مساله شناخت - صفحه : 233

تعبيری از نوع قدرت كرد ، يعنی علم را وارد مقوله قدرت كرد ، گفت : [ چرا ] علمای گذشته اينهمه برای شناخت ارزش قائل هستند و كوشش می‏كنند كه دركشان از عالم واقع درك حقيقی باشد ؟ من نمی‏خواهم درك من ، درك‏ حقيقی باشد - می‏خواهد باشد می‏خواهد نباشد - برای انسان علم يك ابزار بيشتر نيست كه به او قدرت می‏دهد . علم برای انسان مثل دندان است برای‏ شير ، مثل خرطوم است برای فيل ، و مثل شاخ است برای گاو . من می‏خواهم‏ از علم در زندگی و عمل بهره ببرم . اگر فرضيه‏ای صددرصد غلط باشد ولی در زندگی برای من نتيجه بدهد ، آن را ترجيح می‏دهم بر يك نظريه صددرصد درست‏ كه در عمل برای من نتيجه ندهد . اينها نگفتند عمل معيار شناخت است ، گفتند اصلا ما به شناخت كاری نداريم . ای بشر ! تو چرا اينقدر وسوسه اين‏ را پيدا كرده‏ای كه من می‏خواهم اشتباه نكنم ، می‏خواهم جهان را آنچنان كه‏ هست بشناسم ، و می‏خواهم انديشه باطل و خلاف در ذهنم راه پيدا نكند ؟ اين‏ وسواس چيست كه پيدا كرده‏ای ؟ اگر انسان تمام ذهنش مملو از خرافات و اشتباهات باشد ولی همان خرافات و اشتباهات ، او را به يك نتيجه عملی‏ برساند ، ترجيح دارد بر اين كه ذهنش پر از حقايق باشد ولی اين حقايق در عمل نتيجه ندهد . اين بود كه به ارزش عملی علوم چسبيدند ، نه به ارزش‏ نظری آن . ممكن است افرادی امروز حرفشان اين باشد : ما در مكتبهای فلسفی هم به‏ حقيقی بودن و درست و نادرستی كاری نداريم ، ما مقاصد و اهدافی داريم ، می‏خواهيم به هدفهای خودمان برسيم ، هر وسيله‏ای كه ما را به هدفمان برساند آن را اختيار می‏كنيم ، می‏خواهد