فلسفه تاريخ1 - صفحه : 84

شده ، قدرت كه پيدا شده تحول پيدا شده است ماركس به اين مطلب تكيه‏ ندارد پس به چه جهت تكيه دارد ؟ برای يافتن پاسخ اين سؤال لازم است‏ سؤال ديگری را پاسخ گوييم و آن اين است كه آيا نظريه ماديت تاريخی‏ ماركس از يك نوع روانشناسی يا بينش خاص فلسفی درباره انسان پيدا می‏شود يا از يك نوع جامعه شناسی ناشی می‏گردد ؟ بيانی كه قبلا عرض كردم‏ تقريبا همان شق اول بود ، می‏گويد همين طور كه در طبيعت ، اصل ماده است‏ و معنا فرع ، در انسان هم از نظر محركات انسانی ، ماده اصل است و غير ماده فرع ، يعنی يگانه محرك اصيل در انسان ، ماديات زندگی است ، معنويات در انسان اصالت ندارد ، معنويات ، ساخته و تابع ماديات است‏ ، و لهذا تمام انواع وجدانهای انسان يعنی وجدان فلسفی ، وجدان اخلاقی ، وجدان هنری ، وجدان دينی و مذهبی ، همه تابع وضع معيشت او است . اينها در نظريات ماركسيستها خيلی شكافته نشده خود ماركس هم اين‏ مطالب را نشكافته است و لهذا اكنون ماركسيستها خيلی مختلف توجيه‏ می‏كنند تا عصر ما بيشتر از همين جنبه توجيه می‏كردند ، يعنی می‏گفتند كه [ اين نظريه ] در مقابل نظريه فرويد [ است ] حتی برتراند راسل حرف ماركس‏ را همينطور توجيه می‏كند كه مثلا فرويد اصالت را در محركات انسان به‏ غريزه جنسی می‏داد و ماركس طبق اين نظريه اصالت را در محركات انسان به‏ غريزه مادی و اقتصادی می‏دهد . اينجاست كه اگر ما حرف ماركس را اينجور توجيه كنيم امثال راسل رد می‏كنند و می‏گويند خير ، اينطور نيست ، كما اينكه حرف فرويد هم درست‏ نيست ، حرف كسانی مثل بعضی از شاگردان فرويد ( آدلر و غيره ) هم كه‏ طرفدار اصالت قدرت بودند و می‏گفتند غريزه برتری طلبی يگانه غريزه اصيل‏ در انسان است درست نيست خود راسل معتقد است كه اين هر سه غريزه در انسان اصالت دارد ، هيچكدام تابع ديگری نيست ، واقعا بعضی از فعاليتها و حتی حركتهای بزرگ اجتماعی ناشی از غريزه