حکمتها و اندرزها - صفحه : 103

برخاستن تكلف و بالاخره برای يك عده از مردم زندگی يكسره تكلف شده است‏ . رسول اكرم اجازه نمی‏داد كه مجلس او صدر و ذيل و بالا و پايين داشته‏ باشد ، مخصوصا ، دستور می‏داد كه اصحاب و ياران حلقه و دايره وار بنشينند كه مجلس بالا و پايين نداشته باشد . در قرآن كريم می‏فرمايد : در مجالس‏ جاها را باز كنيد ، يعنی مقيد نباشيد كه يك نقطه معين را اشغال كرده‏ باشيد . به طور كلی مقيد شدن به زندگی متكلفانه ناشی از كوچكی روح و نداشتن‏ شخصيت است . بعضی افراد در خود احساس حقارت می‏كنند و بعد می‏خواهند اين حقارت را جبران كنند و برای خود در نظر ديگران شخصيتی اثبات كنند . اين گونه افراد بيشتر خود را به تظاهر به يك سلسله قيود وادار می‏كنند . مردم عالم كه همان مقام علمی و شخصيت علمی آنها گواه راستين آنهاست‏ احتياجی نمی بينند كه تظاهر كنند . بر عكس ، افرادی كه از اين جهت‏ احساس عقب ماندگی می‏كنند بيشتر به القاب و عناوين و تظاهر اهميت‏ می‏دهند . به طور كلی كار و فعاليت و مثبت بودن با تكلف و به خود بندی و اسير عادات و رسوم شدن سازگار نيست . هر يك از اين تكلفات مقدار زيادی‏ وقت تلف می‏كند ، فكر و خيال مصرف می‏كند ، خستگی و ملالت می‏آورد . مردمی كه می‏خواهند در حال حركت و تلاش و فعاليت باشند و به مقامات و ترقيات نائل شوند لازم است بار خود را از اين تكلفات سبكتر كنند تا بتوانند سريع پيش بروند . حضرت صادق عليه السلام خواست به حمام برود ، حمامی اجازه خواست كه‏ حمام را برای امام خلوت كند و در وقتی كه امام