بيست گفتار - صفحه : 219

سرمايه يا سربار ؟ بحث امروز ما در اطراف اين است كه ايمان و اعتقاد مذهبی چه اثری‏ می‏تواند داشته باشد . يك نفر ممكن است واقعا مؤمن و معتقد باشد و هم‏ ممكن است بی ايمان و لامذهب باشد و در بی دينی بسر ببرد . جای اين است‏ كه بحث شود آيا ايمان و اعتقاد مذهبی يك سرمايه است برای بشر كه اگر آن را از دست داد يكی از سرمايه‏های زندگی و حيات را از دست داده ، يا اينكه يك قيد و سرباری است ، اگر آن را از دست داد در زندگی چيزی را نباخته ، بلكه باری را از دوش خود برداشته است ؟ تولستوی كه يكی از متفكرين و نويسندگان بزرگ قرن ما است و شهرت‏ جهانی دارد ، می‏گويد : " ايمان آن چيزی است كه آدمی با آن زندگی می‏كند . " مقصود او اين است كه ايمان بهترين سرمايه زندگی است ، اگر انسان‏ آن را از كف داد مهمترين سرمايه زندگی را از دست داده است . بسيار چيزها را بايد سرمايه زندگی شمرد . سلامت يك سرمايه زندگی است‏ ، امنيت همين طور ، ثروت همين طور ، علم و معرفت همين طور ، عدالت‏ اجتماعی همين طور ، داشتن همسر و فرزندان صالح همين طور ، داشتن دوستان‏ شايسته و صميمی همين طور ، تربيت عالی همين طور ، سلامت روح و روان همين‏ طور . همه اينها سرمايه‏های زندگی به شمار می‏روند . هر كدام از اينها كه‏ نباشد نقصی در سعادت و كمال انسان خواهد بود و انسان يكی از سرمايه‏ها را از كف داده است . نبود هر كدام از اينها نوعی از