خدمات متقابل اسلام و ايران - صفحه : 659

و عرفانی . در رديف شعرای طراز اول ايران است . مولوی اصلا اهل بلخ است‏ ، در كودكی همراه پدرش از بلخ خارج شد ، پدرش او را با خود به زيارت‏ بيت‏الله برد ، با شيخ فريدالدين عطار در نيشابور ملاقات كرد . پس از مراجعت از مكه همراه پدر به قونيه رفت و آنجا رحل اقامت افكند ، مولوی‏ در ابتدا مردی بود عالم و مانند علمای ديگر همطراز خود به تدريس اشتغال‏ داشت و محترمانه می‏زيست . تا آنكه با شمس تبريزی عارف معروف برخورد ، سخت مجذوب او گرديد و ترك همه چيز كرد . ديوان غزلش به نام شمس‏ است در مثنوی مكرر با سوز و گداز از او ياد كرده است . مولوی در سال‏ 672 درگذشته است . ح - فخرالدين عراقی همدانی ، شاعر و غزلسرای معروف ، شاگرد صدرالدين‏ قونوی و مريد و دستپرورده شهاب‏الدين سهروردی سابق‏الذكر است . در سال‏ 688 درگذشته است .

قرن هشتم

الف - علاءالدوله سمنانی ، نخست شغل ديوانی داشت ، كناره گرفت و در سلك عرفا درآمد و تمام ثروت خود را در راه خداداد ، كتب زيادی تأليف‏ كرده است . در عرفان نظری عقائد خاص دارد كه در كتب مهم عرفان طرح‏ می‏شود . در سال 736 درگذشته است ، خواجوی كرمانی شاعر معروف از مريدان‏ او بوده و در وصفش گفته است :

هر كو به ره علی عمرانی شد
چون خضر ، به سرچشمه حيوانی شد
از وسوسه عادت شيطان وارست
مانند علاءدوله سمنانی شد

ب - عبدالرزاق كاشانی ، از محققين عرفای اين قرن است ، فصوص‏ محيی‏الدين و منازل السايرين خواجه عبدالله را شرح كرده است و هر دو چاپ‏ شده ، و مورد مراجعه اهل تحقيق است . بنابه نقل صاحب روضات‏الجنات در ذيل احوال شيخ عبدالرزاق لاهيجی ، شهيد ثانی از عبدالرزاق كاشانی ثناء بليغ كرده است .