آشنايي با علوم اسلامي 1 - صفحه : 157

بعدها در ميان برخی از متفلسفان جديد اين اشتباه لفظی و ترجمه‏ای منجر به يك اشتباه معنوی شد . گروه زيادی از اروپائيان كلمه ( مابعد الطبيعه‏ ) را مساوی با ماوراء الطبيعه پنداشتند و گمان كردند كه موضوع اين علم‏ اموری است كه خارج از طبيعت‏اند و حال آن كه چنانكه دانستيم موضوع اين‏ علم شامل طبيعت و ماوراء طبيعت و بالاخره هر چه موجود است می‏شود . به‏ هر حال اين دسته به غلط اين علم را چنين تعريف كردند : متافيزيك علمی است كه فقط درباره خدا وامور مجرد از ماده بحث می‏كند.

فلسفه در عصر جديد

چنانكه می‏دانيم نقطه عطف در عصر جديد نسبت به عصر قديم كه از قرن‏ شانزدهم آغاز می‏شود و به وسيله گروهی كه در رأس آنها دكارت فرانسوی و بيكن انگليسی بودند صورت گرفت اين بود كه روش قياسی و عقلی در علوم‏ جای خود را به روش تجربی و حسی داد . علوم طبيعی يكسره از قلمرو و روش‏ قياسی خارج شد و وارد حوزه روش تجربی شد . رياضيات حالت نيمه قياسی و نيمه تجربی به خود گرفت . پس از اين جريان اين فكر برای بعضی پيدا شد كه روش قياسی به هيچ وجه‏ قابل اعتماد نيست . پس اگر علمی در دسترس تجربه و آزمايش عملی نباشد و بخواهد صرفا از قياس استفاده كند ، آن علم اساسی ندارد ، و چون علم‏ مابعد الطبيعه چنين است يعنی ،