حرکت و زمان در فلسفه اسلامي1 - صفحه : 195

اتصافشان خارج است ( 1 ) . و در خارج عروضی ندارند ، در خارج وجود مستقلی ندارند غير از وجود منشأ انتزاعشان . اين مطلب كه شی‏ء يا جوهر است و يا عرض درباره معقولات اولی صادق است ، يعنی اشيائی كه ماهيتشان‏ در خارج وجود دارند يا جوهرند و يا عرض . امكان ذاتی نه تنها قبل از وجود ممكن وجود ندارد بلكه با وجود ممكن هم [ به اين معنا ] وجود ندارد .

پاورقی : [ 1 - اين مطلب را در تعريف معقول ثانی فلسفی ، استاد براساس نظر رايج و منقول از حكما ذكر كرده اند و به مناط گرفتن عروض و اتصاف در تقسيم بندی معقولات اعتراضاتی وارد كرده اند كه مشروحا در كتاب شرح‏ منظومه جلد اول صفحه 127 به بعد مذكور است . از جمله اينكه معقول ثانی‏ را اگر به عنوان محمول فرض كنيم اساسا عارض بر موضوع خود نمی باشد زيرا معقول ثانی نه در خارج و نه در ذهن وجودی جدای از موضوع خود ندارد بنابراين تعبير عروض در مورد معقولات ثانيه تعبير صحيحی نيست . - ناشر - ] .