حکمتها و اندرزها - صفحه : 158

ابن قيس رياحی صادر كرده در وقتی كه او را در رأس سه هزار نفر به عنوان‏ مقدمه الجيش به طرف شام كه قلمرو معاويه بود فرستاد ، و يك فرمان و دستور هم از معاويه نقل می‏كنم كه به نام دو نفر از سردارانش يكی بسر بن‏ ارطاه و يكی سفيان غامدی صادر كرد در وقتی كه ايندو را - هر يك در يك‏ زمانی به حدود قلمرو حكومت علی عليه السلام فرستاد . از اين دو فرمان و دو دستور به خوبی دو روحيه كاملا متضاد و دو روش مختلف و دو هدف مختلف‏ نمايان است . علی عليه السلام به سردار خود اين طور دستور می‏دهد : " « اتق الله الذی‏ لابد لك من لقائه و لا منتهی لك دونه ، و لا تقاتلن الا من قاتلك » " اول‏ چيزی كه می‏فرمايد اين است : از خدا بترس ، خدا را در نظر بگير . بعد می‏گويد : تا دشمن به جنگ شروع نكند تو شروع نكن . بعد قسمتهايی در همين‏ زمينه می‏فرمايد كه كاری نكن كه آنها را تحريك به جنگ بكنی ، و آن وقت‏ می‏فرمايد : " « و لا يحملنكم شنانهم علی قتالهم قبل دعائهم و الاعذرا اليهم » " ( 1 ) مبادا كينه و دشمنی آنها تو را وادار كند كه قبل از آنكه آنها را كاملا دعوت كنی و اتمام حجت كنی به دزد و خورد مبادرت كنی‏ . ولی معاويه به بسر بن ارطاه اينطور دستور می‏دهد : " سرحتی تمر بالمدينة فاطرد الناس و اخف من مروت به وانهب اموال كل من اصبت له‏ ممن لم يكن له دخل فی طاعتنا " برو تا به مدينه برسی ، در بين راه مردم‏ را از جلو خودت بران و تا می‏توانی ايجاد رعب در دلها كن و هر چه مال به‏ دستت می‏رسد غارت كن مگر مال آنهايی كه از

پاورقی : . 1 نهج البلاغه ، نامه . 12