توحيد - صفحه : 229

نظريه " ثبات انواع براساس قدمت انواع "

در اروپا از باب اينكه نظريه فيلسوفانشان با همين نظريه عامه مردم كه‏ با كتاب مقدس تطبيق می‏كرد يكی بود ، لذا همين دو نظر بيشتر وجود نداشت‏ ، ولی در واقع يك نظريه ديگری هم در دنيا بوده است اگر چه آن نظريه هم‏ درست نيست و تأييد نمی‏شود و آن نظريه ثبات انواع براساس قدمت انواع‏ نه براساس حدوث انواع است ، يعنی می‏گفتند نوع انسان از نوع ديگری مشتق‏ نشده است ، ولی اين‏طور هم نيست كه اين نوع حادث باشد كه در ده هزار سال يا صدهزارسال يا ميليونها سال پيش به طور ناگهانی و بی‏سابقه پيدا شده ، بلكه اين " نوع " قديم است و قدمت دارد ، يعنی تا بی‏نهايت كه‏ ما جلو برويم ، نوع انسان وجود داشته ، و همچنين انواع ديگر ، تمام‏ انواعی كه امروز در عالم وجود دارند ، به همين شكلی كه امروز هستند بوده‏اند و هميشه هم بوده‏اند . فيلسوفانی نظير ارسطو و ابن‏سينا از آن جهت‏ كه فيلسوف بوده‏اند نه از آن جهت كه متعبد به يك دين و شريعتی بوده‏اند اساس فكر فلسفی‏شان بر اين بوده است كه انواع هميشه بوده‏اند .

نظريه گروهی از حكما درباره پيدايش انواع

در كتابهای منطق مثل حاشيه ملاعبدالله وقتی می‏خواستند مثال ذكر كنند درباره اينكه افراد يك نوع نامتناهی باشد ، می‏گفتند مثل نفوس ناطقه به‏ عقيده حكما . به عقيده حكما عدد نفوس ناطقه ( نفوس انسانی ) متناهی‏ نيست ، چرا ؟ چون زمان متناهی نيست و در هر زمانی هم انسان بوده است ، پس عدد نفوس ناطقه لايتناهی است . اين نظريه نظريه‏ای بوده براساس‏ طبيعيات و فلكيات قديم ، يك پايه توحيدی داشته است و يك پايه طبيعی‏ . پايه توحيدی‏اش اين بوده است كه قبلا هم عرض كردم آن طبقات از حكما [ انفكاك خلقت از خالق را ] نمی‏توانستند قبول كنند و قبول هم نمی‏كردند ، و نظريه آنها در اين حدود درست است . از نظر علم الهی می‏گفتند كه تا خدا بوده است ، خلقت هم بوده است . چون ذات الهی ازلی است ، فيض و خلقت الهی هم ازلی است . انفكاك خلقت از خالق را به هيچ وجه‏ نمی‏پذيرفتند و قابل قبول