فلسفه اخلاق - صفحه : 183

ارزش‏اند . دلشان نمی‏خواهد بگويند اينها خير معنوی اند و ماديات خير مادی فلاسفه ما ماديات را می‏گويند خير مادی بشر ، و معنويات را می‏گويند خير معنوی به اين ترتيب مطلب حل می‏شود و حرف هم همين است زورشان‏ می‏آيد بگويند خير مادی و خير معنوی ، چون اسم معنا و حقيقت در كار می‏آيد و نمی‏خواهند اين را بپذيرند می‏گويند " خير " همانی است كه مادی است ، اسمش هم سود است معنويات چيست ؟ آن خير نيست ، سود هم نيست ، فقط ارزش و قيمت است و حقيقتی نيست اسلام می‏گويد آن هم خير است ، كار اخلاقی هم كه می‏كنی دنبال خير هستی ، ولی آن خير ، خيری است كه طبيعت‏ حيوان تو دنبال آن خير نمی‏رود ، حقيقت ملكوتی توست كه دنبال آن خير می‏رود . اينجاست كه اخلاق و احساس اخلاقی خودش يك دروازه ای است به اين كه‏ انسان روح مجرد خودش را بشناسد و با شناخت روح مجرد ، عالم غيبت و ملكوت را آگاه بشود ، چون انسان پرتوی است از عالم غيب و ملكوت از همين جا ريشه احساسات اخلاقی پيدا می‏شود انسان چون روح ملكوتی است ، جنسش ، جنس عظمت است [ زيرا ] جنس ملكوت عظمت است وقتی انسان خود ملكوتی را احساس بكند تن به حقارت نمی‏دهد : « من كرمت عليه نفسه هانت‏ عليه شهواته » ( 1 ) اين كه مكرر داشتيم كه هر كس كرامت نفس خودش را احساس بكند تن به ذلت نمی‏دهد كه قبلا رواياتش را خوانديم [ به همين‏ جهت است ] انسان وقتی كه آن " خود " ش را كه از عالم عظمت و عين‏ عظمت است احساس می‏كند تن به حقارت نمی‏دهد ،

پاورقی : 1 ) نهج البلاغه فيض ، حكمت 441 ، ص . 1293