آشنايي با علوم اسلامي 3 - صفحه : 134

اين است كه برده با مالك خود قرار داد منعقد می‏كند كه با پرداخت وجهی‏ آزاد شود . در قرآن تصريح شده كه اگر چنين تقاضائی از طرف برده شد و در آنها خيری تشخيص داديد ، يعنی ايمانی در آنها تشخيص داديد ( يا اگر تشخيص داديد كه می‏توا ند خود را اداره كند و بيچاره نمی‏شود ) تقاضای او را بپذيريد و سرمايه‏ای هم از ثروت خود در اختيار او بگذاريد . " استيلاد " اين است كه كنيزی ازمالك خود حامله شود . اينچنين زن بعد از فوت‏ مالك قهرا در سهم فرزند خود قرار می‏گيرد و چون هيچكس مالك عمودين خود نمی‏شود خود به خود آزاد می‏گردد . . 8 كتاب الاقرار . اقرار به حقوق قضائی مربوط است . يكی از موجباتی‏ كه حقی را بر انسان ثابت می‏كند اقرار خود او است . اگر كسی بر ديگری‏ ادعا كند كه فلان مبلغ از او طلبكار است بايد دليل و شاهد اقامه كند ، اگر شاهد و دليلی نداشته با شد ادعايش مردود است . اما اگر خود آن‏ ديگری يك نوبت اقرار كند به اينكه مديون است ، اين اقرار جای هر شاهد و دليلی را پر می‏كند . اقرار العقلاء علی انفسهم جائز . . 9 كتاب الجعاله . " جعاله " از نظر ماهيت شبيه اجاره انسانها است . اجير گرفتن انسانها به اين نحو است كه انسان كارگر يا صنعتگر مشخصی را اجير می‏كند كه در مقابل فلان مبلغ مزدی كه می‏گيرد فلان عمل معين‏ را انجام دهد . ولی در " جعاله " شخص معينی اجير نمی‏شود بلكه صاحب‏ كار اعلان عمومی می‏كند كه هر كس فلان كار را برای من انجام دهد فلان مبلغ‏ به او می‏پردازم .