تعليم و تربيت در اسلام - صفحه : 383

تصميماتی كه بايد بگيرد و كارهايی كه بايد انجام دهد و آنچه كه واقع شده‏ ، ارزيابی كارهای خودش در گذشته ، ارزيابی رفقائی كه با آنها معاشرت‏ می‏كند ، ارزيابی كتابهايی كه آن كتابها را مطالعه كرده است ، درباره همه‏ اينها فكر كند . مثلا كتابی را خوانده ، بعد بنشيند فكر كند كه من از اين‏ كتاب چه گرفتم ؟ اين كتاب در من چه اثری گذاشت ؟ آيا اثر خوب گذاشت‏ يا اثر بد ؟ بعد در انتخاب كتاب ديگر [ دقت می‏كند ] . انسان كه آنقدر وقت و فرصت ندارد كه تمام كتابهای دنيا را مطالعه كند ، بلكه بايد انتخاب نمايد . جمله‏ای از اميرالمؤمنين نقل كرده‏اند كه در نهج‏البلاغه نيست ولی در كتب‏ حديث هست : « العمر قصير و العلم كثير ، فخذوا من كل علم ظروفه و دعوا فضوله » ( 1 ) . ( تعبير ، چنين چيزی است ) . عمر كوتاه است و علم زياد ( يعنی آموختنی زياد ) پس ، از هر علمی آن خوبيهايش را بگيريد و زياديهايش را رها كنيد . بنابراين حتی در كتاب خواندن ، انسان بايد انتخاب داشته باشد . در رفيق و معاشر ، انسان بايد انتخاب داشته باشد ، و انتخاب بدون فكر معنی‏ ندارد . حساب بكند روی رفقا و دوستانش ، كه از معاشرت آنها چه بهره و نصيبی می‏برد ؟ خوب ؟ بد ؟ روی كارهای شخص خودش فكر كند كه چه اثری روی‏ او گذاشته و چه نصيب و بهره‏ای از آنها برده است . مهمتر ، هر كاری كه‏ می‏خواهد درباره آن تصميم بگيرد ، اول فكر بكند ، بعد تصميم بگيرد ، در صورتی كه غالبا تصميماتی كه ما می‏گيريم ، از حد لازم تفكر قبلی كم بهره‏ است ،

پاورقی : . 1 بحار 219 / 1 با تفاوت در عبارت .