پيرامون انقلاب اسلامي - صفحه : 137

تسلط يك گياه بر محيط ، از تسلط يك جماد بيشتر است و تسلط حيوان‏ بيشتر از گياه و انسان ، بيشتر از حيوان در ميان انسانها نيز تسلط انسانهای حق جو و حق طلب و به آرمان رسيده بيشتر از انسانهای عادی است. دكتر سروش : آيا عقيده و ايدئولوژی انسان به آرمان رسيده ، ضرورتا از روابط اجتماعی برنمی‏خيزد كه معلول مستقيم آن باشد ؟ استاد مطهری : نه ، اينطور نيست كه معلول صد در صد آن روابط باشد انسان معيارهائی دارد كه آن معيارها ، ايدئولوژی او را مشخص ميكنند كه‏ البته اين بحث جداگانه ايست و بسيار به درازا ميكشد اين همان مسئله‏ ايست كه در قرآن بعنوان فی سبيل الله مطرح می‏شود . « قد كان لكم آية فی فئتين التقتا ، فئة تقاتل فی سبيل الله و اخری‏ كافرش »( آيه 13 - آل عمران ) در راه خدا ، يعنی در راه آرمان ، در راه ايمان انسان وابسته به عقيده‏ و وابسته به ايدئولوژی ، قهرا از قيد جبرهای محيط آزاد است انسان وابسته‏ به ايمان ، وارسته از محيط است جبر محيط اجتماعی و جبر محيط درونی يعنی‏ حيوانيت و يا به تعبير مذهب ، هوای نفس بر او مسلط نيست اين چنين‏ انسانی در مقابل انسان حيوان صفت ، سر در آخور منفعت طلب ، جاه طلب و مغرور ، صف جداگانه ای تشكيل ميدهد به اين ترتيب است كه دو قطبی بودن‏ ذاتی انسان ، منجر به دو قطبی بودن جامعه هم می‏شود اين دو قطب ، انسانهای به كمال رسيده و انسانهای در حيوانيت فرو رفته هستند . جنگ حق و باطل همواره در ميان اين دو گروه رخ ميدهد تكامل تاريخ ، بسوی وابستگی عقيده و آرمان و ايدئولوژی و وارستگی از محيطهای بيرونی و درونی و طبيعی و اجتماعی و همه