نظري به نظام اقتصادي اسلام - صفحه : 76

باشد . ( مثال افلح كه مأمور پف كردن شد ) . در باب زمان نيز عين اين‏ اشكال هست ، يعنی كار مساوی را دو نفر در دو زمان مختلف انجام می‏دهند ، زيرا يكی زرنگتر ، و ديگری تنبلتر است ، يكی ماهرتر ، و ديگری ناشی‏تر است . لهذا فرضيه " كار متوسط " را كه آن را " كار اجتماعا لازم " نيز می‏خوانند پيش كشيده‏اند . ص 25 : " مثلا می‏گوييم 12 ساعت كار يك نانوا برابر است با 8 ساعت كار يك‏ كفشدوز . در نظر اول چنين به نظر می‏رسد كه هر قدر برای توليد يك كالا وقت بيشتری مصرف شده باشد بايستی ارزش آن بيشتر باشد ، ولی از اين‏ نتيجه ، اين عيب حاصل می‏شود كه اگر در حقيقت قبول كنيم ارزش يك كالا به واسطه وقتی كه برای توليد آن مصرف شده تعيين می‏گردد ، بنابر اين هر قدر كارگر ، تنبلتر و ناماهرتر باشد ، البته برای توليد يك كالا وقت‏ بيشتری مصرف می‏كند ، و بدين جهت بيشتر ارزش ايجاد می‏نمايد ( 1 ) . فرض كنيم يك جوراب باف ، يك جفت جوراب را در شش ساعت می‏بافد ، جوراب باف ديگر همان جوراب را در چهار ساعت ، و جوراب باف سومی ، همان جوراب را در دو ساعت می‏بافد . اين اختلاف ، از طرفی به ابزار كار و از طرف ديگر به

پاورقی : . 1 به علاوه لازم می‏آيد انواع كارها يك قيمت داشته باشد ، مثلا عملگی و حسابداری و شاگرد صنعتگر و شاگرد نانوا ، و حال آن كه بعضی از اين كارها را بعضی استعداد دارند و بعضی ديگر فاقد اين استعداد می‏باشند ، يعنی كار را فقط از لحاظ صرف انرژی نبايد در نظر گرفت ، صرف انرژی در كار هر حيوان باربر هم هست . در كار انسان ، عمده ، سليقه و ذوق و استعداد مخصوص است كه مردم فطرتا و طبيعه نامتساوی هستند .