آشنايي با علوم اسلامي 2 - صفحه : 135

است . بين او و علاء الدوله سمنانی در مسائل نظری عرفان كه وسيله محی‏ الدين طرح شده است مباحثات و مشاجراتی بوده است . وی در سال 735 در گذشته است . ج . خواجه حافظ شيرازی . حافظ ، علی رغم شهرت جهانيش تاريخ زندگيش‏ چندان روشن نيست . قدر مسلم اين است كه مردی عالم و عارف و حافظ و مفسر قرآن كريم بوده است . خود مكرر به اين معنی اشاره كرده است :

نديدم خوشتر از شعر تو حافظ
به قرآنی كه اندر سينه داری

عشقت رسد به فرياد گر خود بسان حافظ قرآن زبر بخوانی با چارده‏ روايت

ز حافظان جهان كس چوبنده جمع نكرد
لطائف حكمی با نكات قرآنی

با اينكه اينهمه در اشعار خود از پير طريقت و مرشد سخن گفته است‏ معلوم نيست كه مرشد و مربی خود او كی بوده است . اشعار حافظ در اوج‏ عرفان است و كمتر كسی قادر است لطائف عرفانی او را درك كند . همه‏ عرفانی كه بعد از او آمده‏اند اعتراف دارند كه او مقامات عاليه عرفانی‏ را عملا طی كرده است . برخی از بزرگان بر برخی از بيتهای حافظ شرح نوشته‏اند ، مثلا محقق جلال‏ الدين دوانی ، فيلسوف معروف قرن نهم هجری رساله‏ای در شرح اين بيت :