جهان بيني توحيدي - صفحه : 30

مشهود و ملموس ماست ، دانشمندان دو گونه نظر داده‏اند : برخی مدعی هستند كه ابعاد جهان محدود است ، يعنی اين جهان محسوس به جايی می‏رسد كه در آنجا ديگر تمام می‏شود ، ولی برخی ديگر مدعی هستند كه ابعاد جهان مادی ، نامحدود است و از هيچ طرف پايان نمی‏پذيرد ، جهان ماده ، اول و آخر و وسط ندارد . اگر ما جهان ماده و جسم را محدود بدانيم يك پرسش برای ما مطرح می‏شود و آن اينكه : آيا جهان مادی جسمانی يك است يا بيشتر ؟ ولی‏ اگر جهان نامحدود باشد ، ديگر فرض جهان جسمانی ديگر غير اين جهان‏ نامعقول است ، هر چه را كه جهان ديگر فرض كنيم عين اين جهان يا جزئی از اين جهان است . اين مثال مربوط است به جهان اجسام و وجودهای جسمانی كه محدود و مشروط و مخلوق آفريده شده‏اند و هيچ كدام واقعيت‏شان ، واقعيت مطلق و مستقل و قائم بالذات نيست . جهان مادی در عين اينكه از نظر ابعاد نامحدود است‏ ، از نظر واقعيت محدود است و چون بنا به فرض از نظر ابعاد نامحدود است ، دوم برايش فرض نمی‏شود . خداوند متعال وجود نامحدود و واقعيت مطلق است و بر همه اشياء احاطه‏ دارد و هيچ مكان و زمانی از او خالی نيست و از رگ گردن ما به ما نزديكتر است ، پس محال است كه مثل و مانندی داشته باشد ، بلكه مثل و مانند برايش فرض هم نمی‏شود . بعلاوه ما آثار عنايت و تدبير و حكمت او را در همه موجودات می‏بينيم و در سراسر جهان ، يك اراده واحد و مشيت واحد و نظم واحد مشاهده می‏كنيم و اين خود نشان می‏دهد كه جهان ما يك كانونی است نه دو كانونی و چند كانونی .