مساله شناخت - صفحه : 137

ايده‏آليست‏اند ؟ ! آنها دادشان هميشه بلند است كه ما وجودی و كه‏ رئاليست ( 1 ) هستيم . [ ولی ماديون همواره می‏گويند ] ايده‏آليسم [ كه‏ منظورشان الهيون است ] اينچنين گفته و ماترياليسم آنچنان . غرض اين جهت است كه يكی از وجه شبه‏ها ميان آينه و ذهن انسان كه وجه‏ شبهه خوبی است و قرآن روی اين مطلب تكيه فراوان دارد ، اين است كه‏ برای شناخت ، بی‏رنگ بودن فكر و روح ضرورت دارد ، يعنی هيچگونه غرض و مرض و تعصب مثبت يا منفی در كار نباشد ، چنانكه آينه بايد بی رنگ‏ باشد تا صورتها را [ به خوبی ] منعكس كند . آينه به هر نسبت كه خراب‏ باشد ، در وضع صورت تغيير می‏دهد . اين يك تشبيهی ميان آينه و ذهن است ، ولی اگر از يك جهت با هم شبيه‏ باشند در جهات مختلف با يكديگر فرق دارند كه ما برای مسأله شناخت از آن استفاده می‏كنيم .

تفاوتهای آينه و ذهن :

. 1 انعكاس معانی . 2 خطا يابی يكی از تفاوتها اين است كه آينه فقط صورتها را منعكس می‏كند ، معناها را منعكس نمی‏كند . اگر انسان در مقابل آينه بايستد شكل و رنگ و حجمش‏ پيدا است ، اما آيا علمش هم پيداست ؟

پاورقی : 1 . Realist