نبوت - صفحه : 22

دارد ، و بعضی افراد ديگر . بعضی از افراد خواسته‏اند كه تمام اين‏ تعبيرات ، وحی از جانب خدا و نزول فرشته و سخن خدا و قانون آسمانی و همه اينها را يك نوع تعبيرات بدانند ، تعبيرات مجازی كه با مردم عوام‏ جز با اين تعبيرات نمی‏شد صحبت كرد . می‏گويند پيغمبر يك نابغه اجتماعی‏ است ولی يك نابغه خير خواه . يك نابغه اجتماعی كه اين نبوغ را خداوند به او داده است در جامعه‏ای پيدا می‏شود ، اوضاع جامعه خودش را می‏بيند ، بدبختی‏های مردم را می‏بيند ، فسادها را می‏بيند ، همه اينها را درك می‏كند و متأثر می‏شود و بعد فكر می‏كند كه اوضاع اين مردم را تغيير بدهد . با نبوغی كه دارد يك راه صحيح جديدی برای مردم بيان می‏كند . می‏گوييم پس‏ وحی يعنی چه ؟ روح الامين و روح‏القدس يعنی چه ؟ می‏گويد روح‏القدس همان‏ روح باطن خودش است ، عمق روح خودش است كه به او الهام می‏كند ، از باطن خود الهام می‏گيرد نه از جای ديگری . چون از عمق روحش اين انديشه‏ها می‏آيد به سطح روحش ، می‏گوييم پس روح الامين اينها را آورده و چون سر سلسله همه كارها خداست و همه چيز به دست خداست ، پس خدا فرستاده ، چون هر كاری تاخدا نخواهد كه نمی‏شود . پس معنی وحی اين است كه از عمق‏ انديشه خود پيغمبر سرچشمه می‏گيرد و می‏آيد به سطح انديشه‏اش . می‏گوييم‏ ملائكه يعنی چه ؟ می‏گويد ملائكه يعنی همين قوای طبيعت ، ملائكه عبارت است‏ از قوايی كه در طبيعت وجود دارد ، و چون خدا اين قوا را استخدام می‏كند بنابراين ملائكه در اختيار او هستند . پس دين يعنی چه ؟ می‏گويد چون اين‏ قوانينی كه او وضع كرده است واقعا قوانين صحيح و صالحی است و برای‏ سعادت اجتماع مفيد است پس دين است ، از جانب خداست و ما چيز ديگری‏ نمی‏خواهيم . خلاصه تمام آنچه كه درباب رابطه پيغمبر با خدا ، گرفتن دستور از خدا ، وحی ، نزول فرشته و اينجور چيزها گفته می‏شود تمام اينها را تقريبا توجيه و تأويل می‏كنند به همين جريانهای عادی‏ای كه در افراد بشر هست ، منتها افراد استثنايی و افراد نابغه بشری . در واقع اينكه ماوراء فكر و مغز و روح انسان حقيقتی باشد و او از آن ماوراء تلقی كرده باشد - حالا به هر نحو و به هر شكل - اينها را نمی‏خواهند قبول كنند و اصلا هيچ‏ جنبه غير عادی را نمی‏خواهند بپذيرند . اين هم يك جور نظريه است .