آشنايي با قرآن 5 - صفحه : 181

وجود نداشته ) مال يك عده مردم فقير است كه در دريا كارگرند و من اطلاع‏ داشتم كه در جلوی روی اينها ، در مسير اينها ، در ساحلی كه اين كشتی پهلو می‏گيرد ، زورمندی، ملكی هست كه كشتيها را يك يك غصب می‏كند. من خواستم‏ اين كشتی را معيوب كنم كه بعد به عذر اين عيب آن را نگيرند،مثل آدمهايی‏ كه خودشان را معيوب نشان می‏دهند كه آنها را به سربازی نبرند. برای اينكه‏ او غصب نكند من اين كار را كردم. غرضم اين جهت است: " « و كان ورائهم‏ ملك يأخذ كل سفينة غصبا »". " وراء " در آنجا يعنی " جلو " . مسلم‏ آنجا مقصود " پشت سر " نيست. ادبای مفسرين مثل كشاف و طبرسی در مجمع‏ البيان تصريح كرده‏اند كه كلمه " وراء " به هر دو مورد اطلاق می‏شود . در اينجا كلمه " وراء " را به معنی " پشت سر " هم بگيريم درست‏ است و به معنی " جلوی رو " هم بگيريم درست است . اگر بگوييم جهنم از پشت سر آنهاست ، به اعتبار خود اينهاست ، يعنی به اعتبار فكر اينهاست‏ ، يعنی چون اين افكار قيامت و بهشت و اين حرفها را پشت سر خودشان‏ انداخته‏اند و برای اينها يك فكر پشت سر انداختنی بوده ، می‏گويد آن‏ چيزهايی كه پشت سر انداخته‏ايد وجود دارد ، و اگر " وراء " به معنی " جلو " باشد كه ظاهر اين است كه همين دومی اينجا درست است آن به‏ اعتبار خود حقيقت است : درست است كه اينها خيال می‏كنند كه اينها را پشت سر انداخته‏اند و از اين حرفها گذشته‏اند اما واقعيت در جلوی رويشان‏ هست ، يعنی اينها همين طور كه دارند می‏روند توجه ندارند كه به سوی جهنم‏ دارند می‏روند و جهنم در جلويشان قرار گرفته است . " « و لا يغنی عنهم ما كسبوا شيئا » " . معلوم می‏شود همه مخالفتهای‏ اينها با قرآن سر پول ومال دنيا بوده . اين سرمايه‏ها و ثروتهايی كه اينها در دنيا به