انسان و سرنوشت - صفحه : 77

« كل يوم هو فی شان »( 1 ) . خداوند هر روز دست در كاری است . از رسول خدا ( ص ) سؤال شد : " ا نحن فی امر فرغ منه ام فی امر مستانف ؟ ) " ( آيا ما به كارهايی سرگرميم كه خداوند از آنها فارغ شده‏ است ، يا آنكه پس از اين ، تكليف‏آنها روشن می‏شود ؟ ) فرمود : " « فی‏ امر فرغ منه و فی امر مستانف » " ( 2 ) ( شما به كارهايی سرگرميد كه هم‏ خداوند از آنها فارغ شده و هم فارغ نشده است ) .

تغيير ناپذيری در طبيعت

گفتيم در زبان پيشوايان دين چه در دعا و چه در غير دعا از دوگونگی قضا و قدر ياد شده است ، و توضيح داديم كه مجردات علوی ، قضا و قدرشان حتمی‏ است ، برخلاف موجودات طبيعت . بايد اضافه كنيم كه در طبيعت نيز قضا و قدرهای حتمی ، و به عبارت ديگر ، جريانهای غير قابل تبديل هست . در طبيعت ، هر موجودی مسبوق به عدم است و بايد از موجودات ديگر سرچشمه‏ بگيرد ، اين قضای حتمی است . هر موجود طبيعی بايد راه فنا و زوال پيش‏ بگيرد مگر اينكه تبديل شود به موجود غير مادی . اين نيز قضا و قدر حتمی‏ است . موجودات جهان طبيعت به مرحله‏ای می‏رسند كه تغيير مسير

پاورقی : . 1 رحمن / . 29 . 2 شرح اصول كافی ملاصدرا ، ذيل حديث . 394