درسهاي الهيات شفا1 - صفحه : 375

در معرض آن امر خارجی قرار می‏گيرد و ماهيت و ذاتش هم مانع از الحاق آن‏ امر خارجی نيست . تالی فاسد اين فرض اينست كه [ شأن آن مفارقات است‏ كه مادی شوند و شأن اين ماديات است كه مفارق شوند ] ، مثل آدمی كه در اصفهان است و می‏تواند جای خود را با شخصی كه در تهران است عوض كند و مانعی ندارد كه اين به جای آن باشد و آن به جای اين . در حاليكه اين خلاف‏ آن است كه فكر می‏كردند و آن را بسته‏اند و فرض كرده‏اند . افراد محسوس‏ معلولند ، مادی هستند ، آنها علتند و جاويدانند . اين تجافی است و امكان‏ ندارد كه يكی به ديگری تبديل شود و بجای آن قرار گيرد . اين امر تصادفی‏ نيست كه بگوئيم تصادفا چنين شده است . " و أيضا فان هذه الماده التی مع العوارض اما أن تحتاج الی مفارقات‏ أولا تحتاج اليها ، فان كانت تحتاج الی مفارقات ، فانما تحتاج الی‏ مفارقات غيرها لطبائعها ، فتحتاج المفارقات أيضا الی اخری ، وان كانت‏ هذه انما تحتاج الی مفارقات لما عرض لها حتی لو لا ذلك العارض لكانت‏ لا تحتاج الی مفارقات ألبته ، ولا كان يجب أن يكون للمفارقات وجود البته‏ ، فيكون العارض للشی‏ء يوجب وجود أمر أقدم منه وغنی عنه ، ويجعل‏ المفارقات محتاجه . اليها حتی يجب لها وجود " . اين " وأيضا " همان بود كه گفتيم هم احتمال اينكه دنبال برهان قبل‏ باشد هست و هم احتمال اينكه برهان مستقل باشد . ولی ما ترجيح می‏دهيم كه‏ برهان مستقلی باشد و بيانی هم كه كرديم اصولا به اين عنوان برهان مستقلی‏ بود . [ اين ماده‏ای كه با عوارض است و اين طبيعت مادی ] يا محتاج‏ مفارق است يا محتاج نيست . محتاج نبودن را بعد می‏خوانيم . [ اما اگر محتاج باشد ] ، آيا اين احتياج لذتها و به واسطه ماهيت مشتركه است ؟ پس در اين صورت آن مفارقات هم احتياج به مفارقات ديگری دارند . و اگر به آن مفارقات كه علت و حقيقت اينها هستند نيازمندند به سبب عوارض‏ خود اين ماديات ، يعنی منشأ احتياج اينها به آن علل اين عوارض هستند و اين عوارض اينقدر قدرت دارند كه آنها را محتاج آن