فلسفه اخلاق - صفحه : 22

می‏كنند ، [ به اينكه رابطه را برقرار كنم ] آنها می‏برند ، من پيوند كنم‏ مكافات من اين باشد كه آنها اين رابطه را می‏برند من در مقابل وصل كنم ، آنها فصل می‏كنند ، من وصل كنم « و اخالف من اغتابنی الی حسن الذكر » مخالفت كنم با آن كسانی كه از من غيبت می‏كنند ، پشت سر من از من‏ بدگويی می‏كنند ، و مخالفتم با غيبت كن های خودم اين باشد كه پشت سر آنها هميشه نيكی آنان را بگويم . « و ان اشكر الحسنه و اغضی عن السيه » نيكيهای مردم را سپاسگزار باشم و از بديهای آنها چشم بپوشم اين چه آرزويی‏ است برای انسان ؟ حالا اعم از اينكه ما خودمان اهل اين آرزوها باشيم يا نباشيم ، اهل اين عملها باشيم يا نباشيم ، آيا اينها يك امور قابل‏ ستايش در حد اعلی هست يا نه ؟ آيا اين امور ارزش دارد يا ارزش ندارد ؟ گرانبها است يا گرانبها نيست ؟ ارزشش چه نوع ارزشی است ؟ آيا انسانی كه اينگونه است ، در نظر ما يك قهرمان هست يا نيست ؟ قهرمان‏ است اين قهرمانی يعنی چه ؟ راز اين قهرمانی در كجاست ؟ اين است معنی‏ سؤالی كه هی طرح می‏كنيم تا بعد جوابش را بدهيم : راز اخلاقی بودن اين‏ كارها ، اين فكرها ، اين نيتها ، اين ميلها ، اين اراده ها در كجاست ؟

سخن خواجه عبدالله انصاری

تعبيری دارد خواجه عبدالله انصاری كه حالا شايد از خودش تعريف كرده به‏ هر حال او مردم عارف وارسته ای بوده می‏گويد : " بدی را بدی كردن سگساری‏ است " يك كسی به آدم بدی می‏كند ، انسان در مقابل بدی او بدی می‏كند اين‏ ، سگ رفتاری است چون اگر سگی سگ ديگری