انسان کامل - صفحه : 336

تعبير ديگر ما در ارزشهای انسان در اين مكتب ، آزادی و اختيار است و انسان اگر بخواهد نگهبان انسانيت خود باشد كه انسانيتش محو و مسخ نشود ، بايد آزادی خود را حفظ كند و اگر بخواهد آزادی خود را حفظ كند ، بايد " مگر تعلق خاطر به ماه رخساری " را و يا " بنده عشقم . . . " را حذف كند . گلعذاری ز گلستان جهان ما را بس زين چمن سايه اين سر و روان ما را بس از در خويش خدايا به بهشتم مفرست كه سر كوی تو از كون و مكان ما را بس " گلعذاری " و " سايه سرو روان " و " بهشت " و " سركوی خودت‏ " را بايد [ رها كند ] . اين مكتب می‏گويد انسان بايد " آزاد مطلق " باشد و به همين دليل با اينكه اين مكتب در بسياری از اصول بر ضد مكتب‏ ماترياليسم ديالكتيك است ولی در عين حال يك گروه از اين دو گروه‏ اگزيستانسياليستها ، معتقدند كه اعتقاد به خدا از دو نظر با اين مكتب‏ سازگار نيست . يكی از اين نظر كه اعتقاد به خدا مستلزم اعتقاد به قضا و قدر است و اعتقاد به قضا و قدر ، هم مستلزم اعتقاد به جبر و هم مستلزم‏ اعتقاد به طبيعت ثابت بشری است ، چون اگر خدائی وجود داشته باشد ، بشر بايد در علم آن خدا يك طبيعت معين داشته باشد و " لامتعين " نخواهد بود و همچنين اگر خدائی وجود داشته باشد ، قضا و قدر و در نتيجه جبر بر انسان [ حاكم می‏شود ] و ديگر اختيار و آزادی ندارد . پس ما چون آزادی را قبول كرده‏ايم ، خدا را قبول نمی‏كنيم . ثانيا قطع نظر از اينكه اعتقاد به خدا با اعتقاد به آزادی به عقيده‏ اينها منافی است ، اعتقاد به خدا مستلزم ايمان به خداست و ايمان به خدا يعنی تعلق و بسته بودن به خدا ، و حال آنكه بسته بودن