حق و باطل - صفحه : 73

اينها فقط از فكر و عقلش سرچشمه می‏گيرد و نه از روحش ، لذا در وجدان‏ خودش اثر نگذاشته است اروپائی می‏گويد انسان ، ولی عملا انسان دوست‏ نيست ، اروپائی می‏گويد حقوق بشر ولی عملا و واقعا احترامی برای بشر و حقوق بشر قائل نيست ، اروپائی روی فرهنگ ايسم های خودش می‏گويد آزادی ، ولی واقعا در عمق روح خودش به آزادی ايمان ندارد ، می‏گويد مساوات و عدالت ولی در عمق وجدان خودش به عدالت و مساوات پای بند نيست . اقبال می‏گويد : " نتيجه آن ، " من " سرگردانی است ( يعنی روح سرگردانی است ) كه‏ در ميان دموكراسی‏های ناسازگار با يكديگر به جستجوی خود می‏پردازد " من " سرگردانی است كه كار آنها منحصرا بهره كشی از درويشان به سود توانگران‏ است " . اين همه كه دم از عدالت زده است ، تمام ايسم های ضد و نقيض كه در اروپا پيدا شده ، نتيجه نهائی آنها چيست ؟ بهره كشی از درويشان به سود توانگران چه می‏خواهد آن ايسمش باشد چه می‏خواهد اين ايسم ديگرش باشد . بعد می‏گويد : سخن مرا باور كنيد كه اروپای امروز بزرگترين مانع در راه‏ پيشرفت اخلاق بشريت است " . اين يك نكته در روح آقای اقبال كه اين را زياد تبليغ می‏كند و علاقه مند است مسلمانان ، مخصوصا جوانان مسلمان ، آن كسانی كه كم و بيش با ظاهر فرهنگ غربی آشنا هستند به اين نكته از اين مرد خبير آگاه مطلع ، آگاه‏ شوند . نكته دومی كه اين مرد روی آن باز بسيار اصرار دارد ، اين است‏