خدمات متقابل اسلام و ايران - صفحه : 452

حمزه‏بن حبيب كه شيعه و از قراء سبعه است و در حدود يك قرن قبل از قاسم‏ بن سلام می‏زيسته است ، پيش از او به تاليف كتاب در فن قرائت پرداخت‏ . همچنانكه علامه بزرگوار آيةالله مرحوم سيد حسن صدر تحقيق كرده‏اند و از كلام ابن‏النديم در الفهرست و كلام نجاشی در فهرست او شاهد آورده‏اند . ابان بن تغلب كه از اصحاب و شيعيان امام علی بن الحسين زين‏العابدين‏ عليه‏السلام است پيش از همه اينان به تدوين علم قرائت پرداخت . مرحوم صدر اثبات می‏كنند كه اول كسی كه قرآن را جمع‏آوری كرد و نوشت‏ اميرالمؤمنين علی عليه‏السلام بود . اول كسی كه قرآن را نقطه‏گذاری كرد ( تا آنوقت نقطه گذاری در خط معمول نبود ) ابوالاسود دئلی از اصحاب اميرالمؤمنين بود . اول كسی كه در علم قرائت كتاب تصنيف كرد ابان بن تغلب بود و هم او اول كسی است كه در معانی قرآن و توضيح لغات مشكله قرآن كتاب نوشت . اولين كسی كه در فضائل قرآن كتاب نوشت ، ابی بن كعب صحابی معروف است‏ كه شيعی است . اول كسی كه در مجازات قرآن تاليف كرد ، فراء نحوی‏ معروف است كه شيعی و ايرانی است . اول كسی كه در احكام قرآن كتاب‏ نوشت محمدبن سائب كلبی است . اول كسی كه در تفسير تصنيف كرد سعيدبن‏ جبير بود " ( 1 ) ، به هر حال در ميان تابعين و شاگردان تابعين كه در قرن اول و دوم‏ می‏زيسته‏اند ده نفرند كه به عنوان متخصص فن قرائت شناخته شده‏اند . هفت‏ نفر از آن ده نفر معروفتر و مشهورتر و معتبرترند و به " قراء سبعه " معروفند . آنان عبارتند از : نافع‏بن عبدالرحمن ، عبدالله بن كثير ، ابوعمرو بن العلاء ، عبدالله بن عامر ، عاصم بن ابی النجود ، حمزه بن‏ حيبب ، علی كسائی . چهار نفر از اين هفت نفر ايرانيند و سه نفر غير ايرانی . از چهار نفر ايرانی

پاورقی : ( 1 ) تأسيس الشيعة لعلوم الاسلام ، صفحات 316 - . 322