فطرت - صفحه : 150

كشف شدنی يعنی اموری كه واقعيت دارد . انسان از راه عقل ، علم و استدلال‏ ، آنچه را كه واقعيت دارد كشف می‏كند . ولی ارزشها اموری است كه انسان‏ اينها را خلق می‏كند و می‏آفريند ، قبلا وجود ندارد كه انسان اينها را كشف‏ كند ، انسان اينها را خلق می‏كند . همه حرفهای اگزيستانسياليستها در مسأله ارزشها همين است . و لهذا اين‏ اصطلاح هم در ادبيات امروز زياد آمده است : " انسان ارزشها را می‏آفريند " در صورتی كه اين حرف ، حرف پوچی است ، " انسان ارزش را می‏آفريند " يعنی چه ؟ ! معنای اين حرف اين است كه در طبيعت خود ، مثلا ايثار و اثره ( 1 ) ( به قول عربها ) هر دو مساوی است ، عدل و ظلم مساوی است ، در ذات خود هيچ تفاوتی ميان عدل و ظلم نيست ، ولی انسان به عدل ارزش‏ می‏دهد ، آنگاه عدل با ظلم فرق می‏كند ، می‏شود دارای ارزش . ارزش را انسان به آن

پاورقی : > - می‏گويند - ماركسيست با شخصی مصاحبه‏ای داشته و اين شخص مدعی است‏ كه او متن مصاحبه‏اش را با تغييراتی منتشر كرده . مقدمه‏ای می‏نويسد و فحشهای دنيا را به آن مصاحبه كننده می‏دهد و بعد می‏گويد من اكنون عين‏ مصاحبه را چاپ می‏كنم . اين كتاب در دو بخش است ، بخش اولش راجع به‏ ارزش حيات و زندگی و تكامل و تقريبا راجع به همين مسأله ارزشهاست ، و بخش دومش راجع به شعر نو . اشكال كننده سؤالات عجيبی می‏كند . او از اول‏ طرفدار فلسفه پوچی می‏شود يا لااقل در آنجا از فلسفه پوچی دفاع می‏كند كه‏ همه چيز هيچ است و پوچ ، و زندگی يك راه حل بيشتر ندارد و آن خودكشی‏ است . او پيرو فلسفه خودكشی است . حالا چرا خود جناب خودكشی نمی‏كند اين‏ را ديگر از خودش بايد پرسيد . اين شخص می‏خواهد كه اين نظريه را رد كند . كم كم می‏رسند به همين مسأله ارزشها . در اينجا از منطق اگزيستانسياليسم‏ پيروی می‏كند ( چون ماركسيسم در اين مسائل نارساست ، خيلی هم نارساست ) و می‏گويد ارزشها يك سلسله امور آفريدنی هستند نه كشف شدنی . . 1 اثره يعنی خود را مقدم داشتن ، ايثار يعنی ديگری را بر خود مقدم‏ داشتن .