آشنايي با علوم اسلامي 2 - صفحه : 144

آنها بپردازيم ، ولی برای اينكه يك اشاره اجمالی كرده باشيم ، به نظر می‏رسد كه از همه بهتر اين است كه از نمط نهم " اشارات " بوعلی سينا استفاده كنيم . بوعلی فيلسوف است نه عارف ، ولی يك فيلسوف خشك نيست ، مخصوصا در اواخر عمرش تمايلات عرفانی پيدا كرده و در " اشارات " كه ظاهرا آخرين‏ اثرش است فصلی را به " مقامات العارفين " اختصاص داده است . ما ترجيح می‏دهيم كه به جای اينكه از كتب عرفا چيزی ترجمه و نقل كنيم‏ خلاصه‏ای از اين فصل كه فوق العاده زيبا و عالی است بياوريم .

تعريف

المعرض عن متاع الدنيا و طيباتها يخص باسم الزاهد ، و المواظب علی‏ فعل العبادات من القيام و الصيام و نحو هما يخص باسم العابد ، و المتصرف بفكره الی قدس الجبروت مستديما لشروق نور الحق فی سره يخص‏ باسم العارف و قد يتركب بعض هذه مع بعض . آنكه از تنعم دنيا رو گردانده است " زاهد " ناميده می‏شود . آنكه بر انجام عبادات از قبيل نماز و روزه و غيره مواظبت دارد به نام " عابد " خوانده می‏شود . و آنكه ضمير خود را از توجه به غير حق باز داشته و متوجه عالم قدس كرده تا نور حق بدان بتابد به نام " عارف " شناخته‏ می‏شود . البته گاهی دوتا از اين عناوين يا هر سه در يك نفر جمع می‏شود . اگر چه بوعلی در اينجا زاهد و عابد و عارف را تعريف كرده است ولی‏ ضمنا زهد و عبادت و عرفان را نيز تعريف كرده است . زيرا تعريف زاهد بما هو زاهد ، و عابد بما هو عابد ، و عارف بما هو