توحيد - صفحه : 131

اسمش را " انسانيت " می‏گذاريم . " « هل جزاء الاحسان الا الاحسان » " ( 1 ) قرآن به صورت سؤال می‏گويد : آيا پاداش نيكی كردن جز نيكی كردن‏ چيز ديگری است ؟ يعنی هر كسی به فطرت خودش می‏فهمد پاداش نيكی نيكی‏ است . فرض كنيد در يك مسافرتی ، در يك بيابانی ، يك جايی گرفتار شديد ، فوق‏العاده گرفتاری شديدی پيدا كرديد . يك كسی اتفاقا آنجا پيدا شد و چون‏ ديد شما اين گرفتاريها را داريد ، آمد و انسانيت كرد ، و به شما كمك‏ كرد . اگر ماشينتان خراب شده بود ، كمك كرد و ماشين شما را درست كرد ، اگر پول شما را دزد زده بود ، آنجا به شما پول داد ، يك مقداری هم‏ كمكهای ديگر كرد . در يك كشور غريبی اين كمكها را كرد و رفت . احتمال‏ اين هم كه شما يك بار ديگر او را ببينيد آنهم در كشور خودتان ، درصد احتمال يكی بيشتر نيست ، كه نمی‏شود گفت او به اين خاطر اين كار را كرده‏ كه يك روزی بيايد از شما پاداش بگيرد . صد درصد يقين داريد كه او فقط به خاطر اينكه به شما نيكی كند اين كار را كرده است . تصادفا شما اين‏ آدم را پنج سال ديگر در كشور خودتان ديديد . اتفاقا اين آدم هم در يك‏ جايی يك گرفتاری‏ای پيدا كرده ، شما هم اطلاع پيدا كرديد كه يك گرفتاريهايی دارد . آيا وجدان شما در اينجا قضاوتی دارد يا ندارد ؟ مسلما يك چنين قضاوتی دارد كه اين آدم در يك چنين شرايطی به من نيكی كرده‏ است و الان او در شرايطی قرار گرفته است كه من در آن شرايط بودم و من‏ فعلا در شرايطی هستم كه او در اين شرايط بود يعنی امكانات دارم ، پس‏ بايد به او نيكی كنم . اين را می‏گوييم قضاوت وجدانی ، يعنی می‏گوييم‏ وجدان بشر حكم می‏كند ، دليل ديگری ندارد غير از اينكه وجدان حكم می‏كند . ممكن است كسی منكر باشد ولی شما ببينيد می‏شود انكار كرد ؟ هر چيزی كه‏ دليلش فقط اين است كه می‏گوييم وجدان بشر حكم می‏كند ، انسانيت اين‏جور حكم می‏كند ، معنايش اين است كه در وجود من يك چنين قضاوتی وجود دارد . " « و نفس و ما سويها ، فالهمها فجورها و تقويها »" ( 2 ) قسم به‏ نفس و تعديل اين نفس و اينكه او را معتدل آفريده است . " « فالهمها " آفريد نفس را و الهام كرد به او ، القاء كرد به او كار زشتش را و

پاورقی : . 1 رحمن / . 60 . 2 شمس / 7 و . 8