مساله ربا - صفحه : 162

ربا هم نگيرد قرض الحسنه می‏دهد و تجارت نمی‏كند ولی در قرض توليدی اگر قرض ربوی ندهد قرض الحسنه هم نمی‏دهد و خودش تجارت می‏كند . دليل عمده‏ بر حرمت ربای توليدی عمومات و اطلاقات است ، چيزی كه مخصص و مقيد شمرده شود وجود ندارد . در پايان اين بحث به يك نكته بايد توجه كرد و آن اين است كه يك نوع‏ از قرض توليدی برای اعاشه ضروری و رفع حوائج است به طوری كه اگر قرض‏ گيرنده ربا بدهد ، زندگيش تأمين نمی‏شود ولی اگر قرض بگيرد و كار كند به‏ طور كلی يا تا حدی حوائج زندگيش تأمين می‏شود . آيا اين نوع را بايد داخل‏ در قرض مصرفی دانست يا قرض توليدی ؟ واضح است كه ملاك حرمت ربا در قرض مصرفی شامل اين مورد هم هست و در حقيقت اين هم نوعی از قرض برای مصرف است . در هر حال ظاهر اين است‏ كه دليل حرمت ربا ، عقلا و نقلا شامل قرضهای توليدی هم می‏شود ، چنانكه از بحث در فلسفه حرمت ربا دانسته خواهد شد .