انسان و سرنوشت - صفحه : 86

در تغيير سرنوشت ذكر كرديم از حدود عوامل مادی و تأثيرات آنها تجاوز نمی‏كرد ، يعنی دنيای حوادث را فقط از جنبه ابعاد مادی و روابط حسی و جسمانی در نظر گرفتيم و عواملی كه در علل و معلولات شركت داديم تنها عوامل مادی و حسی بود . بديهی است از نظر جهان‏بينی مادی تنها بايد به‏ همين عوامل و روابط علی و معلولی ميان آنها اكتفا كرد . اما از نظر جهان‏ بينی الهی كه واقعيت را در چهارچوب ماده و جسم و كيفيات و انفعالات‏ جسمانی محدود و محصور نمی‏داند ، دنيای حوادث دارای تار و پودهايی بيشتر و پيچيده‏تر است و عواملی كه در پديد آمدن حوادث شركت دارند بسی‏ افزون‏تر می‏باشند . از نظر مادی عوامل مؤثر در اجل و روزی و سلامت و سعادت و خوشبختی‏ منحصرا مادی است . تنها عوامل مادی است كه اجل را نزديك يا دور می‏كند ، روزی را توسعه می‏دهد يا تنگ می‏كند ، به تن سلامت می‏دهد يا می‏گيرد ، خوشبختی و سعادت را تأمين يا نابود می‏كند . اما از نظر جهان بينی الهی ، علل و عوامل ديگری كه عوامل روحی و معنوی ناميده می‏شوند نيز همدوش عوامل‏ مادی در كار اجل و روزی و سلامت و سعادت و امثال اين امور مؤثرند . از نظر جهان‏بينی الهی ، جهان يك واحد زنده و باشعور است ، اعمال و افعال بشر حساب و عكس العمل دارد ، خوب و بد در مقياس جهان بی‏تفاوت‏ نيست ، اعمال خوب و بد بشر مواجه می‏شود با عكس العملهايی از جهان كه‏ احيانا در دوره حيات و زندگی خود فرد به او می‏رسد . ايذاء جاندار ، اعم از حيوان و انسان ، خصوصا ايذاء به صاحبان حقوق ، از قبيل پدر و مادر و معلم ، آثار سوئی در همين