحت اجاره اين استهلاك نيست ولی خسارات وارده بر عين‏ متوجه به مالك است نه به مستأجر ) . ديگر به اين نحو است كه نوع و معادل آنرا برای خود در خارج حفظ می‏كند مثل اينكه با مالش تجارت كند خواه خودش مباشرت كند يا ديگری ( كه در اين صورت مضاربه خواهد بود ) . در اين طريق مال نوعی در ملك مالك باقی