جهاد - صفحه : 52

كه ما بايد آزاد باشيم كه عقيده و فكر خاصی را در ميان هر ملتی تبليغ‏ كنيم ، تبليغ نه بمعنای امروزی كه پروپا كاند كردن است بلكه باين معنی‏ كه بيان كنيم . چه بعنوان اينكه ما آزاديرا يك حق عمومی و انسانی بدانيم‏ و چه بعنوان اينكه توحيد را يك حق عمومی انسانی بدانيم و يا بعنوان‏ اينكه هر دو را يك حق عمومی انسانی بدانيم اين امر جايز است . حالا اگر مانعی برای دعوت ما پيدا شود ، ببينيم يك قدرتی آمده مانع ميشود و ميگويد من بشما اجازه نمی‏دهم ، شما ميرويد افكار اين مردمرا خراب ميكنيد ، ميدانيد كه غالب حكومتها فكر خراب را آن فكری ميدانند كه اگر پيدا بشود مردم مطيع اين حكومتها ديگر نيستند ، آيا با حكومت‏ها كه مانع نشر دعوت در ميان ملتها هستند جايز است جنگيدن تا حديكه اينها سقوط بكنند و مانع نشر دعوت از ميان برود يا نه ؟ بله اين هم جايز است اين هم باز جنبه دفاع دارد اينهم جزء آن‏ جهادهائيست كه ماهيت آن جهادها در واقع دفاع است .

مقياس حقوق شخصی و حقوق عمومی

ما تا اينجا ماهيت جهاد را تشريح كرديم . فقط يك مسئله باقی ماند كه‏ از نظر ما آيا توحيد جزء حقوق عمومی انسانها است يا جزء حقوق فردی و يا حداكثر حقوق ملی ؟ بايد ببينيم مقياس حقوق عمومی انسانی و مقياس حقوق‏ فردی و شخصی چيست . انسانها در بعضی مسائل با همديگر مشتركند همه‏ انسانهای روی زمين در خيلی چيزها مثل همديگر هستند در خيلی چيزها هم با همديگر اختلاف دارند . اختلافها بقدری زياد است كه حتی دو فرد نميشود پيدا كرد كه از همه جهت مثل يكديگر باشند همين جوريكه دو فرد نميشود كه‏ از نظر اندام و شكل صددرصد مثل هم باشند .