آشنايي با علوم اسلامي 1 - صفحه : 177

الكندی ، فارابی ، بو علی سينا ، خواجه نصيرالدين طوسی ، ميرداماد ، ابن‏ رشد اندلسی ، ابن باجه اندلسی ، ابن الصائغ اندلسی ، مشائی مسلك بوده‏اند . مظهر و نماينده كامل اين مكتب بو علی سينا است . كتابهای فلسفی بو علی از قبيل شفا ، اشارات ، نجات ، دانشنامه علائی ، مبدأ و معاد ، تعليقات ، مباحثات ، عيون الحكمه همه حكمت مشاء است . در اين روش‏ تكيه فقط بر استدلال و برهان عقلی است و بس . 2 - روش فلسفی اشراقی : اين روش نسبت به روش مشائی پيروان كمتری‏ دارد . آن كس كه اين روش را احياء كرد " شيخ اشراق " بود . قطب‏ الدين شيرازی ، شهرزوری و عده‏ای ديگر روش اشراقی داشته‏اند . خود شيخ‏ اشراق ، مظهر و نماينده كامل اين مكتب به شمار می‏رود . شيخ اشراق كتب‏ زيادی نوشته است از قبيل حكمة الاشراق ، تلويحات ، مطارحات ، مقاومات‏ ، هياكل النور . معروفترين آنها كتاب حكمة الاشراق است و تنها اين كتاب‏ است كه صد در صد روش اشراقی دارد . شيخ اشراق برخی رساله‏ها به فارسی‏ دارد از قبيل : آواز پر جبرئيل ، عقل سرخ و غيره . در اين روش به دو چيز تكيه می‏شود : استدلال و برهان عقلی ، و ديگر مجاهده و تصفيه نفس . به حسب اين روش ، تنها با نيروی استدلال و برهان‏ عقلی نتوان حقائق جهان را اكتشاف كرد . 3 - روش سلوكی عرفانی : روش عرفان و تصوف فقط و فقط بر تصفيه نفس‏ بر اساس سلوك الی الله و تقرب به حق تا مرحله وصول به حقيقت تكيه‏ دارد و به هيچ وجه اعتمادی به استدلالات