شرح منظومه1 - صفحه : 25

است ، يعنی سه چيزی كه اين لفظ بر آنها نهاده شده است فقط در اين جهت‏ با هم شريك‏اند كه يك لفظ در مورد همه آنها بكار برده می‏شود . و يا اين است كه آن لفظ بيش از يك معنی و مفهوم ندارد ولی آن معنی و مفهوم طوری است كه عموميت دارد و بر اشياء متعدد صدق می‏كند ، مثل اينكه‏ به زيد اشاره می‏كنيم و می‏گوييم : " انسان است " به عمرو نيز اشاره‏ می‏كنيم و می‏گوييم " انسان است " ، به حسن نيز اشاره می‏كنيم و می‏گوييم‏ " انسان است " . در اينجا لفظ انسان از يك معنی و خصوصيتی حكايت‏ می‏كند كه آن خصوصيت هم در زيد هست و هم در عمرو و هم در حسن . پس آن‏ چيزی كه زيد و عمرو و حسن در آن با يكديگر شريكند يك خصوصيتی است‏ ماورای لفظ ، و علت اينكه اين لفظ در همه اين موارد بكار برده می‏شود اينست كه اين لفظ نماينده معنايی است كه آن معنی عام است و در موارد متعدد وجود دارد . اكنون ببينيم لفظ وجود كه بر همه اشياء صدق می‏كند از نوع لفظ " شير " است كه در هر جا يك مفهوم و معنی جداگانه دارد و يا از نوع لفظ " انسان " است كه نماينده يك مفهوم عام است ؟ مراجعه به وجدانيات ذهنی شكی باقی نمی‏گذارد كه لفظ وجود از نوع دوم‏ است نه از نوع اول ، و توجه كامل به مدعای فلاسفه در اين باب ما را از اقامه برهان بی نياز می‏كند ( 1 ) . در عين حال چون اين امر واضح ، بر بعضی از اهل نظر

پاورقی : 1 - به علاوه ما می‏بينيم كه اين اشتراك از مختصات لفظ " وجود " كه‏ يك لغت عربی است نمی‏باشد اين لغت در هر زبان ديگری نيز معادلی دارد كه آن نيز بر همه اشياء حمل می‏شود ، مانند لغت " هستی " در زبان فارسی‏ . اين خود دليل است بر اينكه يك معنی مشترك وجود دارد كه بر همه اشياء حمل می‏شود ، و اگر اشتراك فقط در لفظ " وجود " >