علل گرايش به ماديگري - صفحه : 123

محل برخورد علم و دين است . يكی از آنها همين مسأله است و او آن را تحت عنوان " اختيار " ذكر كرده است . علت اينكه تحت اين عنوان ذكر كرده اين است كه در تصور غربی ، اختيار و آزادی كه در مورد انسان به كار برده می‏شود عبارت است از رهايی از قانون عليت و ضرورت علی و معلولی . پس اگر قانون عليت و قانون موجبيت ( قانون ضرورت علی و معلولی ) را در طبيعت انكار كنيم ، در حقيقت به نوعی اختيار در مورد طبيعت قائل‏ شده‏ايم . از اين رو " راسل " اين بحث را در زير تيتر " اختيار " طرح‏ كرده است . به عقيده ما طرح اين مسأله زير اين تيتر به نوبه خود نشانه ديگری است‏ از اينكه تفكر غربی در اين گونه مسائل در چه سطحی است . به هر حال ، راسل می‏گويد : " تا اين اواخر ، اگر چه حكمت كاتوليكی اصل اختيار را می‏پذيرفت ، با اين حال ميلی هم به قبول قوانين طبيعی در جهان هستی نشان می‏داد و اين اصل‏ فقط در مورد قبول معجزات استثناء می‏پذيرفت و اندكی تعديل می‏يافت . . . . يكی از مراحل رشد قابل توجهی كه اخيرا در شيوه عمل پژوهشگران‏ مذهبی حاصل شده تلاشی است برای نجات اختيار به دستياری جهلی كه نسبت به‏ طرز سلوك اتمها دارند . . . هنوز با هيچ درجه اطمينانی نمی توان اعلام‏ كرد كه اصولا قانونی كه از جميع جهات شامل حركات اتمها باشد ، وجود دارد يا حركات اين گونه اتمها تا اندازه‏ای تصادفی است . . . در يك اتم‏ حالات مختلفی روی می‏دهد كه با يكديگر توالی مستمر ندارند و با فواصل‏ كوچكی از يكديگر جدا می‏شوند . يك اتم می‏تواند يكمرتبه از حالتی به حالت‏ ديگر جهش كند و از اين گونه جهشها برای اتم فراوان اتفاق می‏افتد .