آشنايي با علوم اسلامي 3 - صفحه : 55

او به هر حال ساقط بوده است ؟ يا دو گناه مرتكب شده‏ايم ، زيرا تكليف‏ مهم آنگاه از ما ساقط بود كه عملا اشتغال به انجام تكليف اهم پيدا كنيم ، حالا كه رفته‏ايم خوابيده‏ايم دو گناه مرتكب شده‏ايم ؟ مثلا دو نفر در حال غرق شدنند وما قادر نيستيم هر دو را نجات دهيم اما قادر هستيم كه يكی از آن دو را نجات دهيم . يكی از اين دو نفر متقی و پرهيزكار و خدمتگزار به خلق خدا است و ديگری فاسق و موذی است ولی به هر حال نفسش محترم است . طبعا ما بايد آن فرد مؤمن پرهيزكار خدمتگزار را كه وجودش برای خلق خدا مفيد است ترجيح دهيم . يعنی نجات او " اهم " است و نجات آن فرد ديگر " مهم " است . حالا اگر ما عصيان كرديم و بی اعتنا شديم و هر دو نفر هلاك شدند آيا دو گناه مرتكب شده‏ايم و در خون دو نفر شريكيم يا يك گناه ، يعنی فقط نسبت‏ به هلاكت فرد مؤمن مقصريم اما نسبت به هلاكت ديگری تقصير كار نيستيم ؟ مساله ديگر : آيا ممكن است يك كار از دو جهت مختلف ، هم حرام باشد و هم واجب ، يا نه ؟ در اينكه يك كار از يك جهت و يك حيث ممكن‏ نيست هم حرام باشد و هم واجب ، بحثی نيست . مثلا ممكن نيست تصرف در مال غير بدون رضای او از آن حيث كه تصرف در مال غير است هم واجب باشد و هم حرام . اما از دو حيث چطور ؟ مثلا نماز خواندن در زمين غصبی - قطع‏ نظر از اينكه در اين موارد شارع شرط نماز را مباح بودن مكان نمازگزار قرار داده است - از يك حيث تصرف در مال غير است ، زيرا حركت روی‏ زمين غير و