انسان و سرنوشت - صفحه : 11

ملحدی [ يعنی مسلمانان ] سبب شده اروپای مسيحی از حال توحش و جهالت‏ خارج گردد ، و لذا آن را مكتوم نگاه می‏دارند ، ولی اين نظريه درجه‏ای‏ بی‏اساس و تأسف‏آور است كه به آسانی می‏توان آن را رد نمود . . . نفوذ اخلاقی همين اعراب زاييده اسلام ، آن اقوام وحشی اروپا را كه سلطنت روم‏ را زير و زبر نمودند ، داخل در طريق آدميت نمود و نيز نفوذ عقلانی آنان‏ دروازه علوم و فنون و فلسفه را كه از آن بكلی بی‏خبر بودند به روی آنها باز كرد و تا ششصد سال استاد ما اروپاييان بودند " ( 1 ) . ويل دورانت در تاريخ تمدن می‏گويد : " پيدايش و اضمحلال تمدن اسلام از حوادث بزرگ تاريخ است . اسلام طی‏ پنج قرن ، از سال 81 هجری تا 597 هجری ، از لحاظ نيرو و نظم و بسط قلمرو و اخلاق نيك و تكامل سطح زندگانی و قوانين منصفانه انسانی و تساهل دينی [ احترام به عقايد و افكار ديگران ] و ادبيات و تحقيق علمی و علوم و طب و فلسفه پيشاهنگ جهان بود " ( 2 ) . هم او می‏گويد : " دنيای اسلام در جهان مسيحی نفوذهای گونه‏گون داشت . اروپا از ديار اسلام غذاها و شربتها و دارو و درمان و اسلحه و نشانهای خانوادگی ، سليقه‏ و ذوق هنری ، ابزار و رسوم صنعت و تجارت ، قوانين و رسوم دريانوردی را فرا گرفت و غالبا لغات آن را نيز از مسلمانان اقتباس كرد . . . علمای‏ عرب ( مسلمان ) رياضيات و طبيعيات و شيمی و هيأت و طب يونان را حفظ كردند و به كمال رسانيدند و ميراث يونان را كه بسيار غنی‏تر شده بود ، به‏ اروپا انتقال دادند . . . فيلسوفان عرب ( مسلمان ) مؤلفات ارسطو را برای اروپای مسيحی حفظ و ضمنا تحريف كردند . ابن سينا و ابن رشد از مشرق‏ بر فلاسفه مدرسی اروپا پرتو افكندند و

پاورقی : . 1 تمدن اسلام و عرب ( چاپ چهارم ) ، ص . 751 . 2 تاريخ تمدن ، ج / 11 ص . 317