آشنايي با علوم اسلامي 3 - صفحه : 24

لايحضره الفقيه " ، " تهذيب الاحكام " و " استبصار " معتبرند . در ميان اهل تسنن نيز برخی چنين نظريات افراطی داشته‏اند . اجماع اجماع يعنی اتفاق آراء علماء مسلمين در يك مسأله . از نظر علماء شيعه‏ ، اجماع از آن نظر حجت است كه اگر عموم مسلمين در يك مساله وحدت نظر داشته باشند دليل بر اين است كه اين نظر را از ناحيه شارع اسلام تلقی‏ كرده‏اند . امكان ندارد كه مسلمين در يك مساله‏ای از پيش خود وحدت نظر پيدا كنند . عليهذا آن اجماعی حجت است كه كاشف از قول پيغمبر يا امام‏ باشد . مثلا اگر معلوم گردد كه در يك مساله‏ای همه مسلمانان عصر پيغمبر بلااستثناء يك نوع نظر داشته‏اند و يك نوع عمل كرده‏اند دليل بر اين است‏ كه از پيغمبر اكرم تلقی كرده‏اند . و يا اگر همه اصحاب يكی از ائمه اطهار كه جز از ائمه دستور نمی‏گرفته‏اند در يك مساله وحدت نظر داشته باشند دليل بر اين است كه از مكتب امام خود آن را فرا گرفته‏اند . عليهذا از نظر شيعه اجماعی حجت است كه مستند به قول پيغمبر يا امام باشد ، و از اين ، دو نتيجه گرفته می‏شود : الف : از نظر شيعه تنها اجماع علماء معاصر پيغمبر يا امام حجت است . پس اگر در زمان ما همه علماء اسلام بدون استثناء بر يك مساله اجماع‏ نمايند به هيچ وجه برای علماء زمان بعد حجت نيست . ب : از نظر شيعه ، اجماع اصالت ندارد . يعنی حجيت اجماع از آن نظر نيست كه اجماع و اتفاق آراء است ، بلكه از آن نظر است