مساله شناخت - صفحه : 155

فرشتگان ، ناظر و شاهد هستی ، نه فقط شاهد بر آنها [ بلكه شاهد بر آنچه‏ از آنها پنهان است ] : « و الشاهد لما خفی عنهم » . چيزهائی در حوزه‏ وجود من است كه حتی بر ملائكه كه جنود غيبی هستند مخفی می‏ماند ، يعنی‏ وجود من غيب و پنهانهائی دارد كه ملائكه هم از آنها آگاه نيستند و نمی‏توانند آگاه باشند ولی تو خودت آن گواهی هستی كه آنچه را كه بر آنها هم پنهان است شاهدی . از اينجا انسان می‏فهمد كه قضيه روح و روان انسان چقدر عجيب است كه‏ قرآن می‏گويد " سر و پنهانتر از سر " و علی ( ع ) می‏فرمايد چيزهائی [ در روح و روان انسان ] هست كه از ملائكه هم پنهان می‏ماند و تنها خداست كه‏ بر آنها آگاه است . اين روان ناخودآگاه از كجا و چگونه ايجاد می‏شود ؟ نظريه علمای روانكاو در اين جهت مختلف است .

نظريه فرويد

فرويد ( 1 ) كه قهرمان روانكاوی است - معتقد بود كه تمام عناصر روان‏ ناخودآگاه انسان از روان خودآگاه گريخته‏اند و در آنجا جائی را برای‏ خودشان تشكيل داده‏اند ، يعنی عناصر روان ناخودآگاه ابتدا در روان خودآگاه‏ بوده‏اند ، ولی اين عناصر از مرزی كه ميان روان خودآگاه و روان ناخودآگاه‏ وجود دارد به طور پنهان گريخته‏اند و به قسمت روان ناخودآگاه رفته‏اند . آنها تدريجا در آنجا دنيائی تشكيل داده‏اند كه از روان خودآگاه بسيار مفصلتر و وسيعتر و

پاورقی : 1 . Freud