آشنايي با علوم اسلامي 2 - صفحه : 112

قرن اين جماعت به صورت يك " گروه " خاص در آمدند نه در قرن سوم‏ آنچنانكه عقيده بعضی است ( 1 ) . در قرن اول هجری هر چند گروهی خاص به نام عارف يا صوفی يا نام ديگر وجود نداشته است ولی اين دليل نمی‏شود كه خيار صحابه صرفا مردمی زاهد و عابد بوده‏اند و همه در يك درجه از ايمان ساده می‏زيسته‏اند و فاقد حيات‏ معنوی بوده‏اند ( آنچنانكه معمولا غربيان و غربزدگان ادعا می‏كنند ) . شايد بعضی از نيكان صحابه جز زهد و عبادت چيزی نداشته‏اند ولی گروهی از يك حيات معنوی نيرومند برخوردار بوده‏اند . آنها نيز همه در يك درجه‏ نبوده‏اند . حتی سلمان و ابوذر در يك درجه از ايمان نيستند . سلمان‏ ظرفيتی از ايمان دارد كه برای ابوذر قابل تحمل نيست . در احاديث زياد اين مضمون رسيده است : « لو علم ابوذر ما فی قلب‏ سلمان لقتله » ( 2 ) اگر ابوذر آنچه را كه در قلب سلمان است می‏دانست‏ او را ( كافر می‏دانست و ) می‏كشت . اكنون به ذكر طبقات عرفا و متصوفه از قرن دوم تا قرن دهم می‏پردازيم .

عرفای قرن دوم :

الف . حسن بصری . تاريخ عرفان مصطلح نيز مانند كلام از حسن بصری متوفا در 110 هجری آغاز می‏شود .

پاورقی : . 1 دكتر غنی ، تاريخ تصوف در اسلام . . 2 سفينة البحار محدث قمی ، ماده سلم .