تعليم و تربيت در اسلام - صفحه : 88

اين امری است كه برای او عادت شده و او از تركش وحشت دارد " توجه به‏ اين مطلب است كه گاهی عادت به صورتی درمی‏آيد كه ارزش كار خوب را از ميان می‏برد . ايجاد انس در عادات انفعالی است گفتيم در عادات انفعالی است كه ايجاد انس می‏شود و انسان اسير آن‏ می‏گردد . عادات انفعالی عاداتی است كه انسان تحت تأثير يك عامل خارجی‏ ، عملی را انجام می‏دهد . در عادات جسمانی ( فعلی ) يا هنرها ايجاد انس‏ نمی‏شود ، مثل همان خط نوشتن يا راه رفتن كه اين هم خود يك نوع هنر است‏ ، منتهی هنری است كه چون انسان آن را از اول بچگی ياد گرفته زياد به چشم‏ نمی‏آيد . برای شخصی شعر و نثر را تعريف می‏كردند . ابتدا نظم را تعريف كردند و بعد گفتند آن طور كه ما صحبت می‏كنيم نثر است . گفت عجب ! ما تا حالا نثر می‏گفتيم و نمی‏دانستيم ؟ ! غرض اينكه عادات فعلی عاداتی است كه به عامل خارجی ارتباط ندارد ولی‏ عادات انفعالی عاداتی است كه انسان تحت تأثير يك عامل بيرونی است ، مثل اينكه سيگار كشيدن برای انسان عادت می‏شود ، يعنی انسان هميشه‏ می‏خواهد اين دود سيگار به او برسد . عادات انفعالی معمولا حالت انس‏ برای انسان ايجاد می‏كند و انسان را اسير خود می‏كند ، و تن پروری‏ها به آن‏ معنی كه قبلا ذكر شد غالبا عادات انفعالی است . مثلا انسان عادت می‏كند كه روی تشك پر قو بخوابد ، يا مثلا به غذای خاصی عادت می‏كند به طوری كه‏ اگر آن غذا به او نرسد هر چند غذای ديگر مقوی باشد ، نمی‏تواند بخورد . اينها