معاد - صفحه : 214

می‏گيرد يا كيفر ) ، اعمالش كه بر می‏گردد به شخص او بر می‏گردد ، يعنی‏ مسأله بقای شخصيت كه آن كه در آخرت است واقعا همين شخص است . اين را خيال نمی‏كنم ه يچ كس انكار داشته باشد و بگويد دنيايی وجود دارد و افراد و اشخاص در اينجا معدوم می‏شوند ، بعد دنيای ديگری به وجود می‏آيد ، در آنجا هم يك چيزهايی صورت می‏گيرد اما ديگر اين اشخاص در آنجا وجود ندارند . نه ، اين ديگر از ضروريات است . خيال نمی‏كنم احدی در اين جهت‏ ترديد داشته باشد كه واقعا همين " من " كه در اينجا هستم ، همين " من‏ " در آنجا هستم ( سعيد يا شقی ) . اين بقای " من " را ما چطور توجيه‏ می‏كنيم ؟ آنهايی كه قائل به روح بودند اعم از آنهايی كه می‏گفتند روح دو مرتبه به‏ همين دنيا بر می‏گردد يا آنهايی كه می‏گفتند ديگر روح بر نمی‏گردد ، روح به‏ دنيای آخرت می‏رود و هرگز بر نمی‏گردد مشكل از اين نظر بر ايشان حل شده‏ بود ، می‏گفتند شخصيت من به اين بدن من نيست ، شخصيت من به آن روح من‏ است كه با مردن من از من جدا می‏شود ، اين بدن من هر وضعی كه به سرش‏ بيايد به شخصيت من ارتباط ندارد . مثل اين است كه وقتی لباس من را از تن من كنده باشند ، بعد هر وضعی به سرش بيايد : كسی ديگر بپوشد ، آنرا بردارند با قيچی تكه تكه كنند ، در تيزاب بيندازند و اصلا بكلی از بين‏ برود ، در شخصيت من تأثير ندارد . اين بدن بعد از مردن من هر چه به سرش‏ بيايد ، در بقای شخصيت من تأثيری ندارد ، من او هستم . منتها آنهايی كه می‏گفتند بعد ما بايد دو مرتبه به اين بدن برگرديم ، دچار اشكالات ديگری می‏شوند ، نه از ناحيه بقای شخصيت [ بلكه ] از نظر ديگر . می‏گفت اين بدن من بعد خاك می‏شود ، دو مرتبه جزء گياه می‏شود ، دو مرتبه جزء بدن حيوان يا يك انسان ديگری می‏شود ، يا اگر بدن حيوان شد حيوان جزء بدن انسان می‏شود ، يعنی بدن من بار ديگر بدن كسی ديگر می‏شود ، باز بار ديگر جزء بدن كسی ديگر می‏شود و . . . بسا هست اين ذراتی كه‏ امروز مثلا به صورت انگشت در اينجا وجود دارد ، بعد از مثلا صد سال و هزار سال ديگر به صورت ماده‏ای كه چشم يك كس ديگر را تشكيل می‏دهد به‏ وجود بيايد . آنوقت اگر بنا بشود كه روحها برگردد به بدنهای اول ، اين‏ بدنهايی كه تا حالا پيكر صدها و هزارها روح قرار گرفته ، به بدن كداميك‏ از اينها بر گردد ؟ شبهه معروف " آكل و مأكول " كه می‏گفتند همين بود . آنهايی كه می‏گفتند روح به اين بدن بر نمی‏گردد ، روح به عالم آخرت می‏رود و عالم آخرت خودش يك عالم جسمانی