انسان کامل - صفحه : 234

باز می‏آيی ، عجب آدمی هستی ! گفتم : سگ هم كه همينطور است ، سگ را اگر ده دفعه هم صدايش كنی و بعد برانی ، دوباره برمی‏گردد . ولی اسلام اجازه نمی‏دهد كه انسان تا اين حد نفس خود را خوار و تحقير كند و به آن توهين كند ، چرا ؟ راز مطلب اينجاست . ما در اسلام از يك طرف به جائی می‏رسيم كه وقتی صحبت نفس پيش می‏آيد می‏گويند بايد با اين نفس ، مجاهده و مبارزه كرد و آن را ميراند و نفس‏ اماره بالسوء چنين و چنان است . از طرف ديگر در اسلام به جای ديگری‏ می‏رسيم ، می‏بينيم به همين اندازه و بلكه بيش از اين اندازه صحبت از عزت نفس و قوت نفس و كرامت نفس است ، صحبت از اين است كه نفس‏ مؤمن عزيز است ، نفس مؤمن محترم است و حتی همه اخلاق اسلامی براساس‏ توجه دادن انسان به كرامت و شرافت نفسش است ، می‏گويد : شرافت نفس‏ خودت را لكه‏دار نكن . اين چطور می‏شود كه اسلام از يك طرف می‏گويد مجاهده‏ با نفس كن و از طرف ديگر می‏گويد شرافت نفس خود را لكه دار نكن ؟ مگر دو نفس وجود دارد كه بايد با يك نفس مجاهده كرد و نفس ديگر را محترم‏ شمرد ؟ جواب اين است كه دو نفس به معنای اين كه دو شخص باشد وجود ندارد ، يك نفس وجود دارد ، ولی يك نفس است كه هم درجه عالی دارد و هم درجه‏ دانی و پست . نفس در درجه عالی خودش ، شريف است و وقتی در درجه دانی‏ خود ، پايش را از گليمش درازتر می‏كند نه اينكه بگوئيم پست است بايد جلوی او را گرفت . اين مطلب است كه در زبان عرفا به آن آنچنان كه‏