ده گفتار - صفحه : 306

را تأمين و تحصيل نمايد . در وضع و شرايط حاضر ، روحانيين شهرستانها چاره‏ای ندارند از اينكه روحانيت را حرفه و مسجد را محل كسب و كار خود قرار دهند . اگر اين وضع اصلاح شود هيچ شخصی مستقيما با مردم سر و كار نخواهد داشت‏ ، مراجع عاليقدر تقليد آزاد خواهند گشت ، مساجد از صورت دكه كسب ، خارج و به اين وضع تأسف‏آور مساجد خاتمه داده خواهد شد . ديگر در مساجد بزرگ و جامعهائی مانند جامع گوهرشاد دهها نفر هر كدام در گوشه‏ای اقامه‏ جماعت نخواهند كرد و مورد اعتراض هر آدم فهميده‏ای نخواهد شد ، ديگر جائی برای اين سؤال باقی نخواهد ماند كه چرا نماز جماعت در ميان اهل‏ تسنن مظهر شوكت و جلال ، و در ميان اهل تشيع مظهر تفرقه و اختلاف است ؟ !

معيشت

كار معيشت را نمی‏توان ساده گرفت ، يك ركن از اركان اساسی حيات است‏ ، اگر مختل باشد در ساير شؤون حيات اثر می‏گذارد . از جمله مختصات اسلام ، اين است كه نقش مؤثر امر معاش را به دقت‏ مورد توجه قرار داده است تا آنجا كه برخی پنداشته‏اند اسلام نظريه زير بنا بودن اقتصاد را گردن نهاده است . مكتب واقع بين و واقعگرای اسلام ، اقتصاد را زير بنا نمی‏داند ، اما نقش اساسی آن را نيز ناديده نمی‏گيرد . اسلام اصلاح امر معاش را در همه سازمانهای بزرگ و كوچك اجتماعی شرط لازم‏ می‏شمارد نه شرط كافی . اينست كه می‏گوئيم : كار معيشت را نمی‏توان ساده‏ گرفت ، يك ركن از اركان اساسی حيات