آشنايي با قرآن 8 - صفحه : 165

اشيا معنايش اين است كه برخلاف آنچه كه ما خيال می‏كنيم ، مثلا اين ناخن‏ من كه در اينجا قرار دارد و ستاره‏ای كه در دورترين كهكشانها قرار گرفته‏ است با يكديگر وابستگی دارند ، يعنی وجود هر يك از اينها بدون ديگری‏ محال است ، در صورتی كه انسان خيال می‏كند كه اشيا به يكديگر وابستگی‏ ندارند . گاهی ما مثلا می‏گوييم همين مورچه اگر نمی‏بود چه می‏شد ؟ نمی‏دانيم‏ كه همين مورچه‏ای كه در اينجا وجود دارد يك ركن از اركان عالم است . اين‏ تصورش خيلی مشكل است ولی حقيقت است ، يعنی اگر به فرض محال ( چون‏ حذف كردنش محال است ، ما مورچه را هم بكشيم بالاخره معدومش نكرده‏ايم ، شكلش را تغيير داده‏ايم ) ما مجموع اتمهايی كه مورچه را تشكيل داده از بين می‏برديم و قدرت می‏داشتيم كه آن را معدوم مطلق كنيم ، تمام نظام عالم‏ بهم می‏خورد . اين مقدار وابستگی ميان اشيا هست ، و هر موجودی در كار خودش است . اگر نقش هر چيزی را در مجموع دستگاه خلقت بدانيم ، آنوقت‏ نقش كل دستگاه خلقت را هم می‏دانيم . اين است كه قرآن می‏فرمايد: " « ما تری فی خلق الرحمن من تفاوت فارجع‏ البصر هل تری من فطور »" در خلقت رحمان تفاوت ( به همان معنی كه عرض‏ كردم نه اختلاف ، به معنی تبعيض ، به معنی اينكه يك چيزی مورد توجه و عنايت و تدبير باشد و چيز ديگر نباشد ) هرگز نمی‏بينی .

سستی در كار عالم نيست

قرآن می‏گويد : باز هم نگاه كن ( بار ديگر چشمت را تيز كن ) ببين آيا يك سستی و فطور و شكافی در كار عالم می‏بينی ؟ ( همان بهم پيوستگی ) هر چه كه می‏بينی ، خرابی در كار عالم نيست . هر خرابی