انسان و ايمان - صفحه : 74

می‏توان تاريخ حاضر را تحت فرمان در آورد و به سود سعادت خود و مردم‏ حاضر از آن بهره‏گيری كرد . اينك يك آيه به عنوان نمونه : « قد خلت من قبلكم سنن فسيروا فی الارض فانظروا كيف كان عاقبه‏ المكذبين »( 1 ) . پيش از شما سنتها و قانونهائی عملا به وقوع پيوسته است پس در زمين و آثار تاريخی گذشتگان گردش و كاوش كنيد و ببينيد پايان كار كسانی كه‏ حقايقی را كه از طريق وحی به آنها عرضه داشتيم دروغ پنداشتند به كجا انجاميد .

. 3 ضمير انسان

قرآن ضمير انسانی را به عنوان يك منبع معرفت ويژه نام می‏برد از نظر قرآن ، سراسر خلقت آيات الهی و علائم و نشانه‏هايی برای كشف حقيقت است‏ قرآن از جهان خارج انسان به " آفاق " و از جهان درون انسان به " انفس‏ " تعبير می‏كند ( 2 ) و از اين راه اهميت ويژه ضمير انسانی را گوشزد می‏نمايد اصطلاح " آفاق و انفس " در ادبيات اسلامی از همين جا پديد آمده‏ است . " كانت " فيلسوف آلمانی جمله‏ای دارد كه شهرت جهانی دارد و همان‏ جمله بر لوح قبرش حك شده است می‏گويد : دو چيز است كه اعجاب انسان را سخت بر می‏انگيزد : يكی آسمان‏ پرستاره‏ای كه بالای سرما قرار گرفته است و ديگر وجدان و ضميری كه در درون‏ ما قرار دارد .

پاورقی : . 1 آل عمران : . 137 . 2 سنريهم آياتنا فی الافاق و فی انفسهم حتی يتبين لهم انه الحق سوره فصلت : . 53