درسهاي الهيات شفا1 - صفحه : 22

اعتباری است ؟ و يا اينكه جامعه وجود دارد و فرد وجود واقعی ندارد . [ البته مقصود از اعتباری بودن وجود فرد روشن است كه وجود شخصيتی و روحی و روانی اوست و نه وجود شخصی و جسمانی او ] . اين مسئله در هر صورت به مسئله جزء و كل مرتبط می‏شود نه به جزئی و كلی‏ [ طرفداران اصالت فرد ] اگر اينطور بگويند كه آنچه واقعا وجود دارد افراد انسان است و اجتماع به كلی اعتباری است . اين مسلم به اين شكل نيست . چون اگر انسان تنها وجود حيوانی و گياهی‏ او بود همين طور می‏شد . مثل مجموعه آجرها ، درختها ، و يا گوسفندها ولی‏ وجود انسانی انسان ، وجود عقلانی اوست ، وجود فرهنگی و فكری انسان است . انسانها در وجود فكری و فرهنگی روی هم اثر می‏گذارند . من فرهنگی من ، از همه انسانها در گذشته و حال اثر می‏گيرد . طرفداران اصالت اجتماع می‏گويند انسان از جهت فرهنگ و عقل ، هر چه‏ دارد از اجتماع است انعكاسی است از آنچه كه در جامعه رخ داده است . اين نظريه ، افراطی است . ما قبول نداريم كه تمام من انسان ، آن چيزی است كه از خارج و اجتماع‏ گرفته است . جوهر من هر كس از وجود فردی وی پديد آمده و آنچه كه از جامعه می‏گيرد جنبه تغذيه دارد . حقيقت اين است كه جامعه انسان نه مانند مجموعه‏ای از جمادات است نه‏ مجموعه گياهان يا حيوانات ، بلكه ميان افراد انسان به نوعی تركيب [ حقيقی ] وجود دارد . همانطور كه اكسيژن و هيدروژن روی هم اثر می‏گذارند انسانها هم از نظر روحی در يكديگر تأثير گذاشته و هويت روحی جديدی‏ می‏يابند . فرق اين تركيب با ساير مركبات واقعی ، [ در اين است كه در اينجا كثرت افراد ( بر خلاف ساير تركيبهای حقيقی ) تبديل به وحدت‏ نمی‏شود و انسان الكل جدای از مجموعه افراد ، و بعنوان يك واحد حقيقی‏ وجود ندارد ] ( 1 ) .

پاورقی : [ 1 ] چون در يادداشتهای اين درس ، جای اين جمله خالی بود ، با توجه‏ به مطلب ، جمله داخل پرانتز از كتاب " جامعه و تاريخ " استاد ، در جای خالی قرار گرفت .