آشنايي با علوم اسلامي 3 - صفحه : 155

جدا شده و هر كدام در بخش جداگانه واقع شده‏اند . سبق و رمايه به دليل‏ اينكه مشتمل بر عقد است ، از جهاد كه به خاطر آن تشريع شده به كلی جدا شده است . اقرار كه از توابع كتاب القضاء است در بخشی غير از بخش‏ كتاب القضاء واقع شده است . كتاب القضاء و كتاب الاطعمة والاشربة و كتاب الارث بدون هيچ مشابهتی به دليل اينكه نه عبادتند و نه عقد و نه‏ ايقاع داخل در يك گروه شناخته شده‏اند . اساسا كلمه " احكام " كه هم در تقسيم " محقق " و هم در دو تقسيم‏ ديگر آمده است در اينجا مفهومی نمی‏تواند داشته باشد ، اصطلاحی است نه‏ چندان مناسب برای ابوابی كه نه از عباداتشان می‏توان شمرد و نه از عقود و نه از ايقاعات و نه از عادات و نه از سياسات . شهيد اول با آنكه در " قواعد " به توضيح مختصر تقسيم محقق پرداخته و تلويحا از آن دفاع كرده است ، خود عملا در كتابهای خود آن را رعايت‏ نكرده است . در " لمعه " كه آخرين كتاب اوست ترتيب ابواب فقهی با ترتيب آنها در " شرايع " يكسان نيست . به نظر می‏رسد تنها بخشی كه به حق بخش مستقل شناخته شده بخش عبادات‏ است ، از آنرو كه در اين بخش به ماهيت و طبيعت عمل توجه شده است . و اگر در ساير بخشها نيز ، همين جهت رعايت گردد ، يعنی ماهيت و طبيعت‏ موضوعات فقهی را در نظر بگيريم كه برخی طبيعت قضائی دارند و حقوق مربوط به آنها