معاد - صفحه : 64

در قرآن قبلا هم عرض كرديم صحبت از جنات ( بهشتها ) است ، نه يك‏ بهشت . می‏فرمايد مردم بر دو قسم هستند : شقی و سعيد . اهل شقاوت خالدند مادامی كه آسمان و زمين هست ، و همچنين اهل سعادت هم خالدند . كلمه‏ خلود معنايش " هميشگی " نيست . يك وقت ما از كلمه خلود ابديت را می‏فهميم . كلمه خلود در اصطلاحی كه الان ما داريم معنايش ابديت است ، ابديت كه هيچ انتهايی نداشته باشد ( لانهايی ) ولی اصل لغت خلود ، ابديت به آن معنا يعنی خصوص آن دوامی كه هيچ آخر نداشته باشد نيست ، بلكه [ خالدند ] يعنی باقی می‏مانند و لهذا اگر يك قيدی در آخرش بخورد تناقض نيست . در قرآن آمده : " « خالدين فيها ما دامت السموات و الارض »" هميشه هستند تا آسمانها و زمين هست . اين " هميشگی " تناقض نيست كه بگوييم اگر هميشگی است يعنی ابديت است ، ديگر " تا " در آن معنی ندارد ، يعنی هستند و هستند تا آسمانها و زمين هست . اميرالمؤمنين از اين آيات چنين استنباط كرده‏اند كه اين جنت و ناری كه‏ قرآن ذكر می‏كند " « ما دامت السموات و الارض »" هستند ، قبل از قيامت است ، چون اصلا در ابتدای قيامت آسمانها و زمين همه از بين می‏رود و منهدم می‏شود : " « فاذا كانت القيامة بدلت السموات و الارض » " شروع قيامت با تبديل شدن آسمانها و زمين است . بعد فرمود : و مثل‏ اين‏است : " « و من ورائهم برزخ الی يوم يبعثون »" ( 1 ) كه در جلسه‏ پيش اين آيه را ذكر كرديم . بعد فرمود : " « و هو الثواب و العقاب‏ بين الدنيا و الاخرش و مثله قوله : النار » . . . " . آيه‏ای است در سوره مؤمن كه می‏فرمايد : " « و حاق بال فرعون سوء العذاب ، النار يعرضون عليها غدوا و عشيا »" و رسيد و احاطه كرد به آل‏ فرعون ( 2 ) آتش كه هر صبحگاهان و هر شامگاهان بر آنها عرضه می‏شود . در روايات هم خيلی زياد آمده است كه بر اهل برزخ آتش عرضه می‏شود ، آن‏ عذابی كه از آتش می‏كشند از عرضه شدن آتش است ، مثل اينكه از نزديك آن‏ را احساس كنند . بعد قرآن می‏فرمايد : " « و يوم تقوم الساعة ادخلوا ال‏ فرعون اشد العذاب »" ( 3 ) و در روزی كه ساعت بپا می‏شود آنها را وارد عذاب كنيد ، در سخت‏ترين عذابها . خود آيه هم ايما و اشاره اگر نگوييم‏ صراحتی دارد كه آنها قبل از قيامت بر آتش عرضه و در خود قيامت وارد می‏شوند در آتشی كه بدترين آتشها

پاورقی : . 1 مؤمنون / . 100 . 2 مقصود اتباع فرعون است ، اتباعی كه آنچنان به او نزديك بودند كه‏ حكم خاندانش را پيدا كرده بودند . . 3 مؤمن / 45 و . 46