مساله ربا - صفحه : 337

ضرر بزند چنانكه بعضی لباسها هست كه اگر يك دفعه آب به آن برسد ديگر به درد نمی‏خورد . يا به فرض ، حيوانی در جائی بسته شده است ، مثلا يك‏ كسی اسب خودش را به درختی يا تيری بسته است . اگر فرد ديگری برود و آن‏ اسب را باز كند و آن حيوان فرار كند و گم شود ، اين فرد ضامن آن حيوان‏ است . يا مثلا مرغ كسی در قفس است . اگر شخصی در قفس را باز كند و آن‏ مرغ بيرون برود ، آن شخص ضامن است . اگر چوپانی گله‏ای را رعايت می‏كند ، چنانچه كسی بيايد آن چوپان را بردارد و به زور از آنجا ببرد و گله بی‏ چوپان بماند و بعد به اين گله خسارتی وارد شود ، در اينجا می‏گويند دو حالت پيش می‏آيد : يك وقت خسارتی تصادفی وارد می‏شود كه احيانا اگر چوپان هم می‏بود آن خسارت وارد می‏شد . اين ، حكم مغصوب را ندارد كه آن‏ شخص ضامن باشد . ولی يكوقت هست كه اين گله در جايی است كه در معرض‏ حمله گرگ و درندگان امثال آن است . چوپان بايد باشد كه گله را حفظ كند ، يعنی واقعا نبودن چوپان منشأ خطر است . در اين صورت شخصی كه اين كار را كرده ، ضامن است . در اين زمينه مثالهای زيادی است كه بعضی را ذكر می‏كنيم . اگر كسی در خانه ديگری را باز بگذارد و بعد دزد بيايد و چيزی ببرد ، آيا آن فرد ضامن است ؟ در اينجا می‏گويند : ضامن نيست . توجه كنيد ! اينها فقط قاعده است ، اجتهاد است . در اصل ما فقط يك قاعده من اتلف‏ مال الغير فهو ضامن داريم كه فقيه اين قاعده را گرفته و آن را در موارد ، تطبيق می‏كند و همه حرف فقيه هم اينست كه در كجا اتلاف نسبت داده می‏شود و در كجا نمی‏شود .