علل گرايش به ماديگري - صفحه : 124

در حال حاضر قانونی وجود ندارد تا معلوم كند كه در فلان موقعيت خاص ، كدام جهش روی خواهد داد و از اين لحاظ گفته می‏شود كه اتم تحت هيچ نظم و قاعده‏ای قرار نمی‏گيرد ، اما دارای خاصيتی است كه از نظر مشابهت شايد بتوان به اختيار تعبير كرد . ادينگتون ( 1 ) در كتاب ماهيت جهان فيزيكی‏ با همين امكان ، صحنه بزرگی آراسته است . راسل آنگاه به تاريخچه " اصل عدم موجبيت " پرداخته و اضافه می‏كند : " من در شگفتم از اينكه ادينگتون برای تأييد اختيار به اين اصل متوسل‏ شده باشد ، زيرا اصل مزبور به هيچ وجه نشان نمی‏دهد كه در سير طبيعت ، اختيار وجود دارد " . آنگاه درباره اين مطلب بحث می‏كند كه آنچه از مكانيك كوانتومی نتيجه‏ می‏شود ، نفی عليت نيست ، نفی اصل موجبيت ( و اصل ضرورت ترتب معلول‏ بر علت ) است . می‏گويد : " پس در اصل عدم موجبيت ، چيزی كه نشان دهد يك واقعه فيزيكی بدون‏ علت واقع می‏شود ، وجود ندارد . . . حال بر می‏گرديم به اتم و اختياری كه‏ در آن پنداشته می‏شود . نخست بايد دانست كه هنوز معلوم نيست حركت اتم‏ كاملا سرسری باشد . ادعای قاطعيت در تأييد و يا رد اين نظريه به يك‏ اندازه غير علمی و اشتباه آميز است ، زيرا علم در همين اواخر به كشف‏ اين نكته نائل آمده است كه اتم در حوزه عمل قوانين فيزيكی قديم نيست و برخی فيزيك‏دانان با بی پروايی از همين مقدمه نتيجه گرفته‏اند كه اتم اصلا در حوزه عمل " قانون " نيست . . .

پاورقی : 1 - آرتور استانلی ادينگتون فيزيك‏دان معروف قرن بيستم .