خاتميت - صفحه : 166

خود بنی‏اميه كلك او را كندند ، اين روش عمر را كه جد مادری خودش بود منسوخ كرد ، دستور داد احاديث پيغمبر ضبط و نگهداری بشود و مانع فراموشی‏ آنها بشوند . به هر حال رابطه قطع نشد ، همانطور كه عرض كردم چشم زخمی‏ به احاديث نبوی رسيد ولی طوری نشد كه به كلی از ميان برود ، خير ، به‏ اين مرحله نرسيد . به علاوه ما كه شيعه هستيم از طريق ائمه احاديث نبوی‏ را داريم . ائمه اطهار بهترين حافظ مواريث نبوی بودند و می‏دانيم كه‏ بسياری از احاديثی را كه اهل تسنن از طرق خودشان نقل كرده‏اند ائمه ما هم‏ تأييد كرده‏اند . پس ترديدی باقی نمی‏ماند كه احاديث نبوی در حدود بسيار زيادی باقی مانده است . به هر حال پيغمبر اكرم فرمود كه : « نضر الله عبدا سمع مقالتی فوعاها » ، خدای خرم گرداند بنده‏ای را كه گفتار مرا بشنود و حفظ كند [ ( وعی ) ] يعنی حفظ و نگهداری ) « و بلغها من لم يسمعها » و برساند به كسی كه آن را نشنيده است . تا اينجا فقط ترغيب و تشويق مردم است كه گفتار مرا ضبط كنيد و به طبقات بعدی برسانيد . شاهد من در قسمت دوم اين سخن است . خيلی جمله عجيب است . اگر آدم مادی هم باشد بايد به نبوغ و روشن بينی‏ اين مرد آفرين بگويد ، به اين كه چطور تكليف آينده را هم روشن می‏كند . فرمود : « رب حامل فقه غير فقيه ، و رب حامل فقه الی من هو افقه منه » ، يعنی بسيارند كسانی كه فقهی را حفظ می‏كنند و خود فقيه نيستند ، و بسيارند كسانی كه فقهی را برای ديگری روايت و نقل می‏كنند در حالی كه آن‏ ديگری از خود او فقيه‏تر است و صلاحيت بيشتری دارد . كلمه [ ( فقه ) ] در اصطلاح امروز ما يعنی علم به احكام ، و ما فقيه را كسی می‏دانيم كه مسائل‏ فرعی مربوط به نماز و روزه و جهاد و حج و غيره را بداند . ولی همه حتی‏ خود فقها هم قبول دارند كه فقه در اصطلاح اصلی خود معنی و سيعتری دارد ، هم