حرکت و زمان در فلسفه اسلامي1 - صفحه : 56

طبيعی وجودش عين افراد است يعنی به قول بوعلی نسبت كلی طبيعی به‏ افرادش نسبت آباء به اولاد است و نه نسبت اب به اولاد كه يك كلی باشد و يك سری افرادی ، خير ، وجود افراد در خارج مساوی است با وجود كلی‏ طبيعی ، يعنی اشتباه اينست كه معمولا بين كلی طبيعی و كلی عقلی اشتباه‏ می‏كنند . در منطق بحث می‏شود كه كلی طبيعی به واقع كلی نيست و بلكه به‏ آن مجازا كلی می‏گويند ، جزئی هم نيست ، كلی طبيعی نه كلی است و نه جزئی‏ ، به اصطلاح لابشرط است از كليت و جزئيت . معمولا می‏گويند انسان كلی يعنی‏ كلی طبيعی و حال آنكه انسان كلی ، كلی عقلی است . ذات موصوف كه مصداق‏ واحد يا يكی از مصاديق كلی عقلی در خارج باشد آن را می‏گوئيم كلی طبيعی كه‏ بنفسه شخص است و از آن جهت كه معروض آن وصف كليت شده كلی نام گرفته‏ ، خود اين مفهومی را هم كه از اين موصوف در ذهن بدون قيد كليت فهميده‏ می‏شود كلی منطقی می‏گويند و در اين عبارت بيان شده كه " معروض كلی يسمی‏ طبيعيا والعارض منطقيا والمجموع عقليا " . غرضمان در اينجا طرح بحث كليات نيست كه اين مسأله از مهمترين مسائل‏ فلسفی است كه در فلسفه قديم و جديد باعث اشتباهات فراوانی گرديده و در فلسفه ما به نحوی عالی حل شده است بلكه منظور بيان اين بود كه وقتی ما می‏گوئيم مثلا انسانی مرد ، يعنی يك فرد از افراد انسان مرد ، و انسانی هم‏ كه به دنيا آمد يعنی يك فرد از افراد انسان به دنيا آمد و نه اينكه " انسان كلی " مرد و زنده شد . پس اگر افراد انسان وجود دارند و معدوم‏ می‏شوند و دوباره پيوسته موجود می‏شوند ، اين افراد انسان با هيئت جمعی‏ خودشان معروض كليت و آن ذات و موصوفی كه در كلی طبيعی بيان كرديم‏ نيستند كه ما بعد بگوئيم پس انسان كلی يا كلی طبيعی انسان وجود دارد خير افراد انسان فردا فردشان موصوف و معروض كليت هستند ( 1 ) .

پاورقی : 1 - بحث كلی طبيعی خود بحث دقيقی است كه در فلسفه های جديد نيز باعث بحثهای مفصلی شده نظير مباحثی كه از هايدگر فيلسوف معاصر در باب‏ اجتماع و عدم بقای فرد و از اين قبيل ، نقل می‏كنند .