سيري در نهج البلاغه - صفحه : 195

حركت و جنبش ايجاد می‏كند ، اما موعظه جوششها و هيجانهای بيجا را خاموش‏ می‏نمايد ، خطابه زمام كار را از دست حسابگريهای عقل خارج می‏كند و به‏ دست طوفان احساسات می‏سپارد اما موعظه طوفانها را فرو می‏نشاند و زمينه‏ را برای حسابگری و دور انديشی فراهم می‏كند . خطابه به بيرون می‏كشد و موعظه به درون می‏برد . خطابه و موعظه هر دو ضروری و لازم است ، در نهج البلاغه از هر دو استفاده شده است ، مساله عمده موقع شناسی است كه هر كدام در جای خود و به موقع مورد استفاده واقع می‏شود . خطابه‏های مهيج اميرالمؤمنين در موقعی‏ ايراد شده كه احساسات بايد برافروخته شود و طوفانی به وجود آيد و بنيادی‏ ظالمانه بركنده شود آنچنانكه در صفين در آغاز برخورد معاويه ، خطابه‏ای‏ مهيج و آتشين ايراد كرد . معاويه و سپاهيانش پيشدستی كرده بودند و " شريعه " را گرفته بودند و كار آب را بر اميرالمؤمنين و يارانش دشوار ساخته بودند . اميرالمؤمنين‏ كوشش داشت كه حتی الامكان از برخورد نظامی پرهيز كند و می‏خواست از طريق‏ مذاكره به حل مشكلی كه معاويه برای مسلمين ايجاد كرده بود بپردازد اما معاويه كه سودايی ديگر در سر داشت فرصت را غنيمت شمرد و تصاحب " شريعه " را موفقيتی برای خود تلقی كرد و از هر گونه مذاكره‏ای خودداری‏ نمود . كار بر ياران علی سخت شد ، اينجا