آشنايي با علوم اسلامي 1 - صفحه : 180

زمخشری در اواخر قرن پنجم و اوايل قرن ششم ، مظاهر و نماينده مكتب‏ معتزله به شمار می‏روند . و شيخ ابوالحسن اشعری متوفا در سال 330 هجری‏ مظهر و نماينده كامل مكتب اشعری به شمار می‏رود . قاضی ابوبكر باقلانی و امام الحرمين جوينی و غزالی ، و فخرالدين رازی ، روش اشعری داشته‏اند . متكلمين شيعی نيز زياد بوده‏اند . هشام بن الحكم كه از اصحاب امام جعفر صادق عليه السلام است يك متكلم شيعی است . خاندان نوبختی كه يك خاندان‏ ايرانی شيعی می‏باشند متكلمان زبردستی داشته‏اند . شيخ مفيد و سيد مرتضی‏ علم الهدی نيز از متكلمان شيعه به شمار می‏روند . مظهر و نماينده كامل كلام‏ شيعی خواجه نصيرالدين طوسی است . كتاب " تجريد العقائد " خواجه يكی‏ از معروفترين كتب كلام است . خواجه ، فيلسوف و رياضيدان هم هست . بعد از خواجه سرنوشت كلام به كلی تغيير كرد و بيشتر رنگ فلسفی به خود گرفت. در ميان كتب كلامی اهل تسنن " شرح مواقف " كه متن آن از " قاضی عضد ايجی " معاصر و ممدوح حافظ است ، و شرح آن از ميرسيد شريف جرجانی است‏ از همه معروفتر است . كتاب " مواقف " سخت تحت تأثير كتاب " تجريد العقائد " است .