درسهاي الهيات شفا1 - صفحه : 218

يا نمی‏رسد همه را بياوريد كنار يكديگر بگذاريد آنوقت ببينيد به نتيجه‏ می‏رسد ؟ البته اين مطلب پاسخ دارد كه بيان می‏شود . مسئله وراثت را انباذ قلس مطرح نكرده است ولی مقصودش همين بوده است . ( همين حرفی كه‏ داروين گفته است ) كه يك فردی كه قابل بقاء بود خصلت و خاصيت خود را به نسل خود ارث می‏داد ، بعد ديگر يك رشته جديد در طبيعت پيدا می‏شد . از اين نظر قابل بقا بودند . بعد در نسلهای آنها افرادی بوجود می‏آيند كه‏ از يك نظر ديگر ضعف دارند ، و همگی در طبيعت از ميان می‏روند تا باز يك فردی بوجود می‏آيد كه او اصلح است برای بقاء ، و آن اصلح باقی می‏ماند . لذا گفته طبيعت در ابتدا افرادی را به وجود می‏آورده كه مانند اين‏ افراد كاملی كه ما اكنون در طبيعت می‏بينيم نبوده‏اند ( اين مطلب هم با نظريات امروز منطبق است ) . و بسا هست كه حيوان مثلا در قديم بچه‏ای از وی متولد می‏شد كه نصف او بز بوده و نصفش آهو ، اينجور نبوده كه طبيعت‏ بطور منظم اين حيوانات را به وجود بياورد و بز بز بزايد و آهو آهو . اين مهمترين استدلالی است كه امروزی‏ها ، طبيعيون و ماديون امروز در رد نظريه الهيون اقامه می‏كنند . طبيعيون جديد به پيروی از " هيوم " فيلسوف انگليسی بر اساس اينگونه سخنان نظر كسانی را كه قائل به وجود نظم و نظام در عالم هستند و می‏گويند نظم و نظام دلالت می‏كند بر وجود صانع‏ ، رد می‏كنند ، بعد هم كه نظريه داروين پيدا شد ، نظريه هيوم بيشتر مورد تأييد قرار گرفت . بعد " انباذقلس " گفته است : ( 1 )

پاورقی : [ 1 ] معلوم می‏شود كه در سخنان انباذقلس خيلی از اين سخنانی كه امروز می‏گويند بوده است ، با يك تفاوت كه نظر انباذقلس از نظرهای امروزيها عالی‏تر است . فلاسفه امروز غرب بيشتر شيوه فكرشان كلامی است ، يعنی وقتی‏ می‏خواهند اصل غائيت را نفی كنند آنطور نفی می‏كنند كه يك متكلم آن را نفی می‏كند ، ولی انباذقلس آنطور نفی می‏كند كه يك فيلسوف نفی می‏كند . از نظر انباذقلس شكی در اين جهت نيست كه ما آنچه را كه بايد بی غايت‏ در نظر بگيريم طبيعت است ، معنی ندارد كه ما ماوراء طبيعت را مستقيما در امر طبيعت دخالت بدهيم و بگوئيم آيا خدا در اين كار دخالت دارد يا ندارد . اين مسئله در آنوقت اينطور مطرح نبوده بلكه به اين صورت مطرح‏ است كه آيا طبيعت هدف دارد يا هدف ندارد ؟ ولی امروزيها مثل " راسل‏ " وقتی >