درسهاي الهيات شفا1 - صفحه : 395

يك عدد و يك ماهيت است بيندازيم ، اين ماهيت لا بشرط است از هر چيزی‏ غير از ذات خودش . از آن جمله لا بشرط است از وحدت و كثرت . پس در طبيعت عشره نيامده كه واحد باشد و چنين نيست كه وقتی می‏گوئيم يعنی يك‏ ده تا . البته اين را با تعبيرات عرفی نبايد اشتباه كرد . در تعبيرات‏ عرفی وقتی كه ما شيئی را به كار می‏بريم قرينه هميشه دلالت بر وحدت می‏كند . اما اينكه قرينه دلالت بر وحدت كند غير از اين است كه وحدت در خود آن طبيعت اخذ شده باشد . در عرف مثلا اگر كسی به ديگری بگويد من ده‏ تومان به شما می‏دهم ، گيرنده نمی‏تواند در اينجا فيلسوف شود و بگويد الماهيه من حيث هی ليست الا هی ، اين حرف اطلاق دارد ، شامل يك ده‏ تومان می‏شود ، دو ده تومان می‏شود ، صد ده تومان می‏شود ، يك ميليون ده‏ تومان هم می‏شود ، بايد قرينه پيدا كرد كه مقصود چيست . نه ، عرف از اين‏ جمله يكی را می‏فهمد. وقتی گفت من ده تومان پول می‏دهم يعنی يك ده تومان. سؤال : يا منظورش همان ده تا يك تومانی است ؟ استاد : نه ، ده تا يك تومانی غير از يك ده تومانی است . كسی كه‏ می‏گويد عشره واحده يا مثلا می‏گويد عشره تومان ، غير از اينست كه بگويد ده‏ تا يكی يكی جدا از هم . كسی كه می‏گويد عشره واحده ، ده تا را به صورت‏ يك عدد اعتبار می‏كند . از نظر عرف ، در اين موارد ، در غير عدد هم به‏ همين ترتيب است . مثلا وقتی كسی گفت من به تو اسب می‏دهم ، مقصودش‏ اينست كه يك اسب می‏دهم ، اسبی می‏دهم ، اين دارای " ياء " وحدت است‏ . و الا اگر چنين نبود ، يك اسب هم اسب است ، دو تا اسب هم اسب است‏ ، صد تا اسب هم اسب است . به هر حال ، مقصود اينست كه هر عددی همانطور كه از وحدت تشكيل شده و تأليف شده ، معروض وحدت هم قرار می‏گيرد ، و حتی معروض هر عدد ديگری‏ هم قرار می‏گيرد . كما اينكه آن عددی هم كه عارض است فی حد ذاته صلاحيت‏ اين را دارد كه باز هم معروض وحدت قرار بگيرد و هم معروض ثنائيت و هر عدد ديگر . مثلا اگر كسی گفت : ده اسب می‏دهم ، می‏توانيم بپرسيم يك ده‏ اسب يا