آشنايي با قرآن 4 - صفحه : 208

سرد پايين بماند ، هوای گرم بريزد روی هوای سرد ، هوای سرد از زير نفوذ كند در هوای گرم ، باد پيدا شود ، زمين را نسبت به خورشيد در يك وضع‏ خاصی قرار دهد ، حركت شبانه روزی پيدا شود ، كه بعد می‏فرمايد : " « يقلب الله الليل و النهار »" . خود حركت شبانه روزی كه طبعا ميزان‏ تابش آفتاب را در نقاط مختلف در حال متغيری قرار می‏دهد ، از عوامل اين‏ كائنات است . ولی به هر حال همه اين نظامات ، نظاماتی است كه خدا به‏ مشيت كامله خودش برقرار كرده است و اگر نبود مشيت و حكمت الهی ، چنين مسائلی در عالم نبود . می‏فرمايد : " « يقلب الله الليل و النهار ان فی ذلك لعبره لاولی‏ الابصار »" . " تقليب " جا به جا كردن است . " قلب " هم از همين‏ ماده است . در اصطلاح علمای علم " صرف " وقتی كه حروف كلمه‏ای پس و پيش شود می‏گويند اينجا قلب شد . قلب انسان را چرا می‏گويند " قلب " ؟ چون دائما در حال تقلب يعنی حركت و هيجان و ضربان است ، و مخصوصا به‏ روح انسان از آن جهت " قلب " می‏گويند كه هر آنی در يك خيالی و يك‏ انديشه‏ای است ، يك وقت رويش به اين طرف است و يك وقت به آن طرف‏ . پيغمبر اكرم مثل عجيبی فرمود ، فرمود : " « انما مثل هذا القلب كمثل‏ ريشه فی فلاه يقلبها الريح ظهرا لبطن » " ( 1 ) مثل دل انسان مثل پری‏ است در صحرايی كه آن پر را به درختی آويخته باشند ، اگر شما پری را كه‏ در صحرا به درخت آويخته‏اند نگاه كنيد ، يك لحظه آن را آرام نمی‏بينيد ، به اين طرف و آن طرف برمی‏گردد . قلب انسان هم همين طور است ، دائما معرض خاطرات مختلف ، خيالات مختلف و

پاورقی : . 1 جامع الصغير ، ج / 1 ص . 103