شرح منظومه2 - صفحه : 67

پذير نيست و نه تنها حدوث حركت يا انقطاع حركت يا تند شدن حركت‏ احتياج به نيرو و قوه دارد بلكه اصل حركت و لو در يك حالت يكنواخت هم‏ بوده باشد نيازمند به قوه و نيروئی است كه همراه وی بوده باشد . رابعا معتقد بودند كه در هر حركتی از حركات جسم ، خواه مكانی و خواه‏ كيفی و خواه وصفی و خواه كمی : فاعل محرك و مباشر حركت ، صورت نوعيه‏ جسم است كه در بند اول گفتيم . در هر جسمی يك طبيعت نوعی خاص كه گاهی‏ از آن به طبيعت و گاه به صورت نوعيه تعبير می‏شود و جود دارد و همان‏ است كه فاعل محرك شی‏ء است ، و حتی معتقد بودند كه در حركات قسريه كه‏ بر خلاف ميل و طبع جسم است باز هم همان طبع اوليه جسم است كه در يك‏ حالت فوق العاده فعاليت می‏كند . خامسا معتقد بودن كه حركات قسريه دوام ندارد . پس قدما برای هر جسم طبيعت مخصوص و مبداء ميل مستقيم ( حركت مستقيم‏ ) قائل بودند و معتقد بودند هر جسم چه در حركت مستقيم و چه غير مستقيم‏ نيازمند به علت است ، و معقتد بودند علت همان طبيعت خاص شی‏ء است كه‏ همراه وی و متحد با وی است و تنها با قوه‏ء عقل و استدلال می‏توان به وجود آن اذعان كرد ، و معتقد بودند كه حركت قسری كه آن هم نيز به نوبه خود معلول همان طبيعت است ولی در يك حال فوق العاده ، دوام پيدا نخواهد كرد . ب - نظر علماء جديد : علوم طبيعی جديد روی طرز تفكر مخصوصی كه علم را از فلسفه جدا می‏كند ، اولا فرض نمی‏كند كه جسم مطلق كه در آن هيچ طبيعت‏ نوعی و هيچ مبدا ميل مستقيم وجود نداشته باشد ممكن نيست : بلكه " جسم‏ مطلق "