شرح منظومه1 - صفحه : 150

1 - بعضی از ثابتها موجودند مانند : زيدی كه اكنون در خيابان می‏رود . 2 - بعضی از ثابتها معدومند مانند : انسان دو سر . 3 - بعضی از معدومها منفی هستند . مانند : شريك الباری . اما از نظر حكماء مسلم است كه وقتی چيزی موجود نيست قطعا چيزی نيست‏ كه موجود نيست نه اينكه چيزی هست ولی موجود نيست . و لذا وجود و ثبوت‏ ، مرادف يكديگرند و فرقی بين آنها نيست همچنانكه عدم و نفی نيز مرادف‏ يكديگرند و فرقی بين آنها نيست . از نظر حكماء تفكيك بين وجود و ثبوت‏ حرفی است پوچ و غير منطقی . زيرا اشيائی كه متكلمين آنها را منفی دانسته‏اند اصولا شی‏ء نيستند ، چيزی‏ كه موجود نيست ، اصلا لا شی‏ء مطلق است و اطلاق لفظ ثبوت بر آن غلط است . و لذا در مورد چيزی كه موجود نيست ديگر اين بحث مطرح نمی‏شود كه آيا ثابت است و موجود نيست و يا اينكه ثابت هم نيست . از يك نظر ديگر می‏توان گفت كه اين بحث ، يك بحث لفظی است و مربوط به لغت است كه مثلا در لغت ، آيا وجود و ثبوت و نيز عدم و نفی مرادف‏ يكديگرند و يا اينكه ثبوت ، اعم از وجود و عدم اعم از نفی است . البته‏ واضح است كه اگر بحثی صرفا جنبه لغوی داشته باشد مربوط به فلسفه نيست‏ بلكه مربوط به لغت است و بس . اما اين بحث ، صرفا جنبه لفظی ندارد و از آنچه در شروع اين بحث گفتيم و با گفته‏های متكلمين نيز وفق می‏دهد ( 1 ) ، معلوم می‏شود كه اين بحث مربوط است به مغايرت و انفكاك ماهيت از وجود در ظرف خارج

پاورقی : 1 - رجوع شود به محصل فخر رازی و غيره .