نهضتهاي اسلامي در صد ساله اخير - صفحه : 50

بدون احياء معنويت اسلامی بی فائده می‏شمارد . مزيت ديگر او اينست كه‏ تنها مرد انديشه نبوده ، مرد عمل و مبارزه هم بوده است ، عملا با استعمار درگيری داشته است . اقبال يكی از پايه گذاران و مؤسسان كشور اسلامی‏ پاكستان است . مزيت ديگر اقبال قدرت شاعری او است ، قدرتی كه در خدمت اهداف‏ اسلامی او قرار گرفته است . اقبال از نوع شاعرانی است كه كواكبی آنها را ستود از قبيل كميت اسدی و حسان بن ثابت انصاری و دعبل بن علی خزاعی . سرودهای انقلابی اقبال كه به زبان اردو بوده ، به عربی و فارسی ترجمه شده‏ و همچنان اثر حماسه آفرين و هيجان آور خود را حفظ كرده است . اقبال با آنكه به طور رسمی مذهب تسنن دارد ، به اهل بيت پيغمبر علاقه‏ و ارادتی خاص دارد و به زبان فارسی اشعاری انقلابی و آموزنده در مدح آنها سروده كه گمان نمی‏رود در ميان همه شاعران شيعی مذهب فارسی زبان بتوان‏ نظيری برايش پيدا كرد . به هر حال شعر برای اقبال هدف نبوده ، وسيله‏ بوده است ، وسيله بيداری و آگاهی امت مسلمان . اقبال فلسفه‏ای دارد كه آن را " فلسفه خودی " می‏نامد . او معتقد است‏ كه شرق اسلامی هويت واقعی خود را كه هويت اسلامی است از دست داده و بايد آن را باز يابد . اقبال معتقد است همانطور كه فرد احيانا دچار تزلزل شخصيت و يا گم كردن شخصيت می‏شود ، از خود فاصله می‏گيرد و با خود بيگانه می‏گردد ، غير خود را به جای خود می‏گيرد و به قول مولانا كه اقبال‏ سخت مريد و شيفته او و تحت تأثير جاذبه قوی او است " در