معاد - صفحه : 27

مجبور بودند به نوعی توجيه و تأويل كنند ، اين است كه قرآن مدعی است‏ اين نظامات موجودی كه الان داريم ، ماه و خورشيد و ستارگان و اين وضع‏ زمين و درياها و كوهها ، روزی خواهد رسيد كه تمام اينها زير و رو می‏شود . تقريبا همان طوری كه قرآن می‏گويد ، در ابتدا اينها به شكل دخان ( دود ) بود ، بعد به اين صورت در آمده است . از قرآن می‏شود استنباط كرد كه بعد هم به همين صورت در خواهد آمد . ولی اين با علم قديم قابل حل نبود ، علم‏ قديم قبول نمی‏كرد كه اين طور باشد ، نه قبلش را قبول می‏كرد كه به اين‏ شكل بوده [ و نه بعدش را كه به همين شكل در خواهد آمد ] . علم قديم فرض‏ می‏كرد كه نظام افلاك از همان قديم همين طور بوده كه هست و تا ابد هم‏ همين طور خواهد بود ، و اين بود كه مشكلاتی ايجاد می‏شد . قرآن می‏گويد : " « اذا الشمس كورت »" ( 1 ) يك وقتی خواهد آمد كه‏ اين خورشيد ما تكوير می‏شود يعنی كدر می‏شود ، نورش از آن گرفته می‏شود ، خاموش می‏شود ، " « و اذا النجوم انكدرت » " ( 2 ) و اين ستارگان‏ حالتی پيدا می‏كنند كه منكدر می‏شوند يعنی ديگر آن درخشندگی را نخواهند داشت ، " « و اذا البحار سجرت » " ( 3 ) اين درياها مثل ديگی كه به‏ جوش می‏آيد تبديل به بخار خواهد شد . يا مثلا زلزله‏هايی زمين را خواهد گرفت كه انسان در می‏ماند كه چه وضعی‏ رخ داده ، خيلی برای انسان غير مترقب است : " « اذا زلزلت الارض‏ زلزالها »" آن وقت كه زمين آن زلزله خودش را ايجاد كند . " آن زلزله‏ " اشاره به نوع خاص زلزله است و با زلزله‏های ديگری كه در دنيا پيدا شده و در گوشه‏ای عده‏ای را از بين برده خيلی فرق دارد . آن ، زلزله‏ای است‏ كه ديگر هيچ چيزی به حال خودش باقی نخواهد بود " « و اخرجت الارض‏ اثقالها »" و زمين اشياء و زين خودش را از درون خودش بيرون بكشد ( ظاهرا مقصود انسانهاست كه از درون زمين بيرون می‏آيند ) ، " « و قال‏ الانسان ما لها »" انسان آن وقت می‏گويد چه شده ، چه خبر است ؟ يعنی‏ برای انسان غير مترقب است ، عادی نيست ، غير عادی است ، مثل زلزله‏های‏ هميشه نيست كه بگوييم خوب ديگر زلزله است ، " « يومئذ تحدث اخبارها " آن وقت زمين تمام قضايای خودش را نقل خواهد

پاورقی : . 1 تكوير / . 1 . 2 تكوير / . 2 . 3 تكوير / . 6