نقدي بر مارکسيسم - صفحه : 48

پس اينها می‏خواهند قائل به تضادی بشوند كه آن تضاد منشأ حركتها باشد(1). تضادی كه ، تضاد درونی باشد ، ضد از درون ضدی برخاسته باشد ، يعنی‏ بالضروره نتيجه شده باشد نه اينكه متولد شده باشد . و منشأ حركت شيئی‏ همان تضاد درونی باشد ، ( ولی ما به تضادی به شكل ديگر قائل هستيم ) اينكه تضاد در عالم هست ، مورد انكار هيچ كس

پاورقی : > داشت قائل به تكامل باشد ) . سؤال كننده : هر تكاملی با فرضيه هگل خوب تطبيق می‏كند ، چون هر مرحله‏ای يا ساكن و ثابت است كه از محل بحث خارج است و اما اگر حركت‏ و جريان داشته باشد ، و مرحله ديگری در انتظار باشد ، ناچار آن مرحله ضد مرحله اولی است ( ضد به معنای اعم ) پس هر مرحله‏ای در درون خودش ضد خودش را می‏پروراند بنابراين اگر يك مورد هم برای تكامل پيدا كنيم آيا با غير فرضيه هگل قابل توجيه است ؟ جواب : اتفاقا يكی از تعبيراتی كه گاهی می‏كنند همين است ( يعنی حركت‏ را با تضاد يكی می‏دانند و می‏گويند هر حركتی خروج از ضد به ضد است ) ولی‏ اين ، آن نيست . حركت ، تضاد نيست ، مراتب است و غيريت غير از ضد است . سؤال كننده : ضد به معنای فلسفی نيست ولی ضد به معنای اعم هست . جواب : نه ! ، اينها به جنگ اضداد قائل هستند ، اضافه بر آن می‏گويند حركت معلول تضاد است . سؤال كننده : همين هم هست ، ما از حركت تضاد را كشف می‏كنيم ، جواب‏ ، نه ! . در اسفار هم خوانده‏ايم كه بعضی حركت را به غيريت تفسير كرده‏اند و جواب دادند كه لازمه حركت غيريت است نه اينكه حركت عين‏ غيريت باشد ، حركت ملازم با غيريت است يعنی غيريت از حركت نتيجه‏ می‏شود ، به اين معنی ، وقتی شيئی حركت می‏كند معنای حركت در شيئی اين‏ است كه : كون المتحرك فی كل آن له فرد مما فيه الحركه يعنی له فرد غير فرد آخر ، مسافر وقتی مسافر است كه در هر آنی در نقطه‏ای غير از نقطه‏ قبلی باشد ، اما ، آيا مراتب باهم جنگ دارند ؟ و چون جنگ دارند حركت‏ پيدا می‏شود ؟ نسبت مراتب حركت با حركت كه نسبت علت و معلول نيست ، در مراتب حركت غيريت هست يعنی لازمه حركت اين هست كه متحرك در هر آنی در يك مرتبه‏ای از مافيه الحركه باشد كه مغاير با مرتبه ديگر است ، و اگر هم تسامح بكنيم و اسم اين غيريت را تضاد بگذاريم ، تازه اين تضاد ، آن تضادی نيست كه اينها می‏گويند ، اينها قائل به اضداد هستند كه به‏ دليل اينكه باهم تنازع و كشمكش دارند حركت پيدا می‏شود ، كی شما در مراحل حركت چنين حرفی را می‏توانيد بزنيد ؟ منازل مسافر چون باهم جنگ‏ دارند حركت مسافر پيدا می‏شود ؟ 1 - از اينجا معلوم می‏شود سخن كسانی كه مدعی هستند معنی تضاد ديالكتيكی‏ اين نيست كه ضدی از ضد ديگر متولد شود ( كه مربوط می‏شود به تضاد به‏ اصطلاح باب شرور ) بلكه اين است كه هر چيز در آن واحد ضد خودش است : در فلسفه شدن نه الف است با اينكه الف است ( تضاد به اصطلاح باب‏ تقابل ) درست نيست . زيرا سخن از كشمكش و تنازع ضدين است ، كشمكشی كه‏ منشأ حركت است و اين تنها با تضاد مصطلح باب شرور جور می‏آيد . >