تعليم و تربيت در اسلام - صفحه : 230

در خود قرآن دو آيه داريم كه كاملا مطلب را روشن می‏كند : « و لا تطع كل‏ خلاف مهين هماز مشاء بنميم »( 1 ) . سخن افراد زياد سوگندخور پست را گوش مكن . تكيه روی مهانت و پستی است ، و در واقع شايد گفته می‏شود كه‏ زياد سوگند خوردن ناشی از پستی است ، انسانی كه در خود احساس عزت كند ، پشتوانه حرفش را اينقدر سوگند قرار نمی‏دهد . و لذا سوگند خوردن ، دروغش حرام است . راستش هم امر مكروهی است . و از اين صريحتر ، آيه « و لقد كرمنا بنی آدم و حملناهم فی البر و البحر و رزقناهم من الطيبات و فضلناهم علی كثير ممن خلقنا تفضيلا » است‏ . ما مكرم داشتيم بنی‏آدم را . گرامی داشتن دو جور است . يك وقت مثل‏ گرامی داشتن انسانی است انسان ديگر را . اين بر می‏گردد به يك امر قراردادی و اعتباری . مثلا وقتی كه شما وارد بر منزل من می‏شويد ، من دو جور عكس‏العمل می‏توانم داشته باشم : يكی اينكه چندان اعتنايی به آمدن و رفتن شما نكنم ، و دوم اينكه با شما در عمل محترمانه رفتار كنم و تواضع‏ نمايم . ولی وقتی كه خدا می‏گويد : " « و لقد كرمنا »" معلوم است كه‏ مقصود اين نيست كه در يك معاشرتی كه با انسان داشتيم او را احترام‏ كرديم و بالا دست موجودات ديگر نشانديم . مقصود اينست كه ما در خلقت و آفرينش ، او را مكرم قرار داديم ، يعنی اين كرامت و شرافت و بزرگواری‏ را در سرشت و آفرينش او قرار داديم ، اصلا كرامت و عزت و بزرگواری‏ جزئی از سرشت انسان و در سرشت انسان است . اينست كه انسان اگر خود را آنچنان

پاورقی : . 1 سوره قلم ، آيه 10 و . 11