اصول فلسفه و روش رئاليسم1 - صفحه : 123

مشاهده می‏كند عينا كه چيزی است كه قابل انطباق به هيچ عضوی و خواص‏ عضوی نيست زيرا با زياده و نقيصه اعضا تفاوت نمی‏كند و با اختلاف سنين‏ عمر و

پاورقی : > بديهی است حقيقتش چيست و دارای چه خصوصيتی است و آيا ممكن است‏ مادی باشد يا خير ؟ در اينجا دو نظريه اساسی وجود دارد : . 1 نظريه حسی . 2 نظريه روحانی

نظريه حسی

صاحبان اين نظريه می‏گويند كه " خود " يا " من " عبارت است از مجموعه ادراكات مختلفی كه به وسيله احساس يا تخيل و غيره دائما و علی‏التعاقب پيدا می‏شوند و لا ينقطع يكديگر را تعقيب می‏نمايند . مطابق‏ اين نظريه " خود " يك موجود وحدانی نيست بلكه مجموعه احساسات و خيالات و افكاری است كه سلسله واحدی را تشكيل می‏دهند ، پس " من " يعنی مجموعه ديدنها و شنيدنها و به ياد آوردنها و فكر كردنها كه در طول‏ زندگی پديد می‏آيند . اين عقيده را ابتدا فلاسفه حسی و تجربی اروپا كه از قرن هفدهم به بعد ظهور كرده‏اند و اساس شناسايی صحيح را احساس و تجربه دانستند اظهار داشتند . اين دانشمندان روی اصل اينكه اساس معرفت صحيح ، حس و تجربه‏ است و حس جز به عوارض و حالات تعلق نمی‏گيرد حقيقتی را غير از آنچه به‏ تجربه درآيد قبول ندارند ( البته انكار هم نمی‏كنند ) و در ميان آنها كسانی پيدا می‏شوند ( مانند هيوم انگليسی ) كه نه تنها به وجود جوهر مستقل‏ نفسانی ايمان ندارند ، به وجود جوهر مادی خارجی كه عوارض طبيعی ، حالات‏ او هستند نيز ايمان راسخ ندارند زيرا می‏گويند احساس و تجربه فقط ما را به وجود يك سلسله امور كه " عوارض " و " حالات " ناميده می‏شوند آگاه می‏كنند اما وجود جوهری جسمانی كه منشأ حالات طبيعی و وجود جوهری‏ نفسانی كه منشأ حالات ضمير و وجدان باشد دليلی از حس و تجربه ندارد . اين گروه نفس را اينطور تعريف می‏كنند " مجموعه تصورات پی در پی كه‏ در ذهن >