ده گفتار - صفحه : 45

آن دو ، مال است و سركشی كردن . سعدی در بوستان در ذيل داستان معروف سلطان محمود و اياز كه محمود را بر محبت اياز ملامت می‏كنند - تا آخر اين داستان - می‏گويد :

حقيقت سرائی است آراسته
هوا و هوس گرد برخاسته
نبينی كه هر جا كه برخاست گرد
نبيند نظر گرچه بيناست مرد

در گلستان می‏گويد :

بدوزد شره ديده هوشمند
در آرد طمع مرغ و ماهی به بند

حافظ می‏گويد :

جمال يار ندارد نقاب و پرده ولی
غبار ره بنشان تا نظر توانی كرد

از اينگونه بيانات و تعبيرات در ادبيات عربی و فارسی زياد است . پس ، از لحاظ دين اسلام و از لحاظ فرهنگ اسلامی اين مطلب يك اصل مسلم‏ است . حالا لازم است كه به اصطلاح از لحاظ منطق علمی و فلسفی هم بحثی‏ بكنيم و ببينيم كه چه رابطه‏ای بين تقوا و بين روشن‏بينی موجود است ؟ چطور ممكن است تقوا كه يك فضيلت اخلاقی است و مربوط به طرز عمل انسان است‏ ، در دستگاه عقل و فكر و قوه قضاوت انسان تأثير داشته باشد و منشأ آن‏ شود كه انسان به دريافت حكمتهائی نائل گردد كه بدون داشتن تقوا موفق به‏ دريافت آن حكمتها نمی‏شود ؟ من مخصوصا توجه به اين مطلب دارم كه خيلی از افراد باور نمی‏كنند كه اين يك مطلب درستی باشد ، اين را چيزی از نوع‏ تخيل می‏دانند و تنها ارزش شعری و خيالی برايش قائلند . يادم هست در چند سال پيش يكی از نوشته‏های يكی از طرفداران فلسفه مادی‏ را می‏خواندم كه به همين مطلب حمله و مسخره كرده بود .