فطرت - صفحه : 53

- كه يك روش خاصی در قرآن است - مسائل را به صورت سؤال طرح می‏كند . وقتی می‏خواهد دعوت به ايمان و عمل صالح كند می‏فرمايد : « ام نجعل الذين‏ امنوا و عملوا الصالحات كالمفسدين فی الارض ام نجعل المتقين كالفجار (1) . يعنی ما سؤال می‏كنيم شما خودتان جوابش را بدهيد . در دنباله همين‏ نوع آيات است : « انما يتذكر اولوا الالباب » ( 2 ) صاحبان عقلها خودشان متذكر می‏شوند . پس فطرياتی كه قرآن قائل است از نوع فطريات افلاطونی نيست كه بچه‏ قبل از اينكه متولد شود اينها را می‏دانسته و مجهز به اينها به دنيا می‏آيد ، بلكه به معنای اين است كه استعداد اينها در هر كسی هست به طوری كه‏ همينقدر كه بچه به مرحله‏ای رسيد كه بتواند اينها را تصور كند تصديق اينها برايش فطری است . پس آيه " « و الله اخرجكم من بطون امهاتكم لا تعلمون‏ شيئا و جعل لكم السمع و الابصار و الافئده لعلكم تشكرون »" با اين مسأله‏ كه توحيد ، فطری است و با اين مسأله كه قرآن بسياری از مسائل را به‏ عنوان " تذكر " ذكر می‏كند منافات ندارد ، چون " فطری است " به معنی‏ اين است كه احتياج به آموزش و استدلال ندارد ، نه به اين معنا كه قبل از آمدن به اين دنيا آنها را می‏دانسته تا در اين صورت اين دو آيه با يكديگر منافات داشته باشند . اين در باب فطريات علمی .

پاورقی : . 1 ص / . 28 . 2 زمر / . 9