آشنايي با علوم اسلامي 1 - صفحه : 38

ذهنی گرمی تصور است . تقسيم علم به تصور و تصديق اولين بار به وسيله حكيم عاليقدر اسلامی " ابو نصر محمد بن طرخان فارابی " ابداع و عنوان شد و مورد قبول حكما و منطقيين بعد قرار گرفت . منطقيين اسلامی در دوره‏های متأخر اين تقسيم را پايه قرار داده ، ابواب منطق را به دو قسم منقسم كردند : قسم تصورات و قسم تصديقات ، در صورتی كه قبلا ابواب منطق به اين ترتيب از هم جدا نشده بودند .

ضروری و نظری

همچنانكه گفتيم ، از جمله اصطلاحاتی كه در منطق و فلسفه زياد به چشم‏ می‏خورد اصطلاح ضروری ( بديهی ) و نظری است . لازم است در اين باره نيز توضيحی بدهيم : هر يك از تصور و تصديق بر دو قسم می‏باشند : يا بديهی هستند و يا نظری. بديهی عبارت است از ادراكی كه نياز به نظر يعنی فكر نداشته باشد ، و اما نظری عبارت است از ادراكی كه نياز به نظر و فكر داشته باشد . به عبارت ديگر : بديهی آن است كه خود بخود معلوم است و نظری آن است‏ كه خود بخود معلوم نيست بلكه بايد وسيله شی‏ء يا اشياء ديگر معلوم شود . به تعبير ديگر بديهی آن است كه معلوم شدنش نيازمند به