توحيد - صفحه : 15

محدود و محصور است به عالم شهادت و طبيعت و محسوسات يا عالمی غير از عالم محسوس و عالم طبيعت و عالم شهادت وجود دارد ؟ طرح مسأله در مقدمه اين بحث ، ما بعضی از مطالب را بايد حتما ذكر كنيم ، اگر ذكر نكنيم به نتيجه نخواهيم رسيد يا دير به نتيجه خواهيم رسيد . يكی از آنها اين است كه مسائل از نظر پيدا كردن راه حل بر دو قسم است : بعضی‏ مسائل ، اشكال در پيدا كردن راه حل است به اين معنا كه طرح مسأله خيلی‏ ساده است ، همه افراد در طرح مسأله يك‏جور فكر می‏كنند ولی بحث در پيدا كردن راه حلش است ، مثل مسائل ساده رياضی ، يك مسأله را وقتی طرح‏ می‏كنند ، دو تا دانشجو يا دانش‏آموز كه مسأله را طرح می‏كنند يك جور طرح‏ می‏كنند ، طرحش خيلی ساده است ولی يكی از آنها راه حلی برايش پيدا می‏كند ، ديگری راه حل پيدا نمی‏كند . به اصطلاح منطقيين تصورشان از مسأله‏ يك‏جور است ولی در تصديق به حكم با همديگر اختلاف پيدا می‏كنند . يك كسی‏ يك برهانی برای اثبات همين كه تصور شده پيدا می‏كند و ديگری پيدا نمی‏كند . بعضی از مسائل - كه معمولا مسائل فلسفی از اين قبيل است اشكال عمده در طرح صحيح خود مسأله است كه مسأله از اول صحيح طرح شود و اغلب مسأله به‏ صورت صحيحی طرح نمی‏شود و اشكالاتی هم كه پيدا می‏شود از كيفيت طرح پيدا می‏شود ، يعنی يك آدم مفكر از اول مسأله را به يك شكل ناصحيحی طرح می‏كند ، بعد هم بيست سال رويش كار می‏كند به نتيجه‏ای نمی‏رسد چون از اول صحيح‏ طرح نكرده ، و می‏گويند يك تفاوتی كه ميان مسائل فلسفی و ساير مسائل وجود دارد اين است كه مسائل فلسفی را عمده بايد خوب تصور كرد . زحمت در اين‏ است كه انسان مسأله را آن جوری كه هست از اول خوب در ذهن خودش طرح‏ كند . اگر بتواند مسأله را خوب طرح كند ، بعد پيدا كردن راه حلش برايش‏ آسان است ، لغزشگاهش همين است كه آن را صحيح طرح نكند ، بعد هم يك‏ عمر معطل می‏شود ، آخرش هم به جايی نمی‏رسد ، و اين مطلب درباره توحيد فوق‏العاده صادق است . عمده اين است كه ما اين مسأله را از اول صحيح طرح‏ كنيم و همه اشتباهات ، ايرادها ، اشكالها ، شكلها و شبهه‏ها هم روی همين‏ است كه تصور افراد از اين مسأله تصور صحيحی نيست .