شرح منظومه1 - صفحه : 26

اشتباه شده است دلايلی بر آن اقامه شده است كه ما به بعضی از آنها اشاره‏ می‏كنيم :

يعطی اشتراكه صلوح المقسم
كذالك اتحاد معنی العدم

صلاحيت وجود برای اينكه مقسم واقع شود اشتراك وجود را می‏رساند همچنين‏ يكی بودن مفهوم عدم . شرح : در اين بيت دو برهان بر اشتراك معنوی اقامه شده است : الف - وجود ، صلاحيت دارد كه منقسم شود به اقسامی و تنها مشترك معنوی‏ صلاحيت انقسام را دارد . توضيح اينكه معنی انقسام عقلی ( در مقابل انقسام خارجی و عينی ) اين‏ است كه يك مفهوم عام باضافه يك قيد ، قسم خاص می‏شود و باضافه قيد ديگر ، قسم ديگر . مثلا می‏گوييم حيوان يا ناطق است يا غير ناطق . حيوان‏ بعلاوه ناطق يك نوع از حيوان است و بعلاوه غير ناطق انواع ديگر است . اگر اشتراك فقط در لفظ باشد و هيچ گونه معنی و مفهوم مشتركی در كار نباشد ، انقسام كه از ضميمه شدن قيود به معنی مشترك تحقق می‏يابد تحقق‏ نمی‏يافت . از طرفی می‏بينيم وجود منقسم می‏شود به وجود بالفعل و وجود بالقوه ، وجود خارجی و وجود ذهنی ، وجود قديم و وجود حادث ، وجود واجب‏ و وجود ممكن ، پس معلوم می‏شود مشترك معنوی است .

پاورقی : > بود بايد فقط از مختصات يك زبان ( زبان عربی ) باشد . زيرا ضرورتی‏ ندارد كه اگر در يك زبان يك لفظ در چند معنی متعدد استعمال شد در همه‏ زبانها آن معانی يك لفظ داشته باشد . مثلا " شير " مايع خاص ، و حيوان‏ خاص ، و دستگاه خاص در زبان فارسی يك لفظ دارند ولی در زبان‏های ديگر چنين نيست .