ده گفتار - صفحه : 26

سهولت اطاعت می‏كند . آنكس كه بر مركب چموش هوا و هوس و شهوت و حرص و طمع و جاه‏طلبی‏ سوار است و تكيه گاهش اين امور است زمام اختيار از دست خودش گرفته‏ شده و به اين امور سپرده شده ، ديوانه‏وار به دنبال اين امور می‏دود ، ديگر عقل و مصلحت و مال انديشی در وجود او حكومتی ندارد ، و اما آنكه‏ تكيه‏گاهش تقوا است و بر مركب ضبط نفس سوار است عنان اختيار در دست‏ خودش است و به هر طرف كه بخواهد در كمال سهولت فرمان می‏دهد و حركت‏ می‏كند . در خطبه 189 می‏فرمايد : « فان التقوی فی اليوم الحرز و الجنة ، و فی غد الطريق الی الجنة » . يعنی تقوا در امروزه دنيا برای انسان به منزله يك‏ حصار و بارو و به منزله يك سپر است و در فردای آخرت راه بهشت است . نظير اين تعبيرات زياد است ، مثل تعبير به اينكه « ان التقوی دار حصن‏ عزيز ، و الفجور دار حصن ذليل ، لا يمنع اهله ، و لا يحرز من لجأ اليه » ( خطبه 155 ) كه تقوا را به پناهگاهی بلند و مستحكم تشبيه فرموده است . اين مقدار كه گفته شد برای نمونه بود كه معنای واقعی و حقيقت تقوا از نظر اسلام شناخته شود و معلوم شود كه واقعا چه كسی شايسته است كه به او متقی و با تقوا گفته شود . معلوم شد كه تقوا حالتی است روحی در انسان كه‏ برای روح حالت حصن و حصار و حرز و اسلحه دفاعی و مركب رام و مطيع را دارد و خلاصه يك قوت معنوی و روحی است .