خدمات متقابل اسلام و ايران - صفحه : 214

با وجود اصلاحات اساسی زردشت مجددا مذهب افسانه آميز قديم پديدار شد و حتی زردشت را نيز از خود دانست و " گاتها " را به تشريفات مربوط به " هئومه " كه با آن مغايرت داشت ضميمه نمود . به اين طريق خداوند بزرگ اهورامزدا با معصومين جاويدان و خدايانی كه دين مزدا آنها را به‏ كنار رانده بود همرديف گرديد ( 1 ) . پور داود و دكتر معين نيز اعتراف دارند كه اوستای عهد ساسانی با اوستای اصلی فرق فاحش دارد و اوستای ساسانی تعليمات خرافاتی قبل از زردشت را تجديد نموده است ، مدعی هستند كه : آيين حقيقی و اصلی زرتشت را بايد از گاتاها جست ، چه بعدها به مرور تصرفاتی در آن كردند و به خصوص آيين زرتشتی دوره ساسانی از مبدا خود بسيار دور گرديد ( 2 ) . گاتها كه مورد استناد پور داود و دكتر معين است ، قسمتی از يسناست و يسنا يك جزء از پنج جزء اوستای ساسانی است . گاتاها از لحاظ تاريخی و انتساب به زردشت معتبرترين قسمتهای اوستاست . قرائن زيادی در دست‏ محققان است كه همه يا قسمتی از گاتها كه به صورت شعر و مناجات ادا شده‏ سروده خود زردشت است و هم معقولترين همه آنهاست ، خرافاتی كه در ساير قسمتها ديده می‏شود در آنجا نيست يا كمتر است و احيانا ضد آنهاست . كسانی كه زردشت را موحد می‏دانند . به مندرجات گاتاها استناد می‏كنند و ساير قسمتهای اوستا را الحاقی می‏دانند . به هر حال در اين جهت شكی نيست كه دين زردشت در دوره‏های بعد خصوصا دوره ساسانی چه از نظر اصول عقائد و چه از نظر احكام و مقررات به پستی‏

پاورقی : ( 1 ) تاريخ تمدن ايرانی ، به قلم جمعی از خاورشناسان ، ترجمه جواد محيی ص . 94 ايضا همان كتاب ، ترجمه دكتر عيسی بهنام ، ص 89. ( 2 ) مزديسنا و ادب پارسی ، ص . 198