درسهاي الهيات شفا2 - صفحه : 176

می‏گردد . نه نور ضعيف نور است و خليطی از شی‏ء ديگر ، و نه نور شديد نور است و خليطی از شی‏ء ديگر . نه تراكم نور اضافه شدن غير نور به نور است‏ و نه رقيق شدن نور اختلاط نور است با غير نور . سؤال : وجوب وجود حقيقت است ؟ استاد : بله ، حقيقت است . - : پس آن طرف ديگرش كه ضعف وجود است چه می‏شود ؟ استاد : آن را نيز ما می‏گوئيم حقيقت است . مطلب همين است ، كه‏ البته شيخ در اينجا اين مسأله را مطرح نكرده است . اگر از ما بپرسيد ، می‏گوئيم : بله همين‏طور است . ولی شيخ اين مسأله را ديگر در آنجا مطرح‏ نكرده است . اگر طرح كرده بود كه ديگر مسأله اصالت وجود و وحدت وجود را طرح كرده و تمام شده بود . اين مسأله را فقط در همين‏جا طرح كرده و همين يك كلمه را گفته و رد شده است . از همين كلمه و دو سه كلمه ديگر شبيه اين است كه گفته‏اند شيخ اصالت وجودی است . البته شيخ حرفهای ديگری دارد كه با اصالت وجود جور درنمی‏آيد . او در اينجا فقط همين عبارت را درباب واجب گفته و رد شده است . من در حاشيه‏ كتاب شفای خودم در اينجا احتمالی را نوشته‏ام كه ممكن است شيخ از كسانی‏ باشد كه در عمق ذهنش قائل به دو اصل باشد ، از همين عبارت هم شايد يك‏ خورده اين امر فهميده می‏شود . يعنی ممكن است كه شيخ قائل به اصالت وجود در واجب و اصالت ماهيت در ممكن باشد . يعنی چنين قائل باشد كه وجود در ممكن‏الوجود امری انتزاعی و اعتباری است ولی در واجب‏الوجود حقيقی و اصيل‏ است . اين احتمالی است كه در حرفهای شيخ داده شده . خود شيخ در اين‏ مورد سخنی نگفته است . همينقدر آمده گفته كه وجوب همان تأكد وجود است‏ . البته ما اين مطلب را قبول داريم كه لازمه اين سخن كه وجوب وجود يعنی‏ تأكد وجود ، اين است كه بايد غير از امكان ماهيت قائل به امكانی هم در وجود بشويم ، و امكان وجود يعنی