آشنايي با قرآن 6 - صفحه : 171

بتواند بر آن مسلط باشد ، و آن كسی است كه وقتی بر چيزی خشم می‏گيرد بتواند بر خشم خودش مسلط باشد . مولوی می‏گويد :

وقت خشم و وقت شهوت مرد كو
طالب مردی چنينم كو به كو

اميرالمؤمنين می‏فرمايد : " « اشجع الناس من غلب هواه » " از همه‏ مردم شجاعتر كسی است كه بر هوای نفسش غالب باشد . پس روح تقوا همان خود نگهداری است . خود را از چه نگهداری كردن ؟ از هر چه كه انسان بخواهد خودش را نگه دارد ، آخر بر می‏گردد به خودش . حتی‏ آدم جبان كه از دشمن می‏ترسد ، اگر حساب كنيد مغلوب ترس و جبن خودش‏ شده . اگر انسان بتواند بر نفس خودش در آن حد مسلط باشد كه بر جبن‏ خودش هم مسلط باشد ، بر بخل و حسد و خشم و طمع و آز و حرص خودش مسلط باشد ، اين اسمش " تقوا " است . بحث " تقوا " در نهج البلاغه عجيب است ! تعبيراتی درباره تقوا هست‏ كه از جنبه روانی بسيار لطيف و عالی است . مثلا می‏فرمايد : " « فصونوها و تصونوا بها » " ( 1 ) تقوا را نگه داريد و خود را به وسيله تقوا حفظ كنيد . خيلی عجيب است ! شما تقوا را نگه داريد و تقوا شما را نگه دارد . آيا اين دور است ؟ نه . گفته‏ايم مثل اين است كه انسان لباس را نگه‏ می‏دارد و لباس انسان را . انسان لباس را نگه می‏دارد از اينكه گم شود يا دزد ببرد و لباس انسان را نگه می‏دارد از اينكه سرما يا گرما بخورد ايندو با هم منافات ندارند . می‏فرمايد شما تقوا را نگه داريد و تقوا شما را نگه دارد . شما بايد نگهدار آن باشيد و آن نگهدار شما باشد . "

پاورقی : . 1 نهج البلاغه ، خطبه . 189