فطرت - صفحه : 161

كارل ماركس نيز هموست به نام فويرباخ . فويرباخ ، آلمانی است و او را به منزله استاد كارل ماركس گرفته‏اند ولی نه به معنای اينكه رسما در كلاس‏ او تحصيل كرده باشد بلكه به عنوان كسی كه از افكار او خيلی استفاده كرده‏ و به افكار او استناد كرده است . افكار كارل ماركس دو ركن دارد ، از نظر منطق و طرز تفكر تابع هگل است ، يعنی منطق ديالكتيك ، [ و از نظر فلسفه اجتماعی تابع فويرباخ ] . ولی هگل ماترياليست نبوده است ، يك‏ نوع افكار خاصی دارد كه حتی بعضی می‏گويند او ايده‏آليستی است كه در عين‏ حال قائل به خدا نيست ، ولی برخی می‏گويند قائل به خدا هست . نه ، قائل‏ به خدا هست ولی تصورش از خدا با تصور ديگران اندكی فرق دارد . فويرباخ‏ شهرتش در افكار مادی در همين تحليلی است كه از مذهب كرده است و آن‏ تحليلش اين است كه گفته است مذهب ناشی از همين حالت از خود بيگانگی‏ انسان نسبت به خودش است . " از خود بيگانگی " نيز در فلسفه اروپا برای اولين بار بوسيله هگل طرح می‏شود ، چيزی در فلسفه انسان به نام " از خود بيگانگی " كه شايد تعبير صحيحترش " با خود بيگانگی " باشد يعنی‏ برای انسان عواملی پيش می‏آيد كه خودش از خودش ( با خودش ) بيگانه‏ می‏شود . حال اين خودش يك مسأله‏ای است كه چطور می‏شود كه انسان خودش با خودش بيگانه بشود ؟ اصلا چنين چيزی امكان دارد ؟ چون بيگانگی و نقطه‏ مقابلش خويشاوندی دو طرف می‏خواهد . در اين صورت چطور می‏شود كه انسان‏ خودش با خودش بيگانه بشود ؟ اين معنايش اين است كه انسان خودش را با غير خودش اشتباه می‏كند ، يعنی انسان يك واقعيتی دارد ، يك خود واقعی‏ دارد ، بعد چيزی را كه او " ناخود " است - يعنی او خودش نيست ولی‏ خودش را او