گفتارهاي معنوي - صفحه : 244

حكم را داشت . آن سر شهر و اين سر شهر يك حكم را داشت اما در شهرها بزرگی مثل تهران هر محله‏اش يك حكم مخصوص به خود دارد . قرآن در اين‏ زمينه ( هجرت ) می‏فرمايد : « ان الذين توفيهم الملائكة ظالمی انفسهم‏ قالوا فيم كنتم قالوا كنا مستضعفين فی الارض قالوا ا لم تكن ارض الله‏ واسعة فتهاجروا فيها »( 1 ) . گروهی هستند كه وقتی فرشتگان الهی می‏آيند برای قبض روح اينها ، وضع‏ اينها را و به اصطلاح امروز پرونده اينها را خيلی خراب می‏بينند . به‏ اينها می‏گويند شما در چه وضعی بسر می‏برديد ، چرا اينچنين ؟ چرااينقدر سياه و تاريك ؟ ! آنها از اين عذرهائی كه در دنيا برای انسانها ذكر می‏كنند وبه خيال خودشان عذر هست می‏آورند : « كنا مستعفين فی الارض » . ما يك مردم بيچاره دست نارسی بوديم ، در يك گوشه زمين افتاده بوديم ، ما كه دستمان به علم نمی‏رسيد ، به عالم نمی‏رسيد ، به معلم نمی‏رسيد . ما چه می‏دانستيم اسلام چيست ، حقيقت چيست ، كسی به ما چيزی نمی‏گفت ، ما يك جائی بوديم كه دستمان به چيزی نمی‏رسيد ، محيط ما فاسد بود ، محيط ما مساعد نبود . آيا فرشتگان اين عذر را قبول می‏كنند و می‏گويند خوب بسيار خوب پس شما معذوريد ، خدا هم شما را عذاب نخواهد كرد ؟ آيامی‏گويند اينكه محيط شما فاسد بوده تقصير شما نبوده ؟ نه ، آنها به ايشان می‏گويند : اينكه محيط شما فاسد بوده تقصير شما نبوده ؟ نه ، آنها به ايشان‏ می‏گويند : « قالوا ا لم تكن ارض الله واسعة فتهاجروا فيها »؟ زمين خدا فراخ نبود ؟ شما را بسته بودند به همين سرزمين فاسد و همين محيط فاسد ؟ آيا همه جای دنيا مانند همين محيط شما بود ؟ يا بود در دنيا جائی كه اگر شما به آنجا

پاورقی : 1 - سوره نساء ، آيه . 97