آشنايي با قرآن 8 - صفحه : 260

است كه با آنها توافق نكن ، يعنی به توافقی كه آنها پيشنهاد می‏كنند ، تن‏ نده . اينكه كسی به كس ديگر كه او دعوی و برنامه‏ای دارد پيشنهاد توافق و تصالح می‏كند براساس اينكه كمی در حرفهايت تخفيف بده ، ما هم در حرفهای‏ خودمان تخفيف می‏دهيم ، يك جوری با هم كنار می‏آييم ، قرآن اساسا تن دادن‏ به چنين توافقی را " اطاعت " می‏نامد ( كلمه خشنی است ) يعنی چنين به‏ توافق رسيدن در واقع نوعی مطيع شدن ، فرمان آنها را اطاعت كردن و تسليم‏ آنها شدن است ، كانه كسی كه جز اطاعت خدا اطاعت كسی را نمی‏پذيرد درواقع اطاعت آنها را پذيرفته است . آيه بعد از آن آيه ( « ودوا لو تدهن فيدهنون ») موضوع اطاعت يا موضوع‏ اين موافقت و توافق را روشن می‏كند . موضوعش ادهان است ، ادهان دو طرفی‏ ، يعنی سهل‏گيری دو طرفی ، تو هم كمی در حرفهايت سهل بگير ، ما هم كمی در حرفهايمان سهل می‏گيريم ( تساهل ) . اصطلاحی امروز پيدا شده است ، اسمش‏ را گذاشته‏اند " تسامح " . تسامح در مورد خودش نسبتا تعبير خوبی است . ولی اينها اسمش را گذاشته‏اند تساهل ، تساهل دينی ، كه از تساهل دينی‏ دفاع می‏كنند ، نقطه مقابل تعصب . به نظرم اين لغت را اول بار تقی‏زاده‏ به اين معنی وضع كرد . مقصود از كلمه " ادهان " همين است كه تو در بعضی از حرفهايت يك‏ مقدار نرمش و تساهل نشان بده ، گذشت نشان بده ، ما هم در بعضی از حرفهايمان همين‏طور ، بعد با هم كنار می‏آييم . اين را قرآن به شدت نفی كرد كه فرمود: « فلا تطع المكذبين ودوا لو تدهن‏ فيدهنون ».