عدل الهي - صفحه : 67

اسير اين خرافه بودند كه دين خود را نيز تحت تأثير آن تحريف می‏كردند ، از اين پندار گرفتار كننده نجات دهد . آری اسلام بود كه از ايرانيان‏ دوگانه پرست ، انسانهای موحد ساخت كه با فرا گرفتن اين حقيقت كه : « الحمد لله الذی خلق السموات و الارض و جعل الظلمات و النور »( 1 ) و با اعتقاد به اين معنی كه : « الذی احسن كل شی‏ء خلقه »( 2 ) و با ايمان‏ و درك اين واقعيت كه : « ربنا الذی اعطی كل شی‏ء خلقه ثم هدی »( 3 ) آنچنان عشق به خدا و آفرينش و هستی و جهان ، سراپای وجودشان را فرا گرفت كه در ستايش نظام هستی چنين سرودند : به جهان خرم از آنم كه جهان خرم از اوست عاشقم بر همه عالم كه همه‏ عالم از اوست به حلاوت بخورم زهر كه شاهد ساقی است به ارادت ببرم درد كه درمان‏ هم از اوست ( 4 ) ايرانی پس از اسلام نه تنها برای شرور مبدأی رقيب خدا قائل نيست ، بلكه در يك ديد عالم عرفانی ، بديها در نظام كلی آفرينش از نظرش محو می‏شود ، می‏گويد : اساسا بدی وجود ندارد يا " بد آن است كه نباشد " . غزالی می‏گويد : ليس فی الامكان ابدع مما كان " " نظامی زيباتر از نظام موجود ، امكان ندارد " . اين ، انسان دست پرورده اسلام است كه فكری اينچنين لطيف و عالی پيدا كرده ، درك می‏كند كه بلاها و رنجها و مصيبتها كه در يك ديد ، زشت و نامطلوب است ، در نظری بالاتر و ديدی عميق تر ، همه لطف و زيبايی است‏ . حافظ ، كه بحق " لسان الغيب " نام گرفته و انديشه‏های عميق فلسفی و عرفانی را در پوششهايی كنايی و استعاری در نهايت فصاحت و بلاغت بيان‏ می‏كند ، تفاوت دو نظر را ، نظر سطحی و محدود عاميانه ، و نظر عميق و گسترده و از بالا ( نظر پير يعنی

پاورقی : . 1 سپاس خدايی را كه آسمانها و زمين را آفريد و تاريكيها و روشنی را پديدار كرد . ( انعام / 1 ) . 2 آنكس كه هر چه آفريد نيك آفريد . ( سجده / 7 ) . 3 پروردگار ما آنكس است كه به هر موجودی آن بهره از خلقت داد كه‏ شايستگی آن را داشت و سپس آن را در راهی كه بايد برود راهنمائی كرد . ( طه / 50 ) . 4 سعدی .