نظري به نظام اقتصادي اسلام - صفحه : 140

مساوی است با مجموع كاری كه صرف توليد و ايجاد آن شده است ، اما كاری‏ كه صرف توليد پولاد شده منحصر به كارهايی كه برای انسان مفيد است ، يعنی‏ كارهايی كه ايجاد ارزش می‏كند ، نيست . مانعی ندارد كه پولاد صدها بلكه‏ هزارها برابر كاری كه انسان روی آن انجام داده است به نفع انسان انجام‏ دهد ، همچنان كه ابزارهای ساده مانند بيل و تيشه و تير چوبی و چرم و نعل‏ كفش نيز مجموع كاری كه به نفع انسان می‏كنند با مجموع كاری كه انسان روی‏ آنها صورت داده مساوی نيست . گذشته از همه اينها ، سخن در اين است كه‏ آيا ارزش هر چيزی مساوی است با ارزش اشيائی كه صرف ايجاد آنها شده‏ است ؟ و ما از اصل قبول نداريم كه ارزش اشياء بستگی دارد به مقدار كاری‏ كه صرف ايجاد آنها شده است ، بلكه بستگی دارد به مقدار اثری كه از آنها برای انسان هست به علاوه ندرت وجود و قابليت انحصار . و اما قسمت سوم : به عقيده ما كارل ماركس بيش از آن اندازه كه‏ سرمايه‏داری را ظالمانه جلوه بدهد ، عادلانه جلوه داده است ، آن را تبرئه‏ و تطهير كرده است . در كتاب " عقايد بزرگترين علماء اقتصاد " صفحه . . . می‏گويد : " كارل ماركس نظريه " ارزش = كار " را از علماء كلاسيك‏ گرفت و ليكن به عكس آنها عليه سرمايه‏داری به كاربرد " . من می‏گويم‏ ماركس نيز ندانسته آن را به نفع سرمايه‏داری به كار برد . اگر ما به‏ شعارهای ماركس توجه كنيم ، او مخالف سرمايه‏داری است ، اما اگر شعارها را كنار بگذاريم و بخواهيم اصول فلسفه او را بپذيريم ، بايد او را از يك‏ نظر پايه گذار سرمايه‏داری بدانيم . ماركس پس از آن كه ارزش هر چيزی را صد در صد به مقدار