وحي و نبوت - صفحه : 49

ثابت و فروع متغير است و كار " اجتهاد اسلامی " كشف انطباق فروع بر اصول است . می‏گويد : " اين فرهنگ جديد ( 1 ) پايه وحدت جهانی را بر اصل توحيد بنا نهاد اسلام ، به عنوان دستگاه حكومت ، وسيله ای عملی است برای آنكه اصل توحيد را عامل زنده ای در زندگی عقلی و عاطفی نوع بشر قرار دهد اسلام وفاداری‏ نسبت به خدا را خواستار است نه وفاداری نسبت به حكومت استبدادی را ، و چون خدا بنيان روحانی نهايی هر زندگی است ، وفاداری به خدا عملا وفاداری به طبيعت مثالی ( 2 ) خود آدمی است اجتماعی كه بر چنين تصوری‏ از واقعيت بنا شده باشد ، بايد در زندگی خود مقوله های " ابديت " و " تغيير " را با هم سازگار كند ، بايستی كه برای تنظيم حيات اجتماعی‏ خود اصولی ابدی در اختيار داشته باشد ، چه آنچه ابدی و دائمی است در اين‏ جهان تغيير دائمی جای پای محكمی برای ما می‏سازد ولی چون اصول ابدی به اين‏ معنی فهميده شوند كه معارض با هر تغييرند ، يعنی معارض با چيزی هستند كه قرآن آن را يكی از بزرگترين " آيات " خدا می‏داند ، آن وقت سبب آن‏ می‏شوند كه چيزی را كه ذاتا متحرك است ، از حركت باز دارند شكست اروپا در علوم سياسی و اجتماعی ، اصل اول ( 3 ) را مجسم می‏سازد و بی‏حركتی اسلام‏ در ظرف مدت 500 سال اخير ، اصل دوم ( 4 )

پاورقی : . 1 فرهنگ اسلامی . . 2 طبيعت آرمان خواهی و كمال مطلوب جويی . . 3 نفی هر گونه اصل ابدی و انكار جاودانگی اصول اصلی زندگی . . 4 انكار اصل تغيير و اعتقاد به جاودانگی .