جامعه و تاريخ - صفحه : 65

انسانی انسان سازگار باشد و پرورش دهنده آن باشد ، آن فرهنگ اصيل است‏ هر چند اولين فرهنگی نباشد كه شرايط تاريخ به او تحميل كرده است ، و هر فرهنگ كه با فطرت انسانی انسان ناسازگار باشد ، بيگانه با او است و نوعی مسخ و تغيير هويت واقعی او و تبديل " خود " به " ناخود " است‏ هر چند زاده تاريخ ملی او باشد . مثلا انديشه ثنويت و تقديس آتش ، مسخ‏ انسانيت ايرانی است هر چند زاده تاريخ او شمرده شود ، اما توحيد و يگانه پرستی و طرد پرستش هر چه غير خداست ، بازگشت او به هويت واقعی‏ انسانی اوست ولو زاده مرز و بوم خود او نباشد . درباره مواد فرهنگ انسانی نيز به غلط فرض شده كه اينها مانند ماده‏های‏ بی‏رنگ هستند كه شكل و تعين خاص ندارند ، شكل و كيفيت اينها را تاريخ‏ می‏سازد ، يعنی فلسفه به هر حال فلسفه است و علم علم است و مذهب مذهب‏ است و اخلاق اخلاق است و هنر هنر ، به هر شكل و به هر رنگ كه باشند ، اما اينكه چه رنگ و چه كيفيت‏و چه شكلی داشته باشند ، امری نسبی و وابسته به تاريخ است و تاريخ و فرهنگ هر قوم فلسفه‏ای ، علمی ، مذهبی ، اخلاقی ، هنری ايجاب می‏كند كه مخصوص خود اوست . و به عبارت ديگر ، همچنانكه انسان در ذات خود بی‏هويت و بی‏شكل است و فرهنگ او به او هويت و شكل می‏دهد ، اصول و مواد اصلی فرهنگ انسانی نيز در ذات خود بی‏شكل و رنگ و بی‏چهره‏اند و تاريخ به آنها هويت و شكل و رنگ و چهره‏ می‏دهد و نقش خاص خود را بر آنها می‏زند . برخی در اين نظريه تا آنجا پيش رفته‏اند كه مدعی شده‏اند كه حتی