آشنايي با علوم اسلامي 2 - صفحه : 195

" نبايد " و " خوب " و " بد " را تعبيه كرده است . طبيعت ، همچنانكه به سوی كمال فرد و مصلحت فرد می‏شتابد ، به سوی كمال‏ نوع و مصلحت نوع نيز می‏شتابد . اساسا كمال فرد در قسمتهايی از كمال نوع‏ مجزا نيست . در اموری كه كمال نوع است ، و كمال فرد در كمال نوع است ، قهرا نوعی دوست داشتن‏ها كه همه افراد در آنها علی السويه هستند ، در همه‏ افراد به صورت يكسان وجود پيدا می‏كند . اين دوست داشتن‏های متشابه و يكسان وكلی و مطلق ، معيار خوبيها و بديها هستند . عدالت و ساير ارزشهای اخلاقی ، همه اموری هستند كه طبيعت از نظر مصالح‏ نوع و كمال نوع به سوی آنها می‏شتابد ، و برای رسيدن به آنها از طريق عمل‏ اختياری ، علاقه به اين امور را در نفس همه افراد به وجود آورده و به‏ موجب آن علاقه‏ها " بايد " ها و " نبايد " ها به صورت يك سلسله‏ احكام انشائی در نفس به وجود می‏آيد . پس ضرورتی نيست برای اينكه معياری كلی در اخلاق داشته باشيم ، اينكه‏ خوبی و بدی از قبيل سفيدی و سياهی و يا كرده بودن و مكعب بودن اموری‏ عينی باشند . راسل به اصل " من دوست دارم برای خودم به عنوان يك فرد آنهم فردی كه‏ فقط به منافع مادی و جسمانی می‏انديشد " توجه كرده اما به اصل " من‏ دوست دارم برای خودم به عنوان فردی كه كرامت بالای روح خود را احساس‏ می‏كند " يا اصل " من دوست دارم به عنوان فردی كه مصالح كلی نوع را دوست می‏دارد " توجه نكرده است . به عبارت ديگر : راسل به حركت طبيعت به سوی مصالح مادی فرد توجه‏ كرده اما به حركت طبيعت به سوی مصالح علوی و روحی فرد ،