درسهاي الهيات شفا2 - صفحه : 354

نمی‏مانند . همين كه صورت از مقابل او رد می‏شود آن تصوير هم از بين می‏رود . پس اصل بر سر آگاهی اول است . اينكه می‏ماند يا نمی‏ماند مسأله‏ جداگانه‏ای است . - : حافظه سه چهار مرحله است كه مرحله اول آن گرفتن است . استاد : اين كه حافظه نيست . اين ديگر اسم گذاری است ، ممكن است كسی‏ بخواهد اسم بگذارد ، ولی آن حافظه نيست . حافظه به قوه نگهدارنده و حالت نگهداشتن می‏گويند . بحث در اين است كه انسان هر چيزی غير از نفس خود را به تبع يك‏ صورت و به واسطه يك تصوير آگاه می‏شود . اما نفس خودش را امكان ندارد كه به تبع تصوير آگاه شود . و در اين آگاهی انسان بر نفس خود ، هر مبدئی‏ كه برای آن فرض كنند و بگويند مبدئش چنين بود يا چنان بود ، هيچ كدام‏ از اينها معنی ندارد ، جز اين كه نفس ، خودش ، يكپارچه شعور باشد . يعنی خودش يك حقيقت و يك جوهری باشد از سنخ علم ، خودش يك جوهری‏ باشد علمی . همين كه می‏گوئيم اين جوهر مجرد است ، يعنی جوهر علمی . آن‏ وقت نحوه وجود شی‏ء يك نحوه وجود خاص است . به عبارت ديگر مسأله علم ، مسأله پديده نيست ، همانطور كه پديده‏ای به‏ نام سفيدی و پديده‏ای به نام سياهی داريم ، پديده‏ای هم به نام علم داشته‏ باشيم ، چنين نيست . اين برمی‏گردد به عمق جوهر اشياء . يعنی اشيائی كه‏ در عمق جوهرشان به مرحله تجمع رسيده‏اند و وجودشان رسيده به مرتبه وجود جمعی ، يعنی نحوه وجودشان از پراكندگی خارج شده است ، خود به خود علم‏ شده‏اند . يك شی‏ء مادی مادامی كه وجودش ، وجود تفرقه‏ای است ، آگاهی در آن نيست . همان وجود وقتی كه كم كم تبديل به يك وجود جمعی می‏شود ، آن‏ وقت علم می‏تواند داشته باشد .