خدمات متقابل اسلام و ايران - صفحه : 564

علوم حكمی يگانه و علامه وقت بشمار می‏آمده است ( 1 ) زادگاهش منطقه‏ قدس و فلسطين است و پدرانش نيز در آنجا می‏زيسته‏اند ، ظاهرا جد اعلايش‏ از انصار مدينه بوده است . استاد فلسفه او ابن الصلاح سابق‏الذكر است و قصيده عينيه معروف بوعلی را شرح كرده است ( 2 ) و بنا بر گفته ابن‏ القفطی ، شهاب الدين سهروردی مقداری فلسفه نزد او آموخته است ( 3 ) فخرالدين ماردينی مردی فوق‏العاده متشرع و متعبد بوده است ، در سال 594 با آرامش و اطمينان روحانی و مذهبی خاصی در سن 82 سالگی جان به جان‏ آفرين تسليم كرد ( 4 ) .

طبقه يازدهم

1 - فخرالدين ، محمدبن عمروبن الحسين الرازی معروف به امام فخر رازی . هم فقيه بود و هم متكلم و هم مفسر و هم فيلسوف و هم پزشك و هم خطيب . ذهنی فوق‏العاده جوال داشت و در تبحر در علوم مختلف كم نظير است . در عين اينكه در افكار فلاسفه وارد است ، و تأليفاتی گرانبها در فلسفه دارد ، طرز تفكرش تفكر كلامی است نه فلسفی و سخت بر فلاسفه می‏تازد و در مسلمات فلسفه تشكيك می‏نمايد . در تنظيم و تبويب و تقرير مسائل حسن‏ سليقه دارد ، صدرالمتألهين از اين نظر از او بسيار استفاده كرده است . مهمترين كتاب فلسفی او ( المباحث المشرقيه ) است ، شهرت بيشترش‏ بواسطه تفسير مفاتيح الغيب است بر قرآن مجيد كه جای شايسته‏ای در ميان‏ تفاسير برای خود باز كرده است . برای وی در فلسفه استادی جز مجدالدين‏ جيلی سابق‏الذكر سراغ نداريم و شايد بيشتر با مطالعه بر مسائل فلسفی دست‏ يافته است . ولی شاگردان زيادی داشته است ، كه بعضی

پاورقی : ( 1 ) عيون الانباءج 2 صفحه . 328 ( 2 ) عيون‏الانباءج 2 صفحه . 327 ( 3 ) تاريخ الحكماء ابن القفطی ص . 290 ( 4 ) عيون الانباءج 2 صفحه . 328