حرکت و زمان در فلسفه اسلامي2 - صفحه : 186

تا اينجا مطلب مسلم است . لااقل برای كسانی كه قائل به حركت قطعی‏ هستند ، حركت يك امتداد و يك كشش به اعتبار مسافت دارد كه برای‏ تعيين اين كشش واحدهای مسافتی به كار می‏بريم و می‏گوئيم پنج متر حركت ، همانطور كه می‏گوئيم پنج متر پارچه ، پنج متر چوب . ولی كسانی كه حركت‏ قطعی را منكرند مجبورند مثلا پنج متر پرش فلان قهرمان را نوعی مجاز بدانند ، ولی ما ثابت كرديم حركت قطعی واقعا وجود دارد و فعلا بر همين مبنا بحث می‏كنيم .

كشش زمانی حركت

بعد از تشخيص كشش مسافت در حركات ، وقتی كه اين حركت‏ها را با يكديگر مقايسه می‏كنيم به يك بعد و يك امتداد ديگر و مقدار ديگر برمی‏خوريم يعنی در مقايسه حركت‏ها علاوه بر بعد مسافت به چيزی كه آن چيز نيز از سنخ مقدار است می‏رسيم . مثلا دو اتومبيلی كه مسافت تهران تا قم‏ را يكی در يك ساعت و ديگری در دو ساعت طی می‏كند ، امتداد حركت دومی‏ طولانی‏تر است و می‏گوئيم حركت دوم طولانی‏تر و بيشتر است ، و حال آنكه از نظر مسافت ، هر دو اتومبيل يك مسافت را طی كرده‏اند . آن حركتی كه‏ سريعتر است با بعد كمتر و