آشنايي با قرآن 8 - صفحه : 293

در دلشان حساب می‏كردند كه حالا اين‏قدر محصول داريم ، می‏بريم و چنين‏ می‏كنيم و . . . در دل خودشان حساب می‏كردند و به قول معروف با ابرويشان‏ چرتكه می‏انداختند كه چنين و چنان می‏شود . قرآن می‏گويد : همين‏طور كه‏ داشتند با خودشان حساب می‏كردند كه چنان و چنين خواهد شد ، يكدفعه وارد شدند و چشمهايشان به چنين منظره‏ای افتاد . " « فلما رأوها »" تا چشمشان افتاد ، اول چنان يكه خوردند و به اصطلاح شوكه شدند كه گفتند : ما گم كرده‏ايم ، راه را اشتباهی آمده‏ايم : " « قالوا انا لضالون »" عوضی‏ آمده‏ايم ، باغ ما نيست ، اينقدر چهره اين باغ عوض شده بود . ولی فورا فهميدند كه عوضی نيامده‏اند و حساب ديگری در كار بوده است : " « بل نحن‏ محرومون »" نه ، ما مردم محروم و بيچاره هستيم ، يعنی ميوه‏هايمان رفت. « قال اوسطهم ». بعضی خيال كرده‏اند كه " « اوسطهم »" يعنی وسطی‏شان‏ ، آن بچه وسطی ، مثلا اگر پنج تا بودند ، برادر سومی . ولی اكثر مفسرين‏ گفته‏اند: مقصود از اوسط " اعدل " است، "« و كذلك جعلناكم امه وسطا " ( 1 ) يعنی امت معتدل . " « خير الامور اوساطها »" يعنی در هر كاری‏ بهترينش وسطترين يعنی معتدلترين است كه از افراط و تفريط هر دو بدور است ، و لهذا اينجا گفته‏اند اوسطشان يعنی بهترينشان ، معتدلترين‏شان . " « قال اوسطهم الم اقل لكم لو لا تسبحون »" من قبلا به شما نگفتم ؟ اينجا قرآن نشان می‏دهد كه آن وقتی كه اينها نشستند با يكديگر كنكاش‏ كردند ، در ميان اينها يكی بوده كه مخالف بوده است ، اما او چون در اقليت قرار گرفته و ديده حرفش به جايی نمی‏رسد ، گفته است

پاورقی : . 1 بقره / . 143