گفتارهاي معنوي - صفحه : 323

مقصودش رها كردن اشياء خارج نيست . مقصودش اينست كه انسان اگر لذت‏ می‏خواهد ، نبايد بپندارد كه تمام لذتها را در مديات برون از وجود خودش‏ می‏تواند پيدا كند . كانون اصلی لذت در وجود خودش است يا لااقل بايد توازنی ميان ايندو بر قرار باشد . درباره انسان مطالب زياد ديگری هست كه مختصری از آن را برای شما عرض‏ می‏كنم . آن مكتبی كه خودش را مكتب انسانيت می‏داند ، حتما بايد به يك‏ سلسله سؤالها جواب بدهد . اگر به آن سؤالها جواب داد ، آنوقت می‏تواند مكتب انسانيت به معنای واقعی باشد . همانطور كه عرض كردم انسان دريچه‏ و دروازه دنيای معنويت بود . اصلا بشر از وجود خودش به دنيای معنويت پی‏ برد . معنويت و انسانيت ، دين و انسانيت دو امر تفكيك ناپذيرند . يعنی يا بايد دين وانسانيت هر دو را يك جا رهاكنيم يا اگر بخواهيم به‏ يكی بچسبيم ، بايد به ديگری هم بچسبيم ، نمی‏توانيم به دين بچسبيم و انسانيت را ، قداست انسانيت را رها كنيم . همچنانكه نمی‏توانيم به‏ انسانيت بچسبيم و دين را رها كنيم . اين دو با يكديگر توأمند ، تفكيك‏ ناپذيرند . تناقضی كه ما مدعی هستيم در مكتبهای اصالت بشری وجود دارد همين است . اساسش همين است كه انسانيت در گذشته سقوط كرد البته به‏ غلط هم سقوط كرد ، يعنی تغيير هيئت بطلميوسی نبايد سبب بشود كه ما در مقام شامخ انسان از نظر انيكه هدف مسير خلقت است ترديد بكنيم . زمين‏ مركز جهان باشد يا نباشد ، انسان هدف جهان است . يعنی چه هدف جهان‏ است ؟ يعنی طبيعت در مسير تكاملی خودش به اين سو می‏رود ، چه انسان را يك موجود خلق الساعه بدانيم و چه او را از نسل حيوانات ديگر بدانيم .