معاد - صفحه : 188

اينها يك حرف است ، " ای آدمها " ی نيما هم كه پريشب نقل كردند ، كه تا نقل نكرده بودند ما خيال می‏كرديم واقعا يك حرفهايی دارد حرف‏ ديگری است ، [ چيزی نيست ] غير از يك سلسله مفاهيمی كه اصلا به نظر من‏ هيچ چيز نيست . يا ما بايد بگوييم اصلا هيچ چيز نمی‏فهميم يا بايد بگوييم‏ هيچ چيز نيست ، جز اينكه اسمش را آدم بخواهد دهن كجی بگذارد . بچه‏ها را ديده‏ايد ؟ بچه وقتی كه در مقابل آدم بزرگ در می‏ماند ، ناقص می‏ماند ، می‏خواهد عكس العمل نشان بدهد ، دهن كجی می‏كند . اينها خواسته‏اند در مقابل شعرای بزرگ كاری كرده باشند ولی نتوانسته‏اند ، در مقابل آنها دهن‏ كجی كرده‏اند . تا آن حدی كه ما سراغ داريم اين طور است . البته ما يك‏ شاعر شعر كهن معاصر حسابی هم نداريم . آنهايی كه من می‏شناسم چيزی نيستند . البته بعضی شان خوب هستند ولی اينهايی كه از آنها [ شاعران نوپرداز ] دفاع می‏كنند ، ما كه هنری از آنها نديديم . غرضم اين جهت است : بشر همين طوری كه تكامل پيدا می‏كند انحراف هم‏ پيدا می‏كند . ما يك اعتقادی داريم و آن اعتقاد اين است كه مقارن با تحول علمی جديدی كه در دنيای اروپا پيدا شد يك انحراف هم پيدا شد ، يعنی علم همين طوری كه می‏رفت می‏توانست يك جهش بكند و لا اقل از قسمتی‏ از سرمايه‏های گذشته خودش استفاده كند و راه مستقيمی را طی كند . علم‏ البته رو به پيش رفت ولی از روی خط منحنی ، نه از روی خط مستقيم . بيكن‏ و . . در عين اينكه به بشريت خدمت كردند ، خيانت بزرگی هم كردند ، به‏ عقيده ما افرادی بودند كه خلوص نيت نداشتند ، خودخواه بودند ، برای‏ اينكه شخصيت خودشان را خيلی بزرگتر از آنچه هست جلوه بدهند ، جنايتهايی‏ هم نسبت به بشريت مرتكب شدند . ولی علم برای هميشه در گمراهی باقی‏ نمی‏ماند ، همين طوری كه عرض كردم اگر روی خط مستقيم هم به سوی مقصد طی [ طريق ] نكند و روی خط منحنی برود ولی علم است و بالاخره به مقصد می‏رسد . من معتقدم كه ما نبايد گوشمان فقط به دهن فرنگيها باشد كه اگر روزی گفتند روح وجود ندارد ما بگوييم وجود ندارد ، بعد فردا كه خود آنها برگشتند و گفتند روح وجود دارد ما بگوييم وجود دارد . ما می‏خواهيم آن خط منحنی‏ای كه‏ آنها طی كرده‏اند ، با استفاده از همان راهی كه خود آنها طی كرده‏اند با خط مستقيم طی كنيم . ما نمی‏خواهيم بازگشت به گذشته كرده باشيم ، ما می‏خواهيم خط منحنی را تبديل به خط مستقيم كنيم . ما می‏خواهيم بگوييم بر اساس همين تحقيقاتی كه شما در اينجا كرده‏ايد بر خلاف آن