اصول فلسفه و روش رئاليسم1 - صفحه : 11

فلسفی يونان كه تقريبا از دو هزار و ششصد سال قبل آغاز می‏شود باقی مانده‏ است زيرا از آن وقت تاكنون فترتی كه موجب محو و نابودی كلی آن آثار بشود حاصل نشده است . آن نهضت فكری كه در كرانه‏های آسيای صغير و يونان پديد آمد ، در اسكندريه تعقيب شد و هنگامی كه حوزه اسكندريه و آتن رو به نابودی و اضمحلال كلی می‏رفت و ژوستی نين امپراطور روم شرقی در سال 529 ميلادی دستور تعطيل دانشگاهها و بستن درهای مدارس آتن و اسكندريه را داد و دانشمندان‏ از بيم متواری شدند و حوزه‏های تدريس و تعليم به هم خورد ، در يك قطعه‏ ديگر جهان نهضت ديگری با طلوع نير اسلام آغاز شد و مقدمات مدنيت جديد و عميق ديگری فراهم آمد . در اثر تشويق و تجليلی كه از طرف پيشوای عظيم‏الشأن اسلام و اولياء بزرگوار دين از مقام دانش و دانشجويی شد شعله طلب علم دو مرتبه در دلها روشن گشت تا آنكه تمدن وسيع و عظيم اسلامی به وجود آمد ، رشته‏های مختلف‏ علوم تدوين و تنظيم شد ، كتابها از زبانهای مختلف و بيش از همه كتب‏ يونانی ترجمه شد ، مدارس و دانشگاهها از نو تأسيس گشت ، كتابخانه‏ها پديد آمد ، شهرهای بزرگ كشور پهناور اسلامی مهد علوم و محل آمد و شد محصلين گشت ، از اروپای فعلی و ساير نقاط جهان محصلين به كشورهای اسلامی‏ اعزام شد ، تا آنكه بالاخره پس از گذشتن چند قرن ، تحول جديد اروپا پديد آمد و در عالم علم و دانش رخ داد آنچه رخ داد . ولی چيزی كه از نظر تاريخ مسلم است اين است كه يونان قديم نيز سرمايه‏های اصلی معلومات خويش را مديون مشرق زمين است و دانشمندان‏ بزرگ آنجا مسافرتها به مشرق كرده‏اند و از اندوخته‏های دانشمندان شرقی‏ بهره‏مند گشته و پس از عودت ، در وطن خود منتشر ساخته‏اند . ما نمی‏خواهيم‏ در اين مقدمه به معرفی فلسفه باستانی مشرق و مقدار بهره‏ای كه يونان‏ باستان از آن برده است و يا معرفی فلسفه ده قرن پيش اسلامی و ميزان‏ استفاده‏ای كه اروپای جديد از آن كرده است و يا به بحث در مقدار ميراثی‏ كه از يونانيان به مسلمين رسيد و تحولاتی كه در دوره اسلامی پيدا كرد و اينكه مسلمين فلسفه يونان را به چه صورتی در آوردند و چه اندازه از خود بر آن افزودند بپردازيم ، زيرا علاوه بر اينكه اگر بنا شود از روی سند و تحقيق در اين موضوعات قضاوت شود احتياج به صرف وقتهای زياد و نوشتن‏ كتابهای مستقل دارد ، با موضوع كتاب حاضر ارتباط زيادی ندارد .