آشنايي با علوم اسلامي 3 - صفحه : 75

البته علوم ديگر مانند فلسفه ، منطق ، رياضيات ، طبق سابقه بيشتری‏ دارند و كتابهايی از زمانهای دورتر در اين علوم در دست است ، ولی در هيچيك از آن علوم شايد نتوان اينچنين حيات متسلسل و متداومی كه بدون‏ وقفه و لاينقطع رابطه استاد و شاگردی در آن محفوظ باشد نشان داد ، فرضا هم‏ در علم ديگری وجود داشته باشد منحصر به جهان اسلام است ، يعنی تنها در جهان اسلام است كه علوم ، سابقه حياتی متسلسله و منظم هزار ساله و بيشتر دارند كه وقفه‏ای در اين حاصل نشده است . ماقبلا راجع به تسلسل و تداوم‏ عرفان هم بحث كرده‏ايم . خوشبختانه يكی از مسائلی كه مورد توجه علمای مسلمين بوده است اين است‏ كه طبقات متسلسل ارباب علوم را مشخص سازند . اين كار در درجه اول‏ نسبت به علمای حديث انجام يافته است و در درجات بعدی برای علمای علوم‏ ديگر . ما كتابهای زيادی به اين عنوان داريم ، مانند " طبقات الفقهاء " ابواسحاق شيرازی ، " طبقات الاطباء " ابن ابی اصيبعه ، " طبقات‏ النحويين " و " طبقات الصوفيه " ابوعبد الرحمن سلمی . ولی با كمال تأسف تا آنجا كه اين بنده اطلاع دارد ، آنچه درباره طبقات‏ فقهاء نوشته شده از اهل تسنن ومربوط به آنها است ، درباره طبقات فقهاء شيعه تاكنون كتابی نوشته نشده است . لهذا برای كشف طبقات فقهاء شيعه‏ از لابلای كتب تراجم و يا كتب اجازات كه مربوط است به طبقات راويان‏ حديث بايد استفاده كرد . ما در اينجا نمی‏خواهيم طبقات فقهاء شيعه را به تفصيل بيان كنيم بلكه‏ می‏خواهيم شخصيتهای برجسته و بنام فقهاء را كه آراءشان