تکامل اجتماعي انسان - صفحه : 132

كمال نزديكتر و دومی انسان ناقصی است كه در اين دنيا كم بهره‏گيری كرده‏ است ! اگر اين سخن را بگوئيم انسان را واقعا از حيوان هم پستتر كرده‏ايم چون‏ هيچ حيوانی را به مقياس برخورداری ارزيابی كمال نمی‏كنيم . و اگر درست‏ توجه كنيم بسياری از افراد اساسا جز درباره برخورداری برای انسان‏ نمی‏انديشند و هر چيزی را اگر مقدمه برخورداری انسان باشد خوب و گرنه بد می‏دانند . گويی كه غايت و كمال اصلی انسان را در برخورداری می‏دانند . اين مطلب البته درست نيست .

ب : انسان كامل يعنی انسان برخوردار در آخرت

در اينجا مطلب ديگری پيش می‏آيد كه دقيق است و آن اينكه هيچكس به‏ اين صراحت معتقد نيست كه كمال انسان در برخورداری بيشتر از طبيعت است‏ كه لازمه‏اش نفی هر گونه معنويت و عمل انسانی است و معنايش اين است كه‏ ايثار كردن كار غلطی است زيرا تنزل كردن است . ولی مطلب ديگری هست كه‏ در اذهان خيليها وجود دارد و آن اينكه برخورداری دنيا كمال انسان نيست‏ ولی برخورداری آخرت چطور ؟ يعنی بگوئيم كمال انسان در برخورداری است‏ ولی در برخورداری آخرت . به اين دليل نمی‏گوئيم در برخورداری دنيا كه اين‏ برخورداری سبب محروميت آخرت می‏شود ولی برخورداری آخرت مانعی ندارد . كمال انسان در همان خوردن است و برخورداری از نعمتهای الهی منتها در دنيا حداكثر آن مسير نيست ، بلكه حداكثر آن در آخرت و در بهشت ميسر است . و لهذا زاهدهای عامی عبادت می‏كنند برای