انسان کامل - صفحه : 40

متفاوت است . تفاوت انسان [ با فرشته يا حيوان ] به دليل همان تركيب ذاتش است كه‏ در قرآن آمده است : " « انا خلقنا الانسان من نطفة امشاج نبتليه »" ( 1 ) ما انسان را از نطفه‏ای آفريديم كه در آن مخلوطهای زيادی وجود دارد . مقصود اين است كه استعدادهای زيادی به تعبير امروز در ژنهای او هست . [ بعد می‏فرمايد ] : انسان به مرحله‏ای رسيده است كه ما او را مورد آزمايش‏ قرار می‏دهيم اين خيلی حرف [ مهمی ] است يعنی به حدی از كمال رسيده كه‏ او را آزاد و مختار آفريديم و لايق و شايسته تكليف و آزمايش و امتحان و نمره دادن ، قرار داديم . " « انا خلقنا الانسان من نطفة امشاج »" [ انسان را از ] نطفه‏ای كه مجموعی از مشجها يعنی استعدادهای گوناگون و تركيبات گوناگون است ، خلق كرديم و به همين دليل او را در معرض امتحان‏ و آزمايش و پاداش و كيفر و نمره دادن قرار داديم ، ولی موجودهای ديگر چنين شايستگی را ندارند . " « فجعلناه سميعا بصيرا 0 انا هديناه السبيل‏ اما شاكرا و اما كفورا » " ( 2 ) . از اين بهتر و زيباتر ، آزادی و اختيار انسان و ريشه و مبنای آن را نمی‏شود بيان كرد : او را مورد آزمايش‏ قرار داديم ، راه را به او نمايانديم ، آن وقت اين خود اوست كه بايد راه خويشتن را انتخاب كند . بنابراين ، از اين بيان قرآن معلوم می‏شود كه " كامل انسان " به دليل‏ همين " امشاج بودن " ، با " كامل فرشته " فرق می‏كند .

پاورقی : . 1 سوره انسان ، آيه . 2 . 2 سوره انسان ، آيات 2 و . 3