عدل الهي - صفحه : 87

فلسفه اسلامی مسأله نظام احسن و اشكال شرور ، از مهم‏ترين مسائل فلسفه است و چنانكه‏ در بخش نخست توضيح داديم اين مسأله در شرق و غرب موجب پيدايش‏ فلسفه‏های " ثنويت " ، " ماديگری " و " بدبينی " گرديده است . كمتر كسی است كه به اين مسأله توجه نكرده باشد و درباره آن سخنی نگفته‏ باشد . فلاسفه شرق و غرب به اشكال شرور توجه كرده‏اند ولی تا آنجا كه من‏ مطالعه دارم ، فلاسفه غرب ، پاسخی قاطع برای اين اشكال نيافته‏اند ، ولی‏ فلاسفه و حكمای اسلام اشكال را مورد تجزيه و تحليل قرار داده و بخوبی از عهده پاسخ آن برآمده و راز مهمی را گشوده اند . بيجا نيست در اينجا يك جمله درباره حكمت الهی شرق بگوئيم و از اين‏ گنجينه بزرگ معنوی قدردانی كنيم . حكمت الهی مشرق زمين سرمايه عظيم و گرانبهايی است كه در پرتوی اشعه تابناك اسلام بوجود آمده و به بشريت‏ اهداء گرديده است . اما افسوس كه عده قليل و بسيار محدودی عميقانه با اين سرمايه عظيم آشنا هستند و از ناحيه بيخبران و دشمنان متعصب ، بر آن‏ ، ستمها شده است . عده ای كه اطلاعاتشان از فلسفه قديم عموما از حدود افلاك تسعه و عقول عشره تجاوز نمی‏كند ، و چون فقط نام آن را شنيده و يا اگر به كتابها مراجعه كرده‏اند چيزی از آن سر در نياورده‏اند ، خيال‏ كرده‏اند فلسفه اسلامی همان است كه درباره افلاك تسعه و عقول عشره بحث‏ می‏كند ، و چون امروز بی اساسی نظريه افلاك تسعه و عقول عشره بحث می‏كند ، و چون امروز بی‏اساس نظريه افلاك روشن شده پس آنها می‏توانند گردن‏