آشنايي با علوم اسلامي 1 - صفحه : 32

است : گاهی واقعا مربوط به خود او است ، و گاهی مربوط به خود او نيست‏ بلكه مربوط به چيزی است كه با او يگانگی دارد . مثلا می‏خواهيم در احوال انسان بحث كنيم . خواه ناخواه از آن جهت كه‏ انسان حيوان هم هست و با حيوان يگانگی دارد ، خواص حيوان هم در او جمع‏ است . از اينرو كلمه عرض ذاتی را به كار برده‏اند و آن كلمه را با تعريفی مخصوص مشخص كرده‏اند كه اين اشتباه از بين برود و به اصطلاح‏ عوارض غريبه خارج شود . اما اين كه تعريف عرض ذاتی چيست ؟ از حدود اين درسها خارج است . اكنون ببينيم آيا لازم است كه هر علمی موضوع معينی داشته باشد يا نه ؟ چيزی كه قطعی و مسلم است اينست كه مسائل علوم از لحاظ ارتباط با يكديگر همه يك جور نيستند . هر عده‏ای از مسائل مثل اينست كه يك‏ خانواده مخصوص می‏باشند ، و باز يك عده ديگر ، خانواده ديگر ، همچنانكه‏ مجموعی از خانواده‏ها احيانا در حكم يك فاميل‏اند و مجموعی ديگر از خانواده‏ها در حكم فاميل ديگر . مثلا يك سلسله مسائلی كه مسائل حساب ناميده می‏شوند رابطه‏شان با يكديگر آنقدر نزديك است كه در حكم افراد يك خانواده‏اند ، و يك عده مسائل‏ ديگر كه هندسه ناميده می‏شوند افراد يك خانواده ديگر به شمار می‏روند . خانواده حساب و خانواده هندسه با يكديگر قرابت دارند و جزء يك فاميل‏ به شمار می‏روند كه آنها را رياضيات می‏ناميم .