آشنايي با قرآن 7 - صفحه : 181

می‏گوييم " مغفرت " الهی ؟ به اين جهت كه انسان گناهی به درگاه الهی‏ مرتكب می‏شود كه استحقاق مجازات دارد . خداوند متعال او را مجازات‏ نمی‏كند و از او صفح می‏كند و به روی بنده‏اش هم نمی‏آورد و بالاتر اينكه روی‏ آن را هم می‏پوشاند ، روپوشی می‏كند . اين " روپوشی " يكی از اين جهت‏ است كه نمی‏گذارد ديگران از آن اطلاع پيدا كنند و [ ديگر اينكه ] از رحمت‏ و فضل خودش هم چيزی اضافه به او می‏دهد . و لذا قرآن می‏فرمايد : " « وان‏ تعفوا وتصفحوا و تغفروا فان الله غفور رحيم »" . اگر در مورد همسران و فرزندان خطاكار عفو كنيد و صفح كنيد و غافر باشيد بدانيد كه خداوند هم‏ غفور و رحيم است . يعنی اگر چنين كنيد همان كاری را كرده‏ايد كه خدا در مقابل بندگان گناهكار خود می‏كند ، مظهر اسم " يا غفور " باشيد ، مظهر اسم " يا رحيم " باشيد . اينجا از آن مواردی است كه در جمله شرطيه چيزی كه به منزله علت است‏ جانشين " جزا " شده است . در قرآن كريم اين امر نظاير زيادی دارد و يكی از فنون بلاغت است . در سوره لقمان قبلا خوانديم : " « و من يشكر فانما يشكر لنفسه »" هر بنده‏ای كه شاكر باشد بداند كه اين شكر به سود خودش است . خداوند نيازی به شكر بندگان ندارد و اثر شكر بندگان باز به‏ خود بندگان برمی‏گردد . عبوديت ، [ موجب ] تكامل بشر است . اين جمله به‏ صورت شرط و جزا بيان شده است . در ادامه می‏فرمايد : " « و من كفر فان‏ الله غنی حميد »" ( 1 ) و كسی كه كفر بورزد ضررش به خودش برمی‏گردد . ولی " ضررش به خودش برمی‏گردد " به عنوان جزا نيامده است بلكه به جای‏ آن فرموده است : خداوند از همه جهانيان بی‏نياز است . در آيه مورد بحث هم نمی‏فرمايد اگر عفو كنيد ، صفح كنيد و بيامرزيد

پاورقی : . 1 لقمان / . 12