شرح منظومه1 - صفحه : 22

درباره وجود ، گذشته از اينكه چيزی كه از خود وجود روشن‏تر باشد وجود ندارد كه بعنوان يكی از آثار وجود ، معرف وجود واقع شود ، اساسا فرض‏ وجود معرف مستلزم اينست كه قبلا با مفهوم وجود آشنايی داشته باشيم ، زيرا وقتی كه تعريف می‏كنيم ، معرف را موضوع ، و معرف را محمول قرار می‏دهيم و حكم می‏كنيم كه : " آن اين است " اگر با مفهوم وجود آشنا نباشيم مفهوم " است " را كه به اصطلاح و " وجود رابط " ( 1 ) است‏ درك نمی‏كنيم . پس قبلا بايد با مفهوم وجود آشنا باشيم تا بتوانيم وجود را تعريف كنيم . و بنابراين تعريف واقعی وجود " دور " است ( 2 ) .

پاورقی : 1 - بعدا در فريده دوم معنی " وجود رابط " روشن خواهد شد . 2 - اين بيان كه در بالا برای عدم امكان تعريف حدی و تعريف رسمی شد ، شايد بهترين بيان اين مطلب باشد و مقصود بوعلی در نجات كه گفته است : " وجود مبدأ اول همه شرحها و تعريفها است " همين است كه ما توضيح‏ داديم . حاجی سبزواری در شرح بيت بالا می‏گويد : " از آن جهت وجود ، حد ندارد كه بسيط است و از آن جهت رسم ندارد كه رسم بوسيله " عرضی " بايد باشد و عرضی از كليات پنجگانه است و همه كليات از سنخ ماهيت می‏باشند و وجود و عوارض وجود از سنخ ماهيت نمی‏باشند " . اين بيان در مورد " رسم‏ " صحيح نيست . زيرا اولا هيچ ضرورتی نيست ، " عرضی " كه يكی از كليات پنجگانه است از سنخ ماهيت باشد تا گفته شود وجود و عوارض وجود از سنخ ماهيت نيستند ، و ثانيا اينكه می‏گويد عوارض وجود از سنخ ماهيت‏ نيستند درباره عوارض مساوی وجود از قبيل وحدت ، وجوب ، و غيره صادق‏ است ، درباره مطلق عوارض وجود صادق نيست ، زيرا خود ماهيات از عوارض‏ وجودند و به همين دليل مبحث ماهيت در فلسفه اولی ذكر می‏شود . ضمنا اين مطلب نيز خوب است تذكر داده شود كه اصطلاح " شرح الاسم " >