شرح منظومه2 - صفحه : 68

را فرض می‏كند ( 1 ) . و ثانيا معتقد نيست كه حركت احتياج به محرك دارد ، بلكه معتقد است‏ كه تنها تغيير حركت ( شتاب ) محتاج به علت است ، يعنی تنها حدوث و انقطاع و تند و كند شدن و تغيير جهت و مسير دادن حركت نيازمند به علت‏ است نه خود حركت . و ثالثا همانطور كه قبلا اشاره شد حركت را به دو قسم طبعی و قسری تقسيم‏ نمی‏كنند و رابعا به دليل اينكه به دو قسم حركت طبعی و قسری قائل نيست و به‏ دليل اينكه ذات حركت را محتاج به علت نمی‏داند لذا به حركتی كه خودبخود و بدون عائق و مانع خارجی ساكن شود قائل نيست .

2 - قسمت دوم :

نتيجه عملی اختلاف نظر قديم و جديد درباب حركت

تمام آنچه در فرق بين نظر قديم و جديد در مورد مساله حركت گفته شد اختلافات نظری و فلسفی و تفسيری است و در عمل و نتيجه تاثيری ندارد جز قسمت آخر كه مطابق نظر قديم اگر جسمی را در غير جهت ميل آن جسم با يك‏ ضربه و نيروی خارجی در فضائی كه هيچگونه عائق و مانعی ندارد به حركت در آوريم خود بخود خواهد ايستاد ولی در نظر جديد چنين نيست و در حقيقت‏ نمی‏توان گفت كه اختلاف نظر قديم و جديد در قاعده‏ء " القسر لايدوم " است ، زيرا در نظرات جديد فرض حركت قسری نمی‏شود نه اينكه فرض حركت‏ قسری می‏شود و معذالك ادعا

پاورقی : 1 - اين فرض در واقع هم به منزله انكار بنداول و هم به منزله انكار بند دوم نظريه قدما است .