درسهاي الهيات شفا1 - صفحه : 378

كرده است . از طرف ديگر چطور شما می‏گوئيد جسم از سطح درست شده و اين‏ تعليميات را علل و مبادی می‏دانيد ؟ و آنها را منشأ اصلی قرار داده‏ايد ؟ چطور می‏گوئيد كه تعليميات منشأ جواهر است ، در حاليكه خط نه مبدأ صوری‏ است و نه مبدأ غائی و نه مبدأ فاعلی . اگر بشود غايتی فرض كرد جسم را بايد غايت خط فرض كرد نه خط را غايت جسم . خط عارض جسم می‏شود از آن‏ جهت كه جسم متناهی است ، اگر جسم غيرمتناهی باشد خط هم ندارد . " و أيضا يلزما لقائل بالاعداد أن يجعل التفاوت بين الامور بزياده كثره‏ ونقصانها ، فيكون الخلاف بين الانسان والفرس أن أحدهما أكثر والاخر أقل ، والاقل دائما موجود فی الاكثر ، فيكون فی أحدهما الاخر ، فيلزم من ذلك دخول‏ بعض المتباينات تحت بعض وهو خلف فاسد " . [ كسانی كه قائل به اعداد هستند تفاوت بين موجودات را به زيادت‏ كثرت و نقصان آن دانسته‏اند ] اين تعبير زيادت و نقصان هم يك تعبير نارسائی است و جالب نيست . در اين صورت مثلا انسان در واقع می‏شود عدد 7894 و فرس يك عدد ديگر كه از اين عدد كمتر است . از عدد انسان كه كم‏ كنيم می‏شود فرس و بر عدد فرس اگر بيفزائيم می‏شود انسان . و هميشه آن كه‏ اقل است در اكثر موجود است . مثلا هميشه فرس در انسان موجود است . پس‏ هميشه اقلها در اكثرها موجودند ، و بر اين اساس هميشه همه حيوانات در انسان وجود دارند . اما بنابر عقيده شيخ و مانند او اعداد امری اعتباری‏ است و ناچار هرعددی نوعی مستقل دارد و هيچ عددی داخل در عدد ديگر نيست. " و من هؤلاء من يجعل الوحدات متساويه فيكون ما خالف به الاكثر الاقل‏ جزءا من الاقل ، و لكن منهم من يجعل الوحدات أيضا غير متساويه ، فان‏ كانت تختلف بالحد فليست وحدات الا باشتراك الاسم ، و ان كانت لا تختلف بالحد لكنها بعد اتفاق فی الحد تزيد وتنقص ، فاما أن يكون زياده‏ الزائد منها بشی‏ء فيها بالقوه كالمقادير ، فتكون الوحده مقدارا لا مبدأ مقدار ، وان كانت زياده الزائد بشی‏ء فيها بالفعل كالاعداد فتكون الوحده‏ كثره " .