فلسفه اخلاق - صفحه : 316

كما اينكه سقراط هم چنين نظريه ای داشت ، و در كلمات حضرت امير نيز اين سخن را به شكل ديگری می‏بينيم : « علموهم و كفی » ( 1 ) . سقراط هم‏ می‏گفت : مردم را دانا كنيد ، اخلاق خوب پيدا می‏شود البته او روی يك‏ مبنا می‏گفت ، كما اينكه علموهم و كفی هم روی يك مبناست ، راسل هم كه‏ می‏گويد : مردم را دانا كنيد و كافی است ، روی مبنای ديگری است دانشی كه‏ او می‏گويد يعنی توجه دادن به عكس العمل ها : عكس العمل های فعلها را به‏ افراد بشر بياموزيد ، همه خوب می‏شوند . بنابر نظريه راسل ، تربيت بيشتر در مقوله تعليم وارد می‏شود و پرورش‏ وارد مقوله آموزش می‏گردد . گفتم نظريه راسل بر ضد انساندوستی است و بر خلاف شعارهای خود اوست‏ اين نظريه ، ريشه اخلاق را زير كانه زده است بنابر نظريه جناب راسل ، اخلاق فقط در جايی می‏تواند اخلاق باشد كه انسان نگران عكس العمل سوء ديگران بر ضد منافع خودش باشد يعنی بنابر اين نظريه ، يك آدم ضعيف اگر هوشيار باشد ، عمل ضد اخلاقی انجام نمی‏دهد چون می‏بيند ديگران می‏آيند چند برابر ، منافع او را پايمال می‏كنند يك آدمی هم كه نيروی ديگران را مساوی‏ با نيروی خودش می‏بيند عمل ضد اخلاقی انجام نمی‏دهد چون می‏بيند همان اندازه‏ كه او می‏تواند از ديگران ببرد ، ديگران می‏توانند از او ببرند . بعد به جناب راسل می‏گوئيم : اخلاق در درجه اول آن است كه بتواند اقويا را كنترل بكند . بنابر اين نظريه ، ظلم اقويا ضد اخلاقی نيست

پاورقی : 1 ) [ مردم را بياموزانيد و همين كافی است ] .