تعليم و تربيت در اسلام - صفحه : 365

نيكی در مقابل بدی

دو آيه به يادم هست . در يك آيه ، محبتهايی را كه اثر نيك دارد توصيه می‏كند . می‏فرمايد : « و لا تستوی الحسنه و لا السيئة »نيكی و بدی ( قرينه نشان می‏دهد كه يعنی نيكی كردن به مردم و بدی كردن به مردم ) هرگز مانند يكديگر نيست ، يعنی اثر نيكی با اثر بدی يكی نيست . « ادفع بالتی‏ هی احسن ». آن كه به تو بدی می‏كند تو به نيكوترين وجهی به او نيكی كن . او به تو بدی كرده ، تو به او نيكی كن . « فاذا الذی بينك و بينه عداوش كأنه ولی حميم »( 1 ) . همان كسی كه با تو دشمنی دارد ، تو اگر او كه‏ بدی می‏كند ، بخشايش و عفو داشته باشی و بلكه متقابلا به او نيكی بكنی ، خواهی ديد كه دشمنی او تبديل به دوستی شد . سعدی می‏گويد ( مضمون همين آيه است ) :

ببخش ای پسر كادمی زاده صيد
به احسان توان كرد و وحشی به قيد

البته بديهی است كه دستورهای اخلاقی كليت ندارد . موردش مشخص است . در جائی می‏گويند نيكی كن كه با نيكی بتوانی قلب طرف را تغيير دهی ، عوض كنی و خوب نمايی . پس اگر در جايی ما بخواهيم محبت بكنيم ، محبتی‏ كه طرف را خوشايند هم باشد ، و بدانيم كه اثر اين محبت اين است كه يك‏ دشمنی را از ميان می‏برد ، می‏گويد محبت كن . مخاطب ، پيغمبر است . دشمن‏ پيغمبر ، دشمن دين هم هست .

پاورقی : . 1 سوره فصلت ، آيه . 34