علل گرايش به ماديگري - صفحه : 109

پديد آورنده است ، و اگر جهان يا نوعی از انواع ، تدريجی الوجود باشد ، علل و عوامل تدريجی طبيعت برای توجيه آنها كافی است . اين گونه فرضيات‏ نشانه‏های ضعف دستگاههای فلسفی غرب است . علاوه بر اين جهت كه در غرب فرض بر اين بود كه نظريه تكامل ، برهان‏ نظم و اتقان صنع را تضعيف می‏كند يك چيز ديگر نيز سبب شد كه مكتب‏ تكامل ، ضد مكتب الهی تلقی شود و به اين وسيله بازار ماديگری را رونق‏ دادند . آن اين بود كه فرض شد اگر خدايی در كار باشد می‏بايست اشياء طبق‏ طرح قبلی به وجود آمده باشند ، يعنی وجود اشياء قبلا در علم الهی پيش‏ بينی شده باشد و سپس با اراده و مشيت قاهره الهی خلق شده باشد . طرح قبلی و پيش بينی قبلی ملازم است با اينكه به هيچ وجه " تصادف " دخالت نداشته باشد ، زيرا تصادف بر ضد پيش بينی است . امر تصادفی‏ يعنی امری غير مترقب و غير منتظر و غير قابل پيش بينی . اما ما می‏دانيم‏ كه تصادف نقش فوق العاده مهم و مؤثری در خلقت كائنات بازی كرده است‏ . فرضا تصادف را برای خلقت اولی اشياء كافی ندانيم ، بالاخره وجودش را و نقش مؤثرش را در جريان خلقت نمی توانيم انكار كنيم . مثلا خود زمين‏ كه گهواره جانداران است قطعه‏ای بوده كه بر اثر تصادف ، مثلا نزديك شدن‏ خورشيد به يك كره بزرگ و واقع شدن آن تحت تأثير جاذبه آن كرده بزرگ ، به وجود آمده است . اگر طرح قبلی و به اصطلاح اگر تقدير ازلی در كار بود ، تصادف هيچ نقشی نداشت . نتيجه اينكه اگر خدايی در كار باشد ، اشياء طبق طرح قبلی به وجود می‏آيند و قبلا در علم ازلی الهی پيش بينی می‏شوند ، اگر اشياء در علم ازلی الهی پيش بينی شده بودند تصادفی در كار نبود ، و چون تصادف نقش مؤثری در خلقت