نظري به نظام اقتصادي اسلام - صفحه : 228

نظر از اينكه آن راه راه ظالمانه است اين راه منطقا و از طريق مثبت‏ بهترين راه بشر است ، بهتر از اين نمی‏شود فرض كرد كه توده مردم بر اقتصاد خودشان حاكم و مسلط باشند نه عده معدودی ، و مردم همه برای يكديگر كار كنند نه برای سود يك طبقه خاص ، و همه صادقانه در سود كار يكديگر شريك باشند و ناهمواريهای اجتماعی را كه سبب پست و بلندی‏ها شده است‏ هموار كنند و به عقيده آنها اين سرمايه‏داری ا ست كه خود بخود به‏ سوسياليزم منتهی می‏شود . سوسياليستها چنانكه از كتاب " اصول علم اقتصاد " نوشين برمی‏آيد ، معتقدند كه اقتصاد طبيعی اشتراكی كهن و اقتصاد طبيعی اشتراكی آينده با اراده و شعور تنظيم می‏شود ، اما اقتصاد سرمايه‏داری چون براساس مالكيت‏ فردی است قهرا شعور يگانه‏ای بر آن حكومت نمی‏كند و قوانين لا يشعر عرضه و تقاضا آن را تحت نفوذ قرار می‏دهد . در كتاب بالا نظام غير اشتراكی را به دو قسم تقسيم می‏كند : اقتصاد ساده‏ تجارتی و اقتصاد سرمايه‏داری . اقتصاد اول آن است كه از نيروی كار ديگران‏ استفاده نمی‏كند ، بر خلاف دوم . به عبارت ديگر در اقتصاد ساده تجارتی‏ توليد كننده ، خود مالك و فروشنده است ، و در اقتصاد سرمايه‏داری توليد كننده ، مالك و فروشنده نيست . تنها در قسم دوم است كه مسئله ارزش‏ اضافی پيش می‏آيد .

روش اقتصادی اسلام

اكنون ببينيم در ميان مشخصات گذشته كه برای دو رژيم