خدمات متقابل اسلام و ايران - صفحه : 100

ادوارد براون ، در جلد اول تاريخ ادبيات ايران ، صفحه 299 می‏گويد : اين مسئله ( آيا اسلام به زور به ايران تحميل شده يا ايرانيان به رغبت‏ اسلام را پذيرفته‏اند ) را پرفسور آرنولد استاد دارالفنون عليگره در كتاب‏ نفيس خود درباره تعليمات اسلام به وجه بسيار خوبی ثابت نموده است . آرنولد به بيتابی مؤبدان بی گذشت زرتشتی اشاره می‏كند و می‏گويد مؤبدان نه‏ تنها نسبت به علمای ساير اديان بلكه در برابر كليه فرق مخالف ايران و مانويان و مزدكيان و عرفای مسيحی ( گنوستيك ) و امثالهم تعصب نشان‏ می‏دادند و بدين سبب به شدت مورد بيمهری و نفرت جماعات زيادی قرار گرفته بودند . رفتار ستمگرانه موبدان نسبت به پيروان ساير مذاهب و اديان سبب شد كه درباره آيين زرتشت و پادشاهانی كه از مظالم موبدان‏ حمايت می‏كردند حس بغض و كينه شديد در دل بسياری از اتباع ايران‏ برانگيخته شود و استيلای عرب به منزله نجات و رهايی ايران از چنگال ظلم‏ تلقی گردد .

پاورقی : > به محض اينكه حس كردند كه در اركان دولت ساسانی تزلزل روی داده و قشون ايران در دو سه دفعه از قشون عرب شكست خورده‏اند ، خود را به دامان‏ عرب ها انداخته و نه تنها آنان را در فتوحاتشان كمك كردند و راه و چاه‏ را به آنها نمودند بلكه سرداران عرب را به تسخير ساير اراضی كه در قلمرو آنان بود و هنوز قشون عرب به آنها حمله نكرده بود دعوت كردند و كليد قلاع و خزائن را دو دستی به آنان تسليم كردند به شرط اينكه عربها آنان را به حكومت نواحی باقی بگذارند " . مرحوم قزوينی اين داستان را فقط به عنوان مذمت كسانی كه به لشكر اسلام‏ راه و چاه نشان دادند نقل كرده است و حال آنكه بايد ديد چرا آنان دست‏ از حكومت ساسانی كشيدند ؟ برای چه به كسانی كه به قول ناسيوناليستهای‏ ايرانی بيگانه بودند راه و چاه را نشان دادند ؟ آيا اين جز بخاطر آن بوده‏ است كه آنان از دولت ساسانی و از آيينی كه پشتيبان آن بود ناراضی بودند و آسايش خود را در پيروی از مسلمانان می‏دانستند ؟