تعليم و تربيت در اسلام - صفحه : 33

ميان مصرف كننده و توليد كننده داشته باشند ؟ اگر تأييد شده ، علم‏ تجارت هم آموختنش واجب است . مثال ديگر : قرآن می‏فرمايد : « أعدوا لهم ما استطعتم من قوه ومن رباط الخيل ترهبون به عدو الله‏ وعدوكم »( 1 ) . آيا تهيه قوه به اندازه‏ای كه « ترهبون به عدو الله‏ وعدوكم »واجب است يا واجب نيست ؟ بله واجب است . ولی اين كار خود به خود كه انجام نمی‏شود ، با بيل برداشتن كه قوه به دست نمی‏آيد ، قوه به‏ دست آوردن راه دارد ، راهش هم علم است . در چه حد ؟ همان حدی كه‏ « ترهبون به عدو الله وعدوكم »كه در زمانهای مختلف ، مختلف می‏شود . بنابراين « طلب العلم فريضة علی كل مسلم » تكليفش روشن است : بعضی‏ از علمها واجب عينی است و بر هر فردی واجب است ، و بعضی از علمها واجب كفائی است به اعتبار اينكه مقدمه يك واجب [ كفائی ] است و مقدمه واجب ، واجب است . بنابراين ، جای شك و شبهه در اين جهت نيست‏ چون بعضی‏ها می‏گويند اين علمی كه واجب است فقط و فقط اختصاص دارد به‏ علوم دينی ، يعنی علومی كه موضوع آن علوم ، مسائل دينی است ، يعنی‏ آموختن خود دين . نه ، آموختن خود دين يك علم است ، آموختن چيزی كه‏ انسان وظيفه دينيش را [ به وسيله آن ] بخواهد انجام بدهد علم ديگری است‏ . منحصر نيست كه مردم بايد خود دين را بياموزند اما آن چيزهايی را كه‏ اجرای دين موقوف به آنها است ديگر نياموزند . بايد آنها را هم‏

پاورقی : . 1 سوره انفال ، آيه . 60