شرح منظومه1 - صفحه : 187

غرر 16 مناط صدق در قضايا

الحكم ان فی خارجيه صدق
مثل الحقيقيه للعين انطبق
و حقه من نسبه حكميه
طبق لنفس الامر فی الذهنيه

حكم در قضيه خارجيه زمانی صادق است كه مانند قضيه حقيقيه بر عين خارجی‏ منطبق گردد در قضيه ذهنيه اگر حكم با نفس الامر تطبيق كند قضيه صادق است‏ اين فصل در بيان مناط ( 1 ) و ملاك صدق و كذب قضايا است يعنی اين‏ قسمت بيان می‏كند كه صدق و مطابقت قضايای مختلف با واقع در موارد گوناگون و مختلف به چه نحو است . اين جهت در ميان فلاسفه قديم مورد شك و ترديد نبود كه تعريف صدق يا حقيقی بودن عبارت است از مطابقت فكر و قضيه با واقع ، و آن جا كه‏ می‏گفتند قضيه احتمال صدق و كذب را دارد يعنی هر قضيه صلاحيت دارد كه با واقع مطابقت كند و يا مطابقت نكند و يا آنجا كه می‏گفتند فلسفه برای‏ كشف حقايق و به دست

پاورقی : 1 مناط هر چيز آن است كه آن چيز وابسته به او است و گاهی ملاك گفته‏ می‏شود .