نقدي بر مارکسيسم - صفحه : 26

خلايق جايگزين اصل قديمی هوهويت می‏شود " ( 1 ) . و در ضميمه يكم نيز عبارات زير را از كتاب منطق هگل نقل كرده است : " يكی از پيشداوری‏های اساسی منطق ديرينه و مربوط به بينش عاميانه‏ جهان ، باور داشتن اين موضوع است كه تضاد به قدر هويت خصلت اساسی و واقعی ندارد . . . ( اما در حقيقت . . . ) هويت چيزی جز تعيين آنچه‏ ساده و آنی است يعنی تعيين هستی مرده نيست ، در حاليكه تضاد سرچشمه هر نوع حركت و ريشه هر نوع حيات است . زيرا در واقع جنبش و زندگی هر چيزی به همان اندازه است كه در خود تضاد داشته باشد " ( 2 ) . تعبيری كه در اينجا برای تكامل كرده است تعبير بسيار زيبائی است . می‏گويد هر چيزی از خودش پيش می‏افتد . می‏خواهد بگويد آن مرحله بعد كه‏ تكامل است امری بيگانه نيست ، بلكه خود اين شيئی است و در مرحله بعد . خودش از خودش پيش می‏افتد ، پس خودش در دو مقام قرار گرفته است . در مقام اول و در مقام سوم ، و در مقام سوم ، خودش از خودش پيش افتاده‏ است .

تضاد درونی اشياء :

آنگاه در پايان سخن عبارات زير را در زمينه تضاد درونی اشياء از مائو نقل می كند : " علت اصلی نشو و نمای هر چيزی در برون آن يافت نمی شود بلكه برعكس‏ در درون آن است . اين علت ناشی از سرشت متضاد ملازم هر چيز و هر پديده‏ است . تضادها هستند كه مولد حركت و نشو و نمای چيزها می‏شوند . . . بدين‏ ترتيب جدل مادی گرا نظريه متافيزيكی علت برونی را مصممانه رد می‏كند ، همچنين در دنيای نباتات و حيوانات رشد ساده يعنی نشو و نمای كمی نيز به‏ طور اساسی به تحريك تضادهای درونی انجام می‏گيرد . جامعه نيز به طور دقيق‏ به همين ترتيب است . . . " ( 3 ) . در عبارات فوق می‏توان به پاسخ يك سؤال دست يافت و آن اينكه فلسفه‏ ماترياليسم ديالكتيك به قول خود ماركسيستها به دو بخش تقسيم می‏شود : بخش منطقی و بخش فلسفی ، بخش منطقی را ديالكتيك و بخش فلسفی را ماترياليسم می‏نامند . اكنون اين سؤال مطرح می‏شود كه رابطه اين منطق با آن‏ فلسفه به چه نحو است و چگونه است كه از منطق ديالكتيك ، ماترياليسم‏ استنتاج می‏شود . به عبارت ديگر ممكن است ابتدا به نظر برسد كه‏ ديالكتيك

پاورقی : 1 - ماركس و ماركسيسم - ص . 19 2 - ماركس و ماركسيسم - ص . 233 3 - ماركس و ماركس و ماركسيسم - ص . 20