درسهاي الهيات شفا2 - صفحه : 105

" كون شی‏ء من شی‏ء " با آن اسم صادق نيست ، اگر چه حقيقت موجود باشد . پس ممكن است كه در لفظ صادق نباشد اما در معنا صادق است . فاذا أخذنا القول الذی يكون لذلك الاسم لوكان موضوعا أمكننا حينئذ أن‏ تقول فی كل شی‏ء : انه يكون من العنصرله ، مثلا أمكننا أن نقول : ان النفس‏ العالمة ( 1 ) تكون من نفس جاهلة مستعده للعلم ، الا أن نمنع استعمال لفظ يكون فيما خلا التكون الذی فی الجوهر ، فلا يجوز أن نقول فی‏النفس العالمة : انها كانت من نفس مستعده للعلم ، ولكن يجوز لامحالة فی الجواهر ، وكلا منا فيها . علی أنه فيما أحسب لايختلف هذا الحكم فی‏الجواهر مع ذواتها ، وفی‏الجواهر مع أحوالها . حالا وقتی كه لفظ " كون شی‏ء من شی‏ء " به آن عبارت صادق نباشد ، يعنی‏ لفظ خاصی برای شی‏ء از آن جهت كه مستعد است نداشته باشيم ، می‏توانيم‏ همان لفظی را كه در هر دو حال صادق است با دو قيد مختلف بياوريم تا عبارت صدق كند . مثلا گفتيم كه " كان الرجل من الانسان " غلط است . زيرا انسان كه اسم برای اين ذات است مقيد به اين نيست كه فقط مستعد رجوليت باشد و رجل نباشد . اما می‏توانيم بگوئيم " كان الانسان البالغ من‏ الانسان الصغير " ، خود همان انسان را در دو حالت می‏آوريم و در اين‏ صورت " كون شی‏ء من شی‏ء " صادق است ولی با يك قيد برای متكون منه ( و يك قيد برای كائن ) . يا مثلا می‏گوئيم " يكون من نفس جاهلة نفس عالمة " . ما متناسب اين تعبير لفظی جداگانه نداريم ، ولی می‏توانيم آن را به‏ اين صورت بياوريم. اين ديگر بحث‏های لفظی است كه عرض كردم سودی ندارد. اينجا ممكن است يك اشكال ديگر پيش آيد كه اين تعبير از نظر ادبی غلط است . در عبارت " تكون نفس عالمة من نفس جاهلة " كلمه تكون آورده‏ شده ، در

پاورقی : 1 - در نسخه ديگر " عاقلة " آمده ، ولی " عالمة " بهتر است .