اصول فلسفه و روش رئاليسم1 - صفحه : 164

نيستند و همچنين عقيده وی را درباب معقولات و فطريات و يقينی بودن آنها با اختلاف جزئی پذيرفته‏اند . اين جماعت را از آن جهت كه به معقولات غير مستند به حس قائل هستند " عقليون " می‏خوانند . خلاصه عقيده اين دانشمندان اين است كه معقولات ارزش يقينی و معرفتی‏ دارند و اما محسوسات تنها دارای ارزش عملی می‏باشند .

نظريه حسيون

در مقابل عقليون دسته ديگری از فلاسفه هستند كه آنها را " حسيون " می‏گويند . اين دسته هر چند با دسته اول در موضوع فطريات مخالفند و همين‏ اختلاف نظر ، و آنها را از يكديگر متمايز كرده و موجب جدالها و تأليف‏ كتابها از طرف هر يك برای اثبات نظريه خود و ابطال نظريه مخالف شده‏ اما در نفی ارزش محسوسات ، عقيده دكارت را كه سر دسته عقليون است‏ قبول دارند . جان لاك ( 1622 - 1704م ) انگليسی كه سر دسته حسيون به شمار می‏رود از دانشمندان بزرگ اروپاست و در روان‏شناسی نظريات قابل توجهی دارد ، درباره محسوسات می‏گويد : " منكر موجودات محسوس شدن چندان معقول نيست و البته يقين بر آنها هم مانند يقين بر معلومات وجدانی ( آن چيزهايی كه ذهن بی‏واسطه ، نسبت‏ ميان موضوع و محمول را تصديق می‏كند ، مثل علم نفس به وجود خود و اينكه‏ سه با يك و دو برابر است و اينكه مثلث غير از مربع است ) و معلومات‏ تعقلی ( آن چيزهايی كه ذهن برای درك نسبت ميان موضوع و محمول احتياج به‏ تصور معانی ديگر دارد ، مانند علم به اينكه مجموع زوايای مثلث مساوی با دو قائمه است و يا اينكه جهان آفريدگار دارد ) نيست و از نظر علمی و فلسفی می‏توان آنها را در زمره گمانها و پندارها به شمار آورد ولی در امور زندگی دنيوی البته بايد به حقيقت محسوسات يقين داشت . " جان لاك درباب تقسيم خواص جسم نيز همان عقيده دكارت را دارد و می‏گويد : " خاصيت بر دو قسم است : بعضی ذاتی جسم‏اند و از آن منفك نمی‏شوند و آنها را