سيري در سيره نبوي - صفحه : 252

احترام به اسارت می‏گزارند ] . ملكه انگلستان رفت هندوستان ، به خاطر احترام به عقايد هندوها اگر خود هندوها از در بتخانه كفشها را می‏كندند او از سر كوچه كفشها را به احترام بتها كند [ كه بگويند ] عجب مردمی هستند ! چقدر برای عقايد مردم احترام قائلند ! آخر آن عقيده را كه فكر به انسان‏ نمی‏دهد . آن عقيده انعقاد است ، تقليد است ، تلقين است يعنی زنجيری‏ است كه وهم به دست و پای بشر بسته است . بشر را در اينجور عقايد آزاد گذاشتن يعنی زنجيرهای اوهامی را كه خود بشر به دست‏و پای خودش بسته است‏ به همان حال باقی گذاشتن . ولی اين ، احترام به اسارت است نه احترام به‏ آزادی . احترام به آزادی اين است كه با اين عقايد كه فكر نيست بلكه‏ عقيده است يعنی صرفا انعقاد است مبارزه شود . عقيده ممكن است ناشی از تفكر باشد و ممكن است ناشی از تقليد يا وهم يا تلقين و يا هزاران چيز ديگر باشد . عقايدی كه ناشی از عقل و فكر نيست ، صرفا انعقاد روحی است‏ يعنی بستگی و زنجير روحی است . اسلام هرگز اجازه نمی‏دهد يك زنجير به‏ دست و پای كسی باشد ولو آن زنجير را خودش با دست مبارك خودش بسته‏ باشد . پس مسئله آزادی عقيده به معنی اعم يك مطلب است ، مسئله آزادی‏ فكر و آزادی ايمان به معنی اينكه هر كسی بايد ايمان خودش را از روی‏ تحقيق و فكر به دست بياورد مطلب ديگر . قرآن می‏جنگد برای اينكه موانع‏ آزاديهای اجتماعی و فكری را از بين ببرد . می‏پرسند چرا مسلمين به فلان‏ مملكت هجوم بردند ؟ حتی در زمان خلفا ( من كار ندارم كه كارشان فی حد ذاته صحيح بوده يا صحيح نبوده است ) مسلمين كه هجوم بردند نرفتند به‏ مردم بگويند بايد مسلمان بشويد . حكومتهای