بيست گفتار - صفحه : 243

راه حلها اين دو تفسير و دو نظر درباره دنيا : يكی نظر كسانی كه عالم دنيا را بالذات عالم شر و فساد و تباهی می‏دانند ، و يكی نظر كسانی كه خود دنيا را خوب می‏دانند اما علاقه و محبت به دنيا را بد می‏دانند . اما آنها كه به تمام دنيا و هستی با نظر بدبينی نگاه می‏كنند و هستی و حيات را شر و تباهی می‏دانند ، راه چاره و راه حلی هم برای سعادت بشر و نجات او از بدبختی ندارند مگر پوچيگرايی و خودكشی ، سخيف ترين سخنان‏ همين سخن است و بدبخت ترين مردم دنيا هم همين اشخاص هستند . اينها به‏ قول " ويليام جيمز " مانند موشی كه در زير تله جيرجير می‏كند بايد آه‏ بكشند و ناله كنند . ولی آنهايی كه گفته‏اند خود دنيا بد نيست ، علاقه به دنيا بد است‏ می‏گويند چنين نيست كه بايد سوخت و ساخت ، راه حل برای سعادت بشر و نجات او از بدبختی اين است كه با اين علاقه‏ها مبارزه و ريشه آنها كنده‏ شود . آن وقت انسان از چنگال شرور رهايی می‏يابد و شاهد سعادت را در آغوش می‏گيرد . در جواب اين گروه بايد گفت گذشته از اينكه قوا و ميلها و رغبتهای‏ طبيعی و فطری كه در روح است طبق يك نظر فلسفی دقيق كه اخيرا روانشناسی‏ هم آن را تأييد كرد قابل قلع و قمع كردن و ريشه كن كردن نيست و حداكثر اين است كه در اثر رياضتها و مجاهدتها پس رانده شود و به شعور باطن‏ بگريزد و بعد احيانا به صورت خطرناكی از مجرای ديگری بروز و ظهور كند و توليد