جامعه و تاريخ - صفحه : 58

خواهد ساخت و مسلما به آنها پس از يك دوره بيم و ناامنی امنيت خواهد بخشيد - دشمنان را نابود خواهد ساخت - كه ديگر تنها مرا پرستش كنند و چيزی را شريك من - طاعت اجباری - قرار ندهند ) ( 1 ) ، و همچنين آنجا كه می‏فرمايد : " « ان الارض يرثها عبادی الصالحون » " ( 2 ) ( همانا بندگان صالح و شايسته من وارث زمين خواهند شد " ( 3 ) . هم در آن كتاب تحت عنوان " مرز كشور اسلامی عقيده است نه حدود جغرافيايی يا قراردادی " ، می‏گويد : " اسلام اصل انشعابات قومی را از اينكه در تكوين " مجتمع " نقش‏ مؤثر داشته باشد ملغی ساخت . عامل اصلی اين انشعابات دو چيز است : يكی‏ زندگی ابتدايی قبيله‏ای كه براساس رابطه نسلی است و ديگر اختلاف منطقه‏ جغرافيايی . اينها عاملهای اصلی انشعاب نوع انسانی به مليتها و قبيله‏ها و منشأ اختلاف زبانها و رنگهاست . همين دو عامل در مرحله بعد سبب‏ شده‏اند كه هر قومی سرزمينی را به خود اختصاص دهند و نام ميهن روی آن‏ نهند و به دفاع از آن برخيزند . اين جهت اگر چه چيزی است كه طبيعت ، انسان را به سوی آن سوق داده‏ است ، اما در آن چيزی وجود دارد كه بر ضد مقتضای فطرت انسانی است كه‏ ايجاب می‏كند نوع انسان به صورت يك " كل " و يك " واحد " زيست‏ نمايند . قانون طبيعت براساس گردآوری پراكنده‏ها و يگانه ساختن چند گانه‏هاست و به اين

پاورقی : . 1 در مباحث توحيد درباره اين آيه بحث شد . . 2 انبياء / . 105 . 3 ج / 4 ص . 106