عدل الهي - صفحه : 297

ندارند استثناء شده‏اند . استثناء به صورتی ذكر شده كه اختصاص ندارد به‏ اينكه استضعاف به اين صورت باشد ، همانطوری كه ممكن است منشأ استضعاف‏ ، عدم امكان تغيير محيط باشد ممكن است اين جهت باشد كه ذهن انسان متوجه‏ حقيقت نشده باشد و به اين سبب از حقيقت محروم مانده باشد " ( 1 ) . روايات زيادی وارد شده كه مردمی كه به عللی قاصر مانده اند مستضعف به‏ شمار می‏روند ( 2 ) . در آيه 106 از سوره توبه می‏فرمايد : « و آخرون مرجون لامر الله اما يعذبهم و اما يتوب عليهم ، و الله عليهم‏ حكيم ». " گروه ديگر كارشان احاله می‏شود به امر خدا ، يا آنها را معذب می‏كند و يا بر آنها می‏بخشايد ، خداوند دانا و حكيم است " . كلمه " مرجون لامر الله " از اين آيه اقتباس شده است . در روايت آمده است كه امام باقر ( ع ) درباره اين آيه فرمود : " همانا قومی بودند در صدر اسلام كه ابتدا مشرك بودند و مرتكب‏ جناياتی بزرگ شدند ، حمزه و جعفر و امثال اينها را از مسلمين كشتند ، اينها بعد مسلمان شدند ، شرك را رها كردند و به توحيد گراييدند ، اما ايمان در قلب آنها راه نيافت كه در زمره مؤمنين قرار گيرند و استحقاق‏ بهشت پيدا كنند و در عين حال از جحود و عناد هم كه موجب معذب بودن‏ آنها بود دست برداشته بودند ، اينها نه مؤمن بودند و نه كافر و جاحد ، اينها هستند مرجون لامر الله كه امرشان حواله به خداست " ( 3 ) . در حديث ديگر آمده است كه " حمران بن اعين " گفت : از امام صادق ( ع ) درباره مستضعفين پرسش كردم ، فرمود آنان نه در زمره مؤمنانند و نه در زمره كافران ، آنها مرجون لامر الله می‏باشند ( 4 ) . هر چند از مفاد آيه " مرجون لامر الله " استفاده می‏شود كه درباره آنها خوب است گفته شود كار اينها با خداست ، ولی از لحن آيه مستضعفين‏ اشاره‏ای به شمول عفو و

پاورقی : . 1 الميزان ، ج 5 ص . 51 . 2 رجوع شود به " الميزان " ج 5 ص 56 - 61 " بحث روائی " . . 3 الميزان ، ج 9 ، ص 406 نقل از كافی . . 4 الميزان ، ج 9 ، ص 407 نقل از تفسير عياشی .