خدمات متقابل اسلام و ايران - صفحه : 287

موبدان طبقه هيربدان بودند كه قضاوت و تعليم و تربيت فرزندان سپرده به‏ ايشان بوده است ، و در اين دوره تعليم و تربيت و فراگرفتن علوم متداول‏ انحصار به موبد زادگان و نجيب زادگان داشته و اكثريت نزديك به اتفاق‏ فرزندان ايران از آن محروم بوده‏اند . پس از هيربدان ، طبقه آذربدان‏ بودند كه حكم متوليان و خادمان آتشكده‏ها و موقوفات بسيار آنها را داشته‏اند و وظيفه ايشان نخست نگهداری آتشهای مقدس هر آتشكده‏ای و سپس‏ شست و شو و پاكيزه نگاهداشتن محوطه آتشكده و اداره كردن مراسم دينی‏ مانند نمازها و جشنهای كستی بندان برای كودكان و زناشوييها و مراسم‏ مردگان بوده است ( 1 ) . . . بحث ديگر درباره نظامات اجتماعی ايران مربوط است به رژيم حكومت‏ ساسانيان ، حكومت ساسانيان استبدادی محض بوده است . آنان خود را آسمانی نژاد و مظهر خدا می‏دانستند و از مردم به كمتر از سجده راضی‏ نمی‏شدند ، و مردم با اين وضع خو گرفته بودند . كسانی كه بخواهند از اين‏ نظر جامعه ايرانی آنروز را مطالعه كنند می‏توانند رجوع كنند به كتابهای : تاريخ ادبيات ادوارد براون ، جلد اول ترجمه آقای علی پاشا صالح ( 2 ) . و كتاب تمدن ايرانی ، تاليف جمعی از خاورشناسان ، ترجمه دكتر بهنام ( 3 ) ، و تاريخ اجتماعی ايران ، تاليف سعيد نفيسی ، جلد دوم ( 4 ) ، و مخصوصا ايران در زمان ساسانيان ، تاليف كريستن سن محقق دانماركی ، ترجمه‏ رشيد ياسمی ( 5 ) .

پاورقی : ( 1 ) تاريخ اجتماعی ايران ، جلد دوم ، صفحات 25 - . 26 ( 2 ) صفحات 142 و 192 و . 193 ( 3 ) صفحات 189 - . 194 ( 4 ) صفحه . 16 ( 5 ) صفحات 4 ، 112 ، 146 ، 275 ، 284 ، 291 ، 330 ، 401 ، 405 ، 426 ، 430 ، 469 ، 471 ، 485 ، 496 ، 517 ، . 528