حرکت و زمان در فلسفه اسلامي1 - صفحه : 434

فصل 24 بررسی وقوع حركت در پنج مقوله : أين ، وضع ، كم ، كيف و جوهر ( 4 ) لازمه حركت اشتدادی اصالت وجود است : در اينجا می‏گويند اشتداد يا به تعبيری تكامل جز با اصالت الوجود قابل‏ توجيه نيست و بنابر اصالت ماهيت اشتداد و تكامل معنی ندارد . می‏گويند بنابر اصالت ماهيت حركت به طور كلی توجيه پذير نيست ، ممكن است كسی‏ حركت غير اشتدادی را بتواند بنابراين قول توجيه كند ، ولی آنچه مسلم‏ است حركت اشتدادی قابل توجيه نيست . لذا فعلا حركت اشتدادی را مطرح‏ می‏كنند نه مطلق حركت را ، و می‏گويند از آنجا كه بدون شك اشتداد وجود دارد پس اصالت ماهيت و اعتباريت وجود نبايد درست باشد ، بلكه اصالت‏ وجود حق است . به اين بيان : وقتی تغييری پيدا می‏شود ، اگر اين تغيير به صورت اشتداد باشد ، معنايش اين است كه مرتبه بعدی غير مرتبه قبلی است چون مرتبه‏ قبلی معدوم می‏شود و مرتبه بعدی حادث می‏شود ولی تفاوت آندو چگونه است ؟ دو جور فرض می‏شود يكی اينكه از قبيل تفاوت دو فرد باشد از يك نوع ، يعنی يك ماهيت