نبوت - صفحه : 57

همان آثارشان هم نبود آنوقت می‏ديديد كه چه افراد ديگری در جای اينها بودند و چه آثار بهتر و بيشتری داشتند . ما نمی‏توانيم به آن سبك ويليام‏ جيمز [ بينديشيم ] كه هر چيزی كه يك اثر مفيد داشته پس حق است ( البته‏ او می‏خواهد بگويد كه حق يعنی چيزی كه مفيد باشد ) به مفهومی كه ما می‏خواهيم بگوييم يعنی حق به جانب الله است . اين دليل نمی‏شود . عده‏ای‏ می‏گويند پيغمبران با همه آثار مفيدی كه داشتند چون بشر را با يك ايمان‏ الهی به خودشان متوجه كرده‏اند جلوی علم و تمدن را گرفته‏اند و اگر آنها از چندين هزار سال پيش نبودند شما آنوقت می‏ديديد امروز اثر بشريت چقدر زيادتر است ! شما چطور می‏توانيد اين حرف را بگوييد كه ما فقط برويم‏ دنبال اثار ، ببينيم كارهای مفيدی كرده‏اند پس اينها حق هستند ؟ ! اين هم‏ حرف شد ؟ ! هيچ حكومت فاسدی در دنيا نيست الا اينكه يك آثار مفيدی هم‏ دارد و بسا هست كه فساد آن حكومت جز اين نيست كه جای حكومت صالح را گرفته ، و نسبت به سابقش كه [ هنوز ] نيامده بود خيلی بهتر هم هست . هرگز شما نمی توانيد به صرف اينكه يك شی‏ء آثار مفيدی داشته آن را صحيح‏ و واقعی و به آن معنايی كه ما می‏گوييم " من جانب الله " بدانيد . مسأله ديگر : اگر بنا بشود هركسی كه هر حرفی را در هر كتابی بزند شرط اينكه كسی حرف او را رد كند اين باشد كه خودش را در آنجا احضار كنند بيايد ، هيچ كس جواب هيچ كس را [ نمی‏تواند بدهد ] . همين كه كسی‏ كتابش را چاپ و منتشر كرد [ ديگر قابل انتقاد نخواهد بود ] . به قول‏ آقای بروجردی " همين قدر كه كتاب چاپ شد به نظر بعضی‏ها ديگر اين دليل‏ حقانيت آن است ، می‏گويد آقا چاپ شده " . چند بار چاپ می‏شود ، بعد شما می‏بينيد پنجاه هزار نفر آن را می‏خوانند و هيچ كس حق رد كردنش را ندارد چون اول بايد آقای مؤلف را بياورند . شما حق نداريد كارناس را رد كنيد چون او اينجا حاضر نيست كه بيايد جواب شما را بدهد . عجب حرفی‏ است ! آدمی كه می‏نويسد ، فكر خودش را ، هر چه كه دارد می‏نويسد ، چيزی‏ در دلش باقی نمی‏گذارد كه نصفش را نوشته باشد نصفش را ننوشته باشد . تازه اين مقداری كه ما گفتيم خيلی احترام ايشان را رعايت كرديم اگر نه‏ خيلی بيش از اينها معايب دارد كه چون شما دلتان می‏خواهد در جلسات بعد عرض می‏كنم . هيچ حرف مفيد در آن نيست . اينهايی كه عرض كردم ، ابطال‏ نبوت است . نبوت را در حد يك هنرمند ، در حد يك شاعر ( حالا بگوييم‏ از طرف خالق بوده ) تنزل داده‏اند بدون اينكه بتوانند كوچكترين