آشنايي با قرآن 3 - صفحه : 190

و ياری كردند اين مهاجران را . هم مهاجرت آنها در روزهای سختی اسلام بود ، هم ياری كردن اينها . هم آنها گذشت و فداكاريشان زياد بود هم اينها .

مؤمنين غير مهاجر

دسته سوم مسلمانانی بودند كه در مكه بودند . اينها مسلمان بودند اما مهاجرت نكردند ، ماندند در مكه ، در بلاد كفر ( آنوقت مكه بلد كفر بود ) . در واقع همت آن برادران مسلمان را نداشتند . آن برادران مسلمان‏ همانگونه كه گفتم همه چيز را رها كردند و احيانا به اين شكل در آمدند كه‏ پسر آمد به مدينه در صف مسلمين در حالی كه پدر در مكه بود در صف كفار ، و در جنگهائی كه پيش می‏آمد پسر و پدر به روی يكديگر شمشير می‏كشيدند ، برادر به روی برادر شمشير می‏كشيد ، خويشاوندان نزديك ديگر به روی يكديگر شمشير می‏كشيدند . ولی اينها نيامدند ، در بلاد كفر ماندند ، اما ايمان‏ خودشان را هم حفظ كردند . يعنی مسلمان باقی ماندند ولی مهاجرت نكردند ، اين وظيفه بسيار بزرگ را انجام ندادند .

مهاجرين آخرين

دسته چهارم مردمی بودند كه بالاخره مهاجرت كردند اما نه در روزهای سختی‏ بلكه در روزهای سستی يعنی بعد از صلح حديبيه ، بعد از آنكه كار مهاجرت‏ آسان و قانونی شد . در جريان حديبيه كه جريان مفصلی است پيغمبر اكرم‏ هنوز مكه را فتح نكرده بودند . در ماه