سيري در سيره ائمه اطهار - صفحه : 289

اينجور گفتند كه خليفه ! او تقصير ندارد ، او مردی است فقيه وعالم به‏ روايات ، اين مرد خيال كرد كه محمد بن عبدالله محض ، مهدی امت است و لذا با او بيعت كرد والا قصد او دشمنی با تو نبود . اين است كه ما می‏بينيم در تاريخ اسلام ، موضوع مهدی موعود ، از مسائل‏ بسيار مهم و قطعی است . ما همينجور كه دوره به دوره پيش می‏آييم می‏بينيم‏ حوادثی در تاريخ اسلام پيدا شده كه منشأش همين اعتقاد به ظهور مهدی موعود بوده است . بسياری از ائمه ما وقتی كه از دنيا می‏رفتند عده‏ای می‏گفتند شايد نمرده است ، شايد غايب شده است ، شايد مهدی امت است . اين امر راجع به حضرت امام موسی كاظم هست ، حتی راجع به حضرت باقر هست ، ظاهرا راجع به حضرت صادق هم هست ، و راجع به بعضی از ائمه ديگر نيز هست . حضرت صادق پسری دارند به نام اسماعيل كه اسماعيليه منتسب به او هستند . اسماعيل در زمان حيات حضرت از دنيا رفت . حضرت خيلی هم اسماعيل را دوست می‏داشتند . وقتی اسماعيل از دنيا رفت و او را غسل دادند و كفن‏ كردند ، حضرت صادق مخصوصا آمدند به بالين اسماعيل ، اصحابشان را صدا زدند ، كفن را باز كردند ، صورت اسماعيل را نشان دادند و فرمودند : اين‏ اسماعيل پسر من است ، اين مرد ، فردا ادعا نكنيد كه او مهدی امت است و غايب شد ، جنازه‏اش را ببينيد ، صورتش را ببينيد ، بشناسيد و بعد شهادت بدهيد . اينها همه نشان می‏دهد كه زمينه مهدی امت در ميان مسلمين به قدری قطعی‏ بوده است كه جای شك و ترديد نيست . تا آنجا كه من تحقيق كرده‏ام ، تا زمان ابن خلدون ، شايد حتی يك نفر از علمای