حرکت و زمان در فلسفه اسلامي1 - صفحه : 353

اين فرض قطعا باطل و محال است ، بعدا در ضمن بحث از " آن " درباره‏ اين فرض بحث می‏كنيم نتيجه اين فرض اين است كه حركت در هر آنی فردی‏ از مكان را بالفعل دارد ، يعنی " للمتحرك فی كل آن فرد من المقولة بالفعل " پس حركت می‏شود مجموع بودن‏های بالفعل ، بودن‏های بالفعل يعنی‏ هر بودن غير از ديگری است منتهی در كنار يكديگر قرار گرفته اند . طبق‏ اين فرض حركت ماهيتی جز سكون ندارد ، اسم مجموع سكون‏های پی در پی را گذاشته ايم حركت . اين نظريه در مورد حركت صحيح نيست و دليل های زيادی بر بطلانش وجود دارد . حركت چيزی است غير از سكونات و در نقطه مقابل سكونات قرار دارد . نوع خاصی از بودن است كه ما از آن به شدن تعبير می‏كنيم ، در فلسفه ما شدن در مقابل بودن نيست آنچنانكه در فلسفه های غربی هميشه شدن‏ را در مقابل بودن قرار می‏دهند ، و شدن را به تبع فلسفه هگل جمع ميان بودن‏ و نبودن می‏گيرند . در فلسفه ما شدن نحوه ای از وجود و بودن است همچنانكه‏ سكون نيز نحوه ای از وجود و بودن است ، و اين لازمه اصالت وجود است .

پاورقی : > زمان ، مسافت هم به نوبه خود اجزای لايتجزائی دارد ، و اين اجزای‏ لايتجزا را اسمش را می‏گذاريم نقطه ، و اينجور می‏گوييم مثلا يك ساعت‏ برابر است با 60 دقيقه و هر دقيقه 60 ثانيه و هر ثانيه برابر يك مليون‏ جزء كه نامش آن است . پس هر ساعت می‏شود 3600 مليون آن . و به همين‏ عدد در مكان حركت ، نقطه وجود دارد . اگر شی‏ء ساكن باشد در طول يك‏ ساعت معنايش اينستكه در 3600 ميليون آن در يك نقطه قرار دارد . اما اگر شی‏ء متحرك باشد ، معنايش اينستكه در 3600 ميليون آن در 3600 ميليون‏ نقطه وجود دارد ، يعنی به عدد آنات بودن ها وجود دارد ، منتهی چشم بشر چون احساس نمی كند اين سكونات را ، آن را به صورت يك جريان مستمر می‏بيند ، در صورتيكه جريان مستمر نيست بلكه بودن های جدا جدا از يكديگر است ، اين بودن های جدا جدا از يكديگر را ما به صورت يك شی‏ء مستمر كه‏ اسمش را گذاشتيم " شدن ، حركت ، جريان ، سيلان " می‏بينيم . اين ذهن‏ انسان است كه مفهومی به نام حركت و سيلان ساخته است ، در واقع همه‏ حركتها عبارت است از مجموع سكونات متوالی در نقاط و آنات متوالی . پس حركت جز مجموع كوچكترين سكونات نيست .