شرح منظومه1 - صفحه : 160

وجود هر چيزی را غير از وجود چيز ديگر می‏دانيم و هر يك را از ديگری سلب‏ می‏كنيم و مثلا می‏گوئيم : وجود زيد غير از وجود عمرو است و وجود عمرو غير از وجود زيد است ، همچنين كثرت و مغايرتی بين اعدام اشياء قائل هستيم‏ به طوری كه می‏گوئيم : عدم زيد غير از عدم عمرو است و عدم عمرو غير از عدم زيد است و بالضروره چنين می‏يابيم كه هر عدمی غير از عدم ديگر است و لذا دو قضيه " زيد معدوم است " و " عمرو معدوم است " برای ما دو معنی مختلف و متمايز دارد همانطور كه دو قضيه " زيد موجود است " و " عمرو موجود است " برای ما دو معنی مختلف دارد . اكنون كه به تمايز بين‏ اعدام و همچنين تمايز بين وجودات پی برديم می‏خواهيم بدانيم منشاء تمايز اعدام چيست ؟ شك نيست كه هنگامی ما می‏توانيم بحث از تمايز به ميان آوريم كه در واقع و نفس الامر ، دو شيئيت وجود داشته باشد وگرنه لا شی‏ء چيزی نيست كه‏ بتواند از يك شی‏ء و يا فرضا از يك لا شی‏ء ، تمايز پيدا كند . مثلا اگر من‏ لباسی دارم و شما لباس ديگری داريد و يا من كتابی دارم و شما كتاب‏ ديگری داريد در اينجا می‏توانيم از فرق اين دو لباس و يا اين دو كتاب‏ سخن بگوئيم و يا اگر فرض كنيم به زيد جايزه‏ای داده شده است و به عمرو نيز جايزه‏ای داده شده است می‏توانيم از تشابه يا تمايز اين دو جايزه سخن‏ به ميان آوريم . اما اگر لباس و كتاب و جايزه‏ای در ميان نيست آيا می‏توان گفت فرق اين لباسی كه من ندارم با لباسی كه شما نداريد در چيست‏ و يا فرق كتاب معدوم من با كتاب معدوم شما در چيست و يا فرق جايزه‏ دريافت نشده زيد با جايزه دريافت نشده عمرو در چيست ؟ مسلم است كه‏ پاسخ اين پرسش ، منفی است . پس بايد شيئيت و واقعيتی در كار باشد تا بتوان از تشابه و تمايز سخن گفت .