حکمتها و اندرزها - صفحه : 280

« ران علی قلوبهم ما كانوا يكسبون »" (1) يعنی درباره اينها سخن مگو ، اعمال تاريك و سياه اينها به صورت زنگاری بر روی قلبشان در آمده است . اين آيه حالت سقوط اخلاقی و روحی بشر را ذكر می‏كند . تنها عمل سياه و سياه كاری نيست كه روح را سياه می‏كند ، عوامل ديگر هم‏ هست كه در تاريك كردن روح و تيره ساختن دل مؤثر است ، از آن جمله است‏ محيطها و معاشرتها . تأثير معاشرت چه در جهت نيكی و چه در جهت بدی‏ خيلی واضح و روشن است . آدمی روح بسيار حساسی دارد ، زود تحت تأثير واقع می‏شود . و ممكن است بعضی اشخاص خودشان را گول بزنند و خيال كنند محيط و معاشرت در آنها تأثير ندارد ، ولی اشتباه است ، انسان با روحی‏ بسيار حساس و قابل تغيير آفريده شده است . تغييرات روحی كه در انسان‏ پيدا می‏شود مگر خيلی زياد باشد كه خودش بفهمد والا كمتر خود شخص متوجه‏ تغييرات و تبديلات روحی خود می‏شود . انسان گاهی جسما لاغر می‏شود و چند كيلو سبكتر می‏گردد و چاق می‏شود چند كيلو سنگين تر می‏شود ، تا خودش را وزن نكند متوجه نمی‏شود . تغييرات و كم و زيادهای روحی به درجاتی‏ نامحسوس تر و دقيق تر است و به طريق اولی فهميده نمی‏شود و متأسفانه‏ همچو وسيله‏ای نيست كه انسان هر روز يك بار يا هفته‏ای يك بار و يا ماهی‏ يك بار و حداقل سالی يك بار خودش را وزن كند و ببيند چقدر از لحاظ روحيه سبكتر يا سنگين تر شده . صلاح و فساد بدون آنكه خود اشخاص بفهمند از فردی به فردی سرايت می‏كند :

پاورقی : . 1 مطففين / . 14