مساله ربا - صفحه : 216

ربا در فروع اصل واحد

1 - آنچه فقها در مسئله " كل ما هو من اصل واحد لا يجوز التفاضل فيه " گفته‏اند عجيب است . اولا از روايات دليلی بر كليه مذكوره به نحو كليت وجود ندارد ( 1 ) و آنچه موجود است در چند مثال خاص است نظير حنطه و سويق يا دقيق ، عنب‏ و زبيب ، رطب و تمر ، بختج و عصير ، و از جمله امثله حنطه و شعير است‏ كه خودش موضوع اشكال مستقلی است بالخصوص با تعليلی كه درباره وحدت‏ اصل آنها ذكر شده است . ثانيا بايد ديد مقصود از ربا فضل اقتصادی است يا فضل از لحاظ وزن يا كيل است ؟ شك نيست كه مقصود از ربا در باب قرض همان فضل اقتصادی ( يعنی زيادی ارزش ) است چنانكه فقها هم تصريح فرموده‏اند كه كل قرض يجر نفعا حرام ولو آنكه زياده از جهت اشتراط وصفی باشد . اكنون بايد ديد آيا در رباء معاملی هم

پاورقی : 1 - جز مرسل مضمر علی بن ابراهيم : و ما كيل او وزن مما اصله واحد فليس لبعضه فضلا كيلا بكيل او وزنا بوزن ( عروه‏ج 2 ص 29 ) .