عدل الهي - صفحه : 205

است ولی بدان كه هر كس پدرش را بكشد عمرش كوتاه خواهد شد . منتصر گفت من باكی ندارم كه در اطاعت خدا عمر من كوتاه گردد . پدرش را كشت‏ و پس از وی هفت ماه بيشتر زنده نماند ( 1 ) . علی ( ع ) در مورد عكس العمل احسان و خدمت به خلق در همين جهان ، می‏فرمايد : « لا يزهدنك فی المعروف من لا يشكره لك ، فقد يشكرك عليه من لا يستمتع‏ بشی‏ء منه ، و قد تدرك من شكر الشاكر اكثر مما اضاع الكافر ، و الله يحب‏ المحسنين » ( 2 ) . " اينكه گاهی به كسی نيكی می‏كنی و او قدرشناسی نمی‏كند ( و يا ناسپاسی‏ می‏كند ) تو را به كار نيك بی رغبت نكند كه احيانا تو پاداش خويش را بيش از آنچه بخواهی از او بگيری از دست كسی می‏گيری كه هيچ به او نيكی‏ نكرده‏ای . به هر حال جهان پاداش تو را پس می‏دهد ، ولو از ناحيه‏ای كه تو هرگز گمان نمی‏بری " . مولوی در مورد عمل و عكس العمل می‏گويد :

اين جهان كوه است و فعل ما ندا
باز آيد سوی ما از كه صدا

ديگری در مجازاتها و مكافاتهای دنيا می‏گويد :

به چشم خويش ديدم در گذرگاه
كه زد بر جان موری مرغكی راه
هنوز از صيد ، منقارش نپرداخت
كه مرغ ديگر آمد كار او ساخت
چو بد كردی مشو ايمن زآفات
كه واجب شد طبيعت را مكافات

البته نبايد چنين بينديشيم كه هر گاه صدمه و مصيبتی بر يك فرد يا يك‏ گروه وارد شد حتما مكافات اعمال آنهاست ، زيرا مصائب اين جهان‏ فلسفه‏های ديگری هم دارد ، آنچه كه ما معتقد هستيم اين است كه در اين‏ جهان فی الجمله مكافات عمل هم وجود دارد .

پاورقی : . 1 سفينة البحار ، ماده " وكل " ، و بحار الانوار چاپ آخوندی‏ج 10 ص‏ . 296 . 2 نهج البلاغه ، حكمت . 195