عدل الهي - صفحه : 220

. 2 شفاعت نه تنها با توحيد در پرستش نمی‏سازد ، بلكه با توحيد ذاتی‏ نيز ناسازگار است زيرا لازمه اعتقاد به شفاعت اين است كه رحمت و شفقت‏ شفيع ، بيشتر و وسيعتر از رحمت خدا دانسته شود ، چه ، مفروض اين است‏ كه اگر شفاعت نباشد خدا گناهكار را عذاب می‏كند . . 3 اعتقاد به شفاعت موجب تجری نفوس مايل به گناه ، بلكه موجب‏ تشويق آنها به ارتكاب گناه است . . 4 قرآن كريم شفاعت را باطل شناخته و مردود دانسته است . قرآن روز رستاخيز را چنين معرفی می‏كند : در آن روز هيچكس از ديگری دفاع نمی‏كند و شفاعتی هم در كار نيست ( 1 ) . . 5 شفاعت با اصلی كه قرآن كريم تأسيس فرموده و سعادت هر كسی را وابسته به عمل خودش دانسته و فرموده : « و ان ليس للانسان الا ما سعی ( 2 ) منافات دارد . . 6 لازمه صحت شفاعت اين است كه معتقد شويم خدا تحت تأثير شفيع قرار می‏گيرد و خشمش تبديل به رحمت می‏گردد ، در حالی كه خدا انفعال پذير نيست ، تغيير حالت بر او راه ندارد و هيچ عاملی نمی‏تواند در او اثر بگذارد ، تغيير پذيری مخالف با وجوب ذاتی ذات الهی است . . 7 شفاعت يك نوع استثناء قائل شدن و تبعيض و بی عدالتی است ، در حالی كه در دستگاه خدا ، بی عدالتی وجود ندارد . به تعبيری ديگر : شفاعت‏ ، استثناء در قانون خداست و حال آنكه قانونهای خدا كلی و لا يتغير و استثناء ناپذير است : « و لن تجد لسنة الله تبديلا »( 3 ) . اين اشكال است كه بحث شفاعت را با عدل الهی مرتبط می‏سازد ، و از همين نظر است كه مسأله شفاعت ، يكی از مباحث كتاب حاضر قرار داده شد . توضيح اشكال اين است كه : مسلما شفاعت ، شامل همه مرتكبين جرم‏ نمی‏گردد زيرا در اين صورت ديگر نه قانون معنی خواهد داشت و نه شفاعت . طبيعت شفاعت ملازم با تبعيض و استثناء است ، ايراد هم از همين راه‏ است كه چگونه رواست كه

پاورقی : > و خواجه نصير و صدرالمتألهين در ميان آنها ظهور كرده و مسائل توحيدی‏ را در عالی‏ترين شكل خود غور و بررسی نموده‏اند امروز افرادی يافت می‏شوند كه تازه می‏خواهند درس توحيد را از امثال ابن تيميه و محمد بن عبدالوهاب‏ فرا گيرند . . 1 بقره / 48 و . 123 . 2 نجم / . 39 . 3 فتح / . 23