فطرت - صفحه : 160

توجيه مذهب گير كرده‏اند ، يعنی اصلا حقارت نظريات اينها را شما خواهيد فهميد . علمی در اروپا به وجود آمده است به نام " جامعه شناسی مذهب " كه‏ اين علم ابتدا يك چيزی را به عنوان " اصل موضوع " انتخاب می‏كند چنانكه هر علمی يك " اصل موضوع " دارد كه ابتدا نمی‏تواند آن را اثبات‏ كند بلكه آن را مفروض می‏گيرد بعد بر اساس آن " اصل موضوع " نظريات‏ خودش را بار می‏كند . در " جامعه شناسی مذهب " از ابتدا فرض بر اين‏ است كه مذهب يك پديده‏ای است كه مولود فعل و انفعالات جامعه است ، يعنی يك ريشه الهی و ماورائی ندارد ، و اصلا اين [ كه مذهب ريشه الهی‏ دارد ] جزء فرض نيست ، مثل اينكه اگر به ما بگويند راجع به علت‏ پيدايش فكر نحوست " سيزده " برويد تحقيق كنيد كه چطور شده كه فكر نحوست " سيزده " در ميان مردم پيدا شده ، چون انسان می‏بيند منطقا هيچ‏ فرقی ميان عدد سيزده و عدد چهارده يا عدد دوازده نيست كه انسان احتمال‏ بدهد كه يك دليل عقلی يا تجربی در كار است ، می‏گويد اين بايد يك ريشه‏ غير منطقی داشته باشد ، آن ريشه غيرمنطقی چيست ؟ اينها درباره دين و مذهب از اول بنا را بر اين گذاشتند كه دين يك‏ ريشه منطقی كه نمی‏تواند داشته باشد ، حال كه ريشه غير منطقی دارد آن ريشه‏ غير منطقی چيست ؟ پس ، اصل موضوعشان اين است [ كه دين يك ريشه منطقی‏ و الهی ندارد ] . نويسنده مقاله ، ابتدا تاريخچه مختصری ذكر می‏كند و بعد می‏گويد اول كسی‏ كه به طور منظم اين مسأله را تحليل كرد يك فيلسوف مادی خيلی معروف‏ است كه يكی از دو منبع فكری