مساله ربا - صفحه : 19

فروش می‏كند ، در اينگونه مبادله‏ها ممكن است كسی ادعا كند كه خود پول‏ مولد است ، و به عبارت ديگر خود مبادله مولد است ، پس پول نيز می‏تواند مولد باشد ، پس پول عقيم نيست ، پس گرفتن منافع و بهره پول‏ دزدی و استثمار نيست . اما به نظر ما اين مطلب جواب دارد . ما صحت مبادلات تجاری و سرمايه‏ داری تجاری را منكر نيستيم . ما قبول داريم كه در مبادلات تجاری هدف‏ تاجر اين نيست كه به وسيله پول كالائی را به كالائی ديگر تبديل كند . بلكه‏ هدفش اين است كه به وسيله كالا پول كوچكتر را به پول بزرگتر تبديل كند ، يعنی جريان تجاری " پ ك پ " است . در عين حال هيچيك از اينها دليل‏ نمی‏شود كه پول مولد باشد ، يعنی صحت و مشروعيت معاملات تجاری بر اساس‏ مولد بودن پول يا مبادله نيست ، بر اساس ديگر است . توضيح آنكه همان‏ طوری كه كار مجسم يعنی كالا قابل مبادله است مثل اينكه دهقان گندم توليد می‏كند و آن را با روغن مبادله می‏كند ، خود كار نيز قابل مبادله است ، مانند كاری كه شخصی روی ماده‏ای كه به ديگری تعلق دارد انجام می‏دهد و در عوض مزد می‏گيرد ، مانند خياط و عمله . ( تاجر از يك نظر مزد كار خود را می‏گيرد ) مزد گرفتن ، مبادله خود كار است با پول نه مبادله اثر كار . اين يك مقدمه . مقدمه ديگر اينكه آن كسی كه كاری می‏كند و خود كار را مبادله می‏كند ( كارگر روزمزد ) و همچنين كسی كه اثر كار خود را مبادله می‏كند ( مثل خياط ) ، گاهی به كمك ابزار و وسيله يعنی به كمك مقداری ثروت ، كار خود را انجام می‏دهد ، مثل تيشه هيزم شكن ، و گاهی بدون كمك ، و نيز گاهی اين‏ كار را بر روی