درسهاي الهيات شفا2 - صفحه : 185

ذاتی كه دارای صفتی است كه آن صفت وجوب وجود است . اگر چنين باشد ، ما اين سؤال را مطرح می‏كنيم كه : اين صفت چگونه صفتی‏ است ؟ آيا اين صفت از نوع صفاتی است كه يك مفهوم انتزاعی ذهنی هستند ؟ آيا صفتی است كه حقيقی نيست و يك امر اعتباری و انتزاعی است ؟ يا نه ، اگر چه ذات واجب‏الوجود غير از وجوب است ، ولی خود وجوب وجود هم‏ امری حقيقی است كه اين حقيقت به حقيقت واجب‏الوجود ضميمه است . شيخ‏ می‏گويد اين شق دوم را بايد بپذيريم . در صورتی كه فرضا برای واجب‏الوجود وجوب وجودی غير از ذات قائل شديم ، نمی‏توانيم آن را يك امر انتزاعی‏ بدانيم . چرا ؟ دليلی كه شيخ در اينجا می‏آورد طوری است كه گوئی اصالت‏ وجود برای او مسلم بوده است . می‏گويد وجوب وجود كه نمی‏تواند حقيقت‏ نباشد زيرا وجوب وجود تأكد وجود است . در اين بيان اين امر مفروض‏ گرفته شده كه وجود خودش حقيقت است والا اين استدلال درست نبود . می‏گويد : كيف وهو تأكدالوجود و تصححها . حال كه ثابت شد كه وجود خودش حقيقت‏ است برهان شيخ از اينجا شروع می‏شود . می‏گويد : اين ذاتی كه متصف به وجوب وجود است حقيقت است و آن وجوب‏ وجود هم حقيقت است . يا اين است كه اين وجوب وجود لازم است كه به اين‏ ماهيت تعلق بگيرد - يلزمها أن يتعلق بتلك الماهية - يا لازم نيست . پس‏ بحث روی رابطه اين دو می‏آيد . آيا وجوب وجود حتما بايد به اين ماهيت‏ تعلق بگيرد . يا اينكه ضرورتی ندارد كه به اين ماهيت تعلق داشته باشد . شيخ اول اين فرض را كه ضرورت دارد بررسی می‏كند . ولی ما برای اينكه‏ بيان مطلب ساده‏تر و آسانتر باشد اول شق ديگر را ذكر می‏كنيم : كسی بگويد اين صفت وجوب وجود كه واجب‏الوجود بدان متصف است ، خودش يك حقيقت‏ است و هيچ لزومی ندارد كه به اين ماهيت تعلق بگيرد . اين وجوب وجود در مرتبه ذات خود حقيقتی است خواه اين ماهيت باشد و يا اين ماهيت نباشد . [ نتيجه چنين فرضی اين است ] كه آن وجوب وجود ذات و ماهيت واجب را در مرتبه ذات