حکمتها و اندرزها - صفحه : 109

خصوصيات حق از نظر علی ( ع ) بسم الله الرحمن الرحيم اميرالمؤمنين علی عليه السلام می‏فرمايد : " از خصوصيات حق اين است كه‏ به نفع احدی جاری نمی‏شود مگر آن كه عليه او نيز جاری می‏شود و عليه كسی‏ جاری نمی‏شود مگر آنكه به نفع او نيز جاری می‏شود " يعنی حقوقی كه در ميان‏ مردم جريان دارد متبادل است ، يكطرفی نيست ، دو طرفی است ، چنين نيست‏ كه مثلا بعضی صرفا به عهده ديگران حقوقی داشته باشند ولی خودشان از ديگران‏ حقی بر عهده نداشته باشند . مثلا پدران و مادران بر فرزندان حقوقی دارند كه واجب الرعاية است ولی نبايد چنين تصور كرد كه اين حقوق يكطرفی است‏ و تنها پدران و مادران هستند كه بر اولاد حقوقی دارند ، اولاد نيز حقوقی بر پدران و مادران دارند ، بلكه در مرحله اول حقوق فرزندان تعلق می‏گيرد و در مرحله دوم حقوق پدر و مادر ، زيرا طفل هنوز كه كودك است صرفا يك‏ مسؤوليتی است بر دوش پدر و مادر و خودش هنوز توانايی مسؤوليتی را ندارد . و همچنين معلم و متعلم ، استاد و شاگرد . به موازات حقوقی كه‏ استاد بر شاگرد دارد از حق شناسی و احترام و ادب و دوست داشتن و