نقدي بر مارکسيسم - صفحه : 95

ماركس كه آمد نظريه فوئر باخ را دگرگون كرد ، اما هيچ نمی گويند كه‏ نظريه‏اش ر اجع به انسان هم دگرگون شد و حال آنكه ديد ماركس راجع به‏ انسان ، غير از ديد فوئر باخ نسبت به انسان است ، يعنی از نظر ماركس‏ انسان آن موجودی كه نيمی از وجودش با شرافت است نيست . و بدين ترتيب‏ اخلاق هم از اصالت خودش می‏افتد ( كه بحث اخلاق را جداگانه بايد مطرح‏ كنيم ) . از نظر ماركس هر اخلاقی كه آنتی تزی باشد اخلاق است ، و هرچه كه‏ تزی باشد اخلاق نيست ، انسان در خودش چيزی ندارد . فوئر باخ می‏تواند تعبير " از خود بيگانگی " بكار برد ، اما ماركس‏ برای انسان چه " خود " قائل است تا " از خود بيگانگی " برای او مفهوم داشته باشد . براساس حرف خود فوئرباخ اين ايراد به او وارد نيست‏ [ كه چرا به " از خود بيگانگی " قائل هستی ] اين نظير تعبيری است كه‏ ما بكار می‏بريم و می‏گوييم يك انسان سقوط كرده است . " انسان سقوط كرده‏ " يعنی خداوند انسان را با يك كرامت ذاتی و شرافت ذاتی آفريده است ( 1 ) . و همان كرامت

پاورقی : > سؤال كننده : برای شخص مادی اين كلمات چه مفهومی غير از منافع شخص و مادی می‏تواند داشته باشد ؟ جواب : يك وقت می‏خواهيد بگوييد فوئرباخ چنين تزی نداشته ، كه حرف‏ نادرستی است چون قطعا چنين تزی داشته است ، و يك وقت می‏خواهيد بگوييد فوئرباخ مادی چگونه می‏تواند از چنين تزی دفاع كند . ما كه نمی گوييم او می‏تواند از تزش دفاع كند ، ما همين قدر می‏گوييم كه او برای انسان يك‏ جنبه با شرافت و متعالی قائل بوده است ، سؤال كننده : بالاخره ماركس هم به مفاهيم اخلاقی معتقد است و اينطور نيست كه او به راستی و درستی عقيده نداشته باشد . جواب : بله او هم معتقد است ولی نظر اين دو خيلی باهم فرق دارد ، فوئرباخ می‏گويد اين مفاهيم از درون انسان سرچشمه می‏گيرد ، و منبع و ريشه‏ آن درون انسان است ، انسان در نيمی از وجود خودش نيك است . سؤال كننده : اگر [ او معتقد است كه مفاهيمی از قبيل ] راستی و درستی‏ [ از درون انسان سرچشمه گرفته است پس مادی گرائی او ] يعنی چه ؟ جواب : من نميدانم يعنی چه ، من ميدانم او چنين حرفی زده ، حالا اين‏ حرف با مادی بودن او قابل توجيه نيست ، بما مربوط نيست . سؤال كننده : ما نمی گوييم كه چنين حرفی را نگفته است ، می‏خواهيم‏ بگوييم حرف او را با حرف ماركس فرق ندارد . جواب : چرا خيلی فرق دارد ، فوئر باخ اوما نيست است و حق دارد بگويد من او ما نيست و پيرو مكتب اصالت انسان هستم برای انسان اصالتهائی‏ قائل هستم كه در حيوان وجود ندارد . پس او به انسانيت معتقد است ولو اينكه خدائی در كار نباشد و انسانيت از روی تصادف به وجود آمده باشد ، بالاخره يك موجودی هست كه‏ در سرشتش يك اصالت‏هائی هست و يك شرافت ذاتی دارد و اين موجود كه‏ خدا را خلق كرده است به دليل همان شرافت ذاتی‏اش خلق كرده است . 1 - در روايات نيز روی اين مطلب بسيار تكيه شده است و ما هم روی آن‏ بحث خواهيم كرد .