شرح منظومه2 - صفحه : 78

غرر3 در رفع تشكيكها از غايت

يليق ان نذب عن امر العبث
اذ دون غاية يظن ان حدث
فغاية فيما اليه الحركة
و ما لاجله غدت مشتركة
فغاية العاملة أوليهما
و ربما شوقية غيی كما
من حيز بحيز سأما ترد
و ربما غايتها لا تتحد

شايسته است كه از موضوع عبث دفاع كنيم . زيرا چنين گمان برده می‏شود كه عبث بدون غايت به وجود می‏آيد . كلمه غايت به دومعنی اطلاق می‏گردد : يكی به معنی ما اليه الحركة ( چيزی‏ كه حركت به سوی او است ) و ديگری به معنی مالاجله الحركة ( چيزی كه‏ حركت برای او است ) وكلمه غايت مشترك است ميان اين دومعنی . غايت قوه عامله ، معنی اول است و گاهی همين معنی اول غايت قوه شوقيه‏ نيز واقع می‏گردد ، مثل اينكه : تو از يك مكان به علت سئامت ( يعنی‏ ملول شدن ) به مكان ديگر وارد می‏شوی . و گاهی غايت اين دو يكی نيست .