وحي و نبوت - صفحه : 98

آفريده شده يا نشده ، مختار و آزاد است يا مجبور ، يك واقعيت انتخاب‏ شده در طبيعت است و به تعبير قرآن " اصطفا شده " و يا يك واقعيت‏ تصادفی ، و يا جامعه مستقل از قوانين حاكم بر افراد قانون دارد يا ندارد ، قوانين حاكم بر جامعه و تاريخ چه قوانينی است و امثال اينها . ايدئولوژی بر پايه جهان بينی استوار است اينكه چرا بايد اينچنين يا آنچنان بود يا زيست يا رفت يا ساخت باشد ، برای اين است كه جهان يا جامعه يا انسان چنين يا چنان است " چرای " هر ايدئولوژی در جهان‏ بينی‏ای كه آن ايدئولوژی بر آن استوار است نهفته است و به اصطلاح ، ايدئولوژی از نوع " حكمت عملی " است و جهان بينی از نوع " حكمت‏ نظری " هر نوع خاص از حكمت عملی مبتنی بر نوعی خاص از حكمت نظری‏ است ، مثلا حكمت عملی سقراط بر اساس بينش خاصی است كه سقراط از جهان‏ دارد كه همان حكمت نظری اوست ، و همچنين است رابطه حكمت عملی اپيكور و حكمت نظری او ، و همچنين ديگران . پس چرا ايدئولوژيها مختلف و متفاوت است ؟ چون جهان بينها مختلف‏ است ايدئولوژی تابعی است از جهان بينی . از طرف ديگر ، جهان بينی كه می‏توان آن را جهان شناسی نيز تعبير كرد ، چرا مختلف است ؟ چرا يك مكتب جهان را اينچنين می‏بيند و ديگری آنچنان‏ ؟ يكی اينچنين می‏شناسد و ديگری آنچنان ؟ پاسخ به اين پرسش چندان ساده نيست . برخی تا به اينجا می‏رسند فورا پای پايگاه اجتماعی و وضع طبقاتی را به ميان می‏كشند ، مدعی هستند موضع‏ طبقاتی و پايگاه طبقاتی به هر كس ديد خاص می‏دهد و عينك خاص برای ديدن‏ جهان به چشمش می‏زند ، رابطه