آشنايي با قرآن 8 - صفحه : 184

معنی " لطيف "

" « و هو اللطيف الخبير »" و اوست لطيف [ آگاه . ] ( 1 ) كلمه " لطيف " در قرآن مكرر استعمال شده است و در موارد مختلف معانی مختلف‏ دارد ، ولی ريشه همه معانی يك چيز است . به طوركلی لطافت يك چيز عبارت است از نوعی صفت در شی‏ء كه حس ظاهر به طور آشكار آن را درك‏ نمی‏كند ، يك دقت و ذوق و بينشی می‏خواهد كه انسان بتواند آن را درك كند . مثلا می‏گوييم لطافتی كه در شعر حافظ هست يك امر محسوس نيست ، يعنی‏ يك كلمه در اين شعر نيست كه اسم اين كلمه لطافت اين شعر باشد ، يك‏ صفت است ، اما يك صفت خيلی دقيق و ظريف كه يك حس و يك ذوق خيلی‏ عالی آن را درك می‏كند . در حديث است راجع به قرآن كه می‏فرمايد : " القر ان عبارات و اشارات و لطائف و حقائق " قرآن چهار چيز در طول‏ يكديگر است : عبارات ، يعنی همين الفاظ . الفاظ قرآن را همه مردم‏ می‏شنوند . معانی ظاهری اين الفاظ يعنی ترجمه تحت‏اللفظی آنها را هم هر كسی می‏تواند درك كند ، اما قرآن گذشته از آن ترجمه تحت‏اللفظی كلمات ، يك اشاراتی دارد كه انسان بايد فكرش دقيقتر باشد تا اشارات قرآنی را درك كند ، و اين ماورای عبارات است . از اشارات ، دقيقتر چيزهايی‏ است كه به تعبير حديث لطايف است . لطايف حتی از اشارات هم دقيقتر است ، يعنی ذهن بايد خيلی دقيق و صاف باشد و بلكه بايد پاك و نورانی‏ باشد كه آن لطايف را از قرآن درك كند . آنگاه در پشت لطايف حقايق‏ است . پس مقصود از لطافت چنين چيزی است. لطيف يك معنايش اين است:

پاورقی : . 1 [ چند ثانيه‏ای از مطالب روی نوار ضبط نشده است . ]