خدمات متقابل اسلام و ايران - صفحه : 240

در كار نبود . بنابر بعضی بيانات از قسمت جنوبی فضا نيز يك ثلث متعلق‏ به نور بوده و لذا وسعت قلمرو نور پنج برابر قلمرو ظلمت بود هر يك از اين دو اصل در قلمرو خود ساكن و آرام قرار داشتند . عالم نور دارای تمام‏ صفات خوب بود و نظم و صلح و فهم و سعادت و سازش در آنجا حاكم بود ، ولی در عالم ظلمت اغتشاش و بی نظمی و كثافت مستولی بود . گاهی اين دو اصل را به عنوان دو درخت ناميده‏اند : يكی را درخت حيات و ديگری را درخت مرگ در قلمرو نور پدر عظمت حكمران است و در قلمرو ظلمت پادشاه‏ تاريكی . قلمرو نور از پنج ناحيه و مسكن به وجود آمده كه پنج عضو خدا يعنی هوش و فكر و تامل و اراده وائون های بی شمار ( موجودات جاويد و مظاهر خدا ) در آن ساكن هستند . قلمرو ظلمت هم از پنج طبقه روی همديگر به وجود آمده كه از بالا به پايين عبارت است از دود پايه و آتش بلعنده‏ و باد مخرب و آب لجنی و ظلمات ( 1 ) . تا همين جا برای مدعای ما كافی است ، طالبين بيشتر می‏توانند به خود كتاب " مانی و دين او " مراجعه نمايند .

ثنويت مزدكی

دين مزدكی انشقاق و انشعابی از دين مانوی شمرده شده است ، همه خرافات‏ مانوی در شريعت مزدكی با اندك تفاوت موجود است . كريستن سن می‏گويد : . . . درست دين كه شريعت بوندس زردشت ( فسائی ) و مزدك باشد در واقع اصلاحی در كيش مانی محسوب می‏شده است و مثل كيش مانی اين آيين هم‏ آغاز كلام را بحث در روابط اصلين قديمين ، يعنی نور و ظلمت ، قرار می‏داد . تفاوت آن با عقائد مانی در اين بود

پاورقی : ( 1 ) مانی و دين او ، صفحه 39 - . 40