آشنايي با قرآن 3 - صفحه : 191

ذی القعده و ذی الحجه به قصد انجام عمل حج و بازديد روانه مكه می‏شوند . حجاج كه در حال احرام هستند و قربانی با خودشان می‏برند ، به سوی مكه‏ می‏روند به عنوان زيارت كه عمل حجی انجام بدهند . با اينكه طبق قانون‏ جاهليت ، در ماه حرام آنها بايد اجازه بدهند ولو به دشمن خودشان ، اما حاضر نشدند . لشكری بيرون فرستادند كه ما جلو محمد را می‏گيريم و نمی‏گذاريم بيايد . پيغمبر اكرم هم گويا اصلا مايل نبودند كه در مكه‏ خونريزی بشود ، يك قرارداد صلح بستند كه مسلمين اثر آن قرارداد صلح را ابتدا نمی‏دانستند ولی بعد اثرش را ديدند . بسيار خوب است . يكی از شرائط صلح اين بود كه مسلمانانی كه الان در مكه بسر می‏برند در عقيده‏شان‏ آزاد باشند . اين امر كار را آسان كرد يعنی به مسلمينی كه در مكه بودند مقدار زيادی آزادی داد . بنابراين مهاجرت بعد از صلح حديبيه چندان‏ اشكالی نداشت . اين دسته كسانی بودند كه مهاجرين اولين نيستند ، مهاجرين به اصطلاح‏ آخرين هستند . قرآن از هر چهار دسته ياد می‏كند . دسته مهاجرين اولين و دسته انصار را فوق‏العاده تجليل می‏كند به طوری كه آنها را مؤمنين حقيقی‏ می‏نامد . ولی آن دسته‏ای كه در مكه ماندند ، به پای اينها نمی‏رسند . حتی‏ می‏فرمايد : شما آن حق ولايتی كه با ديگران داريد با اينها نداريد چون‏ اينها در بلاد كفر ماندند ، از حقوق اجتماعی كه بايد داشته باشند مقداری‏ محرومند . اينها واقعا مثل مهاجرين اولين نيستند ولی با اين حال اندكی با ديگران فرق دارند . قرآن مخصوصا ميان مسلمانانی كه قبل از فتح مكه ( حتی‏ بعد از صلح حديبيه ) مسلمان شدند و مسلمانانی كه بعد از فتح مكه مسلمان‏ شدند تفاوتی قائل است .