سيري در نهج البلاغه - صفحه : 59

اوصاف يك موجود محدود و متعين و ماهيت دار است : « مع كل شی‏ء لا بمقارنه و غير كل شيی‏ء لا بمزايله » ( 1 ) او با همه چيز هست ولی نه باين نحو كه جفت و قرين چيزی واقع شود و در نتيجه آن چيز نيز قرين و همدوش او باشد ، و مغاير با همه چيز است و عين‏ اشياء نيست ولی نه به اين وجه كه از اشياء جدا باشد و وجودات اشياء مرزی برای ذات او محسوب شود . " « ليس فی الاشياء بوالج و لا عنها بخارج » " ( 2 ) . او در اشياء حلول نكرده است ، زيرا حلول مستلزم محدوديت شی‏ء حلول‏ كننده و گنجايش پذيری او است ، در عين حال از هيچ چيز هم بيرون نيست‏ زيرا بيرون بودن نيز خود مستلزم نوعی محدوديت است . " « بان من الاشياء بالقهر لها و القدره عليها و بانت الاشياء منه‏ بالخضوع » " ( 3 ) . مغايرت و جدائی او از اشياء به اين است كه او قاهر و قادر و مسلط بر آنها است ، و البته هرگز قاهر عين مقهور و قادر عين مقدور و مسلط عين‏ مسخر نيست و مغايرت و جدائی اشياء از او به اين نحو است كه خاضع و مسخر پيشگاه كبريائی او می‏باشند و هرگز آنكه در ذات خود خاضع و مسخر است ( عين خضوع و اطاعت است ) با آنكه در ذات خود بی‏نياز است يكی‏ نيست . جدائی و مغايرت حق با اشياء به اين نحو نيست كه حد و مرزی آنها را از هم جدا كند بلكه به ربوبيت و

پاورقی : 1 - خطبه . 1 2 - خطبه . 184 3 - خطبه . 150