حکمتها و اندرزها - صفحه : 28

می‏پندارند كه همينكه مملوك كسی ديگر نبودند و به اصطلاح زر خريد نبودند ديگر آنها آزاده‏اند ، ديگر نمی‏دانند هزار نكته باريك تر از مو اينجاست‏ ، نمی‏دانند اسارت و بندگی هزار نوع و هزار شكل دارد ، نمی‏دانند كه بندگی‏ طمع و آز هم بندگی است ، اسارت در قيد عادات جاهلانه هم بندگی است ، پول پرستی هم بندگی است :

بيتی از عنصری بيارم كز وی
خوبتر و نغزتر رقم نتوان كرد
دانش و آزادگی و دين و مروت
اينهمه را بنده درم نتوان كرد

يوسف صديق سالها نام بردگی داشت ، يعنی در بازار خريد و فروش كالاها خريد و فروش می‏شد ، مانند يك كالای بی جان دست به دست می‏گشت ، از زير دست اين خارج می‏شد و زير دست ديگری قرار می‏گرفت ، از اين خانه به آن‏ خانه منتقل می‏شد ، مالك هيچ چيز نبود ، حتی غذايی كه می‏خورد و يا جامه‏ای‏ كه می‏پوشيد از آن اربابان بود ، اگر كار می‏كرد و محصولی از دسترنج خود تهيه می‏كرد باز هم متعلق به خودش نبود زيرا بنده و برده هر چه كسب‏ می‏كند به ارباب تعلق می‏گيرد . يوسف از نظر جسمانی كاملا برده بود ، ولی همين يوسف ثابت كرد كه‏ آقاتر و آزادتر از او در همه كشور مصر وجود ندارد ، محبوب و معشوق يكی‏ از زيباترين زنان مصر واقع شد و همان يوسف غلام و برده جواب رد به آن زن‏ زيبای جوان متشخص داد ، گفت در عين اينكه از لحاظ قانون مالكيت ، تن‏ من برده شماست روحم آزاد است ، بنده شهوت و هوا نيستم : " غير حق را من عدم انگاشتم " ، من فقط بنده يك حقيقت می‏باشم و روحم در مقابل يك‏ فرمان خاضع است و