درسهاي الهيات شفا2 - صفحه : 217

برهان دوم علاوه بر اين ، يك برهان ديگری هم بر اين مطلب هست كه واجب تعالی‏ لاجنس له . البته اين برهان را درباب اينكه واجب تعالی مركب نيست ذكر می‏كنند . اين برهان چنين است كه اگر واجب تعالی جنس داشته باشد ، آيا آن جنس قطع نظر از فصل واجب‏الوجود است يا نيست ؟ چون جنس خود مقوم‏ نوع است . اگر بگوئيم كه جنس قطع نظر از فصل واجب‏الوجود است ، معنايش اين است كه نه تنها واجب‏الوجود در مرتبه جنس موجود است ، بلكه خود مرتبه جنس واجب‏الوجود است ، در حالی كه فصل آن چيزی است كه‏ تحقق بخش جنس است ، يعنی جنس بدون فصل مبهم است ، به ضميمه فصل است‏ كه تحقق و تحصل پيدا می‏كند . اگر بگوئيم كه جنس واجب‏الوجود است ، بنابراين در مرتبه قبل از فصل تحقق و تحصل دارد و ديگر نيازی به فصل‏ نيست ، وقتی كه فصل نباشد جنس هم نيست . اگر بگوئيد كه واجب‏الوجود در مرتبه جنس واجب‏الوجود نيست ، می‏گوئيم در اين مرتبه ممتنع‏الوجود هم كه‏ نمی‏تواند باشد ، پس ممكن‏الوجود است ، و در اين صورت به تبع فصل تحقق‏ پيدا می‏كند . پس آيا ممكن‏الوجود است و به تبع واجب‏الوجود محقق شده ؟ يا واجب‏الوجود است و به تبع يك واجب‏الوجود ديگر محقق شده ؟ هيچكدام . نمی‏شود كه يك جزء واجب‏الوجود ممكن باشد و جزء ديگر آن واجب‏الوجود ، كمااينكه نمی‏تواند هر دو جزء واجب باشد و يك جزء محقق و محصل جزء ديگر باشد . پس اين حرفها مربوط به ممكنات است . در واجب‏الوجود جنس و فصل‏ و امثال آن اصلا معنی ندارد .