انسان کامل - صفحه : 196

غنی‏تر است ، نه قديميها توانسته‏اند به پايه اينها برسند و نه امروزيها ، ولی چنانكه عرض كردم مكتبی غير قابل نقد نيست . در جلسه گذشته [ سه ] نقد ( 1 ) بر انسان كامل عرفانی ، ذكر كرديم . يكی اين بود كه گفتيم عرفا بيش از اندازه عقل را تحقير كرده‏اند و گاهی نه خيلی تا حد بی‏اعتبار بودن‏ عقل هم جلو رفته‏اند . در اينكه مقام عشق را از عقل بالاتر برده‏اند ، شكی نيست . به قول حافظ : " جناب عشق را درگه بسی بالاتر از عقل است " ، ولی در مرحله تحقير عقل گاهی تا حد افراط هم جلو رفته‏اند ، يعنی اساسا تفكر و تعقل و منطق و استدلال و برهان را سخت بی‏اعتبار معرفی كرده‏اند ، تا آنجا كه آن را " حجاب اكبر " هم ناميده‏اند و گاهی در حيرت فرو رفته‏اند ، اگر ديده‏اند حكيمی به جائی رسيده است . در اين زمينه داستان معروفی است كه در كتابها نوشته‏اند . بوعلی سينا ، اين حكيم بسيار بزرگ مشائی و عقلی و خشك ، با يك عارف بسيار مهم و بزرگ ، يعنی ابوسعيد ابوالخير معاصر بوده است . ( 2 ) بوعلی در همان‏ مولدش يعنی [ نواحی ] ماوراءالنهر و بلخ و بخارا بود ولی بعد ، از ترس‏ سلطان محمود مجبور شد فرار كند ، چون می‏خواست او را به درگاه خود ببرد و بوعلی نمی‏خواست برود . بوعلی به نيشابور آمد و در آنجا با ابوسعيد ابوالخير ملاقات كرد . نوشته‏اند اين دو ،

پاورقی : . 1 اين نقدها مال من نيست . من با معيار اسلام دارم نقد می‏كنم . در واقع اسلام است كه دارد نقد می‏كند . . 2 بوعلی سينا در اواخر قرن چهارم و اوايل قرن پنجم می‏زيسته و وفاتش‏ در سال 428 بوده است .