سيري در سيره ائمه اطهار - صفحه : 98

[ در اينجا لازم است مطلبی را عرض كنم : ] اميرالمؤمنين يك منطقی‏ دارد و آن منطق اين است كه می‏گويد من به خاطر اينكه خودم خليفه باشم يا ديگری ، با اينكه خلافت حق من است قيام نمی‏كنم ، آن وظيفه مردم است ، من آنوقت قيام می‏كنم كه آن كسی كه خلافت را بر عهده گرفته است كارها را از مجرا خارج كرده باشد ، در نهج البلاغه است : « و الله لاسلمن ماسلمت‏ امور المسلمين و لم يكن فيها جور الا علی خاصة » ( 1 ) . يعنی مادامی كه‏ ظلم فقط بر شخص من است كه حق مرا از من گرفته‏اند ، و منهای اين ساير كارها در مجرای خودش است ، من تسليمم ، من آنوقت قيام می‏كنم كه كارهای‏ مسلمين از مجرا خارج شده باشد . اين ماده قرار داد اين است [ و در واقع ] امام حسن اينچنين قرار داد می‏بندد : مادامی كه ظلم فقط به من است و مرا از حق خودم محروم كرده‏اند ولی آن غاصب متعهد است كه امور مسلمين را در مجرای صحيح اداره كند من‏ به اين شرط حاضرم كنار بروم . . 2 " پس از معاويه حكومت متعلق به حسن است و اگر برای او حادثه‏ای‏ پيش آمد متعلق به حسين " . اين جمله مفهومش اين است كه اين صلح يك‏ مدت موقتی دارد ، نه اينكه [ امام حسن ] گفت ديگر ما گذشتيم و رفتيم ، اين تو و اين خلافت ، تا هر وقت هر كار می‏خواهی بكن ، نه ، " تا معاويه‏ هست " ، اين صلح تا زمان معاويه است ، شامل بعد از زمان معاويه نمی‏شود ، پس معاويه حق ندارد برای بعد از زمان خودش توطئه‏ای بچيند : " و معاويه حق ندارد كسی را به جانشينی خود انتخاب كند " .

پاورقی : . 1 نهج البلاغه ، خطبه . 74