عدل الهي - صفحه : 248

بود ؟ از آن وقت من به اهميت اين مسأله از نظر اينكه افكار را تا چه حد به‏ خود متوجه كرده پی بردم . اكنون ، ما در اين بخش از كتاب ، به خواست خدا به تحقيق اين مسأله‏ می‏پردازيم ولی قبل از ورود در آن ، لازم است دو نكته را روشن كنيم تا موضوع بحث كاملا روشن گردد .

1 جنبه كلی بحث

هدف اين بحث اين نيست كه حساب اشخاص را روشن كنيم ، مثلا معين كنيم‏ كه آيا پاستور اهل بهشت است يا اهل جهنم ؟ ما چه می‏دانيم كه افكار و معتقدات واقعی او چه بوده است ؟ منوياتش چه بوده است ؟ ملكات روحی و اخلاقی او چه بوده است ؟ و حتی مجموع اعمال او چه بوده است ؟ آشنايی ما با او در حدود خدمات علمی او است و بس . اختصاص به پاستور ندارد ، اصولا حساب اشخاص در دست خدا است ، هيچكس حق ندارد درباره كسی بطور قاطع اظهار نظر كند كه اهل بهشت است‏ يا اهل دوزخ ؟ اگر از ما بپرسند : آيا شيخ مرتضی انصاری ( اعلی الله‏ مقامه ) با آن زهد و تقوا و ايمان و عمل شناخته شده‏اش حتما اهل بهشت‏ است يا نه ؟ پاسخ ما اين است كه آن اندازه كه ما از آن مرد اطلاع داريم‏ اين است كه در نظام علمی و عملی او ، بدی سراغ نداريم ، آنچه سراغ داريم‏ خير و نيكی است اما اينكه صد در صد بگوييم اهل بهشت است در اختيار ما نيست ، خداست كه بر همه ضمائر اشخاص ، مطلع است و تمام اسرار و خفايای نفوس را می‏داند و حساب خلائق نيز با او است . تنها درباره كسانی‏ می‏توان بطور قاطع اظهار نظر كرد كه از طريق اولياء دين سرنوشت نهايی‏ آنها اعلام شده است . گاهی بعضی از مردم بحث می‏كنند كه با فضيلت ترين علما و برترين آنها از لحاظ قرب به خدا كيست ؟ مثلا سيد بن طاووس ؟ يا سيد بحر العلوم ؟ يا شيخ انصاری ؟