نهضتهاي اسلامي در صد ساله اخير - صفحه : 23

نيروی برهان و يقين ، نه ظن و تخمين و نه تعبد و تقليد به دست آورد كافی‏ است كه زير بار خرافه و اوهام نرود . پس بايد مردم را به توحيد برهانی‏ دعوت كرد تا احترام و اعتبار عقل از نظر دينی برای آنها مسلم و مسجل‏ گردد . به همين جهت سيد برای فلسفه الهی اسلامی ارزش قائل بود . فلسفه تدريس‏ می‏كرد و پيروان خويش را به آموختن حكمت الهی اسلامی تشويق می‏كرد . شاگرد وفادارش محمد عبده را به مطالعه فلسفه وادار نمود . گويند عبده دو دستنويس از " اشارات " بوعلی به خط خود نوشته و يكی را به ستايش از سيد پايان داده است . ظاهرا در اثر همين تشويق سيد بود كه عبده به چاپ‏ و نشر برخی كتب فلسفی پرداخت ، " نجات " بوعلی و همچنين " البصائر النصيريه " ابن سهلان ساوجی و علی‏الظاهر قسمتی از " منطق المشرقيين " بوعلی را برای اولين بار چاپ و نشر كرد . احمد امين در كتاب " ظهر الاسلام " ( 1 ) می‏گويد فلسفه با فكر شيعی سازگارتر است تا فكر سنی . بعد اينچنين دليل می‏آورد : " در زمان فاطميان كه شيعه بودند و بر مصر حكومت می‏كردند ، فلسفه در مصر رواج داشت . با رفتن فاطميان و حلول روح سنی ، فلسفه از مصر رخت بر بست . در عصر اخير سيد جمال كه گرايش شيعی داشت به مصر آمد ، بار ديگر فلسفه در مصر رواج يافت " . و باز به دنبال همين برنامه كه می‏خواست اسلام را مكتب و ايدئولوژی‏ جامع و بی‏نياز كننده معرفی كند به دفاع از انتقادهائی كه از اسلام در اروپا می‏شد پرداخت . در اروپا عليه اسلام تبليغ

پاورقی : . 1 جلد اول صفحه . 190