نقدي بر مارکسيسم - صفحه : 74

به تغيير و تحول جامعه معقول نيست . اين حرفی كه اينها می‏گويند راجع به ماده درست است ، هر ماده‏ای در تغيير است ما هم می‏گوييم هر ماده‏ای در تغيير است ، قرآن هم گفته است‏ " « ا فان مت فهم الخالدون »" يعنی پيغمبر به عنوان يك پديده ميرنده‏ است ، ولی قرآن كه قانون است چرا ميرنده باشد ؟ اين حكم مربوط به ماده‏ است قانون ديگر چرا ميرنده باشد يا كهنه بشود ؟ اين سخن در مورد خود اصل‏ تحول نيز مطرح می‏شود . بنابر اصل تحول هر چيز متحول است و در حال تكامل‏ ، مثلا بنابر نظريه داروين هر چيزی ( در جاندارها ) در تحول و تكامل است‏ ، ولی آيا اين حرف شامل خود قوانين داروين هم می‏شود ؟ يعنی داروينيزم هم‏ در تكامل است ؟ ( 1 ) يا نه داروينيزم قانون تكامل است و قانون تكامل‏ ماده ضرورت ندارد كه شامل خود قانون هم بشود چون قانون تكامل ماده است‏ نه قانون تكامل ماده و قانون ماده . ولی اينها می‏گويند : تغييرات در طبيعت يك تغيير سطحی نيست ، بلكه‏ تغييرات كمی تبديل به تغييرات كيفی و در نتيجه تغيير ماهيت شيئی می‏شود ، و وقتی ماهيت عوض شد قهرا بايد قانونش عوض بشود ، نظير آنچه ما در نسخ اديان می‏گوييم ، منتهی ( ما می‏گوييم بشر می‏رسد به حدی كه می‏تواند از يك قانون ثابت پيروی كند ( خاتميت ) ولی اينها می‏گويند جاودانگی محال‏ است ، چون شما می‏خواهيد قانون واحدی حاكم باشد بر ماهيتهای متعدد ما بر جامعه‏ای كه امروز دارای ماهيتی است و صد سال ديگر دارای ماهيت ديگر است ، اين مثل اين است كه قانون حاكم بر مايعات را بخواهيد بر گازها حاكم سازيد ، چيزی محال است ، اين ، يكی از شاه حرفهای اينها است ، كه‏ چه در طبيعت و چه در جامعه نمی تواند يك قانون بر همه مراحل حاكم باشد ، لذا اخلاق نمی تواند يك قانون ثابت برای يك انسان در تمام عمر و برای‏ همه مردم از قديم تا به امروز داشته باشد ، اين حرفی است كه در اينجا به‏ اشاره گفته شده ولی مسئله بسيار مهمی است كه بايد درباره آن فكر و تأمل‏ كرد .

فطرت :

مسئله ديگری كه بايد به آن اشاره كرد مسئله فطرت است زيرا مسئله تبدل‏ كميت به كيفيت ، به مسئله فطرتی كه ما می‏گوييم مربوط می‏شود ، ولی در جهت سود ، تا اندازه‏ای نه در جهت زيان . با اينكه در قرآن از فطرت زياد ياد شده است ، ولی هر چه انسان جستجو می‏كند در هيچ جا يك بحث جامعی راجع به آن پيدا نمی كند . در كلمه فطرت مفهوم ابتداء خوابيده است ، به خلاف خلقت . يعنی كلمه‏ فطرت دلالت می‏كند بر خلقت ابتدائی ، عرب به آغز می‏گويد فطرش ، از ابن‏ عباس منقول است كه من معنای فطرت را نفهميدم تا دو عرب نزد من به‏ تحاكم آمدند ( چون كلمه فطرش را ظاهرا قرآن برای اولين بار بكار برده ، ماده فطر بوده ولی لفظ فطرش نبوده ) ، سر يك چاه

پاورقی : 1 - ممكن است جواب مثبت بدهند ، زيرا آنها مدعی هستند كه حقيقت‏ جاودانه نيست ، متحول و متكامل است .