آشنايي با علوم اسلامي 1 - صفحه : 139

معنی مربوط است . مثل آنچه قبلا در نفی ارزش قياس از قول دكارت و غيره‏ نقل كرديم كه گفتند : " در هر قياس اگر مقدمات معلوم است نتيجه خود بخود معلوم است و نيازی به قياس نيست ، و اگر مقدمات مجهول است قياس نمی‏تواند آنها را معلوم كند ، پس به هر حال قياس بی‏فايده است " . مغالطه اينجاست كه می‏گويد اگر مقدمات معلوم باشد نتيجه خواه ناخواه‏ معلوم است . در صورتی كه معلوم بودن مقدمات موجب معلوم شدن قهری نتيجه‏ نيست . معلوم بودن مقدمات به علاوه اقتران آن معلومات با يكديگر ، سبب‏ معلوم شدن نتيجه می‏گردد ، آنهم نه هر اقترانی ، بلكه اقتران به شكل خاص‏ كه منطق عهده‏دار بيان آن است . پس اين مغالطه از اين جا پيدا شد كه يك‏ مطلب نادرست با ماسك يك مطلب درست در قياس بالا جای گرفته است . شناختن انواع مغالطه‏ها و تطبيق آنها به موارد كه از چه نوع مغالطه‏ای‏ است ضروری و لازم است . می‏توان گفت قياس مغالطه بيشتر از قياس صحيح‏ در كلمات متفلسفان وجود دارد . از اين رو شناختن انواع مغالطه‏ها و تطبيق‏ آنها به موارد كه از چه نوع مغالطه‏ای است ضروری و لازم است .