فلسفه اخلاق - صفحه : 43

كار يك قهرمان كه زور بازو دارد قابل مدح و ستايش است ولی اسمش اخلاق‏ نيست در اخلاق عنصر اختيار و اكتساب يعنی غير غريزی بودن خوابيده است‏ اگر انجام كاری برای انسان غريزه بود يعنی طبيعی و فطری و مادر زاد بود و انسان آن را تحصيل نكرده و به اختيار خودش به دست نياورده بود ، آن كار ، با شكوه و عظمت و قابل مدح هست ولی در عين حال اخلاق نيست ، مثل‏ محبت پدر و مادر نسبت به فرزند ، و مخصوصا محبت مادرانه احساسات يك‏ مادر نسبت به فرزندش ، احساساتی بسيار عالی و بسيار با شكوه و عظمت‏ است ، قابل ستايش به معنی قابل مدح هست ، ولی يك مادر به دليل اينكه‏ احساسات دوستانه بسيار شديدی نسبت به فرزند خودش دارد ما نمی‏توانيم‏ احساسات او را اخلاقی بدانيم ، به دليل اينكه همين مادر نسبت به كودك‏ ديگری كه مثلا فرزند همسايه اش می‏باشد ( نمی‏گويم فرزند هوويش كه احيانا ضد او احساسات به خرج می‏دهد ) بی تفاوت است اين احساسات ، احساس غير دوستی هست اما اين غير منحصر است به فرزند خودش ، و به علاوه او اين‏ احساسات را كسب و تحصيل نكرده ، به اختيار خودش به دست نياورده بلكه‏ قانون حكيمانه خلقت اين احساسات بسيار شديد را به او داده است برای‏ اينكه نظام امور درست بشود ، چون اگر چنين نبود هيچ مادری بچه خودش را پرستاری نمی‏كرد بنابر اين احساسات مادر احساسات غير دوستانه است ناشی‏ از يك عاطفه ، و از دائره " خود " يعنی " فرد " خارج است ، ولی‏ نمی‏شود اين احساسات را احساسات اخلاقی ، و كار مادر را اخلاق ناميد احساسات پدر و احساسات خويشاوندی و ارحام و نيز هموطن دوستی و مليت‏ دوستی هم همين گونه