سيري در سيره ائمه اطهار - صفحه : 163

جرجی زيدان بعد از آنكه اين داستان را نقل می‏كند می‏گويد : ببينيد صعه صدر را ، يك سيد اولاد پيغمبر مثل سيد رضی با اينهمه عظمت روحی و اين مقام‏ شامخ سيادت و علمی [ يك كافر را چنين مدح می‏كند ] . بعد می‏گويد " همه‏ اينها ريشه‏اش از دربار خلفا بود كه اينها مردمانی واسع الصدر بودند " . اين به دربار خلفا مربوط نيست . سيد رضی شاگرد علی بن ابی طالب است كه‏ نهج البلاغه را جمع كرده . او از همه مردم به دستور جدش پيغمبر و علی بن‏ ابی طالب آشناتر است كه می‏گويد حكمت و علم در هر جا كه باشد محترم‏ است . اينها عواملی بود كه اين شور و نشاط علمی را به وجود آورد و قهرا اين زمينه را برای امام صادق فراهم كرد . پس در واقع بحث ما اين شد كه برای امام صادق اگر چه زمينه برای‏ زعامت فراهم نشد و اگر فراهم می‏شد مسلم آن زمينه از همه زمينه ها بهتر بود ، ولی يك زمينه ديگری فراهم بود و حضرت از آن زمينه استفاده كرد به‏ طوری كه تحقيقا می‏توان گفت حركتهای علمی دنيای اسلام اعم از شيعه و سنی‏ مربوط به امام صادق است . حوزه‏های شيعه كه خيلی واضح است ، حوزه‏های سنی‏ هم مولود امام صادق است ، به جهت اينكه رأس و رئيس حوزه‏های سنی " جامع ازهر " است كه از هزار سال پيش تشكيل شده و جامع از هر را هم‏ شيعيان فاطمی تشكيل دادند ، و تمام حوزه‏های ديگر اهل تسنن منشعب از جامع‏ از هر است ، و همه اينها مولود همين استفاده‏ای است كه امام صادق از وضع‏ زمان خودش كرده است . اين مطلب لااقل به صورت يك مسئله مطرح است كه‏ آيا برای امام صادق بهتر بود اين زمينه را از دست بدهد و برود بجنگد و در راه مبارزه با ظلم