حرکت و زمان در فلسفه اسلامي1 - صفحه : 239

در اينجا اشكال و پاسخی است به اين صورت كه : ما قبول نداريم كه‏ هميشه هر فعليتی بر قوه اش شرف دارد ، بلكه گاهی بر عكس است و قوه بر فعليت فضيلت دارد . مثل شر ، كه ممكن است بالقوه باشد و يا بالفعل . آيا قوه شر افضل است و يا فعليت آن ؟ آيا در اينجا هم می‏شود گفت‏ فعليت شر اشرف از قوه آن است ، يا بايد گفت كه قوه شر از فعليت شر بهتر است ؟ پاسخ : مرحوم آخوند جواب می‏دهند كه در ابتداء قوه شر از فعليتش اشرف‏ به نظر می رسد ولی اگر آن را تحليل كنيم ، می‏بينيم در نهايت امر باز شريت به قوه برمی گردد و خيريت به وجود و فعليت . مثلا می‏گوئيم ظلم شر است ، شما می‏گوئيد قوه ظلم از فعليت آن بهتر است و فعليت ظلم نسبت‏ به قوه ظلم شر است . اين مطلب درست است كه قوه ظلم از فعليت آن بهتر است ولی ظلم كه فعليت

پاورقی : 1 - چنين فكری در ميان يونانيان قديم وجود داشته كه به معتقدين اين فكر نمی شود گفت مادی بودند يا الهی .