فطرت - صفحه : 22

خدای متعال كه دلها را آفريده است جبار ( 1 ) دلها بر اساس فطرتهای اين‏ دلهاست . در اينجا " فطرت " جمع بسته شده است : فطرات ( فطرتها ) . از اينجا ما يك نشانه پيدا می‏كنيم كه آنچه كه از نظر معارف اسلامی ، فطری انسان است يك چيز نيست بلكه انسان فطرياتی دارد . ابن اثير گفته‏ است : " علی فطراتها " ای علی خلقها ( 2 ) .

سخن ابن عباس

حديث عجيبی از ابن عباس نقل می‏كند كه من همين حديث را قرينه می‏گيرم‏ بر اينكه لغت " فطرت " از لغاتی است كه قرآن برای اول بار به كار برده است . ابن عباس كه پسر عموی پيغمبر و مردی قرشی و عالم است او يك عجمی نبوده كه بگوييم از لغت عرب ناآگاه بوده است می‏گويد من معنی‏ كلمه " فطرت " را كه در قرآن آمده است آن وقتی فهميدم كه با يك‏ اعرابی باديه نشين روبرو شدم كه اين كلمه را در موردی به كار برد . وقتی‏ اين كلمه را در آن مورد به كار برد مفهوم آيه برای من روشن شد . می‏گويد : ما كنت ادری ما فاطر السموات والارض حتی احتكم الی اعرابيان فی بئر . لغت " فاطر " را كه در قرآن آمده است درست نفهميده بودم تا اينكه دو نفر اعرابی ( 3 ) آمدند كه درباره يك چاه آب با يكديگر اختلاف داشتند . يكی از آنها

پاورقی : . 1 يعنی جبران كننده ، كه مقصود ، خلاق است . . 2 نهايه ابن اثير ، ج / 3 ص . 457 . 3 " اعرابی " يعنی عرب باديه نشين . لغت " اعراب " كه در قرآن‏ آمده است . با آنچه كه ما امروز " اعراب " می‏گوييم كه جمع عرب‏ می‏گيريم يكی نيست . جمع عرب ، عرب است . اعراب و اعرابی معمولا به‏ باديه نشينها می‏گويند .