تکامل اجتماعي انسان - صفحه : 203

" اصل " را گير بياورند و دست آويز قرار دهند و به بحث و جدل‏ بپردازند . با قرآن و تفاسير آشنائی كامل داشت ، قرآن را هر چند به تمامه حافظ نبود اما نيمه حفظ داشت ، تاريخ اسلامی را ديده و خوانده و آشنا بود . در نتيجه همه اينها جو و محيطی را كه آيات قرآن در آن نازل شده و همچنين جو و محيطی را كه اخبار و احاديث در آن صدور يافته و محيطهائی كه‏ فقه در آنجاها تدريجا رشد كرده و پرورش يافته كاملا می‏شناخت ، و بديهی‏ است كه اين جهات به وی روشن بينی خاصی داده بود . سبك و سليقه معظم له در فكر و سليقه حوزه علميه قم زياد اثر كرد ، تا حد زيادی روشها را عوض كرد و اميدواريم هر چه بيشتر سبك و روش ايشان‏ پيروی شود و تعقيب بلكه تكميل گردد . اين نكته را هم اضافه كنم كه معظم له مكرر در ضمن اعتراف به پاره‏ای از محاسن كتاب حديث معروف وسائل الشيعه تاليف شيخ حر عاملی نواقص اين‏ كتاب را تذكر می‏داد و آرزو می‏كرد كه كتابی در حديث نوشته شود كه محاسن‏ وسائل الشيعه را داشته باشد و اما نواقص آن كتاب را نداشته باشد . بالاخره اين آرزو جامه عمل پوشيد و تحت نظر و مراقبت خود معظم له عده‏ای‏ از فضلاء طلاب به اين كار مشغول شدند و در حدود ده سال طول كشيد تا بالاخره‏ در دو سه سال قبل به اتمام رسيد و از سال گذشته به اتمام رسيد و از سال‏ گذشته به طبع آن كتاب آغاز شد . اين كتاب موسوم است به تهذيب از الوسائل . خيلی موجب