توحيد - صفحه : 287

ماهيت شرور و بديهاست . در اينجا حكما يك حرفی زده‏اند كه در ابتدا شايد يك حرف خيلی كوچك و سخيفی به نظر بيايد ، در صورتی كه حرف خوبی‏ است ، گفته‏اند برگشت تمام بديهای عالم به نيستی است نه به هستی ، هستی‏ خير است و هر چه كه شما بدی می‏بينيد نيستی است . پس هستيهای عالم دو تيپ نيست : هستيهای خوب و هستيهای بد ، كه بعد بگوييد آن كسی كه فاعل‏ هستی است و هستيهای خوب را آفريد ، چرا هستيهای بد را آفريد ؟ تمام‏ بديها نيستی است . شما می‏گوييد مرگ [ چرا هست ؟ ] مرگ غير از فقدان‏ حيات چيز ديگری نيست ، اين‏طور نيست كه خالق حيات ، خالق موت هم‏ جداگانه باشد . خالق حيات ، خالق حيات است ، منتها حيات وقتی محدود به يك حدی شد ، بعد از آن حد وقتی كه چيزی نيست ، نيستی است . اين ، نظير يك خطی است كه شما داريد می‏كشيد . اگر شما يك متر خط كشيديد ، فاعل اين خط هستيد . اين خط يك متری را در مقابل يك خط دو متری كه‏ بگذاريد ، فاقد يك متر ديگر است اما آن يك متر ديگر كشيده نشده است‏ نه اينكه عدم آن يك متر ديگر كشيده شده است . هر چه كه شما در دنيا بدی می‏بينيد ، بالاخره وقتی تحليل می‏كنيد می‏بينيد آن چيزی كه می‏گوييد بد ، يا خودش نيستی و فقدان است يا يك هستی است‏ كه آن هستی نه از جنبه هستی‏اش بد است ، [ بلكه ] از آن جهتی كه منشأ يك فقدان شده است بد است ( باز آن هم كه بد است ، از آن جهت بد است‏ كه منجر به يك فقدان شده است ) . كوری بد است ، خود كوری فقدان است ، اما عملی كه منجر به كوری می‏شود ، خود اين از آن جهت كه يك عمل و يك‏ كار است ، يك هستی است . يك كسی كس ديگر را كور می‏كند و اين كار نام‏ ظلم به خودش می‏گيرد و ظلم بد است . درست است كه ظلم بد است ، اما شما ظلم را بايد تحليل كنيد . چرا ظلم بد است ؟ آن كسی كه با كارد چشم‏ ديگری را درمی‏آورد ، آيا اين از آن جهت كه نيروست ، نيرو داشتن او بد است ؟ آيا اراده داشتن او بد است ؟ آيا حركت كردن دستش بد است ؟ آيا برندگی چاقويش بد است ؟ اگر همه اينها وجود داشته باشد و فقط منجر به‏ آن نيستی و كوری نشود ، بد است ، ظلم است ؟ نه ، تمام اين هستيها از آن‏ جهت صفت بدی به خود می‏گيرند كه منتهی می‏شوند به يك فقدان و يك كوری . فقر چرا بد است ؟ چون نيستی است . ضعف چرا بد است ؟ چون نيستی است . جهل چرا بد است ؟ چون نيستی است . تمام هستيهايی هم كه منجر به اين‏ نيستيها بشوند ، به خاطر رابطه‏شان با اين نيستيها صفت " بدی " را به‏