گفتارهاي معنوي - صفحه : 322

جستجو كند يا از درون ، و يا هم از بيرون و هم از درون و به چه نسبتی ؟ بسياری از اشخاص كه كانون لذت را در بيرون از وجود خودشان جستجو ميكنند و دائما دنبال اين هستند كه بخيال خودشان از زندگی كام بگيرند ، همانهاهستند كه خودشان را بعنوان يك انسان نمی‏شناسند ، يعنی خود را بعنوان يك كانون اصلی لذت و بهجت ( كه از درون خود انسان بر می‏خيزد ) ، نمی‏شناسند . كيف را ازكجا می‏خواهد جستجو بكند ؟ ازجام می ، از كاباره‏ . چه خوب می‏گويد ملای رومی در داستان آن مردی كه ميخواره‏ای را امر به‏ معروف و نهی از منكر می‏كرد . خطاب به آن مرد ميخواره گفت :

ای همه هستی چه می‏جوئی عدم
وی همه دريا چه خواهی كردنم
تو خوشی وخوب و كان هر خوشی
تو چرا خود منت باده كشی

تا آنجا كه می‏گويد :

" جوهر است انسان و چخر او راعرض "

و اشعار ديگری از اين قبيل دارد . البته اينكه انسان اشياء خارج را بكلی‏ رها كند ومكتب افراطی هندی را پيش بگيرد وبگويد اساسا تمام لذتها را از درون بايد جستجو كرد ، درست نيست . شايد در بعضی اشعار مولوی اين اغراق‏ و مبالغه باشد مثل آنجا كه می‏گويد :

راه لذت از درون دان نه از برون
احمقی دان جستن از قصر و حصون
آن يكی در كنج زندان مست وشاد
و آن يكی در باغ ترش و بی مراد