ده گفتار - صفحه : 43

می‏چرد . می‏خواهد بفرمايد زمين دل شما مثل آن علفزارهای بی‏در و سر است كه‏ هر حيوانی در آنجا راه دارد و قدم می‏گذارد . در حديث ديگر امام صادق ( ع ) می‏فرمايد : « لولا ان الشياطين يحومون‏ حول قلوب بنی‏آدم لنظروا الی ملكوت السموات » ( 1 ) اگر نبود كه شياطين‏ در اطراف دلهای فرزندان آدم حركت می‏كنند آنها ملكوت آسمانها را مشاهده‏ می‏كردند . از اينگونه بيانات در آثار دينی ما زياد است كه يا به طور مستقيم‏ تقوا و پاكی از گناه را در بصيرت و روشن‏بينی روح مؤثر دانسته است ، و يا به طور غيرمستقيم اين مطلب را بيان می‏كند ، مثل اينكه تأثير هواپرستی‏ و از كف دادن زمام تقوا را در تاريك شدن روح و تيرگی دل و خاموش شدن‏ نور عقل بيان كرده است . اميرالمؤمنين سلام الله عليه می‏فرمايد : « من عشق شيئا اعشی بصره ، و امرض قلبه » ( 2 ) هركس نسبت به چيزی محبت مفرط پيدا كند ، چشم وی را كور ( يا شبكور ) می‏كند و قلب او را بيمار می‏نمايد . هم او می‏فرمايد : « عجب المرء بنفسه احد حساد عقله » ( 3 ) يعنی خودپسندی انسان يكی از چيزهائی است كه با عقل وی حسادت و دشمنی می‏ورزد . و نيز می‏فرمايد « اكثر مصارع العقول تحت بروق المطامع » ( 4 ) يعنی بيشتر زمين خوردنهای‏ عقل آنجاست كه برق طمع ، جستن می‏كند .

پاورقی : 1 - محجة البيضاء ، ج‏2 ، ص 125 ، رسول خدا ( ص ) ، با كمی اختلاف . 2 - نهج البلاغه ، خطبه . 107 3 - نهج البلاغه ، حكمت . 212 4 - نهج البلاغه ، حكمت . 219