حرکت و زمان در فلسفه اسلامي1 - صفحه : 336

در عين حال گاهی با عرض عريض آنرا اعتبار می‏كنيم و مجموعی از مكانها را واحد اعتبار می‏كنيم و می‏گوييم مثلا 6 ساعت برفراز اقيانوس است ، و متوسط بين اين مبدأ و منتهی است ، به اين اعتبار 6 ساعت است كه‏ هواپيما يك مكان دارد . انسان هم همين طور است ما انسان را وقتی در نظر می‏گيريم برای او يك‏ مرز تصور می‏كنيم كه در اين مرز از انواع ديگر جدا است ، همه مراتب او داخل اين مرز قرار گرفته اند ولی در واقع و نفس الامر آن انسانی كه ما اعتبار كرده ايم جنس مجموع انواعی است كه آنا فانا دارد طی می‏كند ، مثل‏ اقيانوس كه در عين كثرت آنرا واحد اعتبار كرديم ( 1 ) . مرحوم آخوند به امثال شيخ می‏گويد عجيب است كه شما می‏گوييد نفس يك‏ كودك و نفس يك پيغمبر از نظر جوهر و از نظر نوع ، يك چيز است و اختلاف تنها به عوارض است ؟ در حاليكه تفاوتی است از زمين تا آسمان‏ ولی در عين حال هر دو داخل اين مرز قرار گرفته اند ، يعنی ما يك امری در نظر گرفته ايم كه اينها داخل آن مرز از گياه از حيوانات ديگر از ملائكه و امثال آنها امتياز داده می‏شوند ولی هر دو در ميان اين مرز قرار گرفته اند . در حركت ، وقتی شی‏ء در حال حركت هست نوع باقی نداريم ، نه تنها نوع‏ ثابت نداريم ( نكته اصلی اينست ) شی‏ء اصلا ماهيت ندارد ، ماهيت ندارد الا بالقوه . اين مطلب را بايد اينطور تشريح و توجيه كنيم كه بجز با اصالةالوجود هم قابل توجيه نيست شی‏ء در حال حركت كه از نوعی به نوعی‏ می‏رود ، اينجور نيست كه اين انواع در كنار يكديگر قرار بگيرند ، شی‏ء مثلا در اين آن وارد اين نوع می‏شود و در آن بعدی وارد نوع ديگر و همچنين ، يعنی تبدل انواع می‏شود ، كه انواع بالفعل باشند ، بطور انفصال و در كنار هم . نه ، اينطور نيست . اگر انفصال

پاورقی : 1 - اشكال : اين يك اعتبار بيشتر نيست و در خارج اين وحدت وجود ندارد . جواب : چطور وجود ندارد ؟ بين الحدين كه در خارج هست ولی ثبات و واحد بودن بين الحدين اعتباری است .