جامعه و تاريخ - صفحه : 125

مادی جامعه بر ساير بنيادها كه قبلا توضيح داديم . لازمه اين دو نظريه ، جبر مادی تاريخ است ، يعنی تبعيت روبنا از زيربنا حتمی و اجتناب‏ ناپذير است ، با تغيير و دگرگونی زيربنا تغيير و دگرگونی روبنا قطعی‏ ولايتخلف است و بدون تغيير زيربنا تغيير روبنا ناممكن است . آنچه كه به ادعای ماركسيسم ، سوسياليزم ماركسيستی را " علمی " می‏كند و به صورت يك قانون طبيعی درمی‏آورد ، مانند ساير قوانين طبيعی جهان ، همين اصل است ، زيرا طبق اين اصل ، ابزار توليد كه اساسی‏ترين قسمت‏ ساخت اقتصادی جامعه است طبق يك سلسله قوانين طبيعی به رشد خود ادامه‏ می‏دهد . همچنانكه انواع گياهان و حيوانات در طول تاريخ چند صدميليون‏ سالی خود به رشد تدريجی خود ادامه داده و در مراحل خاصی وارد نوعيت‏ جديدی شده‏اند و همچنانكه رشد و تكامل و تبدل نوعی گياهان و جانوران خارج‏ از اراده و هوس و آرزوی كسی بوده است ، رشد و تكامل ابزار توليد نيز چنين است . ابزار توليد در جريان رشد تدريجی خود مراحلی را طی می‏كند . به هر مرحله‏ كه رسيد جبرا به دنبال خود ساير شؤون جامعه را دگرگون می‏سازد و قابل‏ جلوگيری نيست و پيش‏از آنكه به مرحله خاص رشد خود برسد ، امكان پيش‏ افتادن تحولات روبنايی اجتماعی وجود ندارد . سوسياليستها و به طور كلی‏ عدالتخواهانی كه بدون توجه به امكاناتی كه از ناحيه رشد ابزار توليد بايد به دست آيد صرفا به حكم عاطفه و آرزوی عدالتخواهی و سوسياليسم و اجتماعی‏ شدن جامعه در تلاش هستند ، جز بيهوده كاری ، چيزی انجام