فلسفه تاريخ2 - صفحه : 28

شرح داديم كه [ ماركس ] مثلا نظريه تضاد در سرمايه‏داری را از چه كسی‏ گرفته است و نظريه جبر اجتماعی را از چه كسی و اصل فكر سوسياليسم را از چه كسی گرفته است ؟ اين يك كار خيلی لازمی است كه بايد بكنيم ، يعنی‏ ريشه‏يابی نظريات . از اين سه جزئی كه خود ما بيان كرديم تنها ماترياليسم‏ تاريخی بود كه آن را از خود ماركس دانستيم ، ولی در اين دو ورق پيش‏ مولف مدعی بود كه [ ماركس ] جبر اجتماعی را از سن‏سيمون دانشمند فرانسوی‏ معروف گرفته است . اگر جبر اجتماعی سن‏سيمون همان جبر اقتصادی باشد ، يعنی اگر جبر اجتماعی را بر اساس اقتصاد توجيه می‏كرده است بنابراين اصل‏ نظريه ماترياليسم تاريخی هم مال سن‏سيمون است . نتيجه اين می‏شود كه تلفيق‏ و تركيب همه اينها ، چيزی را از هگل گرفتن ، چيزی را از سوسياليستهای‏ قرن 19 گرفتن ، چيزی را مثلا از سن‏سيمون گرفتن ، يك مكتب تلفيقی است . خود آنها درباره ماترياليسم ديالكتيك می‏گويند ما ماترياليسم را از فلاسفه‏ قرن 18 گرفتيم و ديالكتيك را از هگل ، ايندو را با يكديگر تلفيق كرديم . آن وقت مكتب ماركس می‏شود يك مكتب تلفيقی ، منتها حداكثر اين است كه‏ بگوييم اينها يك حسن انتخابی داشتند كه از هر مكتبی آن عنصر خوبش را گرفتند . استالين می‏گويد ما هسته‏اش را گرفتيم و پوسته‏اش را دور انداختيم . اگر بتوانند ادعا كنند حداكثر اين است كه از هر مكتبی هسته‏ آن مكتب را گرفته‏اند و پوسته آن را دور ريخته‏اند ولی به هر حال خودشان‏ هيچ جزئی را ابتكار نكرده‏اند . اين مساله‏ای است كه بايد بعد از اين‏ رويش بيشتر فكر كنيم . حالا شما روی اين حساب وارد فلسفه ماركسی بشويد . - در زمينه اين قسمتی كه فرموديد يعنی مبادی فكر ماركس ، ما درس اصول‏ علم سياست را كه داشتيم ، سه قسمت را ذكر كرد ، گفت فلسفه هگل را گرفته بود ، يعنی فلسفه آلمانی ، همان منطقش مورد نظرش بود ، جامعه‏شناسی فرانسه را گرفته بود و اقتصاد كلاسيك انگليس را ، يعنی مبادی‏ فكری‏اش از اين سه قسمت بوده . حالا شما روی همين كمی بيشتر تحقيق كنيد . فلسفه را از آلمان گرفته بود درست ، اينكه جامعه‏شناسی را از فرانسه گرفته بود ، بايد بيشتر درباره آن‏ تحقيق كرد ، مثلا از مكتب چه كسانی .