نظام حقوق زن در اسلام - صفحه : 156

كه قانون تطابق عقل و شرع را در اسلام بوجود آورده است . يعنی از نظر فقه‏ اسلامی و لا اقل فقه شيعه اگر ثابت بشود كه عدل ايجاب می‏كند فلان قانون‏ بايد چنين باشد نه چنان و اگر چنان باشد ظلم است و خلاف عدالت است ، ناچار بايد بگوئيم حكم شرع هم همين است . زيرا شرع اسلام طبق اصلی كه خود تعليم داده ، هرگز از محور عدالت و حقوق فطری و طبيعی خارج نمی‏شود . علماء اسلام با تبيين و توضيح اصل " عدل " پايه فلسفه حقوق را بنا نهادند ، گو اينكه در اثر پيشامدهای ناگوار تاريخی نتوانستند راهی را كه‏ باز كرده بودند ادامه دهند . توجه به حقوق بشر و به اصل عدالت بعنوان‏ اموری ذاتی و تكوينی و خارج از قوانين قراردادی اولين بار بوسيله مسلمين‏ عنوان شد ، پايه حقوق طبيعی و عقلی را آنها بنا نهاده‏اند . اما مقدر چنين بود كه آنها كار خود را ادامه ندهند و پس از تقريبا هشت قرن دانشمندان و فيلسوفان اروپائی از آن را دنبال كنند و اين افتخار را بخود اختصاص دهند ، از يكسو فلسفه‏های اجتماعی و سياسی و اقتصادی‏ بوجود آورند و از سوی ديگر افراد و اجتماعات و ملتها را با ارزش حيات‏ و زندگی و حقوق انسانی آنها آشنا سازند ، نهضتها و حركتها و انقلابها بوجود آورند و چهره جهانرا عوض كنند . بنظر من گذشته از علل تاريخی ، يك علت روانی و منطقه‏ای نيز دخالت‏ داشت در اينكه مشرق اسلامی مسئله حقوق عقلی را كه خود پايه نهاده بود دنبال نكند . يكی از تفاوتهای روحيه شرقی و غربی در اينست كه شرق تمايل‏ به اخلاق دارد و غرب به حقوق ، شرق شيفته اخلاق است و غرب شيفته حقوق ، شرقی بحكم