آشنايي با علوم اسلامي 1 - صفحه : 161

علم قديم با علم جديد ، مثلا طب قديم و طب جديد ، هندسه قديم ، هندسه‏ جديد ، علم النفس قديم و علم النفس جديد ، گياه شناسی قديم و گياه‏ شناسی جديد و . . . تفاوت ماهوی ندارند ، يعنی چنين نيست كه مثلا كلمه ( طب ) در قديم نام يك علم بود و در جديد نام يك علم ديگر . طب قديم و طب جديد هر دو دارای تعريف واحد هستند . ( طب ) به هر حال عبارت است‏ از معرفت احوال و عوارض بدن انسان . تفاوت طب قديم و طب جديد يكی در شيوه تحقيق مسائل است كه طب جديد از طب قديم تجربی‏تر است و طب قديم از طب جديد استدلالی‏تر و قياسی‏تر است ، و ديگر در نقص و كمال است ، يعنی طب قديم ناقص‏تر و طب جديد كاملتر است . و همچنين ساير علوم . اما ( فلسفه ) در قديم و جديد يك نام است برای معانی مختلف و گوناگون ، و به حسب هر معنی تعريف جداگانه دارد . چنانكه خوانديم در قديم گاهی كلمه فلسفه نام ( مطلق علم عقلی ) بود و گاهی اين نام اختصاص‏ می‏يافت به يكی از شعب يعنی علم مابعدالطبيعه يا فلسفه اولی ، و در جديد اين نام به معانی متعدد اطلاق شده و بر حسب هر معنی يك تعريف جداگانه‏ دارد .

جدا شدن علوم از فلسفه :

يك غلط فاحش رايج در زمان ما كه از غرب سرچشمه گرفته است و در ميان‏ مقلدان شرقی غربيان نيز شايع است ، افسانه جدا شدن علوم از فلسفه است . يك تغيير و تحول لفظی كه به