سيري در سيره ائمه اطهار - صفحه : 229

سياسيش چه بود ؟ آيا می‏خواست نهضتهای علويين را به اين وسيله فرو بنشاند ؟ و آيا می‏خواست به اين وسيله حضرت رضا را بدنام كند ؟ چون‏ اينها در كنار كه بودند به صورت يك شخص منتقد بودند . خواست حضرت را داخل دستگاه كند و بعد ناراضی درست كند ، همين طور كه در سياستها اغلب‏ اين كار را می‏كنند ، برای اينكه يك منتقد فعال وجيه المله‏ای راخراب‏ كنند می‏آيند پستی به او می‏دهند و بعد در كار او خرابكاری می‏كنند ، از يك‏ طرف پست به او می‏دهند و از طرف ديگر در كارهايش اخلال می‏كنند تا همه‏ كسانی كه به او طمع بسته بودند از او برگردند . در روايات ما اين مطلب‏ هست كه حضرت رضا در يكی از سخنانشان به مأمون فرمودند : " من می‏دانم‏ تو می‏خواهی به اين وسيله مرا خراب كنی " كه مأمون عصبانی و ناراحت شد و گفت : اين حرفها چيست كه تو می‏گوئی ؟ ! چرا اين نسبتها را به ما می‏دهی ؟ !

بررسی فرضيه‏ها

در ميان اين فرضها ، در يك فرض البته وظيفه حضرت رضا همكاری شديد بوده ، و آن فرض همان است كه فضل شيعه بوده و ابتكار در دست او بوده‏ است . بنابراين فرض ، ايرادی بر حضرت رضا از اين نظر نيست كه چرا ولايتعهد را قبول كرد ، اگر ايرادی باشد از اين نظر است كه چرا جدی قبول‏ نكرد . ولی ما از همين جا بايد بفهميم كه قضيه به اين شكل نبوده است . حال ما از نظر يك شيعه نمی‏گوئيم ، از نظر يك آدم به اصطلاح بی طرف‏ می‏گوئيم : حضرت رضا يا مرد دين بود يا مرد دنيا . اگر مرد دين بود بايد وقتی كه می‏بيند