اصول فلسفه و روش رئاليسم1 - صفحه : 162

" من از بعضی اجسام ادراك گرمی می‏كنم و چنين می‏پندارم كه آنها همان‏گونه گرمی دارند كه من در وجود خود دارم و حال آنكه آنچه را می‏توانم‏ معتقد شوم اين است كه در ذات آتش چيزی هست كه در وجود من ايجاد حس‏ گرمی می‏كند اما از اين احساس نبايد درباره " حقيقت اشياء " عقيده‏ اتخاذ كنم زيرا ادراكات حسی در انسان تنها برای تميز سود و زيان و تشخيص مصالح وجود است و وسيله دريافت حقايق نيست " . دكارت از احوال جسم فقط شكل و بعد و حركت را كه به عقيده او اينها معقول و فطری هستند و از راه حس به دست نيامده‏اند " حقيقی " می‏داند اما ساير حالات جسم را كه " خواص ثانويه " می‏نامد يك سلسله صور ذهنی‏ می‏داند كه در نتيجه يك سلسله حركات مادی خارجی و ارتباط انسان با خارج‏ و ذهن پديد می‏آيند ، مانند رنگ و طعم و بو و غيره . وی گفته است : " بعد و حركت را به من بدهيد جهان را می‏سازم " . مرحوم فروغی می‏گويد : " دكارت به وجه علمی باز نمود كه محسوسات انسان با واقع مطابق نيست‏ ، فقط وسيله ارتباط بدن با عالم جسمانی است و تصويری از عالم برای ما می‏سازد كه حقيقت ندارد ، حقيقت چيز ديگری است ، مثلا گوش آواز می‏شنود اما صوت حقيقت ندارد و اگر سامعه واقع را درك می‏كرد فقط حركاتی از هوا يا اجسام ديگر به ما می‏نمود " . و نيز می‏گويد : " دكارت فقط همان مفهومات فطری را اساس علم واقعی می‏داند " . دكارت می‏گويد : " تصوراتی كه در ذهن ماست سه قسم است : نخست " فطريات " يعنی‏ صوری كه همراه فكرند يا تحولات فكری يا قاعده تعقل می‏باشند . دوم " مجعولات " يعنی صوری كه قوه متخيله در ذهن می‏سازد . سوم " خارجيات " يعنی آنچه به وسيله