سيري در سيره ائمه اطهار - صفحه : 117

زمان حضرت كه آخر دوره بنی اميه و اول دوره بنی العباس بود ، يك فرصت‏ مناسب سياسی به وجود آمده بود ، بنی العباس از اين فرصت استفاده كردند ، چگونه شد كه حضرت صادق نخواست از اين فرصت استفاده كند ؟ و فرصت از اين راه پيدا شده بود كه بنی اميه تدريجا مخالفانشان زياد می‏شد ، چه در ميان اعراب و چه در ميان ايرانيها ، و چه به علل دينی و چه به علل‏ دنيايی . علل دينی همان فسق و فجورهای زيادی بود كه خلفا علنا مرتكب‏ می‏شدند . مردم متدين شناخته بودند كه اينها فاسق و فاجر و نالايق‏اند ، به‏ علاوه جناياتی كه نسبت به بزرگان اسلام ومردان با تقوای اسلام مرتكب شدند . ( اين گونه قضايا تدريجا اثر می‏گذارد ) . مخصوصا از زمان شهادت امام‏ حسين اين حس تنفر نسبت به بنی اميه در ميان مردم نضح گرفت و بعد هم كه‏ قيامهايی بپا شد - مثل قيام زيد بن علی بن الحسين و قيام يحيی بن زيد بن‏ علی بن الحسين - وجهه مذهبی اينها به كلی از ميان رفت . كار فسق و فجور آنها هم كه شنيده‏ايد چگونه بود . شرابخواری و عياشی و بی پرده اين كارها را انجام دادن وجهه اينها را خيلی ساقط كرد . بنابراين از وجهه دينی ، مردم نسبت به اينها تنفر پيدا كرده بودند . از وجهه دنيايی هم ، حكامشان‏ ظلم می‏كردند ، مخصوصا بعضی از آنها مثل حجاج بن يوسف در عراق و چند نفر ديگر در خراسان ظلمهای بسيار زيادی مرتكب شدند . ايرانی‏ها بالخصوص ، و در ايرانی‏ها بالخصوص خراسانی‏ها ( آن هم خراسان به مفهوم وسيع قديمش ) يك جنب وجوشی عليه خلفای بنی اميه پيدا كردند . يك تفكيكی ميان مسأله‏ اسلام ومسأله دستگاه خلافت به وجود آمد . مخصوصا برخی از قيامهای علويين‏ فوق العاده در خراسان