آشنايي با قرآن 3 - صفحه : 146

پست‏ترين حيوانات و جنبنده‏ها می‏خوانيم كه اينها دارای اين مميزات و خصوصيات هستند . يكی از خصوصياتشان اين است كه با ديگران پيمان می‏بندند ( پيمان بستن به اصطلاح قول شرف دادن است ، شرف انسانيت را گرو گذاشتن‏ است ) ولی اين پيمانشان دسيسه‏ای بيش نيست ، آن را نقض می‏كنند . نه‏ اينكه فقط يك بار نقض بكنند بلكه هر پيمانی كه می‏بندند نقض می‏كنند . ما در امور دينی می‏گوئيم هيچكس معصوم نيست ، امكان خطا ، لغزش و گناه‏ برای همه هست ، اما فرق است ميان كسی كه پايبند به تقوا است و احيانا گناهی از او سر می‏زند و اين سر زدن گناه ، برای او يك امر غير عادی است‏ و لهذا بعد پشيمان می‏شود ، خودش را ملامت می‏كند و تصميم می‏گيرد كه ديگر چنين كاری نكند ، و ميان كسی كه اساسا گناه برای او مفهومی ندارد ، پشت‏ سر يكديگر مرتكب می‏شود و اين نشان می‏دهد كه آن معنايی كه ما به آن‏ می‏گوييم " تقوا " اصلا در اين شخص وجود ندارد . قرآن درباره اين‏ پست‏ترين حيوانها كه جز عده‏ای از انسانها نيستند ، نمی‏گويد اينها يك بار نقض عهد كردند ، چون ممكن است گفته شود لغزشی از اينها سر زده است . می‏گويد : " آنها كه هر وقت پيمان می‏بندند پيمان خويش را نقض می‏كنند " . و عرض كرديم كه مسئله وفای به عهد و پيمان يك مسئله انسانی است ، مسئله‏ای است كه وجدان هر انسانی به آن حكم می‏كند و اعم است از اينكه‏ آنكه پيمان می‏بندد مسلمان باشد يا نباشد ، اساسا خداشناس باشد يا نباشد ، به ماوراء الطبيعه معتقد باشد يا نباشد . از آن چيزهايی است كه وجدان‏ انسانی هر كسی به آن حكم می‏كند . پس آن آدمی كه هيچگاه پايبند به وفای‏