نظري به نظام اقتصادي اسلام - صفحه : 51

محال است ، پس بايد ديد اولا به چه دليل اعتباری است ، و ثانيا حقيقت‏ اعتبار چيست ؟ ثالثا مالكيت چگونه اعتبار شده است ؟ اما اين كه بشر با قرارداد ، مالكيت را اثبات يا سلب يا تعويض می‏كند دليل بر اعتباری‏ بودن آن است . و اما اين كه اعتبار چيست ؟ امور اعتباری همواره به‏ منزله كپيه و فرد ادعائی حقايق می‏باشد . و اما اين كه مالكيت چگونه‏ اعتبار شده ؟ بايد ديد انسان در طبيعت چه مالكيتهای حقيقی و واقعی را دريافته كه از روی آن ، مالكيت اعتباری را اعتبار كرده است ؟ آنچه انسان در دنيای واقع از لحاظ مالكيت دريافته است ، مالكيتی است‏ كه ميان خود و افعال و قوا و اعضاء خود يافته است . انسان فكر خاصی را از خود می‏داند ، زيرا واقعا وجود آن فكر متكی و مستند به او است ، اگر او نبود آن فكر هم نبود . همچنين است رابطه‏ای كه ميان خود و اعضاء خود درك می‏كند . انسان نظير اين ارتباط را ميان خود و محصولاتی كه صرفا محصول طبيعت‏ است ، يا محصول كار و طبيعت است ، يا محصول كار و سرمايه و طبيعت‏ است فرض می‏كند و در عالم فرض و اعتبار ، وجود خود را گسترش و توسعه‏ می‏دهد و با قرارداد اجتماعی آن را معتبر می‏شمارد ( 1 ) . پس از اين فرض‏ و اين قرارداد ، بشر برای خود نسبتی با بعضی ثروتها قائل می‏شود كه معتقد است اين نسبت ميان آن ثروت و ديگران نيست . به موجب اين نسبت به‏ خود اجازه می‏دهد

پاورقی : . 1 اثر اين اعتبار بهره بردن و استفاده كردن و به مصرف رساندن است . بديهی است كه مالكيت ، حق بهره‏بردن و استفاده و به مصرف رساندن ثروت‏ را به مالك اختصاص می‏دهد . اينجاست كه پای حيات و منافع ديگران ، و به عبارت ديگر پای عمل و زندگی به ميان می‏آيد ، اينجاست كه بايد ديد از نظر سعادت بشر چگونه بايد نظر دارد .