آشنايي با علوم اسلامي 2 - صفحه : 173

كه فوق حالت " محو " است " صحو " می‏نامند .

. 17 خواطر

عرفا القاآتی را كه بر قلب عارف وارد می‏شود " واردات " می‏خوانند . آن واردات گاهی به صورت قبض يا بسط يا سرور يا حزن است و گاهی به‏ صورت كلام و خطاب است ، يعنی احساس می‏كند كه گوئی كسی از درون با او سخن می‏گويد . در اين صورت آن واردات " خواطر " ناميده می‏شوند . عرفا در باب خواطر سخنان زيادی دارند ، می‏گويند خواطر گاهی رحمانی‏ است و گاهی شيطانی و گاهی نفسانی . يكی از خطرگاهها همين خاطرات است . ممكن است در اثر انحراف و لغزش ، شيطان بر انسان مسلط شود ، همچنانكه‏ قرآن كريم می‏فرمايد : « و ان الشياطين ليوحون الی اوليائهم »( 1 ) . می‏گويند همواره فرد كاملتر بايد تشخيص دهد كه خاطره رحمانی است يا شيطانی . مقياس اساسی اين است كه ببينيم آن خاطره به چه چيز امر و نهی‏ می‏كند ، اگر امر و نهيش بر خلاف امر و نهی شريعت بود قطعا شيطانی است. « هل انبئكم علی من تنزل الشياطين ، تنزل علی كل افاك اثيم »( 2 ) .

پاورقی : . 1 سوره انعام ، آيه . 121 . 2 سوره شعراء ، آيات 221 و . 222