فلسفه تاريخ2 - صفحه : 110

امكانات را به وجود می‏آورد ، و لهذا ما در آن مقاله " قرآن و مساله‏ای‏ از حيات " (1)اين بحث را كه عده‏ای می‏گويند امكان ندارد كه انسان‏ مصنوعی به وجود بيايد ، امكان ندارد كه گياه مصنوعی به وجود بيايد ، اگر هم گياه مصنوعی به وجود بيايد خصلتهای گياه طبيعی را ندارد ، [ مطرح كرده‏ و پاسخ گفته‏ايم . ] ما مصنوعی و غيرمصنوعی نداريم ، يعنی هيچ فرقی ميان‏ انسانی كه در لوله ساخته شود با انسانی كه در رحم ساخته شود از نظر ارتباط و انتسابش با خدا نيست . اگر انسانی را در لوله بسازند معنايش‏ اين است كه همان شرايط و امكاناتی كه در رحم هست عين آن شرايط و امكانات را در اينجا به وجود می‏آورند . مگر حالا در رحم كه شرايط و امكانات را انسانها به وجود می‏آورند پس خدا خلق نكرده ؟ می‏گويد « " افرايتم ما تمنون " »هيچ فرقی نمی‏كند. اگر بشر نتواند، نه به دليل‏ اين است كه اگر بشر بتواند معنايش اين است كه خالق شده . بشر نمی‏تواند خالق باشد . اگر نتواند ، شرايط و امكاناتش را كشف نكرده ، يا اگر كشف‏ كرده عملا نتوانسته درست مساوی با آن فراهم كند . اگر بشر بتواند همان‏ شرايط و امكانات را عينا مانند آن [ به وجودآورد خداوند آن انسان را خلق‏ می‏كند . ] ما اطلاعی از اين علم و از واقعيت نداريم ، نمی‏دانيم آيا بشر می‏تواند تمام شرايط و امكانات را فراهم كند يا نه . حتی ساختن پروتوپلاسم‏ كه الان بحثش مطرح است ما نمی‏دانيم چقدر شرايط دارد و آيا علم بشر روزی‏ به همه آن شرايط وقوف پيدا خواهد كرد يا نه ؟ ولی اين را می‏دانيم كه اگر بشر آن شرايط را بشناسد قطعا عملی است ، يعنی محال است كه آن شرايط فراهم بشود و خداوند خلق نكند ، چون خداوند خلاق است ، خلاق غيرمتناهی‏ است ، يعنی فيض و جود غيرمتناهی دارد . امكان ندارد در جايی امكان وجود پيدا بشود و او خلق نكند . محال است شيئی امكان وجود پيدا كند و خدا خلق‏ نكند . هر چه خلق نشده امكان وجود نداشته است . پس اگر ما شرايط و امكانات فراهم كرديم بايد خلق بشود . پس اينها حرف مفت است كه كليسا گفته است دخالت در كار خدا كردی . كليسا نه خدا را شناخته و نه كار خدا را كه چنين حرفی زده است .

پاورقی : . 1 رجوع شود به كتاب مقالات فلسفی(مجموعه آثار 13) ، اثر استاد شهيد ، چاپ انتشارات صدرا .