درسهاي الهيات شفا2 - صفحه : 143

الذی هوالاول و غيره ليس بأول ، كمااينكه او آخر هم هست به اين اعتبار كه هو غاية كل‏الاشياء و هو مايطلبه كل‏الاشياء . چنانكه در فصول پيش گفتيم‏ او آخر هم هست‏بدون اينكه كثرتی در ذات واجب لازم بيايد . سؤال : در واقع آنچه مهم است اثبات واجب‏الوجود است . استاد : مهم است به اين معنا كه مبدأ براهين بعدی است . مثل براهين‏ رياضی كه اگر شما مطلبی را ثابت كرديد از آن مطلب برای اثبات امر ديگری استفاده می‏كنيد . در اينجا نيز بايد اول واجب‏الوجود را اثبات‏ كنيد و وحدت او را ثابت گردانيد و اينها را پايه مسائل ديگر قرار دهيد . البته اينها نيز در فلسفه ملاصدرا يك راههای نزديكتری دارد [ كه در آنجا بايد مطالعه شود ] .

شرح و توضيح متن

فصل فی‏الصفات الاولی للمبدأ الواجب الوجود . فقد ثبت لك الان شی‏ء واجب‏الوجود ، و كان ثبت لك أن واجب‏الوجود واحد ، فواجب‏الوجود واحد لايشاركه فی رتبته شی‏ء ، فلا شی‏ء سواه واجب‏الوجود واذ لاشی‏ء سواه واجب‏الوجود ، فهو مبدأ وجوب‏الوجود لكل شی‏ء ، و يوجبه ايجابا أوليا أو بواسطة ، واذا كان كل شی‏ء غيره فوجوده من وجوده فهو أول . ولانعنی بالاول‏ معنی ينضاف الی وجوب وجوده حتی يتكثر به وجوب وجوده ، بل نعنی به‏ اعتبار اضافته الی غيره . چون در همين مقاله واجب‏الوجود را اثبات كرده می‏گويد " فقد ثبت‏ لك‏الان شی‏ء واجب‏الوجود " . ولی بحث وحدت را در ابتدای كتاب ، آنجا كه درباره امكان و ضرورت بحث می‏كردند آوردند و چهاربرهان برای وحدت‏ واجب‏الوجود بيان كردند . در خواص واجب‏الوجود هم كه بحث می‏كرديم گفته‏ شد كه از جمله خواص واجب‏الوجود وحدت است و وجوب با كثرت سازگار نيست . به همين جهت در اينجا می‏گويد " وكان ثبت لك ان واجب‏الوجود واحد " . وقتی