مساله ربا - صفحه : 279

اينها قبلا به صورت يك زوج نبودند ، بعد از اين به صورت يك زوج در می‏آيند . [ و معنی ] زوجت . . . نه اين است كه من اين زن را به ازای‏ اين مبلغ زن تو قرار دادم ، بلكه اين است كه شما دو نفر قبلا دو فرد بوديد ، حالا شديد يك زوج . پس در عقد حتی لازم نيست كه معاوضه هم در كار باشد . نه تنها ثمن و مثمن لازم نيست ، بلكه معاوضه هم لازم نيست ، مثل عقد نكاح كه استثنائا در ميان عقدها اينطور است . مسئله ديگر اين است كه ما در فقه ابوابی داريم در باب عقود و ايقاعات ، مثل بيع ، اجاره ، وكاله ، وديعه ، جعاله ، حواله ، كفالت ، ضمان . آيا هر معامله‏ای كه صورت می‏گيرد ، الزاما بايد داخل در يكی از همين ابواب شناخته شده فقه باشد كه اگر از اين ابواب خارج شد ، ديگر به‏ رسميت شناخته نمی‏شود ؟ به عبارت ديگر آيا هر معامله‏ای كه صورت می‏گيرد ، بايد ببينيم بيع است يا اجاره يا . . . ؟ و اگر ديديم داخل در هيچيك‏ از اينها نشد بگوئيم پس ديگر قطعا درست نيست ؟ يا نه ، هيچ ضرورتی‏ ندارد كه داخل در يكی از اين معاملات باشد . ممكن است معامله مستقلی‏ باشد و شرعا صحيح باشد ، زيرا ما در ادله فقهی به اصطلاح يك عمومات كليه‏ داريم كه مطلق معاملات را تصحيح می‏كند الا آن معامله‏ای كه استثنا شده است‏ . يعنی اصل در هر معامله‏ای صحت است مگر آن معامله‏ای كه استثنا شده باشد و داخل در مستثنی‏ها باشد ، مثلا داخل در قمار يا ربا باشد . بنای فقها بر اين مطلب دوم است . می‏گويند ما يك كليات داريم مثل : « اوفوا بالعقود ». قرآن گفته به هر پيمانی كه با يكديگر