مساله شناخت - صفحه : 167

شناخت ابراهيمی هيچ فرقی نيست ، از نظر موضوع فرق است . شناخت شناسی‏ ابراهيم با شناخت شناسی آن ستاره شناس و با شناخت شناسی شما ( در مثالی كه در جلسه گذشته راجع به آيه الله بروجردی و يا سعدی عرض كردم ) از نظر ماهيت شناخت شناسی فرق نمی‏كند . ماهيت شناخت شناسی در هر دو يكی است منتها موضوعش دو تا است . شما با آثار سعدی و آيه الله‏ بروجردی ، آنها را می‏شناسيد ، از منظومه شمسی به وجود آن سياره ، و از روان خودآگاه انسان به روان ناخودآگاه انسان [ پی می‏بريد ] ، ولی‏ پيامبران آمده‏اند به شناخت انسان ژرفا بدهند . فرق علم و دين در همينجاست : علم آمده است برای اينكه به شناسائی‏ انسان گسترش بدهد ، شناخت را افزايش دهد . اديان هم آمده‏اند كه به‏ شناخت انسان افزايش دهند ( 1 ) ، اما افزايش در جهت ژرفائی شناخت ، آمده‏اند بگويند تمام اين جهان كه می‏بينی در مقابل جهان غيبی كه بر اين‏ جهان احاطه دارد كحلقه فی فلاه مثل يك حلقه است در صحرا . ( يك حلقه در مقابل يك صحرا چقدر حقارت دارد ! اين جهان هم نسبت به جهان غيب‏ اينقدر حقير است ) . از اين عالم چيزی كم نكرده‏اند ، بلكه عظمت آن عالم‏ را به ما ارائه و نشان داده‏اند . بحث ما درباره مراحل شناخت در اينجا پايان می‏پذيرد . و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين .

پاورقی : . 1 اگر يادتان باشد دو نوع افزايش داشتيم : افزايش افقی يعنی گسترش‏ و توسعه كه علم اين كار را می‏كند ، [ و افزايش عمقی ] .