آشنايي با قرآن 5 - صفحه : 15

می‏فرمايد اينها ديگر هيچ انتظاری بر ايشان نيست مگر آنكه قيامت بغتة و به طور ناگهانی آنها را بگيرد . حال يا مقصود اين است كه مرگ بغتة آنها را ( در كام خود ) بگيرد و يا قيامت كبری بغتة پيدا شود ( چون‏ درباره قيامت كبری هم در قرآن هست كه بغتة پيدا می‏شود در حالی كه مردم‏ انتظار چنين چيزی را ندارند و در فكر چنين چيزی نيستند . ) اينها هيچ‏ توجه و آگاهی ندارند و نمی‏دانند كه اين قيامت است كه دارد می‏رسد و يا مرگ اينهاست كه دارد می‏رسد . اگر مقصود مرگ باشد ممكن است مراد همان‏ مرگ دسته جمعی اينها باشد كه به وسيله مسلمين كشته شدند و در واقع " ساعت " و قيامت اينها در " بدر " بپا شد . آيه بعد آيه‏ای است كه درباره مضمون آن ، آيات ديگری هم داريم و بايد يك مقدار بحث شود و بعد تناسب آن با آيات پيش بيان گردد . در آيات‏ پيش نقد حال ملأ قريش يعنی اشراف قريش بود . آنها يك دسته به هم‏ بافته و به اصطلاح امروز يك " طبقه " بودند و يك وحدت طبقه‏ای و همكاری بسيار شديدی داشتند . زندگی مردم قريش در جاهليت زندگی قبيله‏ای بود و در زندگی قبيله‏ای به‏ قول ابن خلدون " عصبيت " حكمفرماست . امروز می‏گويند در زندگيهای‏ قبيله‏ای يك روح كه همان روح قبيله‏ای و عصبيت قبيله‏ای باشد افراد را به‏ يكديگر شديدا پيوند می‏دهد و خود همين عصبيت قبيله‏ای از جهتی اداره كننده‏ اجتماعشان هم هست و بسياری از مشكلات را حل می‏كند و يك سلسله اخلاق و مراسم و آداب به وجود می‏آورد و بالاخره به نحوی جامعه ساز است ( 1 ) .

پاورقی : . 1 بر خلاف آنچه بعضی خيال می‏كنند كه هرچه تمدن پيش برود نياز به دين‏ كمتر می‏شود ، عكس قضيه است ، هر چه تمدن جلوتر می‏رود به دليل آنكه‏ عصبيتها آن چيزهايی كه >