خدمات متقابل اسلام و ايران - صفحه : 568

كه او را كمال‏الدين محمد حاسب گفتندی و در انواع حكمت خصوصا فن رياضی‏ تقدمی حاصل كرده بود و با پدر بنده كمترين سابقه دوستی و معرفتی داشت‏ بدان ديار افتاد . پدر ، بنده را به استفادت از او و تردد به خدمت او اشارت كرد . و بنده در پيش او به تعلم فن رياضی مشغول شدم . از اين گفتار روشن می‏شود كه خواجه نصيرالدين شاگرد شاگرد بابا افضل‏ بوده است . و بابا از اصحاب خواجه نبوده است ( آنچنانكه در دائره‏ المعارف فارسی آمده است ) بلكه در طبقه استادان استادان خواجه بوده‏ است . عليهذا اينكه وفات بابا را در 606 يا 610 و يا قريب به اين‏ سنوات بدانيم ( بر خلاف آنچه در لغت نامه و غزالی نامه آمده است ) اقرب احتمالات است و برخلاف ادعای سعيد نفيسی در مقدمه رباعيات‏ باباافضل و دكتر ذبيح‏الله صفادر تاريخ ادبيات ايران ، تولد بابا در اواخر قرن ششم نبوده بلكه در اواسط آن قرن بوده است . اين رباعی در مدح بابا ، منسوب به خواجه است :

گر عرض دهد سپهر اعلی
فضل فضلا و فضل افضل
از هر ملكی به جای تسبيح
آواز آيد كه افضل ، افضل

طبقه دوازدهم

1 - فريدالدين داماد نيشابوری ، از تاريخ زندگی اين مرد نيز اطلاع درستی‏ نداريم ، همين قدر می‏دانيم كه استاد خواجه نصيرالدين طوسی بوده و خواجه‏ اشارات را نزد او تحصيل كرده است ( 1 ) و خود او شاگرد صدرالدين سرخسی‏ سابق الذكر بوده است . سلسله اساتيد خواجه از طريق فريد الدين داماد به‏ بوعلی می‏رسد . به اين ترتيب كه خواجه شاگرد فريدالدين داماد ، و او شاگرد صدرالدين سرخسی ، و او شاگرد افضل الدين غيلانی ، و او شاگرد ابوالعباس لوكری

پاورقی : ( 1 ) روضات الجنات ص . 582