توحيد - صفحه : 41

به همين دليل اينها را تخطئه می‏كند . می‏گويد هميشه در گذشته اين‏جور بوده‏اند : " ولی فراموش نشود كه در اين بين عده قليلی از افراد و جماعات يافت‏ می‏شود كه يك معنی واقعی از وجود خدا را برای اين اوهام دريافته‏اند كه‏ واقعا دارای خصائص و مشخصات بسيار عالی و تفكرات عميق و معقول بوده ، به هيچ وجه قابل قياس با آن عموميت عقيده نيست " . كه می‏گويد در طول گذشته هم اين جور بوده . " اما يك عقيده و مذهب ثالث بدون استثنا در بين همه وجود دارد ، گرچه خالص و يكدست در هيچ كدام يافت نمی‏شود ، من آن را احساس مذهبی‏ آفرينش يا وجود می‏دانم " . معتقد است به اينكه در همه انسانها [ اين احساس مذهبی وجود دارد ] ولی بعد می‏گويد كه بعضی افراد ممكن است فاقد اين [ احساس ] باشند . شايد اين هم نقص در مترجم است كه اول می‏گويد در همه ، بعد بعضيها را فاقد آن می‏داند . می‏گويد يك احساس مذهبی بالخصوصی در همه افراد هست كه‏ من آن را احساس مذهبی آفرينش يا وجود می‏دانم : " بسيار مشكل است اين احساس را برای كسی كه كاملا فاقد آن است توضيح‏ دهيم ، بخصوص كه در اينجا ديگر بحثی از آن خدا كه به اشكال مختلف تظاهر می‏كند نيست . اين خدا بزرگتر است از اينكه توصيف بشود " . اين همان خدايی است كه ما مسلمانها او را " الله اكبر من ان يوصف " می‏دانيم . " در اين مذهب فرد كوچكی آمال و هدفهای بشر ، و عظمت و جلالی كه در ماورای امور و پديده‏ها در طبيعت و افكار تظاهر می‏نمايد را حس می‏كند . او وجود خود را يك نوع زندان می‏پندارد ، ( 1 ) چنانكه می‏خواهد از قفس‏ تن پرواز كند و تمام هستی را يكباره به عنوان يك حقيقت واحد دريابد " . فرق عجيبش اين است . می‏گويد اين جور احساس درباره مذهب و خدا ، خدا را

پاورقی : . 1 مشخصات اين احساس را می‏گويد .