شرح منظومه2 - صفحه : 189

و بين قائلی اتصال اختلف
فقال قائل انقسامه يقف

و درميان قائلين به اتصال اختلاف واقع شده است ، پس قائلی قائل شده‏ است كه قابليت انقسام در يك حدی متوقف می‏شود شرح : طرفداران پيوستگی جسم طبيعی در اينكه جسم طبيعی قابل انسقام است‏ و امكان دو قطعه شدن و چهار قطعه شدن و غيره در آن هست اختلافی ندارند . اين جهت بديهی است كه هر جسمی نظير آب ، خاك ، هوا ، آتش ، فلزات ، سنگ ها ، امكان شكسته شدن و دو قطعه شدن و چهار قطعه شدن ، و هشت قطعه‏ شدن و بيشتر دارند . ولی در يك جهت اختلاف دارندكه اگر فرض كنيم جسمی‏ طبيعی را به دو قطعه تقسيم كرديم و باز يكی از دو قطعه را به دو قطعه‏ كوچك تر ، و آن قطعه كوچك تر را به دو قطعه ديگر و همين طور عمل دو قطعه كردن و تقسيم كردن هر جزء را به دو قطعه و دو جزء كوچكتر ادامه‏ بدهيم ، آيا به جائی خواهيم رسيد كه ديگر قابل دو قسمت شدن نباشد و حالت ذرات ذيمقراطيس را به خود بگيرد ، و يا هر اندازه عمل تقسيم‏ ادامه پيدا كند و به چنين مرحله ای نخواهد رسيد ؟ . حكماء را عقيده بر اين است كه هرگز به مرحله ای نخواهد رسيد كه امكان‏ انقسام پايان پذيرد و اجزاء به صورتی در آيند كه غير قابل شكست باشند . ولی محمد شهرستانی صاحب " ملل و نحل " معتقد است كه به جائی منتهی‏ خواهد شد كه امكان انقسام پايان پذيرد . بيت بالا عقيده محمد شهرستانی را بيان می‏كند .