آشنايي با علوم اسلامي 3 - صفحه : 44

به سينه ديوار بزنيم ؟ يا خير اين حديث در حقيقت مفسر آن آيه است و به‏ منزله استثنائی است در بعضی مصاديق آن و به هيچ وجه معارض نيست . البته نظر دوم صحيح است ، زيرا معمول مخاطبات آدميان اين است كه‏ ابتدا يك قانون را به صورت كلی ذكر می‏كنند و سپس موارد استثناء را بيان می‏نمايند . قرآن هم بر اساس محاورات عمومی بشری با بشر سخن گفته‏ است و از طرف ديگر خود قرآن حديث پيغمبر را معتبر شمرده و گفته است : « ما آتيكم الرسول فخذوه و ما نهاكم عنه فانتهوا »( 1 ) . آنچه پيامبر برای شما آورده بگيريد وعمل نمائيد . در اين گونه موارد ، خاص را به منزله استثناء برای عام تلقی می‏كنيم و می‏گوئيم عام را وسيله خاص " تخصيص " می‏دهيم ، و يا می‏گوئيم : خاص " مخصص " عام است .

مطلق و مقيد

مطلق و مقيد هم چيزی است شبيه عام و خاص ، چيزی كه هست عام و خاص‏ در مورد افراد است و مطلق و مقيد در مورد احوال و صفات . عام و خاص در مورد اموری است كلی كه دارای افراد موجود متعدد و احيانا بی نهايت است‏ و بعضی از انواع و يا افراد آن عام به وسيله دليل خاص از آن عموم خارج‏ شده‏اند ، ولی مطلق و مقيد مربوط است به طبيعت و ماهيتی كه متعلق تكليف‏ است و

پاورقی : . 1 سوره حشر ، آيه . 7