خدمات متقابل اسلام و ايران - صفحه : 191

يافتن به زن مخصوصی كه مورد علاقه است رهايی يابند ، مگر اينكه بتوانند اين اميال خود را به آزادی و بلامانع اقناع كنند . پس اين قبيل افكار را مبنای عقائد و نظريات خود قرار دادند و گفتند خداوند كليه وسائل معيشت‏ را در روی زمين در دسترس مردمان قرار داده است تا افراد بشر آن را به‏ تساوی بين خود قسمت كنند ، به قسمتی كه كسی بيش از ديگر همنوعان خود چيزی نداشته باشد . نابرابری و عدم مساوات در دنيا به جبر و قهر از آن‏ به وجود آمده است كه هر كس می‏خواسته تمايلات و رغبتهای خود را از كيسه‏ برادر خود اقناع كند ، اما در حقيقت هيچكس حق داشتن خواسته و مال و زن‏ بيش از ساير همنوعان خود ندارد ، پس بايد از توانگران گرفت و به‏ تهيدستان داد تا بدين وسيله مساوات دوباره در اين جهان برقرار شود ( 1 ) . درباره شخصيت مزدك و داعيه او اطلاعات درست و قابل قبولی در دست‏ نيست ، شهرت بيشتر مزدك به افكار اشتراكی و كمونيستی او است . كريستن‏ سن ريشه اينگونه افكار مزدك را انديشه‏های اخلاقی و نوعدوستی می‏داند . محرك مزدك هر چه باشد و او هر هدفی از پيشنهادهای اشتراكی خود داشته‏ باشد ، آنچه از ناحيه تاريخی قابل بررسی است زمينه مناسب پذيرش انديشه‏ اشتراكی در جامعه آنروز ايرانی است . كريستن سن در فصل " نهضت مزدكيه‏ " در كتاب خود به شرح عجيب نظام طبقاتی آنروز ايران كه زمينه رواج و توسعه دعوت مزدكی را فراهم كرد پرداخته است ، ما در بحث از نظامات‏ اجتماعی آنروز ايران بدان اشاره خواهيم كرد . نظامات اجتماعی آنروز زمينه بسيار مناسبی برای رشد آنگونه انديشه‏ها بوده است . آقای سعيد نفيسی در تاريخ اجتماعی ايران پس از بيانی مشروح درباره‏ نظام ارث

پاورقی : ( 1 ) همان مدرك .