تعليم و تربيت در اسلام - صفحه : 87

اساسا كاری به عقل و ايمان ندارد ، يعنی اگر عقل يا ايمان بگويد برخلاف‏ آن عمل كن نمی‏كند . می‏گويند مرحوم آقا شيخ عبدالكريم حائری در ماه رمضان با اينكه به علت‏ پيری می‏توانستند روزه نگيرند ، روزه می‏گرفتند . به ايشان گفته شد : شما خودتان می‏گوئيد شيخ و شيخه می‏توانند روزه نگيرند و در عوض كفاره بدهند . جواب دادند : رگ عوامی‏ام نمی‏گذارد . خيلی از افراد دچار اين حالتند . مثلا بعضی‏ها می‏گويند اگر بميرم روزه‏ام‏ را نمی‏خورم . ( خيال می‏كند اين ايمان است ) يعنی اگر خدا و پيغمبر هم‏ بگويند ، روزه‏اش را نمی‏خورد . اين ديگر عادت است . بايد انسان آنقدر روزه گير باشد كه تابع ايمانش باشد . اگر ايمان بگويد روزه است را بخور ، بايد بخورد . زياد رخ می‏دهد كه يك كار برای انسان به صورت عادت‏ درمی‏آيد به طوری كه انسان فرمان ايمان را نمی‏پذيرد . اما در عين حال اين‏ دليل نمی‏شود كه ملكات را نفی مطلق كنيم ، و مثلا عدالت يا سحرخيزی كه‏ ملكه شد ديگر به درد نمی‏خورد ، بلكه هر چه كه انسان را اسير خود كرد به‏ طوری كه آدمی از فرمان عقل و ايمان هم سرپيچی نمود ، نادرست است . شخصی با حضرت صادق در باغی بودند . به سيبی اشاره كرد و به حضرت عرض‏ كرد : " اگر شما الان بگوئيد نيمی از اين سيب حلال و نيم ديگر حرام است‏ من قبول می‏كنم " . اين يعنی همان كه به چيزی عادت نكنيم كه از عقل و ايمان هم فرمان نبريم . معلوم شد كه سخن علمای غرب تا اين حد درست است ، و آن حديثی كه‏ فرمود : " نظر به طول ركوع و سجود شخص نكنيد چون