عدل الهي - صفحه : 269

اسلام واقعی و اسلام منطقه‏ای

ما معمولا وقتی می‏گوييم فلان كس مسلمان است يا مسلمان نيست نظر به‏ واقعيت مطلب نداريم . از نظر جغرافيايی ، كسانی را كه در يك منطقه‏ زندگی می‏كنند و به حكم تقليد و وراثت از پدران و مادران ، مسلمانند ، مسلمان می‏ناميم و كسانی ديگر را كه در شرايط ديگر زيسته‏اند و به حكم‏ تقليد از پدران و مادران ، وابسته به دينی ديگر هستند ، يا اصلا بی‏دينند ، غير مسلمان می‏ناميم . بايد دانست اين جهت ارزش زيادی ندارد ، نه در جنبه مسلمان بودن و نه‏ در جنبه نامسلمان بودن و كافر بودن . بسياری از ماها مسلمان تقليدی و جغرافيايی هستيم ، به اين دليل مسلمان هستيم كه پدر و مادرمان مسلمان‏ بوده‏اند و در منطقه‏ای به دنيا آمده و بزرگ شده‏ايم كه مردم آن مسلمان‏ بوده‏اند . آنچه از نظر واقع با ارزش است اسلام واقعی است و آن اين است‏ كه شخص قلبا در مقابل حقيقت تسليم باشد ، در دل را به روی حقيقت گشوده‏ باشد تا آنچه كه حق است بپذيرد و عمل كند و اسلامی كه پذيرفته است بر اساس تحقيق و كاوش از يك طرف ، و تسليم و بی تعصبی از طرف ديگر باشد . اگر كسی دارای صفت تسليم باشد و به عللی حقيقت اسلام بر او مكتوم‏ مانده باشد و او در اين باره بی تقصير باشد ، هرگز خداوند او را معذب‏ نمی‏سازد ، او اهل نجات از دوزخ است . خدای متعال می‏فرمايد : « و ما كنا معذبين حتی نبعث رسولا »( 1 ) . " ما چنين نيستيم كه رسول نفرستاده ( حجت تمام نشده ) بشر را معذب‏ كنيم " . يعنی محال است كه خدای كريم حكيم كسی را كه حجت بر او تمام نشده است‏ عذاب كند . اصوليين مفاد اين آيه را كه تأييد حكم عقل است " قبح عقاب‏ بلا بيان " اصطلاح كرده‏اند ، می‏گويند تا خدای متعال حقيقتی را برای بنده‏ای‏ آشكار نكرده باشد زشت است كه او را عذاب كند . برای نشان دادن اين حقيقت كه ممكن است افرادی يافت شوند كه دارای‏ روح

پاورقی : . 1 اسراء / . 15