تعليم و تربيت در اسلام - صفحه : 239

همان ادراك ذات است ، و اين تنها و تنها با فلسفه ماوراء الطبيعی جور درمی‏آيد كه انسان تنها اين كالبد و اين بدن نيست . و مسئله انسانيت هم‏ تنها و تنها با اين فكر می‏تواند مفهوم و معنی داشته باشد . در آن مقالات‏ " زن روز " مقاله مفصلی نوشتم كه دنيای اروپا از يك طرف انسان را به‏ كلی از ارزش ساقط می‏كند و او را جز ماشين چيزی نمی‏داند ، و از طرف ديگر سخن از حقوق بشر و حيثيت ذاتی بشر می‏راند . اين خيلی حرف مضحكی است كه‏ در مقدمه اعلاميه حقوق بشر آمده است : " نظر به اينكه هر انسانی از انسانها دارای يك حيثيت ذاتی است كه به موجب اين حيثيت ذاتی از يك‏ نوع شرافتی برخوردار است . . . " . اين حيثيت ذاتی چيست ؟ انسانی كه‏ شما معرفی كرده‏ايد با اين اتومبيلی كه من سوار می‏شوم فرقی ندارد جز اينكه‏ اتومبيل پيچيده‏تری است . پس حيثيت ذاتی معنی ندارد ، نه در من و نه در شما . من يك ماشين هستم و شما يك ماشين ديگر هستيد . اصلا بشر با غير بشر فرق نمی‏كند ، همه در حكم ماشين هستند . گاندی در كتاب " اينست‏ مذهب من " جملات بسيار عالی‏ئی در اين باب دارد . پس اين فلسفه است كه گذشته از اينكه به ما می‏شناساند كه محور و پايه‏ اخلاق اسلامی چيست و يا لااقل يك پايه اخلاق اسلامی چيست ، به ما نشان‏ می‏دهد كه اين اخلاق بر پايه منطقی قرار گرفته كه می‏تواند تمام آنچه را كه‏ امروز ارزش اخلاقی می‏گويند - و در فلسفه‏های امروز زيرپای اين ارزشهای‏ اخلاقی به كلی خالی شده و خالی كرده‏اند - توجيه نمايد .