درسهاي الهيات شفا1 - صفحه : 42

اولا برای موجودات كثرت قائل باشيم . اگر وحدت محض باشد ديگر بحث‏ ماهيات مطرح نمی‏شود . ثانيا قائل به كثرت ماهيات باشيم نه كثرت افراد . ثالثا قائل باشيم كه اين ماهيات كثيره دسته بندی می‏شوند ، اين ماهيات‏ همه با هم بيگانه نيستند بلكه خانواده‏های مختلفی هستند كه آنها را بر حسب استقراء برخی به ده ، برخی به پنج و برخی به دو خانواده تقسيم‏ كرده‏اند . مقولات ده گانه عبارتند از : جوهر ، كم ، كيف ، أين ، . . . كه خود جوهر به جوهر عقلانی ، جوهر نفسانی ، و جوهر جسمانی منشعب می‏شود . پس معلوم می‏شود كه بحث كثرت و وحدت وجود از مبانی اين بحث ماست‏ يعنی بحث كليات خمس ، و نيز مسأله صور نوعيه كه فلاسفه معتقدند كه‏ اشياء بدليل اختلاف در آثار اختلافی در جوهر دارند بسيار مهم است . فرق بين جنس و ماده : چه ارتباطی بين اين دو وجود دارد ؟ زيرا يك چيز با دو اعتبار يا اعتبارات مختلف می‏تواند جنس يا نوع يا ماده باشد . شيخ مثالی می‏زند ، می‏گويد خود جسم دو اعتبار دارد : به اعتباری جنس است‏ ( يعنی ماهيتی است كه بر همه مصاديق خودش حمل می‏شود . مثلا : انسان‏ بتمام وجوده جسم ) ، و به اعتبار ديگر جسم ، جزء واقعيت خارجی انسان‏ است . پس فرق چيست ؟ فرق در لابشرطيت و بشرط لائيت است . در اينجا دو مطلب وجود دارد : 1 - يك مطلب همان بحث كليات خمس است كه سه تای از آنها يعنی نوع‏ و جنس و فصل را ذاتی می‏نامند . جنس و فصل ، اجزاء مشكله