درسهاي الهيات شفا2 - صفحه : 272

الحقيقة آنچه كه مقارن می‏شود عوارض است . درباب عوارض تعبير ماهيت‏ نمی‏كنند . اين خودش يك قرينه است . پس امكان ندارد كه حقيقت وجوب‏ وجود بعد از وجوب اختلاف داشته باشد ، يعنی افرادی كه وجوب وجود حقيقت‏ آنها است ، اين وجوب جزء حقيقت باشد و غير از اين جزء ديگر هم داشته‏ باشد ، ممكن نيست . بيان ديگر : وأيضا ، لايخلو اما أن يكون مايختلف به آحاد واجب‏الوجود بعدالاتفاق فی‏ وجوب‏الوجود أشياء موجوده لكل واحد من‏المتفقين فيه بها يخالفه صاحبه ، أو غير موجوده لشی‏ء منها ، أو موجوده لبعضها و ليس فی‏البعض‏الاخر الاعدمها . [ يا اين است كه در اشياء موجود در هر يك بار هم اختلاف دارند ] ، كه‏ اين قهرا همان فصل می‏شود ، همان كه به جای فصل است . يعنی ما به‏الامتياز يا در همه آنها امر وجودی است ، يا در همه آنها امر عدمی است ، يا در يكی وجودی است و در يكی عدمی است ، يعنی در واقع هيچ چيز نيست . شيخ‏ اول شق وسط را ذكر كرده است كه همان " غير موجوده لشی‏ء منها " باشد : فان كانت غير موجوده و ليس هناك شی‏ء يقع به الاختلاف بعدالاتفاق ، فلا اختلاف بينهما فی‏الحقائق ، فهی متفقه الحقائق ، وقد قلنا انها تختلف‏ حقائقها بعد ما اشتركت فيه ، وان كانت غير موجوده فی بعضها وموجوده فی‏ بعضها ، مثلا أن يكون أحدهما انفصل عن‏الاخر بأن له حقيقة وجوب الوجود ، و شيئا هوالشرط فی‏الانفصال ، وللاخر حقيقة وجوب الوجود مع عدم‏الشرط الذی‏ لذلك ، و انما فارقه لاجل هذاالعدم فقط ، وليس هناك شی‏ء الاالعدم ينفصل‏ به عن الاخر ، فيكون من شأن وجوب‏الوجود بالحقيقة التی له أن تثبت قائمة مع عدم شرط يلحق به ، والعدم ( 1 ) لامعنی له محصلا فی‏الاشياء ، والا لكان فی‏ شی‏ء

پاورقی : 1 - در بعضی نسخه‏ها " فالعدم " است ، و در بعضی نسخه‏ها " والعدم " . كه " والعدم " از " فالعدم " >