خدمات متقابل اسلام و ايران - صفحه : 500

حسين قمی و مرحوم آقا ضياءالدين عراقی همه از شاگردان او بوده‏اند . شهرت‏ بيشتر آخوند خراسانی در علم اصول است . كتاب كفايةالاصول او يك كتاب‏ درسی مهم است و حواشی زيادی بر آن نوشته شده است . آراء اصولی آخوند خراسانی همواره در حوزه‏های علميه نقل می‏شود و مورد توجه است . آخوند خراسانی همان كسی است كه فتوا به ضرورت مشروطيت داد و مشروطيت ايران‏ رهين او است . او در سال 1329 هجری قمری درگذشت . 35 - حاج ميرزا حسين نائينی . از اكابر فقهاء و اصوليون قرن چهاردهم‏ هجری است نزد ميرزای شيرازی سابق‏الذكر و سيد محمد فشاركی اصفهانی‏ سابق‏الذكر تحصيل كرده است و خود مدرسی عاليمقام شد . شهرت بيشتر او در علم اصول است . به معارضه علمی با مرحوم آخوند خراسانی برخاست و از خود نظريات جديدی در علم اصول آورد . بسياری از فقهاء زمان ما از شاگردان‏ اويند . او كتابی نفيس به فارسی دارد به نام تنزيه الامه يا حكومت در اسلام كه در دفاع ازمشروطيت و مبانی اسلامی آن نوشته است . او در سال‏ 1355 هجری قمری در نجف وفات يافت .

خلاصه و بررسی :

ما مجموعا سی و شش چهره از چهره‏های مشخص فقهاء را از زمان غيبت صغرا يعنی از قرن سوم هجری تاكنون كه به پايان قرن چهاردهم هجری قمری نزديك‏ می‏شويم معرفی كرديم ، ما چهره‏هايی را نام برديم كه در دنيای فقه و اصول و شهرت زيادی دارند ، يعنی همواره از زمان خودشان تا عصر حاضر نامشان در درسها و در كتابها برده می‏شود البته ضمنا نام شخصيتهای ديگر غير اين سی و شش چهره نيز برده شد . از مجموع آنچه گفتيم چند نكته معلوم می‏گردد : الف - از قرن سوم تاكنون فقه يك حيات مستمر داشته و هرگز قطع نشده‏ است ، حوزه‏های فقهی بدون وقفه در اين يازده قرن و نيم دائر بوده است . رابطه