فلسفه تاريخ1 - صفحه : 115

بله ، گفتيم اينها را با همديگر مخلوط كرده اينكه ثروت منشأ قدرت‏ است يك مسأله است ، و اينكه ثروت عامل محرك انسانهاست مسأله ديگری‏ است ويل دورانت هم اينها را مخلوط كرده است . . . . مثلا می‏گويد جنگ تروا به خاطر زيبايی يك زن هرزه روی نداده ، جنگ معروف تروا كه می‏گويند به خاطر يك زن بعد می‏گويد اگر وجود هلن‏ واقعا راست باشد فقط بهانه ای بوده برای روپوشی مقاصد اقتصادی . . . ژرژ پنجم انگلستان ( پدر بزرگ ملكه اليزابت ) به خاطر يك زن از سلطنت صرف نظر كرد او عاشق زنی شد و مقررات انگلستان اجازه نمی‏داد كه‏ با آن زن ازدواج كند و او هم پافشاری داشت ، آخر گفتند از يكی از اين دو بايد صرف نظر كنی ، يا از تخت سلطنت يا از آن زن او هم با كمال رضايت‏ از سلطنت صرف نظر كرد حال اينها اين را چگونه توجيه می‏كنند ؟ . . . می‏گويد " توجه كنيد كه چگونه كار كردن غلامان برای يونانيان سبب‏ شد كه صنعت و اختراع در يونان قديم پيشرفت نكرد و چگونه اسارت زنان‏ موجب شد كه عشق حقيقی رشد نكند و مردان به پسران عشق ببازند و چگونه‏ پسردوستی در هنر پيكر تراشی يونانيان اثر كرد " . اين چه حرفی است ؟ ! به هنر مربوط نبوده اگر زنها اسير نمی‏بودند ، به‏ جای مجسمه پسر ، مجسمه زن می‏تراشيدند . شك ندارد كه در مسأله هنر يا علم ، يك فراغتی برای هنرمند يا عالم و يا فيلسوف لازم است ، يعنی بايد شرايط زندگی او به گونه‏ای باشد كه به او مجال و فرصت [ كار هنری يا علمی ] بدهد چرا در قديم می‏آمدند مدرسه‏