حماسه حسيني3 - صفحه : 111

مملكت خود خيانت كند . ولی اين قسم تأكيد و گرو گرفتن وجدان است . تا شخص بيعت نكرده ، فقط همان وظيفه كلی است كه قابل تفسير و تأويل است‏ ، ولی با بيعت ، شخص به طور مشخص اعتراف می‏كند به طرف و مطلب از ابهام خارج می‏شود و بعد هم وجدان خود را نيز گرو می‏گذارد ، و بعيد نيست‏ كه شرعا نيز الزامی فوق الزام اولی ايجاد كند . ولی در برخی موارد صرفا پيمان است مثل آنجائی كه قبل از بيعت ، هيچ الزامی در كار نيست . مثلا اگر خلافت به شورا باشد نه به نص ، قبل از بيعت هيچ الزامی نيست اما بيعت الزام آور می‏كند . امير المؤمنين كه با زبير و غير زبير به بيعت‏ استناد می‏كند در حقيقت مسئله منصوصيت را كه خلافت ابوبكر و عمر و عثمان‏ آنرا از اثر انداخته ، صرف نظر می‏كند و به يك اصل ديگر كه آن هم يك‏ اصل شرعی است استناد می‏كند همچنانكه خلفا نيز نص بر علی ( ع ) را ناديده گرفته و به يك اصل ديگر از اصول اسلام كه آن هم محترم است استناد كردند و آن شورا بود : « و شاورهم فی الامر 0 و امرهم شوری بينهم » . بيعت با رأی دادن در زمان ما كمی فرق می‏كند ، پر رنگ‏تر است . رأی صرفا انتخاب كردن است نه تسليم اطاعت شدن . بيعت اين است كه خود را تسليم‏ امر او می‏كند . بيعت از رأی دادن پر رنگ تر است . حالا ببينيم امام‏ حسين اگر بيعت می‏كرد ، اين بيعت چه معنيی داشت ؟ در اين مرحله يعنی مرحله امتناع از بيعت ، تكليف امام حسين يك‏ تكليف منفی است ( مانند مرحله چهارم و پنجم ) : بيعت نكردن ، برخلاف‏ مرحله اول و سوم كه تكليف مثبت پيدا