حکمتها و اندرزها - صفحه : 49

می‏شود . ايمانی كه در قرآن مكرر ذكر شده يعنی ايمان به خدا ، يعنی ايمان‏ به علم و حكمت و قدرت و نظام و تدبير و عدالت ، ايمان به آنچه در اين‏ جهان حق و ثابت و مفيد است . و اما ركن دوم ، عمل است ، نه مطلق عمل ، عمل صالح و پاك و نيك . بشر روح دارد و بدون ، قلب دارد و قالب . در ناحيه روح و قلب بايد اطمينان و ايمان داشته باشد ، حيران و سرگشته نباشد ، در ناحيه بدن و قالب بايد مثل درختی بارور و مثمر بوده باشد . جهان ما جهان حركت است ، جهان كار است ، از بزرگ ترين كرات آسمانی‏ تا كوچك ترين ذراتی كه بشر تاكنون كشف كرده در كار و در حركت و فعاليت‏اند . يك ذره و يك قطره بيكار نيست . انسان نيز از اين قانون‏ كلی و عمومی مستثنی نيست ، چيزی كه هست اين است كه اگر چه انسان هم به‏ حكم ضرورت بيكار نمی‏تواند بنشيند ، مثلا روح و مغز انسان هر اندازه‏ بخواهد بيكار باشد نمی‏تواند بيكار باشد ، دائما در حال حركت است و از خاطره‏ای به خاطره‏ای و از تصوری به تصوری منتقل می‏شود ، حتی در حال خواب‏ كه چنين به نظر می‏رسد روح و مغز استراحت كرده و كار نمی‏كند دائما در حال‏ حركت و جنبش است ، دانشمندان معتقدند كه در حال خواب يك لحظه نيست‏ كه روح و مغز بيكار مطلق باشد ، در ناحيه بدن هم انسان بيكار مطلق نيست‏ ، بالاخره چاره‏ای ندارد از اين كه چيزهايی را ببيند و چيزهايی را تماشا كند ، چيزهای ديگری را بشنود ، ولی انسان به حكم اينكه مختار و آزاد خلق‏ شده ميدان عمل وسيعی دارد ، می‏تواند خوب و مفيد عمل كند و می‏تواند بد و زيان آور عمل كند ، می‏تواند در همان راهی گام بردارد كه كمال خير و