حرکت و زمان در فلسفه اسلامي2 - صفحه : 194

فصل 30 ( 2 ) براهين وجود زمان

بحث درباره براهينی بود كه درباره اثبات وجود زمان در خارج اقامه شده‏ است . عرض كرديم كه مطالب متعددی در باب زمان داريم . از همه مهمتر دو مطلب است : يكی اثبات حقيقت زمان در خارج و اينكه امر عينی است و ديگر بيان حقيقت و تعريف آن . در اثبات وجود زمان دو برهان وجود دارد كه در جلسه گذشته هر دو را بيان كرديم . در جلسه قبل يك برهان را به‏ نحوی تقرير كرديم كه اين تقرير از خود ما بود . و ممكن است با تقرير حكما متفاوت باشد و ما در اينجا راجع به همان برهان اول توضيح بيشتری‏ می‏دهيم ، بدليل حاشيه‏ای كه آقای طباطبائی در اينجا دارند .

تقرير استاد از برهان برطريقه طبيعيين

تقريری كه در گذشته كرديم به اين صورت بود كه : ما می‏بينيم حركات‏ علاوه بر مقداری كه به حسب مسافت دارند ، يعنی علاوه بر نوعی قابليت‏ تقسيم كه بر حسب مسافت دارند ، نوعی قابليت تقسيم هم از يك نظر ديگر دارند . از اينجا كشف می‏كنيم كه حركات دارای دو نوع مقدارند ، و به‏ تعبير ديگر هر حركتی از