ده گفتار - صفحه : 196

نتيجه يعنی هدايت يافتن بايد به دست آيد ، و اما وسيله‏ای كه بايد از آن‏ استفاده شود برای هميشه و همه جا تعيين نشده و قابل تعيين و اندازه‏گيری‏ هم نيست . در آيه كريمه می‏فرمايد : " « قوا انفسكم و اهليكم نارا و قودها الناس‏ و الحجاره »" . ( 1 ) يعنی خودتان و خاندانتان را از آتشی كه آتشگيره‏اش آدم است و سنگ ، حفظ كنيد . خود نتيجه را می‏خواهد ، به‏ وسيله كار ندارد . در اسلام برای هدايت و رهبری ، يك شكل صد در صد معين ترسيم نشده كه‏ همه اجزاء و مقدمات و مقارنات و شرائط و موانع در نظر گرفته شده باشد . و اساسا قابل تعيين و ترسيم و اندازه‏گيری نيست ، چون متفاوت است . رهبری مردم مثل نماز يك امر تعبدی و يكنواخت نيست ، يا فی‏المثل از نوع‏ ورد خواندن و منتر خواندن نيست كه طرف يك وردی حفظ است برای‏ عقرب زدگی و يا مارزدگی ، و هر عقرب زده يا مار زده را كه بياورند او همان ورد معين را كه حفظ كرده می‏خواند .

نسبيت و موقت بودن وسيله‏ها

يك چيز در يك جا وسيله هدايت است و بسا هست همان چيز در جای ديگر وسيله گمراهی و ضلالت باشد . منطقی كه يك پيرزن را مؤمن می‏كند اگر در مورد يك آدم تحصيلكرده به كار برده شود او را گمراه می‏كند . يك كتاب‏ در يك زمان متناسب ذوق عصر و ذوق زمان و سطح

پاورقی : 1 - سوره تحريم ، آيه . 6