آشنايي با قرآن 3 - صفحه : 155

سازگار نيست ] . « فاما تثقفنهم فی الحرب »حالا كه اينها پيمان شكن هستند ، هر گاه در جنگ بر آنها مسلط و پيروز شدی ( نكته‏های قرآن را ببينيد ! نمی‏گويد در همه جا ، چون فقط در ميدان جنگ خون آنها را مباح می‏شمرد ) ، اگر در جنگ‏ به چنين موجوداتی كه گفتيم پست‏ترين جنبنده‏ها هستند رسيدی يعنی اگر بر اينها پيروز و مسلط شدی ( نمی‏گويد با اينها چه رفتاری كن . تعبير عجيبی‏ دارد : ) « فشرد بهم من خلفهم »كاری كن كه آن جماعتی را كه پشت سر اينها قرار گرفته‏اند و می‏خواهند راه اينها را بروند مشرد و پراكنده كنی . با اينها كاری بكن كه اسباب عبرت آنها بشود . « لعلهم يذكرون » شايد آنها متذكر بشوند و ديگر مثل اينها اينطور از انسانيت خارج نشوند . اين سه آيه عجيب است . ابتدا مقدمه‏ای می‏چيند كه بدترين جنبنده‏ها كدام‏ هستند . بعد برای اينها صفتی ذكر می‏كند در سقوط انسانيتشان . بعد فتوا و اجازه می‏دهد كه اينها را از بين ببر ، ولی به اين از بين بردن حالت‏ انتقامی نمی‏دهد كه عقده دلت را خالی كن . مجازات ، دو فلسفه می‏تواند داشته باشد ، يك فلسفه روانی و آن اينكه‏ كسی كه جنايت بر او وارد شده و عقده روانی پيدا كرده است ، تشفی خاطری‏ پيدا كند . ولی از اين مهمتر اصلاح اجتماع است [ كه مجازات مجرم ] عبرت‏ است برای ديگران . قرآن به جنبه عبرتش توجه می‏كند ، می‏گويد حالا كه‏ چنينند ، اين موجودات پست‏تر از حيوان را از ميان ببر ، با آنها كاری كن‏ كه عبرت ديگران بشود . « و اما تخافن من قوم خيانه فانبذ اليهم علی سواء ان الله »