انسان و سرنوشت - صفحه : 36

قدرت می‏دهی و از آن كس كه بخواهی باز می‏ستانی ، هر كه را خواهی عزت‏ دهی و هر كه را خواهی ذليل می‏سازی ، نيكی در دست توست ، و تو بر همه‏ چيز توانايی . اما آياتی كه دلالت می‏كند بر اينكه انسان در عمل خود مختار و در سرنوشت خود مؤثر است و می‏تواند آن را تغيير دهد : « ان الله لا يغير ما بقوم حتی يغيروا ما بانفسهم »( 1 ) . خدا وضع هيچ مردمی را عوض نمی‏كند مگر آنكه خود آنها وضع نفسانی خود را تغيير دهند . « و ضرب الله مثلا قرية كانت آمنة مطمئنة يأتيها رزقها رغدا من كل‏ مكان فكفرت بأنعم الله فاذاقها الله لباس الجوع والخوف »( 2 ) . خدا مثل زده شهری را كه امن و آرام بود و ارزاق از همه جا فراوان به‏ سوی آن حمل می‏شد ، ولی نعمتهای خدا را ناسپاسی كرد و از آن پس خدا گرسنگی و ناامنی را از همه طرف به آن چشانيد . « و ما كان الله ليظلمهم و لكن كانوا انفسهم يظلمون » ( 3 ) . خدا چنان نيست كه به آنها ستم كند ، ولی آنان چنان بودند كه به خويشتن‏ ستم می‏كردند .

پاورقی : . 1 رعد / . 11 . 2 نحل / . 114 . 3 عنكبوت / . 40