نظري به نظام اقتصادي اسلام - صفحه : 42

ص 3 : " . . . افكار اقتصادی از ابتدا هميشه شامل قضاوت در باب بهترين و بدترين روش كار و قبول يك روش معين بوده و مفهوم نظم و به دست آوردن‏ بهترين نتيجه را در بر داشته است . در مورد اداره اجتماع ، هدف افكار اقتصادی و موضوع عقايد اقتصادی ، تعيين روشی است كه منافع اجتماعی را به‏ بهترين وجهی تأمين نمايد ، و نيز انتخاب روش كار و برنامه برای آن‏ اجتماع . عقايد اقتصادی هميشه با دستورهای اخلاقی راجع به طرز كار و ترتيب تقسيم محصول ، توأم بوده است " . اين تعريف برای افكار و عقايد اقتصادی ، منطبق است با فلسفه‏های‏ اقتصادی يعنی مكاتب اقتصادی ، و به عبارت اخری منطبق است با روابط اعتباری و قراردادی ، و به عبارت ديگر با اقتصاد برنامه‏ای كه از طرف‏ تئوريسينها و فلاسفه و اديان پيشنهاد می‏شود ، نه با علم اقتصاد به معنی‏ علم بيان قوانين لا يشعر و كور و كر جامعه سرمايه‏داری كه از كتاب " اصول‏ علم اقتصاد " نوشين نقل كرديم ( 1 ) . از اين نظر بايد به ساير كتب‏ اقتصادی مراجعه شود .

پاورقی : . 1 بلكه بايد گفت اين آقايان در اثر عدم تفكيك جنبه‏های اعتباری و اخلاقی از جنبه‏های علمی و فنی ، آن جا كه می‏گويد : " هدف افكار اقتصادی‏ و موضوع عقايد اقتصادی ، تعيين روشی است كه منافع اجتماعی را به بهترين‏ وجهی تأمين نمايد " و آن جا كه می‏گويند : " عقايد اقتصادی هميشه با دستورهای اخلاقی . . . " فرقی ميان اين دو نمی‏توانند بگذارند ، در صورتی‏ كه مقصود از اول ، جنبه فنی است ، و هدف خود ثروت است ، يعنی بهترين‏ راه از نظر خود ثروت چيست ، و چنان كه قبلا گفتيم ، مكاتب اقتصادی‏ سوداگری و فيزيوكراسی و كلاسيك ، متوجه اين جهت می‏باشند ، ولی سوسياليزم‏ متوجه جنبه اخلاقی و عدالت و ظلم است .