درسهاي الهيات شفا1 - صفحه : 240

هيولای غير شاعر شوق به صورت دارد ، می‏گويد هذا أشبه بالتخيلات الصوفيه . ولی از بس كه شيخ مرد محتاط و منصفی است و شايد در طبقه خودش از او منصف‏تر پيدا نشود هميشه اظهار عجز و كوچكی می‏كند و مطالب را با كلمات‏ يشبه ، لعل و نظاير آن می‏گويد ، شايد مطلبی است كه ما نمی‏فهميم شايد بعد از ما افرادی بيايند كه معنای اين حرف را بفهمند كه شوق هيولی به صورت‏ يعنی چه . مرحوم آخوند مطلب را نقل می‏كند و بعد اصولی را ذكر می‏كند در توضيح آن مطلب و يكی از آن اصول اين است كه وجود مساوی است با شعور . شعور تعريف ندارد . و آنچه را كه ما اسمش را شعور می‏گذاريم يك درجه‏ عالی از شعور است . وجود هر چه به كمال يعنی به شدت و قوت برسد شعور و وجدان خودش از خودش بيشتر می‏شود . اصلا سخن آخوند اينست كه شعور يعنی‏ وجدان خود . هر وجودی كه خودش را وجدان نمی‏كند يعنی توده‏ای از وجدان‏ است كه بالاوجدان فرقی نمی‏كند . می‏گويد در طبيعت وجود و عدم در هم‏ آميخته است . هيچ چيز در طبيعت وجود خالص نيست . هر چه در طبيعت‏ است ، تركيب وجود و عدم است . می‏گويد طبيعت امری ممتد و دارای ابعاد است ، چه ابعاد سه گانه جسمانی و چه بعد زمان . اصولا معنای ابعاد داشتن اين استكه هر جزئی از جزء ديگر غائب است . يعنی جزء ديگر را فاقد است . آن جزء را هم كه دو جزء كنيم هر يك از اجزاء را كه در نظر بگيريم از قسمت ديگر غائب است ، و آن جزء ديگر هم‏ از او غائب است . جسم يعنی وجود داشتن در عين غيبوبت از خود ، خود بودن و در عين حال از خود غائب بودن . اين از ابعاد اجسام . بعد می‏رود سراغ بعد طبيعت يعنی بعد تغيير ، بعد زمان . باز عين همان حالت غيبت‏ در اينجا هم هست . هر لحظه از لحظه ديگر غائب است و خود آن لحظه را هم‏ كه بشكافيم باز تقسيم می‏شود به دو لحظه كه از يكديگر غائب هستند . باز هر جزئی تقسيم می‏شود به دو لحظه‏ای كه از يكديگر غائبند البته نه به معنای‏ اينكه ذرات لحظات ، ذرات آنات وجود دارد ولی نحوه وجود نحوه وجودی‏ است كه جمع و حضور در اينجا پيدا نمی‏شود . البته باز در عين حال وجود است و در همان حدی كه وجود است نمی‏شود گفت كه شعور نيست ، اما آنقدر اين وجود با عدم آميخته است و اين علم و آگاهی آنقدر با