درسهاي الهيات شفا2 - صفحه : 119

خودشان می‏خواهد قابل مبادله و معاوضه نيست ، اگر چه ارزش اين نسبت به‏ آن چيزی كه با اين می‏خواهد مبادله شود كمتر باشد و آن ارزش بيشتری داشته‏ باشد ، باز هم قابل معاوضه نيست . يعنی آدم اگر بچه‏ای داشته باشد كه‏ زشت باشد ، اما بچه ديگری خيلی زيبا و خيلی باهوش و خيلی خوب و تميز باشد ، باز هم چنين آدمی حاضر نيست بچه خودش را با بچه ديگری معاوضه‏ كند . اگر شخصی قاليچه‏ای به ارزش هزارتومان داشته باشد ، قاليچه ديگری‏ را كه دو هزارتومان ارزش دارد ببيند ، يا آن قاليچه ديگر از جنبه‏ای بهتر از قاليچه خودش باشد ، فورا معاوضه می‏كند ، اگر معاوضه نكند ديوانه است‏ . همه به او می‏گويند آن قاليچه بهتر را برای خود انتخاب كن و آن قاليچه‏ بدتر را نگير . ولی هيچ وقت اين مطلب در مورد پدر يا پسر و يا حتی در مورد معشوق مطرح نيست . هيچ كس نمی‏گويد آن بهترش را بگير و اين بدتر را رها كن . در اين موارد خود شخص پدر يا پسر يا معشوق مطلوب است ، انسان خود او را می‏خواهد ، نه او را برای چيز ديگر . اشيائی را كه انسان به خاطر ارزششان می‏خواهد ، خودشان مطلوب بالذات‏ نيستند . ارزش آنها است كه مطلوب بالذات است . و لهذا اگر چيز ديگری‏ بيايد كه ارزش بيشتر داشته باشد آن دومی را انتخاب می‏كند . اما اشيائی‏ كه به هر حكمی عشق و علاقه انسان به شخص او تعلق گرفته است و خود او را می‏خواهد ، نه چيز ديگر را ، اگر چيز ديگری كه نسبت به آن ارزش بيشتری‏ داشته باشد در ميان آيد ، باز هم انسان همان اولی را می‏خواهد و اين را نمی‏خواهد . زيرا آن اولی ارزش بالذاتش آن قدر است ، و همين ارزش برای‏ اين انسان بالاترين ارزشها است . به همين جهت بچه خودش از همه بچه‏هائی‏ كه در دنيا هستند ارزشمندتر است و بالاترين ارزشها است . در مورد كالا هم همين جور است . مثلا شخصی يخچالی تهيه می‏كند . می‏گوئيم‏ : برای چيست ؟ می‏گويد : برای اينكه وقتی می‏خواهم آب بنوشم آب سرد باشد . پس انسان يخچال را به خاطر آب سرد می‏خواهد . آب را برای چه‏