درسهاي الهيات شفا2 - صفحه : 240

از كيفيات او است ، كميات اين غير از كميات او است ، اضافات اين‏ غير از اضافات او است ، و امثال اينها . ممكن است كسی بگويد كه اين زيد و عمرو كه در اينجا هستند به چه دليل‏ می‏گوئيد دو تا هستند ؟ [ مگر هر دو انسان نيستند ؟ ] می‏گوئيم چطور می‏شود اينها را يكی فرض كرد در حالی كه اين در اينجا نشسته و آن در آنجا ؟ يا مثلا اين در اين زمان است و او در زمان ديگر ؟ اگر كسی بگويد اين شخص عين سعدی است ، می‏گوئيم سعدی در آن زمان بوده‏ و اين شخص در اين زمان ، چطور اين دو عين يكديگر باشند ؟ [ اضافات نيز موجب تمايز می‏شوند ] . مثلا می‏گوئيم اين پسر فلان كس‏ است و آن پسر فلان‏كس ، اين قدش كوتاه است و آن قدش بلند است ، اين‏ رنگش سفيد است و آن رنگش گندمگون است و امثال اينها . پس دو شخص در عين اينكه هر دو انسانند ، صرف انسان بودن دليل نمی‏شود كه وحدت شخصی‏ داشته باشند . انسانيت ملاك وحدت نوعی است ، نه ملاك وحدت شخصی . اين‏ دو فرد از نظر شخصی تكثر دارند . پس يك وقت دو چيز به تمام ذات متمايزند ، يعنی حتی وحدت نوعی‏ ندارند ، وحدت جنسی هم ندارند . يك وقت هم هست كه دو چيز به بعض‏ ذات با يكديگر اختلاف‏دارند ، يعنی وحدت جنسی دارند و كثرت نوعی دارند . و گاهی وقتها به عوارض و مشخصات متفاوتند ، يعنی وحدت جنسی و وحدت‏ نوعی دارند ولی كثرت شخصی دارند . نوع ديگری از تمايز هم اشراقيين گفته‏اند كه تمايز به نقص و كمال است‏ ، يعنی ممكن است كه دو چيز از هر جهت ، از جهت جنس و نوع و فصل و عوارض و مشخصات ، يكی باشند ، ولی اختلافشان به نقص و كمال و شدت و ضعف باشد . كه اين يك مسأله عليحده‏ای است . اين بيان درباب توحيد واجب‏الوجود از آن بيان گذشته جامع‏تر است ، ولی‏