اصول فلسفه و روش رئاليسم1 - صفحه : 83

جمله‏ای كه مضمونش اين است : " فكر زاييده جزء ماده و جزء مغز بوده و غير از هر دوتاست " آيا اين سخن صريحا نمی‏رساند كه خود معلوم ( جزء ماده ) به فكر ما نمی‏آيد و آنچه مظروف و متعلق فكر ماست غير از واقعيت‏ خارج است ( 1 ) ؟ آنگاه اين پاورقی : > شكاكان را وادار نموده است كه ارزش قطعی معلومات را نفی كنند اختلاف ادراكات موجودات ادراك كننده است . پيروهون مؤسس مكتب‏ شكاكان يكی از ده سببی كه برای نفی ارزش يقينی معلومات دليل آورده‏ اختلاف ادراكات اشخاص مختلف است . اينكه ما ابتدائا پيروان مكتب‏ ماترياليسم ديالكتيك را جزو اصحاب جزم و يقين شمرديم ، به حسب ادعای‏ خود آنها بود و الا در حقيقت در مقابل مكتب شك ( سپتی سيسم ) و مكتب‏ متافيزيك ، مكتب سومی از لحاظ بيان ارزش معلومات وجود ندارد ، يا بايد از اصول متافيزيك پيروی نمود و يا تابع " سپتيسيسم " شد . تفصيل‏ بيشتر در مقاله چهارم خواهد آمد . . 1 برای آنكه مقصود واضح شود بايد اين مقدمه را در نظر داشت : در اصطلاح فلسفی علم بر دو گونه است : علم حضوری و علم حصولی . علم حضوری يعنی علمی كه عين واقعيت معلوم پيش عالم ( نفس يا ادراك‏ كننده ديگری ) حاضر است و عالم شخصيت معلوم را می‏يابد ، مانند علم نفس‏ به ذات خود و حالات وجدانی و ذهنی خود . علم حصولی يعنی علمی كه واقعيت معلوم پيش عالم حاضر نيست ، فقط مفهوم و تصويری از معلوم پيش عالم حاضر است ، مثل علم نفس به موجودات‏ خارجی از قبيل زمين ، آسمان ، درخت ، انسانهای ديگر ، اعضای بدن خود شخص ادراك كننده . در علم حضوری مطابق تعريف بالا علم و معلوم يكی است يعنی وجود علم عين‏ وجود معلوم است و انكشاف معلوم پيش عالم به واسطه حضور خود معلوم است‏ در نزد عالم و از اين جهت اين علم را " حضوری " می‏نامند به خلاف علم‏ حصولی كه واقعيت معلوم غير از واقعيت علم است و انكشاف معلوم پيش‏ عالم به واسطه مفهوم يا تصويری است كه از وی در پيش خود دارد و به‏ عبارت ديگر به واسطه حصول صورتی است از معلوم در نزد عالم و از اين‏ جهت اين علم را " حصولی " می‏نامند . تمام اطلاعات ما نسبت به عالم‏ خارج از ذهن علم حصولی است . در علم حصولی آن چيزی كه ذهن اولا و بالذات و بلا واسطه می‏يابد همان >