جامعه و تاريخ - صفحه : 207

جهتگيری اجتماعی‏اش بايد جستجو كرد . اين روشنفكران به وضوح مشاهده‏ كرده‏اند كه در تفسير تاريخی قرآن از نهضتهای پيامبران ، يك جهتگيری‏ نيرومند از ناحيه آنها به سود مستضعفين مشاهده می‏شود ، و از طرف ديگر ، اصل " تطابق ميان جهت گيری و خاستگاه " و به تعبير ديگر اصل " تطابق‏ ميان پايگاه اجتماعی و پايگاه اعتقادی و عملی " كه اصلی ماركسيستی است‏ ، از نظر اين روشنفكران خدشه ناپذير تلقی می‏شده و نمی‏توانسته‏اند خلاف آن‏ را تصور كنند ، در مجموع چنين به نتيجه‏گيری پرداخته‏اند كه چون قرآن‏ جهت‏گيری نهضتهای مقدس و پيش برنده را به وضوح به سود مستضعفين و در جهت تأمين حقوق و آزاديهای آنها می‏داند ، پس از نظر قرآن خاستگاه همه‏ نهضتهای مقدس و پيش برنده ، طبقه محروم و غارت شده و مستضعف بوده‏ است ، پس از نظر قرآن ، تاريخ هويت مادی و اقتصادی دارد و اقتصاد " زيربنا " است . از آنچه تاكنون گفته‏ايم روشن شد كه نظر به اينكه قرآن به اصل فطرت‏ قائل است و به منطقی حاكم بر زندگی انسان قائل است كه منطق فطرت‏ ناميده می‏شود و نقطه مقا بل منطق منفعت است كه منطق انسان منحط حيوان‏ صفت است ، لهذا اسلام اصل " تطابق خاستگاه و جهتگيری " و يا " تطابق‏ پايگاه اجتماعی و پايگاه اعتقادی " را نمی‏پذيرد و آن را اصلی غير انسانی‏ می‏شمارد ، يعنی اين تطابق در انسانهای به انسانيت نرسيده و تعليم و تربيت انسانی نيافته مصداق دارد كه منطقشان منطق منفعت است نه در انسانهای تعليم و تربيت يافته و به انسانيت رسيده كه منطقشان منطق‏ فطرت است . گذشته از اينها اين تعبير كه می‏گوييم اسلام جهت‏گيری‏اش به