درسهاي الهيات شفا2 - صفحه : 136

همه موجودات از او ناشی شده‏اند ، پس همه بعد از او قرار می‏گيرند و او قبل از اشياء ديگر است . در اين‏جا فرق نمی‏كند كه اشياء ديگر بلاواسطه از او صادر شده باشند . يا مع‏الواسطه . يعنی لازمه اين كه واجب‏الوجود واحد باشد و مرجع كل اشياء باشد و وجود همه موجودات به او منتهی بشود اينست‏ كه او اول باشد .

واحد واحد

ما قبلا درباب واجب‏الوجود ثابت كرديم و روی آن هم تا آخر پافشاری‏ داريم كه واجب‏الوجود واحد است و احد است . ( اين دو اصطلاح با يكديگر تفاوت دارند ) . واحد است يعنی اينكه ليس كمثله شی‏ء ، لاشريك له ، همتا ندارد ، ولم يكن‏له كفوا احد ، لاكفوله ، در مرتبه وجود او هيچ موجودی‏ وجود ندارد ، مثل ندارد . زيرا مثل و همتا داشتن به اين معنا است كه‏ واجب‏الوجود ديگری در عرض او وجود داشته باشد . به عبارت ديگر مثل‏ داشتن يعنی اينكه وجودی در عرض او باشد كه لازمه وجود هم عرض‏او واجب‏الوجود بودن آن وجود است . ولی مسأله أحد بودن و احدی الذات بودن‏ يعنی اينكه ليس بمركب، بسيط محض است، لاجزء له ، در ذات او شی‏ء و شی‏ء فرض نمی‏شود . در ذات هر موجود ديگر نوعی از كثرت حتی در مجردات هست. هر موجودی اگر چه از مجردترين موجودات باشد - بجز ذات واجب‏الوجود - نوعی كثرت را دارا است ، حتی اگر اين كثرت با تحليل عقلی فرض شود . و لهذا می‏گويند: " كل ممكن زوج تركيبی مركب من ماهية و وجود ". هر ممكنی‏ جفت است، يعنی حقيقتش يك حقيقت مزدوج دارد: چيزی است و وجودی، چيزی‏ است كه وجود دارد ، ماهيتی و وجودی دارد . كسانی كه با مشرب فلسفی فكر می‏كردند آيه " « و من كل شی‏ء خلقنا زوجين »" ( 1 ) را چنين تفسير

پاورقی : 1 - مقصود از زوجين جفت است . زوج هم به معنای جفت گفته می‏شود و هم‏ به معنای فرد در مقابل فرد ديگر . مثل اينكه الان به زن و شوهر زوجين‏ می‏گوئيم [ كه شوهر زوج زن و زن زوجه شوهر >