نقدي بر مارکسيسم - صفحه : 171

بطور مطلق در مغز انسان وجود پيدا نميكند ، يعنی اينكه واقعيت يك چيزی‏ است كه در ظرف خودش هست ، انسان هم باز يك واقعيتی است در مقابل آن‏ واقعيت كه مجهز است به سلسله اعصاب و خاصيت سلسله اعصاب اينستكه [ وقتی ] در مقابل يك واقعيت قرار ميگيرد ، از آن متأثر ميشود ، ولی تأثر محض هم نيست ، عكس العمل هم در برابر آن نشان ميدهد ، در واقع ، بحساب اينها ، آن واقعيت ميشود تز ، و عكس العمل اعصاب ميشود آنتی تز ، بعد آن تصويری كه از بيرون آمده ، و عكس العملی كه اعصاب روی آن‏ تصوير بيرون آمده انجام ميدهد تركيب ميشوند ، و ميشود سنتز ، و اين‏ ميشود همان ديدن ، و ميشود حقيقت . يعنی هرگاه يك ادراك سنتز واقعيت‏ خارجی و سلسله اعصاب بود ، اين حقيقت است ، بنابراين سنتز بودن حقيقت‏ است . اگر بگوييد كه اگر دو نفر يك شيئی را دو جور ادراك بكنند ، مثلا سلسله اعصاب يكی از آنها دچار يك بيماری باشد [ چه می‏گوئيد ] جواب‏ ميدهند : باشد ، هر دو ادراك برای صاحبش حقيقت هستند ، حرفهائی كه‏ اينها درباره حقيقت گفته‏اند ، تاريخ نشان می‏دهد كه درست همان حرفهای‏ شكاكان قديم است . بعد از سقراط ، چند مكتب بوجود آمده بود مانند كلبيون ، رواقيون ، شكاكان ، اپيكوريها ( اصحاب لذت ) ، همه اينها هم‏ بطوريكه ميگويند ، ادامه دهنده حرفهای سقراط بودند ، منتهی هر كدام يك‏ شاخه از حرفهای او را گرفتند و گسترش دادند . در تعليمات سقراط " نميدانم " جزء اصول تعليمات اوست ، ميگفت من‏ رسيده‏ام به آنجا كه می‏توانم بگويم " نميدانم " يعنی به بالاترين علمها ، البته سقراط شكاك نبود ولی اين " نمی دانم " او مايه برای بوجود آمدن‏ مكتب شك گرديد قبل از سقراط سوفسطائيها بودند كه آنها اساسا واقعيت‏ خارجی را قبول نداشتند ولی شكاكها واقعيت را قبول دارند ، ولی اينكه‏ انسان بتواند واقعيت را آنچنان كه هست كشف بكند قبول ندارند ، حقيقت‏ را هم همينجور تعريف ميكنند كه ما تعريف ميكنيم ، منتهی [ در مورد شكاكيت ] استدلال منطقی قويی ميكنند ميگويند : حقيقت عبارت است از درك واقع و نفس الامر آنچنانكه هست ، بعد ميگويند : در عمل ما ميبنيم‏ كه انسان با چه وسيله‏ای به واقع ميرسد انسان يا با حس به واقع ميرسد و يا با عقل حس آيا خطا ميكند يا نميكند ؟ بدون شك خطا ميكند ، عقل و استدلال چطور ؟ آن هم بدون شك خطا ميكند ، پس جايز الخطا بودن وسائل انسان برای كشف حقيقت ، موجب ميشود كه در هيچ قضيه‏ای نشود جزم پيدا كرد و همه چيز را بعنوان شك بايد تلقی كرد ، و بايد گفت من چنين احساس ميكنم و يا چنين ميفهمم ، حالا در واقع هم چنين‏ هست يا نه ، نميدانم ، و در هيچ چيزی اظهار قطع نبايد كرد نمونه ديگر از بی اعتباری حس اينستكه يك شخص واحد در دو حال مثلا حال صحت و مرض يك‏ شيئی را دو جور حس ميكند مثلا در يك حال شيرين و در حال ديگر تلخ ، و حال آنكه واقعيت همان واقعيت است ، بنابراين نميشود به مطابقت هيچ‏ يك از اين دو احساس با واقعيت جزم پيدا كرد ، پس راهی جز " نميدانم‏ " در پيش نيست . خوب ، اين استدلال خيلی استدلال محكمی است و به آسانی هم قابل دفع‏ نيست ، البته نه اينكه حرف اينها جواب نداشته باشد ، ولی ميخواهيم‏ بگوييم حرف ، حرف فيلسوفانه‏ای است