تعليم و تربيت در اسلام - صفحه : 198

نشود و فقط به پيكر عمل توجه گردد تبديل شود . اينها چيزهايی است كه ما تنها در نماز اسلامی به دست می‏آوريم و متوجه‏ می‏شويم كه بسياری از برنامه‏های تربيتی به وسيله اين عبادت و در پيكر اين‏ عبادت پياده می‏شود ، گذشته از اينكه خود اين عمل ، پرورش عشق و محبت‏ خدا و معنويت در انسان است ، كه اين ، روح عبادت است . دو مسئله است كه بايد گفته شود . يكی اينكه در اخلاق و تربيت اسلامی به‏ چه اصول و مبانی‏ئی توجه شده . در اخلاق و تربيت ، صحيح نيست كه بگوئيم : اخلاق خوب ، تربيت خوب . اخلاق خوب و تربيت خوب را بايد به دست آورد . كسی نمی‏گويد غير از اين است ، ولی عمده اين است كه هر مكتبی چه سيستم‏ اخلاقی خوب می‏داند و چه سيستم اخلاقی را بد می‏داند . مكتبهای اخلاقی دنيا كه همه اخلاق پيشنهادی خود را به عنوان اخلاق خوب پيشنهاد كرده‏اند تفاوتشان با يكديگر در حد تضاد است ، يعنی حداكثر تباين ميانشان هست ، يك عمل را مكتبی اخلاقی می‏داند و مكتب ديگر ضداخلاقی . اخلاق ، علم دستوری‏ است ، يعنی علم " چگونه بايد بود " و فرمان اينكه اينطور باش . سئوال‏ اين است كه چگونه باشيم از نظر اين مكتب خوب خواهيم بود ؟ پس صرف‏ توصيه كردن به اينكه اخلاق خوب داشته باشيد ، معرف يك مكتب اخلاقی‏ نمی‏تواند باشد ، و شايد مكرر گفته باشيم كه پوك‏ترين و بی‏مغزترين حرفها همين حرف منسوب به زردشت است كه می‏گويد : " گفتار نيك ، پندار نيك‏ ، كردار نيك " . آخر نيكی چه هست ؟ مثل اينست كه از مهندسی برای‏ ساختمان يك مسجد طرح بخواهند ، بعد به او