امامت و رهبري - صفحه : 101

كتابهايی نظير عبقات والغدير ، كوشششان در اين است كه ثابت كنند اين‏ احاديث متواترند . در اين دو كتاب مخصوصا الغدير ، ناقلان حديث غدير طبقه به طبقه از قرن اول تا قرن چهاردهم ذكر شده‏اند . ابتدا شصت و چند نفر از طبقه صحابه پيغمبر را نام می‏برد ( البته از كتب اهل تسنن ) . بعد از طبقه تابعين ذكر می‏كند كه از صحابه نقل كرده‏اند . اينها تقريبا مربوط به قرن اول می‏شوند . در قرون بعد نيز طبقه به طبقه نقل كرده است . مخصوصا كاری كه در الغدير صورت گرفته اينست كه از جنبه ادبی قضيه‏ استفاده كرده و اين ، كار خيلی خوبی است . عبقات و كتابهای ديگر در اين‏ زمينه ، بيشتر به نقل حديثی تمسك كرده‏اند كه در هر قرنی چه كسانی نقل‏ كرده‏اند ولی الغدير از جنبه ادبی هم استفاده كرده است چون در هر عصری هر مطلبی كه در ميان مردم وجود داشته باشد ، شعرا آنرا منعكس می‏كنند . شعرا منعكس كننده آن چيزی هستند كه در زمان خودشان هست . می‏گويد اگر مسئله‏ غدير مسئله‏ای بود كه به قول آنها مثلا در قرن چهارم بوجود آمده بود ، ديگر در قرون اول و دوم و سوم شعرا اينهمه شعر درباره‏اش نگفته بودند . در هر قرنی ما می‏بينيم مسئله غدير جزء ادبيات آن قرن است . بنابراين چگونه‏ می‏توانيم اين حديث را انكار كنيم . و اين ، از نظر تاريخی روش خوبی‏ است . ما خيلی از اوقات برای اثبات وجود موضوعی در تاريخ می‏رويم سراغ‏ ادبا . می‏بينيم در هر قرنی همه ادبا اين موضوع را منعكس كرده‏اند ، معلوم‏ می‏شود كه اين ، در زمان آنها فكر موجودی بوده است . " عبقات " نيز گاهی برای يك حديث يك كتاب نوشته است كه در آن راويان آن حديث را ذكر كرده و اينكه آيا اين راوی درست است يا نادرست ، فلان كس گفته‏ درست است و . . . يك شاخه درخت پرشجری