خدمات متقابل اسلام و ايران - صفحه : 199

كرد ، و البته انحطاط و زوال بودايی از ايران تدريجی بوده است . در كتاب تمدن ايرانی می‏نويسد : آبادی و اهميت ابنيه مذهبی باميان ( ناحيه‏ای از افغانستان نزديك كابل‏ ) در قرن هفتم ( ميلادی ) به قلم هيون تسانگ برای ما نقل شده است . راهبی از اهل كره ، در قرون بعد از آنجا گذشته و نقل ميكند كه پادشاه آن‏ محل يك ايرانی پيرو مذهب بودا بوده است و قشون نيرومندی در اختيار دارد ولی كمی بعد در قرن سوم هجری يعقوب ليث صفاری آن ناحيه را متصرف‏ شد ( 1 ) . اوضاع و احوال نشان می‏دهد : دين بودا كه از مشرق ايران يعنی هندوستان‏ آمده و در ايران نفوذ كرده بود تدريجا پيشروی می‏كرد ، همچنانكه مذهب‏ مسيح كه از غرب ايران و بين النهرين آمده بود در حال پيشروی بود ، دين‏ بودا به طرف غرب پيش می‏رفت و دين مسيح به طرف شرق ، و البته دولت‏ شاهنشاهی ايران كه دين زردشتی را دين رسمی قرار داده و از آن حمايت‏ می‏كرد و به روحانيون زردشتی قدرت فوق العاده داده بود ، مانع پيشروی اين‏ دو دين بود و تا حدود زيادی نمی‏گذاشت اين دو دين پيشروی كنند ، قبلا كتيبه موبد كريتر را نقل كرديم كه صريحا نوشته است : عده‏ای از مبلغان مذاهب خارجی را كه ماندن آنها در ايران صلاح نبود از اين كشور بيرون كردند مانند يهوديها . " سمناها " ( شمن‏ها ) يا رهبانان‏ بودايی ، برهماييها ، ناصريها ، مسيحيان . . . ولی آنچيزی كه به فعاليت بودايی در ايران خاتمه داد و مسيحيت را در اقليت ناچيزی قرار داد ، جلو پيشروی بودايی را به سمت غرب و جلو پيشرفت مسيحيت را به سمت شرق گرفت كه هنوز هم كشيشان و مستشرقان‏ كشيش مسلك آه حسرت آن

پاورقی : ( 1 ) صفحه . 407