مساله شناخت - صفحه : 97

می‏گفت از وقتی كه اين دارو را می‏خورم خيلی حالم بهتر شده است . ولی اين‏ اثر موقت بود ، دوباره سرطان حمله می‏كرد و تمام بيمارانش مردند . بنابراين دانشمند تمام احتمالات را آزمايش می‏كند ، ممكن است اثر اين‏ دارو موقت باشد ، ممكن است روی مرد مؤثر باشد ولی روی زن مؤثر نباشد ، روی جوان مؤثر باشد ولی روی پير مؤثر نباشد ، روی مردمی كه دور از تمدن‏ جديد هستند مؤثر باشد ولی روی كسانی كه در بطن اين تمدن هستند مؤثر نباشد ، يا مثلا برای مزاج آسيائی و آفريقائی فرق كند ، و امثال اينها . بعد كه‏ تمام شرائط را امتحان كرد و فهميد كه اين دارو ضد سل است و در هر شرايطی‏ قرار گيرد كشنده آن است ( تأثير آن به شرايط مربوط نيست ) و يك تضادی‏ ميان اين دو وجود دارد ، شناخت ما به مرحله نهائی خود می‏رسد . پراتيك ( 1 ) مرحله آخر شناخت است . در پراتيك است كه انسان عمل می‏كند ، در پراتيك است كه انسان طبيعت را در شرايط مختلف قرار می‏دهد ، در پراتيك است كه انسان طبيعت را تغيير می‏دهد . پس طرفداران ماترياليسم‏ ديالكتيك اينطور تعبير می‏كنند : شناخت ، سه مرحله‏ای است : مرحله بررسی‏ ، مرحله تعقل و فرضيه ، مرحله عمل ، تغيير ، پراتيك ، يا هر نام ديگری‏ كه روی آن بگذاريد ( 2 ) . بنابراين اينها هم شناخت را چند مرحله‏ای‏ می‏دانند .

پاورقی : Pratique . 1 [ لغت فرانسوی است ] . . 2 اگر " چهار رساله " معروف مائو را ديده باشيد ، در يك رساله‏ راجع به پراتيك و در ديگری راجع به اينكه ايده چگونه تكامل پيدا می‏كند بحث می‏كند . او اين مسائل را در آنجا و در جاهای ديگر خيلی مشخص بيان‏ كرده است .