آشنايي با علوم اسلامي 1 - صفحه : 197

ذات خود دو گونه گردد : ذهنی و عينی ، جای آن در فلسفه است . بوعلی در اوايل الهيات شفا به طور اشاره و صدرالمتألهين در تعليقات‏ خويش بر الهيات شفا به طور صريح و به تفصيل گفته‏اند كه گاهی يك مسأله‏ از دو نظر با دو فن مربوط می‏شود ، مثلا هم به فلسفه مربوط می‏شود و هم به‏ علوم طبيعی .

حقيقت و خطا

مسأله وجود ذهنی از يك زاويه ديگر كه مورد مطالعه قرار گيرد ، مربوط می‏شود به ارزش واقع نمائی ادراكات . يعنی مربوط می‏شود به اينكه‏ ادراكات و احساسات و تصورات ما درباره عالم خارج چه اندازه " واقع‏ نما " است . يكی از مسائل مهم كه از قديم الايام مورد توجه فلاسفه بوده است اين است‏ كه آيا آنچه ما به وسيله حواس يا به وسيله عقل درباره اشياء ادراك‏ می‏كنيم با واقع و نفس الامر مطابقت دارد يا نه ؟ گروهی چنين فرض می‏كنند كه برخی ادراكات حسی يا عقلی ما با واقع و نفس الامر مطابقت دارد و برخی ندارد . آن ادراكاتی كه با " واقعيت " مطابق است " حقيقت " خوانده می‏شود و آنچه كه مطابق نيست " خطا " ناميده می‏شود . ما پاره‏ای از خطاهای حواس را می‏شناسيم . باصره ، سامعه ، ذائقه ، لامسه ، شامه ، جايز الخطا است . در عين حال اكثر ادراكات حسی ما عين حقيقت است . ما شب و روز را ، دوری و نزديكی را ، بزرگی و كوچكی حجم را ،