مساله شناخت - صفحه : 180

را حركت می‏دهد نيروی آب است و كف اگر حركت می‏كند با نيروی آب حركت‏ می‏كند نه با نيروی خودش . قرآن می‏گويد : كف به سرعت از بين می‏رود اما آب به دليل اينكه نافع است باقی می‏ماند . می‏گويد حق و باطل مثلش اين‏ است . باطل امری است كه به تبع حق و در پرتوی آن پيدا می‏شود و از نيروی‏ حق استفاده می‏كند مثل آن كفی كه با نيروی آب حركت می‏كند . اما كف‏ فايده‏ای ندارد ، آب است كه به درد زراعت و امور زياد ديگری می‏خورد كف‏ زود از بين می‏رود و هوا می‏شود ولی آب در زمين مكث می‏كند . مثل حق و باطل اين است . حقيقت ، به دليل اينكه مفيد است باقی می‏ماند . قرآن حق‏ را قابل بقا می‏داند و برای آن ، حق بقا قائل است ، ولی برای باطل ، حق‏ بقای جاودانه قائل نيست ، بقای بسيار موقت و زودگذر قائل است . عده‏ای گفته‏اند ميان " حق " و " مفيد " نبايد تفكيك كرد ، اصلا حق‏ بودن يعنی مفيد بودن . شما می‏گوئيد حق بودن يعنی مطابق با واقع بودن و آنچه در [ امور كلی ] مطابق با واقع است مفيد هم هست ، می‏گويند اصلا " مطابق با واقع " را رها كن ، بگو حق بودن يعنی مفيد بودن . ويليام جيمز ( 1 ) فيلسوف و روانشناس بسيار معروف آمريكائی و جهانی‏ نظرش در اين باب اين است .

پاورقی : 1 . William James