مساله شناخت - صفحه : 61

تولد هيچ شناختی ندارد ( 1 ) . « اخرجكم من بطون امهاتكم لا تعلمون شيئا ، ولی امكان به دست آوردن شناخت را دارد - كه در گذشته درباره آن بحث‏ شد - قهرا اين سؤال مطرح می‏شود كه انسان از كجا و چه منبعی و چه منشئی ، و با چه ابزار يا ابزارهايی ، شناخت ممكن را كسب می‏كند ؟ اين است كه‏ می‏گوييم بهتر بود اول از منابع می‏گفتيم .

طبيعت ، منبعی برای شناخت

يكی از منابع شناخت ، طبيعت است . طبيعت يعنی عالم جسمانی ، عالم‏ زمان و مكان ، عالم حركت ، همين عالمی كه در آن زيست می‏كنيم و با حواس‏ خودمان با آن در ارتباط هستيم . كمتر مكتبی است كه طبيعت را به عنوان‏ يك منبع شناخت قبول نداشته باشد ، ولی هم در قديم و هم در حال حاضر ، علمايی بوده و هستند كه طبيعت را منبع شناخت نمی‏دانند . افلاطون طبيعت‏ را منبع شناخت نمی‏داند ، چون رابطه انسان با طبيعت از طريق حواس است‏ . و جزئی است و او جزئی را حقيقت نمی‏داند . او منبع شناخت را در واقع‏ همان عقل می‏داند با نوعی استدلال ، كه خود افلاطون اين متود و روش را ديالكتيك می‏نامد .

پاورقی : . 1 نه تنها از نظر قرآن ، از ساير ديدگاهها هم - به استثنای نظريه‏ معروف افلاطونی كه قبلا عرض كردم و قسمتی از نظريات دكارتی - انسان در آغاز تولد چيزی نمی‏داند مگر بالقوه . ( مسئله فطرت كه در قرآن هست با اين مسئله منافات ندارد . ان شاء الله بتوانم آن بحث را هم مطرح كنم ) .