گفتارهاي معنوي - صفحه : 20

فاش می‏گويم و از گفته خود دلشادم
بنده عشقم و از هر دو جهان آزادم

ممكن است انسانی باشد كه همانطور كه از نظر اجتماعی آزاد مرد است ، زير بار ذلت نمی‏رود ، زير بار بردگی نمی‏رود وآزادی خودش را در اجتماع‏ حفظ می‏كند ، ازنظر اخلاق و معنويت هم آزادی خود را حفظ كرده باشد ، يعنی‏ وجدان و عقل خودش را آزاد نگه داشته باشد . اين آزادی همان است كه در زبان دين " تزكيه نفس " و " تقوی " گفته می‏شود . آيا ممكن است بشر آزادی اجتماعی داشته باشد ولی آادی معنوی نداشته‏ باشد ؟ يعنی بشر اسير شهوت و خشم و حرص و آز خودش باشد ولی در عين حال‏ آزادی را محترم بشمارد ؟ امروز عملا می‏گويند بله ، عملا می‏خواهندبشر برده حرص و آز و شهوت و خشم‏ خودش باشد ، اسير نفس اماره خودش باشد و در عين حال چنين بشری كه اسير خودش است ، آزادی را محترم بشمارد . اين يكی از نمونه‏های كوسه و ريش‏ پهن است . يكی ازتضادهای اجتماع امروز بشر همين است . به قول منطقيين‏ يك سير و تقسيمی می‏كنيم : بشر دوران قديم ، آزادی را محترم نمی‏شمرد ، آزادی را پايمال می‏كرد . بسيار خوب ، چرا پايمال می‏كرد ؟ آيا چون نادان بود آزادی ديگران را سلب‏ می‏كرد وهمينكه بشر دانا شد ديگر كافی است كه آزادی ديگران را محترم‏ بشمارد ؟ مثلا در بيماريها اينطور است ، بشر قديم جاهل و نادان بود ، چون‏ نادان بود وقتی با بيماريها روبرو