خدمات متقابل اسلام و ايران - صفحه : 460

بعضی طبرسی نيز ، از اين تفسير زياد استفاده كرده‏اند . اين تفسير در چهل‏ سال اخير مكرر در ايران چاپ شده است . ابوالفتوح نيشابوری الاصل است‏ ولی در ری می‏زيسته است . ابوالفتوح از ايرانيان عرب نژاد است نسبش به‏ جناب عبدالله بن بديل بن ورقاء می‏رسد كه از صحابه اميرالمؤمنين علی‏ عليه‏السلام بود و در صفين افتخار حضور ركاب آن حضرت را داشت . ابوالفتوح معاصر طبرسی و زمخشری است و نزد شاگردان شيخ طوسی تحصيل‏ كرده است . تاريخ دقيق وفاتش در دست نيست قدر مسلم اين است كه در اواسط قرن ششم هجری می‏زيسته است قبرش هم‏اكنون در شهر ری معروف است . 7 - تفسير صافی . مؤلف اين تفسير ، حكيم و عارف و محدث و مفسر معروف ملامحسن فيض كاشانی است . از مشاهير علمای شيعه است و در قرن‏ يازدهم هجری می‏زيسته است . اين مرد بزرگ عمر پر بركتی داشته و به كثرت‏ وجود تاليف معروف است . مرحوم فيض در آغاز عمر در قم اقامت داشت . مدرسه فيضيه به نام او معروف شد . از قم به شيراز مسافرت كرد و علم حديث را نزد سيد ماجد بحرانی ، و فلسفه و عرفان را نزد حكيم و عارف بلند قدر صدرالمتألهين‏ آموخت و دختر صدرا را به زنی گرفت . وفات فيض در سال 1091 در كاشان‏ واقع شده است . 8 - تفسير ملاصدرا . صدرالمتألهين يا ملاصدرا شهرتش به فلسفه و عرفان‏ است و خود در اين فلسفه صاحب مكتب است . ولی در تفسير و شرح احاديث‏ هم تبحری بسزا داشته است . اصول كافی را شرح كرده است و سوره بقره را تا آيه 65 : " « و لقد علمتم الذين اعتدوا منكم فی السبت . . . »" و همچنين سوره‏های الم سجده ، يس ، واقعه ، حديد ، جمعه ، طارق ، اعلی ، اذا زلزلت ، و آيه‏های : آيةالكرسی ، آيه نور و آيه " « و تری الجبال‏ تحسبها جامده ». . . " را تفسير كرده است تفسير ملاصدرا هر چند تمام‏ نيست ، ولی مفصل است و تقريبا به اندازه تفسير صافی است چندين بار