مساله شناخت - صفحه : 207

عالم ، همه شناختهای عالم ، بايد نهايتا به شناختهای خود معيار منتهی شود ، حتی معتقد بودند " شناخت تجربی " هم متكی بر شناختهای خود معيار است . نظر منطق ارسطو در باب تجربه بعضی خيال كرده‏اند منطق ارسطو ، منطق تجربی نيست . اين يك اشتباه‏ بزرگ است . دليلش اينهمه كتابهای منطق ارسطويی و از جمله كتابهای‏ بوعلی سيناست ( كه منطقش منطق ارسطويی است ، گو اينكه منطق ارسطويی را خيلی جلو برده ولی اساس ، منطق ارسطويی است ) . منطق ارسطو يك منطق‏ تجربی است ، يعنی برای تجربه ارزش فوق‏العاده يقينی قائل است . تفاوت‏ منطق غير ارسطويی با منطق ارسطويی اين نيست كه او به تجربه قائل است و ارسطوييها به تجربه قائل نيستند ، بلكه تفاوت اين است كه منطق ارسطوئی‏ معتقد است كه تجربه را هم با معيارهای شناختی تأييد می‏كنيم ، كه به اين‏ مسئله خواهيم رسيد . پس اساس آن منطق كه نامش منطق تعقلی است اين است كه شناخت ، معيار شناخت است و ما در ميان شناختهای خود ، در نهايت امر به‏ شناختهايی می‏رسيم كه " خود معيار " هستند و نيازی به معيار ندارند ، [ و در اثبات اين سخن ] می‏گفتند اگر هر شناختی نياز به معيار داشته باشد ، سراغ آن معيار می‏رويم ، آن معيار هم نياز به معيار دارد ، معيار سوم هم‏ نياز به معيار ديگری دارد ، پس در نهايت امر هيچ چيز شناخته نمی‏شود ، يعنی به دنبال مسلك شكاكان رفته‏ايم و