جهان بيني توحيدي - صفحه : 95

حجمی خواهد شد ، بعلاوه ما خود كتابی به نام عدل الهی در همين موضوعات‏ نگاشته‏ايم و مكرر چاپ شده و در دست است و راه حل اين اشكالات را در آن‏ كتاب ارائه داده‏ايم ، از ورود تفصيلی خودداری می‏كنيم و جويندگان را به‏ آن كتاب ارجاع می‏دهيم . در اينجا فقط به ذكر اصولی چند كه آشنايی با آنها زمينه حل اشكالات را به دست می‏دهد ، اكتفا می‏كنيم و نتيجه گيری را بر عهده خود خواننده محترم می‏گذاريم : الف . اصل غنا و كمال ذات حق : خدای متعال به حكم اينكه واجب الوجود علی الاطلاق است و فاقد هيچ كمالی و فعليتی نيست ، هيچ كاری را برای‏ رسيدن خودش به هدفی و كمالی و برای جبران كمبودی در خودش نمی‏كند ، كار او به معنی حركت از نقص به كمال نيست . از اين رو مفهوم حكمت درباره‏ او اين نيست كه او در كارهای خود بهترين هدفها را برای خود و بهترين‏ وسيله‏ها را برای رسيدن به هدفهای خود انتخاب می‏كند . حكمت با اين مفهوم‏ درباره انسان صادق است نه درباره خدا . حكمت الهی به معنی اين است كه‏ كار او رسانيدن موجودات است به كمالات و غايات وجودشان . كار او ايجاد است كه خود به كمال وجود ( از عدم ) رساندن است و يا تدبير و تكميل و سوق دادن اشياء به سوی كمالات و خيرات آنهاست كه نوعی ديگر از افاضه و تكميل است . يك قسمت از پرسشها و ايرادها و اشكالها از قياس خدا به‏ انسان پديد آمده . غالبا هنگامی كه سؤال می‏شود " فايده و حكمت فلان‏ مخلوق چيست ؟ " پرسش كننده خدا را مانند مخلوقی كه در كارهايش از مخلوقات و موجودات حاضر برای هدف خودش می‏خواهد بهره بگيرد ، در نظر