وحي و نبوت - صفحه : 23

نقش تاريخی پيامبران آيا پيامبران نقشی مثبت يا منفی در حركت تاريخ داشته اند يا بكلی‏ فاقد نقش بوده اند ؟ اگر نقشی داشته اند چه نقشی بوده است ؟ مثبت بوده‏ يا منفی ؟ اينكه پيامبران نقش مؤثری در تاريخ داشته اند و مردمی بی‏اثر و نقش‏ نبوده اند ، حتی از طرف مخالفان دين و مذهب جای انكار نيست پيامبران‏ در گذشته مظهر يك قدرت عظيم ملی بوده اند قدرتهای ملی در گذشته در مقابل قدرتهای ناشی از زر و زور منحصر بوده به قدرتهای ناشی از گرايشهای‏ خونی و قبيله ای و ميهنی كه سران قبايل و سرداران ملی مظهر آن به شمار می‏رفته اند ، و ديگر قدرتهای ناشی از گرايشهای اعتقادی و ايمانی كه‏ پيامبران و ارباب اديان مظهر آن به شمار می‏رفته اند در اينكه پيامبران‏ با پشتوانه نيروی مذهبی ، قدرتی بوده اند سخنی نيست ، سخن در جهت‏ عملكرد اين نيروست اينجاست كه نظريات مختلف ابراز شده است .