نظري به نظام اقتصادي اسلام - صفحه : 188

سوسياليستی ، قبل از دوره كاپيتاليستی پيدا شده باشد . اين كه محال است‏ كه اين طرح قبلا تهيه شده باشد ، مبتنی است بر يك اصل فلسفی درباره‏ انسان و جهان ، يعنی مبتنی بر ماترياليسم است ، و سوسياليزم از ماترياليسم قابل انفكاك است ، بلكه چاره‏ای از انفكاك ندارد . و اين كه‏ محال است سوسياليزم عملا در دنيا صورت وقوع پيدا كند و حتما زاده‏ كاپيتاليسم است ، اين نيز از جهاتی مورد ترديد است ( 1 ) . اولا در دنيای قديم ، قبل از دوره كاپيتاليسم ، نمونه‏هايی از سوسياليزم پيدا می‏شود . ثانيا جامعه‏های كاپيتاليستی با حفظ روح كاپيتاليستی و يا لااقل‏ بدون اينكه به سوسياليزم منتهی شوند ، می‏توانند به حيات خود ادامه دهند . ثالثا جامعه‏هايی دوره كاپيتاليستی را گذراندند و به سوسياليزم واقعی‏ نائل نشدند ، مثل امريكا ، و جامعه‏هايی به سوسياليزم رسيدند بدون آن كه‏ از كاپيتاليزم عبور كنند ، مثل شوروی و الجزاير . پس جبر تاريخ به شكلی كه ادعا شده كه سوسياليزم قبل از كاپيتاليسم‏ امكان پذير نيست و پس از رشد كاپيتاليسم لابد منه است مخدوش است ، و به عبارت ديگر ، ماركسيسم ، هم از شناساندن پدر و هم از شناساندن مادر سوسياليزم ناتوان بوده است . به علاوه و گذشته از همه اينها ، فرضا بپذيريم كه سوسياليزم عملا جز بعد از كاپيتاليسم

پاورقی : . 1 به عبارت بهتر ، از نظر ماركسيستها ، سوسياليزم از جنبه علمی ، زاده ماترياليسم ، و از جنبه عينی ، زاده كاپيتاليسم است ، به عبارت‏ ديگر نطفه‏اش و نيروی محركه‏اش از ماترياليسم است ، و مادرش ، يعنی آن‏ كه او را در رحم خود پرورش می‏دهد ، كاپيتاليسم است . از نظر ماركسيستها ، هم در نطفه سوسياليزم خلل است و هم در بطن و شيری كه به او داده شده‏ است ، از نظر نطفه ، با پديده پليدی مشترك است ، و از نظر مادر ، ظالمانه‏ترين نقش تاريخ است .