آشنايي با قرآن 8 - صفحه : 201

باشد . تكيه‏گاه انسان فقط بايد خدا باشد . همه حرفها برای اين است . اينها كه ذكر كرديم يك سلسله اسباب تكوينی بود . يك سلسله اسباب‏ اجتماعی هم هست كه اينها هم انسان را مشرك می‏كند يعنی سبب می‏شود كه‏ انسان از خدا غفلت كند و اعتماد و تكيه‏اش به آنها باشد . آنها چيست ؟ انسان وقتی كه در دنيا يار و ياور زياد پيدا می‏كند ، به تعبير قرآن‏ آنهايی كه در دنيا جند و سپاه پيدا می‏كنند ، ياوران زيادی پيدا می‏كنند ، يك غروری به اينها دست می‏دهد و می‏گويند كه تكيه‏گاه ما اينهاست ، با وجود اينها ديگر چه كسی می‏تواند كاری بكند ؟ در يك آيه‏ای كه در سوره‏ ذاريات بود ، قرآن مجيد راجع به فرعون تعبير عجيبی داشت و آن اين بود كه فرعون به سپاهيان خودش فوق‏العاده اعتماد داشت و همه چيزش آنها بودند . تعبير قرآن اين بود : " « فتولی بركنه »" ( 1 ) پس پشت كرد همراه پايه و ركنش . اين خانه اگر پايه‏هايی داشته باشد ، اين ستونها را ما می‏گوييم اركان ، كما اينكه پاهای انسان را می‏گويند اركان . در حيوان ، چهار دست و پا را می‏گويند اركان اين حيوان ، چون بدن اين حيوان روی اين‏ چهار دست و پاست . به تعبير امروز اين ميليتاريسم فرعون را قرآن با كلمه " « فتولی بركنه »" بيان كرده است ، يعنی او تكيه‏گاهی جز سپاهش‏ نداشت ، با همان ركن و پايه‏اش ، همان كه تكيه‏اش به آن بود، پشت كرد و رفت . اين هم برای انسان يك غرور است . مگر سپاه و سپاهی می‏تواند انسان را از خدا بی‏نياز كند ؟ يك وسيله امتحان است و يك مايه‏ای است كه برای‏ انسان بدبخت چندصباحی غرور می‏آورد و موجب بدبختی و

پاورقی : . 1 ذاريات / . 39