جامعه و تاريخ - صفحه : 21

گرايش به پيوستن به " كل " خود وجود دارد . و مطابق نظريه دوم ، زندگی‏ اجتماعی از قبيل همكاری و همپيمانی دو كشور است كه خود را به تنهايی در مقابل دشمنی مشترك زبون می‏بينند و ناچار نوعی همكاری و همگامی و ارتباط ميان خود برقرار می‏نمايند . و مطابق نظريه سوم زندگی اجتماعی از قبيل‏ شركت دو سرمايه‏دار ا ست كه برای تحصيل سود بيشتر ، يك واحد تجاری يا كشاورزی يا صنعتی به وجود می‏آورند . بنابر نظريه اول عامل اصلی ، طبيعت درونی انسان است ، و بنابر نظريه‏ دوم امری بيرونی و خارج از وجود انسان است ، و بنابر نظريه سوم عامل‏ اصلی ، نيروی عقلانی و فكری و حسابگرانه انسانی است . بنابر نظريه اول ، اجتماعی بودن يك غايت كلی و عمومی است كه طبيعت انسان بالفطره به سوی‏ او روان است ، و بنابر نظريه دوم از قبيل امور اتفاقی و عرضی است و به‏ اصطلاح فلاسفه غايت ثانوی است نه غايت اولی ، و بنابر نظريه سوم از نوع‏ غايات فكری است نه غايات طبيعی . از آيات كريمه قرآن استفاده می‏شود كه اجتماعی بودن انسان در متن خلقت‏ و آفرينش او پی‏ريزی شده است . در سوره مباركه حجرات می‏فرمايد : " « ياايها الناس انا خلقناكم من ذكر و انثی و جعلناكم شعوبا و قبائل‏ لتعارفوا ان اكرمكم عند الله أتقيكم »" . ای مردم ! شما را از مردی و زنی آفريديم و شما را ملتها و قبيله‏ها قرار داديم تا به اين وسيله يكديگر را باز شناسيد ( نه اينكه به اين وسيله بر يكديگر تفاخر كنيد ) . همانا گرامی‏ترين شما نزد خداوند متقی ترين شماست‏ .