بيست گفتار - صفحه : 22

عطف به ما سبق

مشكلات زيادی برای اميرالمؤمنين در خلافت پيش آمد ، علت اساسی مطلب‏ اين بود كه عطف به ما سبق می‏كرد . نمی‏گفت برگذشته‏ها صلوات . می‏گفت به‏ گذشته‏ها هم كار دارم ، گذشته است كه سازنده حال و استقبال است ، بر روی‏ پايه خراب و منحرف و فرسوده ، بنايی عالی و محكم نمی‏توان ساخت .

دنيای گشاده عدالت و دنيای تنگ ظلم

بعد فرمود : " « إن فی العدل سعة ، و من ضاق عليه العدل فالجور عليه‏ أضيق » " ( 1 ) عدالت بيش از هر چيز ديگر گنجايش دارد كه همه را راضی‏ كند . يگانه ظرفيت وسيعی كه می‏تواند همه را در خود جمع كند و زمينه‏ رضايت عموم واقع گردد عدالت است . اگر كسی در اثر انحراف طبيعت و در اثر حرص و آز ، به حق خود و حد خود قانع نباشد و قناعت به حق بر او فشار بياورد ، جور و ظلم به او بيشتر فشار خواهد آورد . زيرا دو نوع فشار به روح آدمی وارد می‏شود : يكی فشار و ضغطه‏ای است كه‏ عوامل محيط و اجتماع وارد می‏آورند ، تنه‏ای است كه ديگری به انسان می‏زند ، ضربه و شلاقی است كه ديگری وارد می‏آورد ، حبس و زندانی است كه ديگری‏ او را گرفتار كرده است ، يك نوع ديگر فشارها و ضغطه‏هايی است كه از داخل روح

پاورقی : . 1 نهج البلاغة ، خطبه . 15