تکامل اجتماعي انسان - صفحه : 188

ثالثا ثابت كرد كه اجتهاد و تفريع و طرح مسائل جديد و جوابگوئی به‏ آنها مشروط به اين نيست كه فقه اسلامی را كوتاه و نارسا فرض كنيم و دست‏ به دامن قياس و رای بشويم . ثابت كرد كه كليات و اصول اسلامی [ به ] نوعی است كه كاملا ممكن و مقدور است در چهار چوب همان كليات ، فروع‏ تازه رسيده را جوابگوئی كرد . هنر شيخ در اينست كه نه مانند جامدان و متقشران از پاسخگوئی به نيازهای عصر خود شانه خالی كرد و نه مانند متهوران و بی‏پروايان رای و گمان شخصی را جانشين تشريع اسلامی كرد . و اينست انتظار اسلام از علماء واقعی امت !

بهره و سهم ما

قرن ما يعنی قرن چهارده هجری از نظر فقه و مقررات اسلامی قرن يك فاجعه‏ است ، يك فاجعه كم نظير . در اين قرن ما شاهد قربانی شدن مقررات اسلامی‏ در مقابل مقررات اروپائی می‏باشيم . سنگرها را پی در پی از دست فقه‏ اسلامی می‏گيرند . در مسائل قضائی ، در مسائل مدنی ، در مسائل خانوادگی ، در مسائل جزائی و در ساير مسائل تدريجا مقررات ناقص اروپائی جانشين‏ مقررات اسلامی می‏گردد . امروز عملا جز مقررات عبادی در انحصار اسلام‏ نمانده است ، ساير مقررات يا انحصارا غير اسلامی است و يا مخلوطی است‏ از مقررات اسلامی و غير اسلامی . چرا ؟ اگر از مقلدان و فرنگی ما بان بپرسيم جواب آماده‏ای پيش خود دارند ، می‏گويند : قرن بيستم است و مقررات قديم مناسب با اين