اصول فلسفه و روش رئاليسم1 - صفحه : 42

چنانكه ما در خواص و احكام اشياء گاهی دچار خطا يا ترديد می‏شويم ، مثلا می‏گوييم فلان تركيب فلان طعم را ندارد ( با جزم يا ترديد ) در صورتی كه‏ داشته يا بالعكس ، همچنان گاهی در اصل بود و نبود اشياء مبتلا به خطا يا جهل می‏شويم ، پاورقی : > نظری است و از قلمرو حس و تجربه بيرون است قابل بحث و تحقيق‏ نمی‏دانند كاری نيست . رد عقيده اين دسته از دانشمندان و بيان اينكه‏ اسلوب برهان و قياس عقلی ، مفيد و معتبر است و مسائل فلسفه اولی قابل‏ تحقيق است ، در ضمن مقاله ديگری از اين سلسله مقالات خواهد آمد . در اين مقاله گفتگو با كسانی است كه نفيا يا اثباتا به بحث در مسائل‏ اين فلسفه می‏پردازند . گفتگو با ماترياليستها ( materialist ) و طرفداران‏ ماترياليسم ديالكتيك ( dialectic materialism ) است كه در مسائل اين‏ فلسفه نظری اظهار نظر می‏كنند بدون آنكه اين مسائل را از مسائل مربوط به‏ علوم تفكيك كنند . و عجب اين است كه اين دانشمندان در عين اينكه به نفی يا اثبات‏ مسائلی كه گواهی از حس و علوم حسی ندارد می‏پردازند خود را همه جا تابع‏ منطق حس و تجربه معرفی می‏كنند . خواننده محترم بايد از حالا متوجه باشد و بعدا در مقالات بعدی برايش‏ محقق خواهد گشت كه فلسفه مادی و آخرين سيستم آن " ماترياليسم ديالكتيك‏ " يك فلسفه نظری است نه يك فلسفه حسی و تجربی . البته در اروپا برخی از دانشمندان بوده‏اند كه طرفدار فلسفه حسی بوده‏اند ولی فلسفه آنها نه مادی است و نه الهی ، زيرا فلسفه حسی آنها قهرا محدود بوده به مسائل مربوط به علوم حسی ، و طبق منطق حسی خود ناچار درباره كنه‏ وجود سكوت كرده‏اند . بارزترين فلسفه‏های حسی همان فلسفه پوزيتيويسم ( Positivism ) اگوست‏ كنت است كه در بالا اشاره شد ، ولی [ طرفداران ] فلسفه مادی با آخرين‏ شكل خود ( ماترياليسم ديالكتيك ) هر چند ابتداء از جنبه تبليغاتی دم از حس و علوم حسی می‏زنند و گاهی يك مسأله علمی را تحريف كرده گواه‏ می‏آورند ، هرگز پابند اين منطق نبوده ، مسائل تعقلی و نظری فلسفه اولی را كه گواهی از حس و تجربه ندارد مورد بحث قرار می‏دهند . >