درسهاي الهيات شفا2 - صفحه : 73

ايراد ديگر : گفتيم كه تكون عنصری از عنصر ديگر را استحاله می‏گويند ، و آنجا كه‏ مركبی به سوی كمال رود استكمال می‏نامند مثل رفتن صبی به سوی رجوليت يا رفتن منی به سوی رجوليت . و گفتيم كه نوع ديگری داريم كه نه استحاله‏ است و نه استكمال ، اين وقتی است كه چند عنصر جمع می‏شوند و بر يكديگر تأثير و تأثر می‏كنند و بعد مزاجی پيدا می‏شود ، بعد از اينكه مزاج پيدا شد آمادگی برای پيدايش يك صورت مركب حاصل می‏گردد كه اين مركب جزء هيچ‏ يك از دو قسم ذكر شده نيست . استحاله نيست زيرا صور عناصر زايل‏ نشده‏اند . استكمال نيست زيرا كه يك شی‏ء نيست كه به سوی كمال رفته باشد . چند شی‏ء جمع شده‏اند و در يكديگر اثر گذاشته‏اند و مزاجی پيدا شده و بعد آن صورت جديد عارض آن مزاج گرديده است ، كه می‏شود كون شی‏ء من مزاج ، بدون اينكه استحاله يا استكمال صادق باشد : وايضا فان العناصر تتكون منها الكائنات فتكون مستحيلة عندالامتزاج‏ غيرفاسده فی صورها الذاتية علی ما علمت فيكون المزاج غير كائن فيها لزوال ضدالمزاج بل عدمه فقط ، فيكون هذا القسم ليس هو من القسم الذی مثل‏ له بكون الهواء من الماء و ذلك لان العناصر لاتفسد فی أنواعها عندالمزاج‏ بل تستحيل ، ولامن القسم الذی مثل له يكون الرجل من الصبی ، لانه كان‏ لاينعكس ، فلا يكون الصبی بفساد الرجل ، و ههنا ينعكس فيكون من الممتزج‏ شی‏ء عنه امتزج بعد فسادالمزاج . [ كائنات از عناصر بوجود می‏آيند و عناصر استحاله می‏شوند ] بدون اينكه‏ صورت آنها فاسد و زايل شود و [ مزاج حاصل از تركيب ] نبود و بعد پيدا شد نه اينكه ضد اين مزاج بود و زايل شد و بعد اين مزاج پيدا شد . [ و اين‏ قسم مانند " كون الهواء من الماء " نيست زيرا صورت عناصر زايل نشده ] و مانند " كون الرجل من الصبی " هم نيست زيرا در اين قسم متكون منه و كائن می‏توانند به يكديگر تبديل