حرکت و زمان در فلسفه اسلامي1 - صفحه : 421

پس ما در اينجا دو مطلب داريم يكی اينكه : شما كه می‏گوئيد در اينجا يك سواد مستمر نيست ، مطلب را از ناحيه كثرتش در نظر گرفته ايد و جنبه وحدتش را در نظر نگرفته ايد ، يعنی به حرف شما آن واحدی كه در تمام مراحل موجود است موضوع است ولی از نظر مقوله ، كثرت محض‏ حكمفرماست ، و حال آنكه از نظر مقوله هم وحدت حكمفرما است خواه بصورت‏ حركت قطعی يعنی سواد واحد ممتد ذواجزاء و يا به معنای حركت توسطی يعنی‏ يك وجود غير ممتد بسيط و مرحوم آخوند به هر دو قائل است . خلاصه مطلب اين شد كه : اينكه می‏گويند در مثل اشتداد سواد وحدت تنها متعلق به موضوع است و غير از آن هر چه هست كثرت است ، درست نيست ، و در اينجا وحدت ديگری هم در خود مقوله هست ، حالا يا بنحو حركت قطعی و يا هم قطعی و هم توسطی .