سيري در سيره ائمه اطهار - صفحه : 225

علويين نمی‏رويم ، اجداد ما صد سال است كه زحمت كشيده‏اند ، جان كنده‏اند ، حالا يكدفعه خلافت را تحويل علويين بدهيم ؟ ! بغداد قيام می‏كرد ، و به‏ دنبال آن خيلی جاهای ديگر نيز قيام می‏كردند . ولی اين يك فرض است و تازه اصل فرض درست نيست ، يعنی اين حرف قابل قبول نيست كه فضل بن‏ سهل ذوالرياستين شيعی بود وروی اخلاص و ارادت به حضرت رضا چنين كاری‏ كرد . اولا اينكه ابتكار از او باشد محل ترديد است . ثانيا : به فرض‏ اينكه ابتكار از او باشد ، اينكه او احساسات شيعی داشته باشد سخت محل‏ ترديد است . آنچه احتمال بيشتر قضيه است اين است كه فضل بن سهل كه‏ تازه مسلمان شده بود می‏خواست به اين وسيله ايران را برگرداند به ايران‏ قبل از اسلام ( 1 ) ، فكر كرد الان ايرانيها قبول نمی‏كنند چون واقعا مسلمان‏ و معتقد به اسلام هستند و همين قدر كه اسم مبارزه با اسلام در ميان بيايد با او مخالفت می‏كنند . با خود انديشيد كه كلك خليفه عباسی را به دست‏ مردی كه خود او وجهه‏ای دارد بكند ، حضرت رضا را عجالتا بياورد روی كار و بعد ايشان را از خارج دچار دشواريهای مخالفت بنی العباس كند ، و از داخل هم خودش زمينه را فراهم نمايد برای برگرداندن ايران به دوره قبل از اسلام و دوره زردشتيگری . اگر اين فرض درست باشد ، در اينجا وظيفه حضرت رضا همكاری با مأمون‏ است برای قلع و قمع كردن خطر بزرگتر ، يعنی خطر فضل بن سهل برای اسلام صد درجه بالاتر از خطر مأمون است

پاورقی : . 1 عرض كرديم كه اينها هيچكدام قطعی نيست و از شبهات تاريخ است ، ولی برخی از روايات اينطور حكايت می‏كند .