جامعه و تاريخ - صفحه : 136

طبقاتی ، تضاد پايگاه ايدئولوژيكی هم نفی می‏شود و با نفی تضاد خاستگاههای‏ فكری ، تضاد جهتگيريهای فكری هم نفی می‏شود . ماركس در برخی آثار دوره جوانی‏اش ( مقدمه بر انتقاد فلسفه حقوق هگل ) كه به جنبه سياسی طبقات ( فرمانروايی و فرمانبرداری ) بيشتر تكيه كرده‏ تا جنبه اقتصادی ( بهره كشی و بهره‏دهی ) ، قهرا ماهيت پيكارهای طبقاتی‏ را پيكار برای آزادی و رهايی از بند دانسته است ، برای اين پيكار دو مرحله تشخيص داده است : مرحله جزئی و سياسی ، و ديگر مرحله كلی و انسانی . او چنين ابراز داشته است كه انقلاب پرولتاريا كه آخرين مرحله‏ انقلاب " به اسارت رفتگان تاريخ " است انقلاب بنيادی است ، يعنی‏ انقلاب برای رهايی كلی انسان و از ميان برداشتن تام و تمام فرمانروايی و بندگی در همه شكلهای آن است . ماركس توجيه اين مطلب را كه چگونه يك‏ طبقه در جهت گيری اجتماعی خود از موضع طبقاتی خويش پيش می‏افتد و هدفش‏ كلی و انسانی می‏گردد - كه با ماترياليسم تاريخی هم درست درآيد - اينچنين‏ بيان كرده كه چون بندگی اين طبقه بنيادی است ، انقلاب او هم بنيادی است‏ . اين طبقه مورد بی‏عدالتی خاص قرار نگرفته بلكه نفس بی‏عدالتی بر او تحميل شده ، از اين رو او هم نفس عدالت را خواهان است و خواستار رهايی‏ انسان است . اين بيان اولا " شعر " است نه بيان علمی . نفس بی‏عدالتی بر او تحميل‏ شده يعنی چه ؟ آيا طبقه استثمارگر قبلا از طبقه خود به نحوی ديگر پيش‏ افتاده و ظلم را به خاطر ظلم نه به خاطر منافع ، و بی‏عدالتی را به خاطر بی‏عدالتی نه به خاطر استثمار خواهان شده است تا نتيجه‏اش و عكس‏العملش‏ در طبقه پرولتاريا خواستاری نفس