جامعه و تاريخ - صفحه : 46

ديدگاه قرآن از قطبی شدن جامعه ديدگاه دوقطبی است آن هم براساس مالكيت‏ و استثمار يا به گونه‏ای ديگر است ؟ به نظر می‏رسد استخراج لغات اجتماعی‏ قرآن و تعيين نقطه نظر قرآن در مفهوم اين لغات بهترين راه و لااقل راه‏ خوبی باشد برای به دست آوردن نظر قرآن . لغات اجتماعی قرآن دوگونه است : بعضی از لغات اجتماعی مربوط است به‏ يك پديده اجتماعی ، مثل : ملت ، شريعت ، شرعة ، منهاج ، سنت و امثال‏ اينها . اين لغات از محل بحث ما خارج است . ولی يك عده لغات ديگر لغاتی است كه عنوان اجتماعی برای همه يا گروههايی از انسانها به شمار می‏رود . اين لغات است كه وجهه نظر قرآن را می‏تواند مشخص كند . مانند : قوم ، امت ، ناس ، شعوب ، قبايل ، رسول ، نبی ، امام ، ولی ، مؤمن ، كافر ، منافق ، مشرك ، مذبذب ، مهاجر ، مجاهد ، صديق ، شهيد ، متقی ، صالح ، مصلح ، مفسد ، آمر به معروف ، ناهی از منكر ، عالم ، ناصح ، ظالم‏ ، خليفه ، ربانی ، ربی ، كاهن ، رهبان ، احبار ، جبار ، عالی ، مستعلی ، مستكبر ، مستضعف ، مسرف ، مترف ، طاغوت ، ملا ، ملوك ، غنی ، فقير ، مملوك ، مالك ، حر ، عبد ، رب و . . . البته لغاتی ديگر به ظاهر مشابه اينها هست مانند : مصلی ، مخلص ، صادق ، منفق ، مستغفر ، تائب ، عابد ، حامد و امثال اينها ، اما اين‏ لغات صرفا به عنوان بيان يك سلسله " افعال " ذكر شده نه به عنوان يك‏ سلسله گروهها . از اين رو در اين لغات احتمال اينكه بيانگر گروهها و تقسيمات و قطبهای اجتماعی باشند نمی‏رود . لازم است آياتی كه لغات دسته اول را ذكر كرده‏اند ،