جامعه و تاريخ - صفحه : 234

و گمان ( 1 ) و امثال اين امور ياد می‏كند . اسراف و ترف و تنعم زدگی را نيز از آن جهت مانع تلقی می‏كند كه خويهای حيوانی را تقويت و آدمی را تبديل به يك بهيمه و يا يك درنده می‏نمايد . اين امور از نظر قرآن مانع‏ حركت و جنبش در جهت خير و صلاح و تكامل جامعه است . از نظر تعليمات اسلامی ، جوانان از كهنسالان و درويشان از ثروتمندان‏ آمادگی بيشتری برای پذيرش دارند ، زيرا گروه اول به علت كمی سن و سال‏ هنوز بر فطرت از آلودگيهای روانی دور مانده‏اند و گروه دوم به علت دور بودن از ثروت و رفاه . ارائه شرايط و موانع به اين گونه و به اين شكل ، مؤيد آن است كه قرآن‏ مكانيسم تحولات اجتماعی و تاريخی را بيشتر روحی می‏داند تا اقتصادی و مادی‏ .

4 تعالی و انحطاط جوامع

هر مكتب اجتماعی ، علی‏القاعده درباره علل تعالی و ترقی اجتماعها و علل‏ انحطاط و انهدام آنها نظر می‏دهد . طرز اظهار نظر يك مكتب درباره اين‏ مطلب كه چه چيزهايی را عامل اساسی ترقی و يا عامل اساسی انحطاط می‏داند ، بيانگر اين جهت است كه با چه ديدی به جامعه و تاريخ و جنبشهای تكاملی و سيرهای نزولی می‏نگرد .

پاورقی : . 1 انعام / . 116