گفتارهاي معنوي - صفحه : 140

مگر خدا بخل ميورزد ؟ نه ، توبه باشد قبول ميكند ، اين ، توبه نيست ، توبه يعنی انقلاب مقدس درونی . اين انقلاب مقدس درونی نيست . آدمی كه‏ در قعر دريا ، آب تمام اطرافش راگرفته و به هر طرف كه نگاه می‏كند آب‏ می‏بيند و در اين حال اظهار توبه می‏كند ، وجدانش منقلب نشده است ، فطرتش زنده نشده است ، خودش عليه خودش قيام نكرده است ، بلكهحالا كه‏ خودش را مضطر و بيچاره می‏بيند ، از روی اضطرار اظهار تسليم می‏كند . لهذا به او می‏گويند : « آلئن و قد عصيت قبل »( 1 ) . چرا يك ساعت پيش كه‏ آزادی بودی اين حرف را نزدی ؟ اگر يك ساعت پيش در حاليكه آزاد بودی‏ اين حرف را می‏گفتی معلوم بود كه در درون تو انقلاب مقدس پيدا شده ، اما حالا كه اين حرف را می‏زنی ، اين ، انقلاب مقدس نيست ، اضطرار و بيچارگی‏ است . كدام جانی از جانيهای دنياست كه در آن لحظه‏ای كه گرفتار عدالت‏ ميشود اظهار پشيمانی نكند ؟ ولی اين پشيمانی نيست ، اصلاح نيست ، علامت‏ به صلاح آمدن نيست . اگر جانی ، قبل از گرفتار شدن ، خودش از درون‏ منقلب شد و در حاليكه امكان جنايت برايش بود دست از جنايت برداشت ، اين اسمش توبه وبازگشت واقعی است . پس علت اينكه در لحظات آخر ، در حال معاينه آن دنيا ، توبه انسان مقبول نيست ، اينست كه توبه نيست نه‏ اينكه توبه هست و مقبول نيست . اصلا توبه نيست . اما اينكه چرا توبه انسان در دنيای ديگر قبول نيست . جواب اين سئوال‏ اولا از همان جواب اول روشن شد ، چون در آن دنيا هم انسان همه چيز را معاينه كرده ومی‏بيند . در آنجا هم وقتی كه ادعای

پاورقی : 1 - سوره يونس ، آيه . 91