ختم نبوت - صفحه : 71

تا قرن هفتم هجری حق اجتهاد محفوظ و باب آن مفتوح بود . در اين قرن به‏ علل خاص تاريخی با يك شورا و اجماع ساختگی اين حق از علما سلب گرديد و علما مجبور شدند كه برای هميشه از نظريات علمای قرن دوم و سوم هجری‏ تبعيت كنند ، و از اينجا مساله حصر مذاهب فقهی به مذاهب چهارگانه‏ معروف به وجود آمد . سد باب اجتهاد يك فاجعه بزرگ در جهان اسلام به شمار می‏رود و شايد تا حدودی عكس‏العمل يك سلسله اجتهادهای افراطی بود و به هر حال جمودها و ركودها در فقه اسلامی از آن وقت آغاز گرديد . سد باب اجتهاد در ميان اهل تسنن صورت گرفت و مستقيما به جهان شيعه‏ مربوط نبود ، اما خواه ناخواه در جهان شيعه نيز اثر نامطلوب گذاشت . در فقه شيعه پس از قرن هفتم بينشها و ديدهای عميقی پيدا شده و در بعضی‏ قسمتها تحولات وسيعی رخ داده است . در عين حال نمی‏توان انكار كرد كه در اين سيستم فقهی نيز تمايل به طرح مسائل به صورت هفت قرن پيش و گريز از مواجهه با مسائل مورد احتياج روز و بی ميلی به كشف طريقه‏های نوتر و عميق‏تر ، به شكل واضحی ديده می‏شود . در قرون اخير با كمال تاسف در ميان جوانان و به اصطلاح طبقه روشنفكر مسلمان ، تمايلاتی در جهت غرب گرايی و نفی اصالتهای شرقی و اسلامی و تسليم و تقليد در بست از " ايسم " های غربی پديد آمده است و بدبختانه‏ اين گرايش در حال گسترش است ، ولی خوشبختانه احساس می‏شود كه طليعه‏ يك بيداری و آگاهی در برابر اين گونه تمايلات كوركورانه و خواب آلود آشكار می‏شود .