جامعه و تاريخ - صفحه : 19

و فعاليتها ماهيت اجتماعی دارد و جز با تقسيم كارها و تقسيم بهره‏ها و تقسيم رفع نيازمنديها در داخل يك سلسله سنن و نظامات ميسر نيست ، از طرف ديگر نوعی انديشه‏ها ، ايده‏ها ، خلق و خويها بر عموم حكومت می‏كند كه‏ به آنها وحدت و يگانگی می‏بخشد ، و به تعبير ديگر ، جامعه عبارت است از مجموعه‏ای از انسانها كه در جبر يك سلسله نيازها و تحت نفوذ يك سلسله‏ عقيده‏ها و ايده‏ها و آرمانها در يكديگر ادغام شده و در يك زندگی مشترك‏ غوطه‏ورند . نيازهای مشترك اجتماعی و روابط ويژه زندگی انسانی ، انسانها را آنچنان‏ به يكديگر پيوند می‏زند و زندگی را آنچنان وحدت می‏بخشد كه افراد را در حكم مسافرانی قرار می‏دهد كه در يك اتومبيل و يا يك هواپيما يا يك كشتی‏ سوارند و به سوی مقصدی در حركت‏اند و همه با هم به منزل می‏رسند و يا همه‏ با هم از رفتن می‏مانند و همه با هم دچار خطر می‏گردند و سرنوشت يگانه‏ای‏ پيدا می‏كنند . چه زيبا مثلی آورد رسول اكرم ( ص ) آنجا كه فلسفه امر به معروف و نهی‏ از منكر را بيان می‏كرد : " گروهی از مردم در يك كشتی سوار شدند و كشتی سينه دريا را می‏شكافت‏ و می‏رفت . هر يك از مسافران در جايگاه مخصوص خود نشسته بود . يكی از مسافران به عذر اينكه اينجا كه نشسته‏ام جايگاه خودم است و تنها به خودم‏ تعلق دارد ، با وسيله‏ای كه در اختيار داشت به سوراخ كردن همان نقطه‏ پرداخت . اگر ساير مسافران همانجا دست او را گرفته و مانع می‏شدند ، غرق‏ نمی‏شدند و مانع غرق شدن آن بيچاره نيز می‏شدند " .