بيست گفتار - صفحه : 328

خود متغير و ناپايدار است هست چيزی هم كه در ذات خود ثابت و باقی‏ است هست ، اگر چيزی كه در ذات خود بی نقش و بی صورت است هست چيزی‏ هم كه عين نقش و صورت و فعليت است وجود دارد .

خلق را چون آب دان صاف و زلال
اندر او تابان صفات ذوالجلال
علمشان و عدلشان و لطفشان
چون ستاره چرخ بر آب روان
آب مبدل شد در اين جو چند بار
عكس ماه و عكس اختر برقرار
قرنها بگذشت و اين قرن نوی است
ماه آن ماه است و آب آن آب نيست

آيا حيات خاصيت ماده است ؟

البته ممكن است كسی خيال كند كه حيات و زندگی جزء خاصيتهای ماده است‏ و كمال زائد بر كمال ماده نيست . جواب اين مطلب نيازمند بحث علمی عميقی است . آنچه كه عجالتا مناسب‏ است گفته شود اين است كه ما اين مقدار می‏توانيم درك كنيم كه هيچ عنصر مادی به تنهايی دارای حيات و زندگی نيست و خاصيت حياتی و زندگی ندارد . وقتی كه دو عنصر يا بيشتر باهم تركيب می‏شوند حداكثر اين است كه هر عنصری از آنچه خود دارد به ديگری هم می‏دهد ، اما چيزی را كه خود ندارد نمی تواند به ديگری بدهد . در نتيجه ، فعل و انفعال چند عنصر در