آشنايي با قرآن 8 - صفحه : 185

آن كه دقايق امور را درك می‏كند ، يعنی خدا نه فقط ظواهر امور را درك‏ می‏كند ، آن دقايق را هم درك می‏كند . ولی در يكی از اخبار و احاديث ما كه در اصول كافی آمده است و البته‏ سابق ديده‏ام ، حديث خيلی خوبی است ، فی‏الجمله از معنايش در ذهنم هست‏ و اتفاقا در تفسير فخررازی كه امروز نگاه می‏كردم ديدم اين معنا را فخررازی هم ذكر كرده است امام می‏فرمايد : لطيف يعنی آن كه خالق اشيائی‏ است كه آن اشيا آنقدر دقيق‏اند كه به چشم نمی‏آيند ، يعنی خدا خالق اين‏ اشيائی است كه شما می‏بينيد و هزاران اشيا ديگر كه بشر نمی‏تواند وجود آنها را حس كند ، آنها را آفريده و به آنها هم آگاه است . پس معنی‏ لطيف يعنی خالق اشيا خيلی كوچك و خيلی ريز و اموری كه به واسطه خردی و لطافتی از نظر خردی به چشم نمی‏آيند . يادم هست كه در كتاب خدا در طبيعت نوشته فلاماريون ( كتاب خوبی است ) كه مرحوم شازده خسروانی ترجمه‏ كرده و مرحوم خالصی‏زاده به اين كتاب پاورقيهايی نوشته است ، در يك جا كه مولف برای اثبات صانع به همين اشيا ريز و ذره‏بينی و سلول و اين‏جور چيزها استدلال می‏كند ، خالصی‏زاده همين حديث را آورده است . اين حديث‏ صراحت دارد . حتی آن‏طور كه فی‏الجمله يادم هست امام می‏فرمايد : خداوند حيوانات كوچكی آفريده است ، لطيف است يعنی خالق موجودات لطيف و حتی‏ جاندارهای لطيفی است كه آن جاندارها به چشم نمی‏آيند . آنگاه معنی آيه چنين می‏شود : " « الا يعلم من خلق غ" آيا آن كه آفريده‏ است نمی‏داند ؟ ( چون مردم فكرشان راجع به همين كارهايی است كه خودشان‏ می‏كنند، حرفی می‏زنند آرام بگويند، بلند بگويند و...) " « و هو اللطيف " او خالق بسياری اشيا است كه شما از وجود آنها به واسطه