تعليم و تربيت در اسلام - صفحه : 161

نگهداری می‏كند . « واذا كانت جبانة فرقت من كل شی‏ء يعرض لها » ( 1 ) . و اگر ترسو و جبان باشد از هر حادثه‏ای كه پيش می‏آيد كنار می‏كشد و احتياط می‏كند .

پاسخ

ابتدا مطلبی را عرض می‏كنم ، اگر چه اگر اين مطلب را بگويم ممكن است‏ خيال كنيد كه من می‏خواهم بگويم كه اين حديث چندان قوی نيست . ولی‏ اينطور نيست . ما بايد ببينيم كه اين جمله ، اولا معنی و مفهوم واقعيش‏ چيست و حضرت چه می‏خواهد بگويد ؟ ثانيا آيا با ساير تعليماتی كه در متن‏ اسلام هست و از آن جمله كلمات خود ايشان وفق می‏دهد يا نه ؟ مقدمه‏ای كه‏ می‏خواهم عرض كنم اين است : تعبيری دارند علمای ادب - و غير علمای ادب هم اين حرف را می‏زنند - و آن اين است كه می‏گويند در تعبيرات زبان عربی ( در فارسی هم لابد هست ، و در هر زبانی هست ، چون در واقع مربوط به بشر است نه مربوط به يك‏ زبان خاص ) در الفاظی كه مربوط به حالات روانی انسان است ، گاهی لفظ را به كار می‏برند نه به اعتبار خود آن حالت‏روانی ، بلكه به اعتبار اثری كه‏ معمولا در آن حالت روانی از انسان سرمی‏زند . مثلا مهربانی . خود مهربانی‏ يا رحم ( در زبان عربی ) يك حالت روانی است ، و احساسی است در انسان‏ . گاهی اين كلمه به كار برده می‏شود در مورد خود اين احساس به

پاورقی : . 1 نهج‏البلاغه فيض‏الاسلام ، حكمت . 226