فلسفه تاريخ2 - صفحه : 32

است نه به ماده ، اگر ما به صيغه ماضی بگوييم می‏شود زمان گذشته ، به‏ صيغه مضارع بگوييم می‏شود زمان آينده ، به صيغه اسم فاعل مثلا بگوييم دلالت‏ بر زمان ندارد ، به صيغه مصدر هم بگوييم دلالت بر زمان ندارد ، نه ، اينجا بحث صيغه نيست ، بحث ماده است . پس ماده " بودن " و " هستی‏ " دلالت بر زمان ندارد ولی ماده " شدن " چون از نوع حركت و جريان‏ است [ و ] جريان و حركت ملازم با زمان است [ دلالت بر زمان دارد . ] اصلا حركت ، شدن يعنی در يك مدتی . حركت و زمان دو امری هستند كه مقارن‏ با يكديگرند . اين است كه آمده است به دو نوع فلسفه قائل شده است : فلسفه بودن يا هستی و فلسفه شدن . در اين تقسيم‏بندی ، مثلا از قدما افلاطون و ارسطو فلسفه‏شان فلسفه هستی و بودن است ، بعد هگل و ماركس در جناح مخالف قرار می‏گيرند كه فلسفه‏شان فلسفه شدن است . پس هگل و ماركس در اينجا در كنار يكديگر قرار می‏گيرند . يكی از مشخصات فلسفه بودن اين است كه فلسفه بودن‏ فلسفه خرد است ، فلسفه عقل است ، فلسفه سخن است ، ولی فلسفه شدن فلسفه‏ زندگی است . كانه اين طور می‏خواهد بگويد : طبعا اين گونه است كه انسان‏ در مرحله فكر و سخن - كه بيان‏كننده فكر است - معانی را از زمان تجريد می‏كند . اين خاصيت [ ذهن ] انسان است كه وقتی می‏خواهد فكر كند معانی را از زمان تجريد می‏كند و همانها را هم بيان می‏كند . قهرا فلسفه‏هايی كه‏ تجريدی و عقلی هستند فلسفه‏هايی بر اساس هستی و بودن است ولی فلسفه‏ای كه‏ بيشتر به حس و زندگی و به متن واقع كار دارد ، چون زندگی خودش عين‏ جريان است [ و در آن ] دائما شكفتگی و زوال است ، پيدايش و تولد و بعد فنا و نيستی و مرگ است ، چنين فلسفه‏ای يعنی فلسفه شدن فلسفه زندگی است‏ . پس آن فلسفه را ما می‏توانيم فلسفه خرد و سخن بناميم و اين فلسفه را فلسفه زندگی . بعد يك حرف ديگری می‏زند ، می‏گويد فلسفه هستی به منطق می‏انجامد و فلسفه شدن به فلسفه تاريخ . اين خيلی حرف نامربوطی است . از اين جهت‏ نامربوط است كه بايد اين طور می‏گفت - خود ماترياليستها هم اين طور می‏گويند - كه فلسفه بودن(كه آنها مدعی هستند فلسفه ايده‏آليسم اساسا نمی‏تواند فلسفه شدن باشد ، حالا خود هگل چگونه گفته ، نقصی است بر آنها) به منطقی می‏انجامد و فلسفه شدن به منطق ديگر ، نه اينكه فلسفه بودن به‏ منطق می‏انجامد و فلسفه شدن به فلسفه تاريخ .