آشنايي با قرآن 6 - صفحه : 236

كه خود زيد را دانشمند كرد ولی گويی الان اين زيد يك چيز است و دانشمند چيز ديگر ، فقط زيد مايه شده برای اينكه شخص ديگری دانشمند شود . اين را در ادبيات عربی و در علم بديع " تجديد " می‏گويند . اين تعبير در قرآن آمده است ، می‏فرمايد كه در وجود پيغمبر يك الگو وجود دارد . البته مقصود اين است كه خود پيغمبر الگوی شماست اما به اين‏ تعبير ( می‏فرمايد كه ) در وجود پيغمبر يك الگو وجود دارد . كأنه اين‏ پيغمبر دو شخصيت است : شخصيتی كه شما الان به طور سطحی ، و شخصيتی كه‏ به آن پی نبرده‏ايد كه آن شخصيتی كه شما به آن پی نبرده‏ايد و بايد او را بشناسيد در اين شخصيت پنهان است و آن شخصيت است كه اگر به آن پی‏ ببريد و آن را بشناسيد بايد الگوی شما قرار بگيريد . همين تعبير درباره ابراهيم عليه السلام آمده است : " « قد كانت لكم‏ اسوش حسنة فی ابراهيم »" يك تأسی نيكی و يك اسوه نيكی در وجود ابرهيم‏ برای شما هست يعنی در وجود ابراهيم هم الگويی ( وجود دارد ) ، منتها اين‏ مربوط به خصوص همين مسأله ولاء دشمنان ( است ) . يك الگويی در وجود ابراهيم و همراهان ابراهيم برای شما مسلمين هست . مگر آنها چه كرده‏اند ؟ " « اذ قالوا لقومهم انا برءؤا منكم »" . آنها هم با قوم خودشان بودند و با همه آنها صله قوم و خويشی داشتند ، آن يكی پسر عمويش می‏شد ، آن يكی‏ پسر خاله‏اش ، آن يكی نوه عمه‏اش ، او برادر زنش و . . . ابراهيم و همراهان ابراهيم هم كه - به تعبير عوامانه - از پای بته بلند نشده بودند ، آنها هم مردمی بودند كه فاميل و قوم و خويش و دوستان داشتند ، ولی به‏ خاطر ايمانشان و اينكه قومشان با اينها ستيزه كردند و به كلی از آنها بريدند ، گفتند ما از شما تبری می‏جوييم . حال از اينجا ما به كلمه " تولی و تبری " ( می‏رسيم ) كه فقط پوسته‏اش برای ما مانده و معنايش هيچ‏ باقی