سيري در نهج البلاغه - صفحه : 75

درباره ذات حق قرار گرفته اينست كه او هستی مطلق و نامحدود است ، قيد و حد به هيچ وجه در او راه ندارد ، هيچ مكان و يا زمان و هيچ شيی‏ء از او خالی نيست ، او با همه چيز هست ولی هيچ چيز با او نيست و چون مطلق و بی حد است بر همه چيز حتی بر زمان و بر عدد و بر حد و اندازه ( ماهيت ) تقدم دارد ، يعنی زمان و مكان و عدد و حد و اندازه در مرتبه افعال او است و از فعل و صنع او انتزاع می‏شود ، همه چيز از او است و بازگشت همه‏ چيز به او است ، او در همان حال كه اول الاولين است ، آخرالاخرين است . اينست آنچه محور بحثهای نهج البلاغه است و در كتب فارابی و بوعلی و ابن رشد و غزالی و خواجه نصيرالدين طوسی نشانه‏ای از آن نمی‏توان يافت . همچنانكه استاد علامه متذكر شده‏اند اين بحثهای عميق در " الهيات‏ بالمعنی الاخص " مبتنی بر يك سلسله مسائل ديگر است كه در امور عامه‏ فلسفه به ثبوت رسيده است ( 1 ) و ما در اينجا نمی‏توانيم به ذكر آن‏ مسائل و بيان مبتنی بودن اين بحثها بر آن مسائل بپردازيم . وقتی كه ما می‏بينيم اولا مسائلی كه در نهج البلاغه مطرح است كه در عصر سيد رضی ، گرد آورنده نهج البلاغه ، در ميان فلاسفه جهان مطرح نبوده است ، از قبيل اينكه وحدت ذات واجب از نوع وحدت عددی نيست و عدد در مرتبه‏ متاخر از ذات او است ، و اينكه وجود او مساوی با وحدت است و ديگر بسيط الحقيقه بودن

پاورقی : 1 - همان كتاب صفحه . 157