نقدي بر مارکسيسم - صفحه : 264

اين دو مطلب كه سبب توقف جامعه می‏شود ، يكی دلبستگی به گذشته كه‏ گذشته را از آن جهت كه گذشته است تقديس می‏كند و قهرا نو را از آن جهت‏ كه نو است تقبيح می‏كند ، در قرآن به آن اشاره شده است . راجع به مطلب‏ اول كه زياد آمده است و تقريبا همه پيغمبران با اين حرف كه " « انا وجدنا آباءنا علی امة و انا علی اثارهم مقتدون »" الزخرف / 23 روبرو شده‏اند ، با اينكه برخورد امتها با پيغمبران مختلف بود و هر امتی با يك‏ خصائص و فساد اخلاق مخصوص با پيغمبران روبرو شده‏اند ، ولی يك امر مشتركی كه همه پيغمبران با آن روبرو شده همان اصل تقليد است . مطلب دوم‏ كه عكس اين وضع است رم كردن از جديد است ، كه اين هم وجود داشته و تازه را به دليل تازه بودن تقبيح می‏كردند و با هر چيز جديدی مخالفند . بعضی اين حديث نبوی را كه راجع به احداث در دين است " « شر الامور محدثاتها » " به همه چيز تعميم می‏دهند ، در صورتيكه مسلما در اينجا نظر به بدعت است ، بدعت در دين . عده‏ای ديگر بدعت را كه يك اصطلاح مذهبی‏ است و نكوهيده بودنش هم به علت اين است كه در مورد نشريعات مذهبی‏ است ، تعميم می‏دهند و به هر امر تازه‏ای اطلاق می‏كنند و می‏گويند : بدعت‏ خوب است چرا با بدعت مخالفت می‏كنيد انسان بايد بدعت گزار باشد ( يعنی نوآور ) ديگر فكر نمی كنند بدعت گزار در چه امری ؟ امری كه از صلاحيت شخص بيرون است مثلا در دين ، يا شخص غير متخصص در غير موارد صلاحيت خودش ؟ اينها كه معقول نيست ، شخص ناوارد در پزشكی اگر بخواهد در طبابت بدعت ايجاد كند هزاران نفر را خواهد كشت . فصل 25 تحت عنوان " لزوم بازسازی " بحث می‏شود در اين فصل تقريبا نقش اراده انسان تا حدی بازگو می‏شود ، و در فصل بعد بيشتر راجع به اين‏ موضوع بحث می‏شود . عمده بحثهای اينجا تحت عنوان دو مسئله طرح شده است يكی تحت عنوان " جنبشهای اصلاحی " و ديگری تحت عنوان " جنبشهای انقلابی " ، همان مسئله‏ معروف كه بين ماركسيستها و غير ماركسيستها مطرح است . مقصود از جنبشهای‏ اصلاحی حركتهای غير انقلابی است كه برای ترميم نقصهای جامعه پيدا می‏شود . از اين جور جنبشها زياد است ، گاهی ممكن است يك نهضت ادبی پيدا بشود برای اصلاح زبان مثلا ، يا يك نهضت آموزشی ، فرهنگی ، برای رفع كمبودهائی‏ كه در جامعه در اين زمينه‏ها احساس می‏شود . جنبش انقلابی كه اخيرا خيلی مد شده و همه از آن دم می‏زنند عبارت است‏ از يك جنبش قهر آميز كه جهش‏وار انجام می‏گيرد ، و دگرگون كننده اجتماعی‏ است ، كه همه نظامات موجود را زير و رو می‏كند و نظامات جديد بوجود می‏آورد ، به عبارت ديگر ماهيت جديد بوجود می‏آورد . بعضی معتقد به جنبشهای اصلاحی هستند و احيانا ممكن است ضرورتی هم برای‏ جنبش انقلابی قائل نباشند . يعنی می‏گويند كه می‏شود جامعه را تدريجا رو به‏ تكامل برد ، و تدريجا نقصهای جامعه را از بين برد ، نهضت اصلاحی هم از روح اصلاح طلبی جامعه بر می‏خيزد . ما معمولا اينرا يك امر طبيعی و معمولی می‏شماريم كه يك عده مردم‏ نيكوكار در فكر اصلاح بهداشتی يا فرهنگی و نظاير آن باشند و اينرا لازمه‏ طبيعت خيرخواه انسان