خدمات متقابل اسلام و ايران - صفحه : 537

مبدأ و معاد و روح و نفس را پذيرفته باشد و منكر نبوات و شرايع باشد ؟ ! به علاوه او كتابی دارد " فی آثار الامام الفاضل المعصوم " ( 1 ) كه به‏ احتمال قوی بر طبق مذاق شيعه در امامت نوشته است . و كتابی دارد به نام‏ " النقض علی الكيال فی الامامة " ( 2 ) و كتابی به نام " كتاب الامام‏ والمأموم المحقين " ( 3 ) و همه می‏رساند كه انديشه امامت فكر او را مشغول می‏داشته است ، بديهی است كسی كه منكر شرايع و نبوات باشد درباره‏ امامت حساسيتی ندارد . بعيد نيست همچنانكه بعضی گفته‏اند ( 4 ) رازی تا حدودی طرز تفكر شيعی‏ امامی داشته است و همه مفكرانی كه اينگونه طرز تفكر داشته‏اند از طرف‏ دشمنان شيعه اماميه متهم به كفر وزندقه می‏شدند . گذشته از همه اينها استدلالی كه از رازی در انكار نبوت نقل شده آنقدر سست و ضعيف است كه از مفكری مانند رازی بسيار بعيد است . از قبيل‏ اينكه اگر می‏بايست مردم هدايت شوند چرا همه مردم پيامبر نيستند ؟ ! آنچه می‏توان گفت اينست كه رازی اشتباهات و انحرافاتی داشته است . ولی نه در حد انكار نبوات و شرايع ، دشمنان او كه سخنان او را نقل‏ كرده‏اند به او چنين چهره‏ای داده‏اند و اصل سخن رازی هم كه در دست نيست . ما در عصر خود كتابهائی ديده‏ايم كه خالی از اشتباهات و انحرافاتی نيستند ، ولی مخالفان آن كتابها چنان چهره‏ای به آن كتابها داده‏اند كه اگر كسی‏ اصل آن كتابها را نديده باشد باور نمی‏كند كه اين رسالات و مقالات در رد چنان كتابی باشد . رازی دو دسته مخالف داشته است : مخالفانی كه بر آراء فلسفی او رد نوشته‏اند مانند فارابی و شهيد بلخی و ابن هيثم و بعضی ديگر ، و مخالفانی‏ كه بر آراء مذهبی او

پاورقی : ( 1 ) عيون الانباءج 2 صفحه . 359 ( 2 - 3 ) عيون الانباءج 2 صفحه 358 - . 359 ( 4 ) فلاسفه شيعه .