حرکت و زمان در فلسفه اسلامي1 - صفحه : 201

برهان سوم حكما در اثبات امكان استعدادی حكما علاوه بر دو برهان فوق ، برهان ديگری نيز دارند ، كه آن برهان‏ مستقيما برای اثبات امكان استعدادی نيست ، بلكه برای لاانقطاع بودن‏ حادثات است . می‏گويند قطع نظر از اينكه براهين اثبات می‏كنند حادثات‏ ابتداء به ساكن نمی توانند وجود پيدا كنند ، يك برهان ديگری از راه لمی‏ يعنی از طريق صفات حق تعالی داريم و آن اينكه : حق تعالی واجب الوجود بالذات است و واجب الوجود با لذات واجب من‏ جميع الجهات است و از جمله جهات و حيثيات حق تعالی جواد بودن و فياض‏ بودن و فعال بودن و فاعل بودن است ، امكان ندارد كه فيض حق تعالی‏ متناهی باشد ، يعنی اشياء امكان ذاتی داشته باشند ولی از ناحيه حق تعالی‏ افاضه وجود نشود ، چون خداوند واجب الفياضيه است پس دائم الفضل است . البته اين برهان مستقيما امكان استعدادی را اثبات نمی كند . براهينی‏ كه برای اثبات مستقيم اين موضوع اقامه می‏شود يكی همان برهان مخدوش‏ مرحوم آخوند است و ديگری هم برهان دومی بود كه ذكر كرديم .