درسهاي الهيات شفا1 - صفحه : 396

دو ده اسب ؟ اگر گفت : دو ده اسب ، باز همين دو هم قابل اين است كه‏ " يك دو ده تا " باشد يا " دو دو ده تا " . و باز همان " دو دو ده‏ تا " قابل اين است كه " يك دو دو ده تا " باشد يا " دو دو دو ده تا " يا " هزار دو دو ده تا " . خود عدد قابليت اين را دارد ، اگر چه‏ عرض كرديم كه عرف از اينها هميشه يكی را می‏فهمد . هر عددی اگر چه‏ طبيعتش لا اقتضا است ولی از نظر عرف معروض وحدت است . از نظر عرف ، وقتی كه می‏گوئيم ، أحد ، اثنان ، ثلاث ، مقصودمان از اثنان و ثلاث ، اثنان و ثلاث واحد است . وحدت عرفا از لوازم ماهيت است . پس ما دو وحدت داريم : يكی وحدتی كه مقوم اعداد است و ديگری وحدتی‏ كه عارض بر هر عددی می‏شود . و همانطور كه وحدتهائی كه مقوم اعدادند ، از نظر اينها ، با هم تفاوت دارند ، وحدتهای عارض هم همينطور هستند . وحدتی كه عارض اين عدد است غير از وحدتی است كه عارض آن عدد است . " فيلزم أن تكون العشاريه مركبه لا من خماسيتين علی ما تكون به‏ الخماسيتان خماسيتين ، لان آحاد العشره غير آحاد الخماسيه ، فلا تتركب‏ العشاريه من خماسيتين " . اين ايرادی كه شيخ با " فيلزم " شروع می‏كند تنها بر موردی كه گفتند وحدت عارض در هر عددی با وحدت عارض در عدد ديگر متفاوت است ، وارد نيست ، بلكه بر مورد اول هم كه گفتند وحدت مقوم در هر عددی غير از وحدت مقوم در عدد ديگر است نيز وارد است . شيخ می‏گويد پس لازم آيد كه‏ نتوانيم بگوئيم عدد ده از دو تا پنج تائی تشكيل شده ، به اين دليل كه‏ آحاد عشره غير از آحاد خماسيه است ، در نتيجه لازم می‏آيد كه ده تائی از دو پنج تا مركب نشود . البته شيخ نمی‏خواهد بگويد كه حقيقت ده تائی يعنی‏ دو پنج تا . اين را قبول دارد كه در عين اينكه ما می‏گوئيم ده تا مركب از دو پنج تا است ، ولی حقيقت ده تا غير از حقيقت دو پنج تا است . لازمه‏ حقيقت ده تا انقسام به دو پنج تا است و به اين معنا می‏گوئيم مركب است‏ . قبلا خوانديم كه حقيقت ده تا به معنی دو پنج تا نيست . و الا ممكن است‏ ديگری بگويد حقيقت ده تا يعنی يك چهار تا و يك شش تا ، يك دو تا و يك هشت تا ، يك سه تا و يك هفت تا . يك چيزی كه چند حقيقت ندارد . حقيقت