درسهاي الهيات شفا1 - صفحه : 266

هست . پس بنابراين تقسيم‏بندی وحدت يا حقيقی است يا مجازی . وحدت‏ حقيقی يا وحدتش عين واحد است يا غير واحد . اگر عين واحد باشد خود دو قسم است و اگر غير واحد باشد چند قسم . واحد مجازی هم اقسامی دارد به‏ اين صورت كه يك وقت ملاك وحدت نوع است ، يك وقت جنس است ، يك‏ وقت كم است و يك وقت اضافه ، و هر كدام از اينها يك اسم خاصی پيدا می‏كنند . شيخ اقسام را به اين ترتيب ذكر نمی‏كند . شيخ تحت عنوان واحد بالذات‏ و واحد بالعرض ذكر می‏كند و همانطوری كه از گذشته يادم هست ، در كلام شيخ‏ چندان تفكيكی هم ميان واحد بالنوع و واحد نوعی و نيز واحد بالجنس و واحد جنسی نشده است . و اين اصطلاحات در كلام شيخ وجود ندارد و عملا هم آنجوری‏ كه بايد تفكيك نشده است . شيخ فقط واحد بالعرض و واحد بالذات را ذكر می‏كند . واحد بالعرض كمی با واحد مجازی تطبيق می‏كند ولی وقتی واحد بالذات را می‏گويد شايد تا اندازه‏ای واحد جنسی با واحد بالجنس و واحد نوعی با واحد بالنوع مختلط شده باشد . اين مطالب را با آنچه كه در اوائل‏ درباره وحدت آمده بود مطالعه كنيد كه البته آنچه در آنجا گفته بود مفصل‏تر از مطالب اينجاست . اما اگر دقت شود آنجا اقسام وحدت را ذكر كرده چون بحث درباره خود وحدت بوده است ، مثلا گفته است واحد يا بالذات است يا بالعرض . ولی در اينجا چون بحث درباره هوهويت است‏ همان اقسام را برای هو هويت ذكر كرده است كه هو هويت‏ها مختلف هستند : هوهويت بالذات و هوهويت بالعرض . در عمل و نتيجه هم فرق نمی‏كند كه ما اينها را اقسام وحدت ذكر كنيم يا اقسام هو هويت ، چون اقسام هوهويت‏ همان اقسام وحدت است .

تساوق وحدت و وجود

مطلب ديگری كه شيخ در اينجا بيان كرده و مطلب درستی است اينست كه‏ " الوحده والوجود ( يا ) الواحد والموجود متساوقان " . يعنی چه ؟ يعنی‏ واحد و موجود دو مفهوم كلی هستند همدوش يكديگر ، كل ماهو واحد حقيقه ، موجود حقيقه ، و كل ما هو موجود حقيقه ، واحد حقيقه . بنابراين ، كل ما هو موجود اعتبارا ،