ده گفتار - صفحه : 218

نيست . معده كه به غذا احتياج پيدا كرد ، به كيفيت اهميت نمی‏دهد ، هر چه پيدا كند خود را سير می‏كند . روح هم اگر به حدی رسيد كه تشنه يك‏ مكتب فكری شد كه روی اصول معين و مشخصی به سؤالاتش پاسخ دهد و همه مسائل‏ جهانی و اجتماعی را يكنواخت برايش حل كند و جلويش بگذارد اهميت‏ نمی‏دهد كه منطقا قوی است يا نيست . بشر آن قدرها دنبال حرف محكم و منطقی نيست ، دنبال يك فكر منظم و آماده است كه يكنواخت در مقابل هر سؤالی جوابی بگذارد . ما كه كارمان فلسفه بود می‏ديديم كه آن حرفها چقدر سخيف است ، اما چون آن فلسفه در يك زمينه احتياجی عرضه شده بود و از اين حيث يك خلای وجود داشت ، جايی برای خود باز كرد .

نشانه رشد فكری

بچه پس از دوران شيرخوارگی ، فی‏الجمله كه قوای مغزی و شعوريش رشد می‏كند حالت سؤال پيدا می‏كند ، درباره چيزهائی كه دور و برش هستند سؤالاتی می‏كند ، بايد به سؤالاتش طبق فهم خودش جواب داد ، نبايد گفت‏ فضولی نكن ، به تو چه ؟ خود اين سؤال علامت سلامتی مغز و فكر است ، معلوم‏ می‏شود قوای معنويش رشد كرده و قوت گرفته است . اين سؤالات اعلام طبيعت‏ است ، اعلام خلقت است ، دستگاه خلقت احتياج جديدی را اعلام می‏كند كه‏ بايد به آن رسيد . همينطور است حالت جامعه . اگر در جامعه يك احساس نو و ادراك نو پيدا شد علامت يك نوع رشد است . اين هم اعلام خلقت است كه