نبوت - صفحه : 272

جواب : من از تذكری كه آقای دكتر دادند متشكرم و منظور من اين نبود . من بيان ايشان را صد در صد قبول دارم يعنی قبول داشته‏ام ، اگر هم از عرايض من خلاف آن مفهوم شده من اصلاح می‏كنم . منظور من فقط اين بود كه در عصر و زمان پيغمبر ونيز در آثاری كه از قديم باقی مانده ما يك توحيد خالصی پيدا نمی‏كنيم ، مثلا آثاری كه به نام كتاب آسمانی باقی مانده ، و مسأله اهورا مزدا را هم كه عرض كردم نخواستم بگويم كه واقعا در تعليمات‏ اصلی زردشت چنين چيزی بوده ، مقصودم باز همين نارسايی افكار و انديشه‏های‏ بشری در آن زمان بود كه نمی‏توانستند خدای مجرد و منزه از زمان و مكان و شكل و صورت را در ذهن خودشان تصور كنند . "« اينما تولوا فثم وجه الله‏ " در انديشه بشر آن زمان نبوده . اما بيان ايشان از نظر ما بيان صد درصد درستی است چون در باب پيدايش عقيده توحيد و عقايد بت‏پرستی دو نظر متضاد است : يك نظر اين است كه فكر اولی كه برای بشر پيدا شده است‏ طبيعت‏پرستی بوده و اين طبيعت پرستی سير تكاملی پيدا كرده و كم كم ارواح‏ پرستی آمده و بعد ارواح پرستی به تدريج تبديل به واحد پرستی شده است . اغلب ، كسانی كه طرز تفكر ماترياليستی دارند اين‏طور می‏گويند كه به‏ موازات اينكه فكر بشر ترقی كرده يا اقتصاد زندگی بشر ترقی كرده ( حتی‏ يك روابطی هم قائل می‏شوند ) ، مثلا وقتی در اجتماع قدرتهای متعدد حكمفرما بود خدايان متعدد را پرستش می‏كردند ، از وقتی كه حكومت واحد در اجتماع‏ پيدا شد و يك قدرت همه اجتماع را اداره می‏كرد اين امر سبب شد كه در پرستش هم يك قدرت را پرستش كنند . به هر حال طرز فكر ماترياليستی‏ اغلب اين است كه توحيد بعدها زاييده شده است و هزارها سال بر بشر گذشته است كه فكر خدا [ پديد آمده ] و خدای واحدی كه خالق كل و يگانه‏ موجود لايق پرستش باشد در عالم نبوده و اينها همه بعد پيدا شده است . نقطه مقابل اين نظر همين فكری است كه آقای دكتر توضيح دادند كه نه ، بت‏ پرستی زاييده خداپرستی است ، يعنی اول خداپرستی در ميان بشر بوده ، بعد انحراف از خداپرستی به صورت بت پرستی در آمده است . حتی در اخبار ما به اين صورت ذكر شده كه از امام می‏پرسند كه بت‏پرستی از كی پيدا شد ؟ جواب می‏دهند ادريس پيغمبر شاگردی داشت به نام اسقلينوس كه مرد حكيمی‏ بود . مردم به او خيلی ارادت می‏ورزيدند و خيلی او را دوست داشتند . او مرد . در مرگ او مردم فوق‏العاد ه متأثر شدند . شيطان برای اينها اين فكر را پيش آورد كه حالا اسقلينوس خودش كه نيست پس مجسمه‏اش را بسازيد و