حرکت و زمان در فلسفه اسلامي2 - صفحه : 34

فصل 25 ( 3 ) بقای موضوع در حركت بحث ما درباره مسأله بقاء موضوع در حركت جوهری و در حركت كمی است . همانطور كه گفتيم اين يك معضل بزرگ بوده است ، معضلی كه برای مثل شيخ‏ دليل شده است بر نفی حركت جوهريه ، و در باب حركت كميه با اينكه‏ خودش منكر آن نيست و نمی‏تواند باشد ، سبب شده است كه نتواند موضوع آن‏ را توجيه بكند و تنها به احتمالاتی اكتفا كرده و بگويد شايد بعدها ديگران‏ بتوانند قضيه را حل كنند . مرحوم آخوند می‏خواهند قضيه را حل بكنند ، هم‏ در باب حركت كميه و هم در باب حركت جوهريه . البته اين مطلب را نبايد فراموش كرد كه اساسا به چه علت نيازمند به فرض موضوع در باب‏ حركت هستيم ؟ و آيا در حركت جوهريه بالخصوص ما نيازمند به چنين فرضی‏ هستيم ؟ اين را قبلا بحث كرديم و بعدا هم بحث خواهد شد و گفته خواهد شد كه اساسا نيازی به موضوع شخصی باقی مستمر نيست . ولی فعلا فرض بر اين‏ است كه چنين موضوعی لازم است ، و بنای بحث بر پيدا كردن موضوع باقی‏ است . بنای سخن بر اين بود كه موضوع باقی همان ماده اولی است ، برای اينكه‏ حركت در صورت واقع می‏شود ، و حركت در جوهر يعنی تبدل صور جوهريه ،