نهضتهاي اسلامي در صد ساله اخير - صفحه : 103

جای اول گذاشت . سربازان ناراحت شدند . وقتی كه به حضور رسول خدا رسيدند ، از جمله چيزهائی كه رسول خدا از آنها پرسيد اين بود كه از رفتار فرمانده‏تان راضی هستيد ؟ گفتند بلی ، اما . . . و قصه حله‏ها را به عرض‏ رساندند . اينجا بود كه رسول خدا جمله تاريخی را در باره علی فرمود : ²انه لا خيشن فی ذات الله » او خشن ترك فردی است در ذات خدا. يعنی علی‏ آنجا كه پای امر الهی برسد ، از هرگونه مصانعه و ملاحظه كاری به دور است‏ . مصانعه و مصانعه دوستی نوعی ضعف و زبونی است و نقطه مقابل خشونت‏ اصولی است كه نوعی شجاعت و قوت است اما مضارعه : مضارعه يعنی مشابهت آنكس كه می‏خواهد جامعه‏ای را اصلاح‏ كند و تغيير دهد ، خودش نبايد همرنگ همان مردم باشد ، و همان نقاط ضعف‏ كه در مردم هست ، در خودش وجود داشته باشد . كسی موفق به اصلاح نقاط ضعف می‏شود كه خود از آنها مبرا باشد .

و غير تقی يأمر الناس بالتقی
طبيب يداوی الناس و هو عليل

اگر در بيماريهای جسمی احيانا يك بيمار بتواند بيمار ديگری را معالجه‏ كند ، در مداواهای روحی و اجتماعی ميسر نيست . خودسازی بر جامعه سازی‏ مقدم است . علی عليه السلام فرمود : " به خدا سوگند من شما را به هيچ‏ كاری فرمان ندادم مگر آنكه پيش از آنكه فرمان دهم خودم به كار بستم ، و از هيچ چيز شما را منع نكردم ، مگر آنكه پيش از آنكه شما را منع كنم ، خودم از آن دوری كردم " و همچنين آن حضرت فرمود : " آنكس كه خود را در