درسهاي الهيات شفا1 - صفحه : 37

بنابراين نتيجه اخلاقی می‏گيرند . خود فردی ملاك جنگ و دعوا است اما من‏ انسانی ، همان ديگران است ، و كار كردن برای ديگران مثل كار كردن برای‏ خود است . می‏گويند اينكه در اخلاق بايد خود فردی را شكست برای تقويت‏ خود نوعی و انسانی است . اين حرف خيلی مشهور شده است كه به اصطلاح‏ می‏خواهد هم [ نقش ] فلسفه هم اخلاق و هم مذهب را داشته باشد . اين سخن بی پايه‏ترين نظر درباره كلی است . در باب كلی ، شيخ گفت اين نظريات قابل فرض است : 1 - يكی اينكه كلی وجود مستقل از افراد داشته باشد كه گفت برای اين‏ نظر اصلا قائلی نيست . 2 - كلی در خارج وجود ندارد . 3 - كلی وجود دارد با افراد ، مثل دريا و امواج . 4 - كلی دو خود [ و فرد ] دارد . بايد پرسيد مقصود از فرد چيست ؟ آيا ميان فرد با كلی در خارج عينيتی‏ هست يا نه ؟ يا بايد بگوئيم كه كلی در خارج وجود ندارد يا دارد ، اگر داشته باشد او همان فرد است . اصلا فرد يعنی وجود عينی كلی . بعد می‏آئيم سراغ اشتراك دو " من " يا من‏ها . اين اشتراك ذهنی است‏ . حرف آقايان جامع همه مفاسد در مسئله است . هم دارای مفاسد قول رجل‏ همدانی است و هم قول كسانی كه قائل به وجود كلی جدای از فرداند . ( رجل‏ همدانی می‏خواست بگويد در عين كثرت وحدت است ) بلی يك چيز هست . يك‏ وقت انسان خود را در مقام نازل تصور و درك می‏كند و يك وقت آن من‏ شريف را درك می‏كند ، كه در اين مقام تنازع نيست . تنازع در اين مراحل‏ پائين است . ( آن مرحله مرحله « نفخت فيه من روحی »است ) .

نحوه پيدايش كلی در ذهن

شيخ بعد به يك مسئله ديگر اشاره می‏كند و آن اينكه كلی چگونه در ذهن‏ پيدا می‏شود ؟ چطور صورتی در ذهن قابل صدق بر كثيرين می‏شود ؟ جواب‏