آشنايي با علوم اسلامي 2 - صفحه : 91

نمايد . از نظر عارف كمال انسان به اين نيست كه صرفا در ذهن خود تصويری از هستی داشته باشند ، بلكه به اين است كه با قدم سير و سلوك ، به اصلی كه‏ از آنجا آمده است باز گردد و دوری و فاصله را با ذات حق از بين ببرد و در بساط قرب از خود فانی و به او باقی گردد . ابزار كار فيلسوف ، عقل و منطق و استدلال است ، ولی ابزار كار عارف ، دل و مجاهده و تصفيه و تهذيب و حركت و تكاپو در باطن است . بعدا آنجا كه درباره جهان بينی عرفانی بحث خواهيم كرد ، تفاوت آن با جهان بينی فلسفی روشن خواهد گشت .

عرفان و اسلام

عرفان ، هم در بخش عملی و هم در بخش بصری ، با دين مقدس اسلام تماس‏ و اصطكاك پيدا می‏كند ، زيرا اسلام مانند هر دين و مذهب ديگر و بيشتر از هر دين و مذهب ديگر روابط انسان را با خدا وجهان و خودش بيان كرده و هم‏ به تفسير و توضيح هستی پرداخته است . قهرا اينجا اين مسأله طرح می‏شود كه ميان آنچه عرفان عرضه می‏دارد با آنچه اسلام بيان كرده است چه نسبتی بر قرار است ؟ البته عرفای اسلامی هرگز مدعی نيستند كه سخنی ماوراء اسلام دارند ، و از چنين نسبتی سخت تبری می‏جويند . برعكس ، آنها مدعی هستند كه حقايق اسلامی‏ را بهتر از ديگران كشف كرده‏اند و