آشنايي با علوم اسلامي 2 - صفحه : 208

نظريه شكاكان

پيشرو اين مكتب مردی است به نام " پيرهون " كه مدتی در سپاه اسكندر خدمت كرده است . مكتب شك در حكمت عملی همان راهی را رفته است . در حكمت نظری رفته است . در حكمت نظری معتقد است هيچ اصلی و هيچ مطلبی‏ قابل اثبات نيست ، نه به حس می‏توان اعتماد كرد و نه به عقل ، زيرا هم‏ حس خطا می‏كند و هم عقل . در حكمت عملی نيز معتقد است هيچ نوع عملی را بر عمل ديگر عقلا نمی‏توان ترجيح داد . نمی‏توان اثبات كرد فلان عمل صواب‏ است و فلان عمل خطا . مثلا نمی‏توان واقعا به دليل عقل ثابت كرد كه راستی‏ بر دروغ ، امانت بر خيانت ، عدالت بر ستم ترجيح دارد . فلسفه شك ، از نظر تأثير عملی منجر به خودپرستی و خودپائی می‏شود ، همچنانكه برخی شكاكان ، صريحا فتوا داده‏اند . يكی از شكاكان به نام " كارنيادس " می‏گويد : " هنگام شكستن كشتی ، انسان ممكن است جان خود را به قيمت جان ضعيفتر از خود نجات دهد ، و اگر چنين نكند احمق است . اگر شما در حال فرار از دشمن فاتح ، اسب خود را از دست داده باشيد اما ببينيد كه همقطار زخميتان بر اسبی سوار است ، چه خواهيد كرد ؟ اگر صاحب عقل و منطق باشيد او را از اسب به زير می‏كشيد و خود سوار می‏شويد ، عدالت هر چه می‏خواهد بگويد " ( 1 ) .

پاورقی : . 1 تاريخ فلسفه غرب ، ج 1 ، ص . 462