معاد - صفحه : 199

ماه يك سلول واحد در شكم مادر به جايی می‏رسد كه صاحب چشم و گوش و دست‏ و قلب و ريتين و جوارح و . . . می‏شود و اين را خلاف آنچه بنده عرض كرده‏ بودم تلقی فرمودند ، در صورتی كه همان است . ملاحظه كنيد در عرض نه ماه‏ اول ، انسان چقدر انسان رشد می‏كند ؟ بعد نه ماهی كه از سال چهلم تا چهل‏ بعلاوه نه ماه طول می‏كشد ، چقدر انسان رشد می‏كند ؟ اصلا قابل مقايسه نيست‏ . در نه ماه اول ، پيشروی و رشد موجود تقريبا بی‏نهايت است ، يعنی اگر تشكيلات و قوت و نيرويی كه بعد از نه ماه پيدا كرده به آنچه روز اول‏ انعقاد نطفه داشته تقسيم كنيم ، نسبت بی‏نهايت است اما هر قدر جلو بياييم اين نسبت كمتر می‏شود . فرض بفرماييد بچه‏ای كه به دنيا می‏آيد ، رشد او بعد از نه ماه شايد مثلا صد برابر بچه تازه متولد است ، وقتی هجده‏ ماهه شد ، اگر رشد او را بر حالت نه ماهگی‏اش تقسيم كنيم ، شايد ده‏ برابر شود . همين طور هر چه جلو می‏رويم نسبت كمتر می‏شود و مثلا از چهل‏ سال به آن طرف اين نسبت ، مثبت نيست ، مدتی تقريبا ثابت است ، بعد منفی می‏شود . انرژی مؤثر همين است ، يعنی انرژی قابل استفاده ، انرژی‏ای‏ كه می‏تواند كاری بكند . انسان از زمان تك سلولی تا وقتی كه به مرگ می‏رسد ، در آن نهاد تشكيل‏ و تركيبش طوری است كه می‏تواند انرژی مؤثر بيشتری ايجاد كند تا وقتی كه‏ بزرگ شود . البته در اينجا رشد هست ، تكامل هست يعنی كمال ايجاد می‏شود و اعجاز هم هست . اعجازش اين است كه در همان تشكيل هست ، خداوند يا خالق ( به قول ما ) چنان امكاناتی و چنان تركيباتی گذاشته كه او می‏تواند بعدا صاحب عقل و هوش و ذكاوت و استعداد و ابتكار و همه اينها شود . اين هنر اوست ، مثل گلوله‏ای كه تيراندازی پرتاب می‏كند و فرض كنيد يك‏ تيهو را در فضا می‏زند ، اين بستگی دارد كه او چه زاويه‏ای گرفته و چه‏ نيرويی به اين گلوله داده كه توانسته است اين تيهو را بزند . تمام اين‏ كمال و رشد و پيشرفت و ترقيات فوق العاده‏ای كه در يك موجود زنده خصوصا انسان می‏بينيم ، معلول و مخلوق آن تركيب اوليه است و از نظر پيشرفت و آثاری كه نتيجه داده ، البته كمال و رشد و ترقی است ، اما از نظر آن‏ حسابی كه مبنای الزام به قبول فرضيه عنصر سوم است ( كه آن مسأله آنتروپی‏ است ) خير . آنتروپی دائما در حال ترقی است ، همان طوری كه مثال عرض‏ كردم : انسان در حالت جنينی طوری است كه می‏تواند در عرض يك روز اين‏ قدر جلو برود و كار كند ، وقتی كه بزرگ شد و بالاتر آمد ، آن انرژی‏ مؤثرش كمتر می‏شود ، انرژی‏ای كه می‏تواند خلاقيت و سازندگی داشته باشد ، در حال تنزل است و رو به مرگ می‏رود و همان طور كه عرض كردم كلامی از حضرت امير هست كه شما از همان روز تولد به طرف مرگ می‏رويد . اين صد درصد صحيح است .