تعليم و تربيت در اسلام - صفحه : 347

اساس اين است كه همه موجودات به سوی كمال می‏روند و كمال مطلق خداوند است ، يعنی همه چيز به سوی خداوند در حركت است . اين يك بحث است كه‏ از بحث ما بيرون است . بعد می‏آييم سراغ عبادت انسان ، يعنی كارهای اختياری انسان . مطلبی كه‏ ايشان می‏خواستند بگويند ، مطلب درستی است ، و آن اين است كه فقهاء اين‏ را مطرح كرده‏اند كه هر عملی ، اگر انسان آن عمل را به داعی - يعنی به‏ انگيزه - رضای خدا انجام بدهد می‏شود عبادت ، البته عملی كه پيكره‏اش هم‏ صلاحيت داشته باشد . يعنی هر عملی كه فی حد ذاته ، عمل خوبی باشد و مصلحت ، باشد ، اگر انسان آن را برای خدا انجام بدهد و انگيزه‏اش در آن‏ كار خدا باشد ، عبادت است . بنابراين ممكن است خوابيدن انسان هم‏ عبادت بشود . گفته‏اند اگر كسی زندگيش را آنچنان تنظيم بكند كه هر كارش‏ در جا و در وقت واقع بشود ، خودش را هم آنچنان تربيت بكند كه واقعا اعمالش را برای خدا انجام دهد ، او شبانه روز در عبادت است : خوابش‏ عبادت است ، بيداريش عبادت است ، غذا خوردنش عبادت است ، راه‏ رفتنش عبادت است ، لباس پوشيدنش عبادت است . همه كارهايش عبادت‏ است ، چون فرض اين است كه همه را برای خدا انجام می‏دهد . اين مطلب‏ درستی است ، و اين كه انسان بايد هميشه در حال عبادت باشد معنايش همين‏ است . به اين معنا يك لحظه هم نبايد باشد كه انسان در حال عبادت نباشد . ولی اشتباه نشود ، اين يك وقت سبب نشود كه ما خيال بكنيم چون هر كاری كه مصلحت باشد اگر برای خدا انجام بدهيم عبادت است ، پس من در مطب خودم هستم ، فرض اين است كه كارم را برای خدا