سيري در نهج البلاغه - صفحه : 287

انسان است ، زيرا حركت دگرگونی و غيريت است ، حركت چيزی بودن و چيز ديگر شدن است و تنها در سايه توقف و سكون و تحجر است كه يك موجود " خود " خويش را حفظ می‏كند و به نا خود تبديل نمی‏شود و به عبارت ديگر از خود بيگانه شدن لازمه حركت و تكامل است ، از اين رو برخی از قدمای فلاسفه‏ حركت را به " غيريت " تعريف كرده‏اند . پس ، از طرفی برای انسان‏ نوعی " خود " فرض كردن و اصرار داشتن به محفوظ ماندن اين خود و تبديل‏ نشدنش به " ناخود " و از طرفی از حركت و تكامل دم زدن ، نوعی تناقض‏ لاينحل است . برخی برای اينكه از اين تناقض رهائی يابند گفته‏اند : خود انسان اينست‏ كه هيچ خودی نداشته باشد و به اصطلاح خودمان انسان عبارت است از " لاتعينی " مطلق ، حد انسان بی‏حدی و مرز او بی‏مرزی ، و رنگ او بی رنگی و شكل او بی‏شكلی و قيد او بی‏قيدی و بالاخره ماهيت او بی‏ماهيتی است . انسان‏ موجودی است فاقد طبيعت ، فاقد هر گونه اقتضاء ذاتی ، بی‏رنگ و بی‏شكل و بی‏ماهيت ، هر حد و مرز و هر قيد و هر طبيعت و هر رنگ و شكلی كه به او تحميل كنيم خود واقعی او را از او گرفته‏ايم . اين سخن به شعر و تخيل شبيه‏تر است تا فلسفه ، لاتعينی مطلق و بی‏رنگی و بی‏شكلی م طلق ، تنها به يكی از دو صورت ممكن است يكی اينكه يك موجود ، كمال لايتناهی و فعليت محض و بی‏پايان باشد يعنی