ده گفتار - صفحه : 76

سعه نظريات اصلاحی مسلمين در گذشته

نكته ديگر اينكه مطالعه تاريخ حسبه و احتساب معلوم می‏كند كه در سابق‏ شعاع ديد مسلمين امتداد بيشتری داشته و امر به معروف و نهی از منكر را محدود نكرده بودند به چهار تا مسئله عبادات ، بلكه اين اصل را عملا ضامن‏ همه اصلاحات اخلاقی و اجتماعی خود می‏دانسته‏اند .

توصيه و تأكيد اسلام

انسان وقتی كه رجوع می‏كند به توصيه‏ها و بيانهائی كه در آثار مقدس دينی‏ راجع به امر به معروف و نهی از منكر رسيده و آنهمه فوائد و آثاری كه‏ برای اين اصل مقدس ذكر شده ، مثلا می‏بيند در قرآن كريم می‏فرمايد : « و المؤمنون و المؤمنات بعضهم اولياء بعض يامرون بالمعروف و ينهون عن‏ المنكر و يقيمون الصلاه و يؤتون الزكاه و يطيعون الله و رسوله اولئك‏ سيرحمهم الله ان الله عزيز حكيم »( 1 ) . يعنی مردان مؤمن و زنان مؤمنه‏ دوستان يكديگرند و بين آنها رابطه و صله مودت و عواطف محبت‏آميز حكمفرما است ، امر به معروف و نهی از منكر می‏كنند ، نماز را بپا می‏دارند ، زكات را ادا می‏نمايند ، خدا و پيغمبر را اطاعت می‏كنند . اينها هستند كه البته رحمت الهی شامل حالشان می‏شود . خداوند غالب و حكيم است . در اين آيه كريمه قسمتهائی به طور علت و معلول و سبب و مسبب مترتب‏ بر يكديگر ذكر شده است : لازمه ايمان حقيقی و واقعی - نه ايمان تقليدی و تلقينی - رابطه وداد و علاقه به سرنوشت يكديگر است . و لازمه

پاورقی : 1 - سوره توبه ، آيه . 71