بيست گفتار - صفحه : 58

است كه موجب فتنه و آشوب ميان مسلمين شده ، لهذا در مكه با دو نفر ديگر همعهد شدند كه مجموعا علی و معاويه و عمروعاص را در يك شب بكشند و آن شب را هم شب نوزدهم رمضان يا هفدهم رمضان معين كردند . چرا اين‏ شب را معين كردند ؟ ابن ابی الحديد می‏گويد بيا و تعجب كن از تعصب در عقيده كه اگر توأم‏ با جهالت شود چه می‏كند ؟ می‏گويد اينها اين شب را انتخاب كردند چون شب‏ عزيز و مباركی بود و شب عبادت بود ، خواستند اين جنايت را كه از نظر آنها عبادت بود در شب عزيز و مباركی انجام دهند . جمله " لا حكم‏إلا الله " شعار اينها شد . علی ( ع ) چون می‏دانست اينها بدبخت و بيچاره‏اند و فقط به اشتباه افتاده‏اند ، با آنكه هميشه مزاحمش‏ بودند با آنها سختگيری نمی‏كرد و حتی دستور داد بعد از من خوارج را نكشيد " « لا تقتلوا الخوارج بعدی ، فليس من طلب الحق فأخطاه كمن طلب الباطل‏ فأدركه » " ( 1 ) بعد از من اينها را نكشيد ، اينها با معاويه و اصحابش‏ فرق دارند ، اينها حق و ديانت را می‏خواستند و چون جاهل و بی تميز بودند به اشتباه افتادند . اما معاويه و عمروعاص و يارانشان از اول دنبال دنيا طلبی رفتند و به دنيای خود هم رسيدند . با اينكه اينها رسما علی را تكفير می‏كردند ولی او به همين جهت كه‏ اينها جاهلند سهميه آنها را از بيت المال قطع نكرد . در مسجد می‏آمدند و در گوشه و كنار می‏نشستند . گاهی كه حضرت خطبه می‏خواند در وسط خطبه فرياد می‏كردند " لا حكم إلا لله " ( 2 ) يا

پاورقی : . 1 نهج البلاغه ، خطبه . 60 . 2 نهج البلاغه ، خطبه 40 ، و حكمت . 189