ده گفتار - صفحه : 164

معلم قيدی قرار نداده و باز اينقدر در جهالت باقی هستيد و اينقدر بی‏سواد در ميان شما وجود دارد ؟ ! واقعا اين خود يك معمائی است كه چرا اين فريضه عمومی متروك شد و فريضه شناخته نشد ، چرا اين دستورها اجرا نشد . البته نمی‏خواهم بگويم اين‏ دستورها هيچ زمان اجرا نشد ، زيرا اسلام يك نهضت علمی و فرهنگی عظيم كم‏ نظيری در جهان به وجود آورد و قرنها پرچمدار علم و فرهنگ و تمدن بشريت‏ بود ، و اين نهضت مديون فرمانی بود كه اسلام درباره علم صادر كرد . چگونه‏ ممكن است دينی كه اولين آيه نازل بر پيغمبرش با خواندن و نوشتن و قلم و علم و تعلم آغاز می‏گردد : " « اقرأ باسم ربك الذی خلق 0 خلق الانسان من‏ علق 0 اقرأ و ربك الاكرم 0 الذی علم بالقلم 0 علم الانسان ما لم يعلم »" ( 1 ) ، دينی كه اصل اولش توحيد است و در آن اصل ، تقليد و تعبد را به‏ هيچ وجه جايز نمی‏داند و تحقيق و تجسس را لازم می‏شمارد ، چنين دينی تمدن و فرهنگ و نهضت علمی به وجود نياورد ؟ ! ولی در عين حال وقتی كه انسان به‏