مساله ربا - صفحه : 70

يكی از مواردی كه در اعتبارات عرفی ، مالك حق دارد در مورد مال خودش‏ انجام بدهد قرض دادن است . طبيعت قرض دادن چيست ؟ تعريف قرض قرض نه بيع است نه صلح است نه اجاره است نه هبه است و نه وديعه . چيز ديگری غير از اينهاست . در تعريف قرض گاهی گفته‏اند تمليك به عوض‏ . ولی گفته‏اند اين تعريف درست نيست ، قرض تمليك به ضمان است . يعنی‏ شخصی كه مال خودش را به ديگری قرض می‏دهد ، با قرض دادن ، آن را از ملك خودش خارج كرده و ديگری را مالك آن نموده . در اين جهت با بيع و هبه هيچ فرقی نمی‏كند . بيع ، تمليك است و اخراج از ملكيت خود و داخل‏ كردن در ملكيت غير . هبه هم اخراج از ملكيت خود و داخل كردن در ملكيت‏ غير است . قرض هم اخراج از ملكيت خود و داخل كردن در ملكيت غير است‏ با اين تفاوت كه در اينجا معاوضه نيست . به عوض قرض ، مثل بيع چيزی‏ در ملك قرض دهنده وارد نشده . هبه مطلق هم نيست . تمليك به ضمان است‏ . يعنی من از ملك خودم خارج كردم و طرف را متعهد نمودم و ضامن كردم به‏ مثل آن اگر مثلی باشد ، و به قيمت آن اگر قيمتی باشد . امور مثلی كه‏ متشابه هستند مانند پول ، گندم و امثال اينها كه وقتی انسان قرض می‏دهد ، عين را به طرف تمليك كرده ولی او در عهده خودش بايد عوض اين عين را بدهد . يعنی قرض دهنده از ساعت قرض دادن ديگر مالك آن نيست . پس‏ مالك چيست ؟ مالك مثل و يا قيمت آن است كه آن مثل يا قيمت در ذمه‏ طرف است .