سيري در نهج البلاغه - صفحه : 248

ميان " كم برداشت كردن " از يك طرف و " زياد بازدهی دادن " از طرف ديگر موجود است ، بازدهی‏های انسانی انسان و تجليات شخصيت انسانی‏ انسان چه در قسمت عاطفه و اخلاق ، و چه در قسمت تعاونها و همكاريهای‏ اجتماعی ، و چه از نظر شرافت و حيثيت انسانی ، و چه از نظر عروج و صعود به عالم بالا همه و همه رابطه معكوس دارند با برداشتها و برخورداريهای‏ مادی . انسان اين ويژگی را دارد كه برداشت و برخورداری زياد از ماده و طبيعت‏ و تنعم و اسراف در لذات ، او را در آنچه هنر و كمال انسانی ناميده‏ می‏شود ضعيف‏تر و زبونتر و بی‏بارتر و عقيم تر می‏سازد ، و برعكس پرهيز از برداشت و برخورداری البته در حدود معينی گوهر او را صفا و جلا می‏بخشد ، فكر و اراده دو نيروی عالی انسانی را نيرومندتر می‏كند . اين حيوان است كه برداشت و برخورداری بيشتر او را در كمال حيوانی به‏ جلو می‏برد ، در حيوان نيز آنچه به منزله " هنر " ناميده می‏شود اينطور نيست ، يعنی يك حيوان برای اينكه چاقتر بشود و گوشتش بهتر مورد استفاده قرار بگيرد ، و يا برای اينكه شير و پشم بيشتری بدهد بايد هر چه‏ بيشتر تيمار شود ، اما يك اسب مسابقه چنين نيست ، اسب سر طويله محال‏ است كه از عهده مسابقه بيرون آيد ، اسبی می‏بايد كه روزها بلكه ماهها تمرين كم خوراكی ديده باشد و لاغر ميان