خدمات متقابل اسلام و ايران - صفحه : 489

فتوای يك فقيه مالكی مذهب و تأييد يك فقيه شافعی مذهب شهيد شده است‏ . او شاگرد شاگردان علامه حلی و از آن جمله فخرالمحققين بوده است . كتابهای معروف شهيد اول در فقه عبارت است از اللمعه كه در مدت كوتاهی‏ در همان زندانی كه منجر به شهادتش شد تأليف كرده است ( 1 ) و عجيب‏ اينست كه اين كتاب شريف را در دو قرن بعد فقيهی بزرگ شرح كرد كه او سرنوشتی مانند مؤلف پيدا كرد ، يعنی شهيد شد و شهيد ثانی لقب گرفت ، شرح لمعه تأليف شهيد ثانی است كه همواره از كتب درسی طلاب بوده و هست‏ . كتابهای ديگر شهيد اول عبارت است از : دروس ، ذكری ، بيان ، الفيه ، قواعد . همه كتب او از نفائس آثار فقهی است . كتب شهيد اول نيز مانند كتب محقق و علامه حلی در عصرهای بعد ، از طرف فقهاء شرحها و حاشيه‏های‏ زياد خورده است . در ميان فقهاء شيعه ، كتابهای سه شخصيت فوق‏الذكر ، يعنی محقق حلی ، علامه حلی ، شهيد اول كه در قرن هفتم و هشتم می‏زيسته‏اند ، به صورت متون‏ فقهی درآمده و ديگران بر آنها شرح و حاشيه نوشته‏اند و كسی ديگر نمی‏بينيم‏ كه چنين عنايتی به آثار او شده باشد . فقط در يك قرن گذشته دو كتاب از كتابهای شيخ مرتضی انصاری كه در حدود صدو سيزده سال از وفاتش می‏گذرد چنين وضعی به خود گرفته است . خاندان شهيد اول خاندان علم و فضل و فقه بوده‏اند و نسلهای متوالی اين‏ شرافت را برای خود نگهداری كرده‏اند . شهيد سه پسر دارد كه هر سه از علما و فقها بوده‏اند همچنانكه همسرش ام‏علی و دخترش ام الحسن نيز فقيهه‏ بوده‏اند و شهيد زنانرا در پاره‏ای از مسائل فقهی به اين دو بانوی فاضله‏ ارجاع می‏كرده است . در كتاب ريحانةالادب می‏نويسد : " بعضی از بزرگان‏ فاطمه دختر شهيد را " شيخة " و " ست المشايخ " يعنی سيده المشايخ ، لقب داده‏اند .

پاورقی : ( 1 ) گويند برای اميرعلی بن مؤيد ، امير سربداريان خراسان .