تعليم و تربيت در اسلام - صفحه : 374

يعنی هميشه انسان بايد حالش حال مراقبه باشد . گفتيم يك دستور ديگری هست كه نام آن را " محاسبه " می‏گذارند . اين‏ هم در خود متن اسلام آمده است . در نهج‏البلاغه است ( ببينيد اين جمله‏ها چقدر روح و معنا دارد ! يعنی چقدر حكايت می‏كند از اينكه اين روحهايی كه‏ اين جمله‏ها را گفته‏اند اصلا خودشان مال اين دنياها بوده‏اند ) . می‏فرمايد : « حاسبوا انفسكم قبل ان تحاسبوا و زنوها قبل ان توزنوا » ( 1 ) . پيش از آنكه از شما حساب بكشند كه در قيامت خواهند كشيد خودتان همين جا از خودتان حساب بكشيد ، و خودتان را اينجا وزن كنيد و بكشيد پيش از اينكه‏ آنجا شما را بكشند . آنجا شما را به ترازو خواهند گذاشت و خواهند كشيد . اينجا خودتان ، خودتان را بكشيد ، ببينيد سنگينيد يا سبك . اگر سبك‏ هستيد يعنی هيچ چيز نيستيد ، و اگر سنگين هستيد يعنی پر هستيد . نگوييد انسان ممكن است پر باشد از گناه . نه ، مطابق قرآن ، ترازويی كه در قيامت هست ترازويی است كه فقط سبك سنگينی خوب را می‏سنجد ، اگر خوب‏ در آن هست سنگين است ، اگر نه ، سبك است . « من خفت موازينه و من‏ ثقلت موازينه »كسی كه ميزانهايش سبك است « امه هاوية »[ جايگاهش‏ جهنم است ] . كسی كه ميزانهايش سنگين است « فهو فی عيشة راضية »( 2 ) [ او در بهشت ، زندگانی آسوده‏ای خواهد داشت ] . خودتان را اينجا وزن كنيد ، ببينيد سبكيد يا سنگين . اينجا

پاورقی : . 1 نهج‏البلاغه فيض‏الاسلام ، خطبه 89 با اين عبارت :

زنوا انفسكم من قبل أن توزنوا ، و حاسبوها من قبل أن تحاسبوا .

. 2 سوره قارعه ، آيات 6 تا 9 [ با تقدم و تأخر ] .