نظام حقوق زن در اسلام - صفحه : 117

انسان رسيده به آنمرحله كه به تعبير قرآن كريم ، بار امانتی كه آسمانها و زمين و كوهها نتوانستند كشيد بدوش بگيرد . يعنی زندگی آزاد را بپذيرد و مسئوليت تكليف و وظيفه و قانون را قبول كند ، و بهمين دليل از ظلم و جهل ، از خودپرستی و اشتباه كاری نيز مصون نيست . قرآن كريم آنجا كه اين استعداد عجيب انسان را در تحمل امانت تكليف و وظيفه بيان ميكند بلافاصله او را با صفتهای " ظلوم " و " جهول " نيز توصيف مينمايد . اين دو استعداد در انسان ، استعداد تكامل و استعداد انحراف ، از يكديگر تفكيك ناپذيرند . انسان مانند حيوان نيست كه در زندگی اجتماعی‏ نه بجلو برود و نه به عقب ، نه به چپ برود و نه براست ، در زندگی‏ انسانها گاهی پيشروی است و گاهی عقب گرد ، در زندگی انسانها اگر حركت‏ و سرعت هست توقف و انحطاط هم هست . اگر پيشرفت و تكامل هست فساد و انحراف هم هست ، اگر عدالت و نيكی هست ظلم و تجاوز هم هست . اگر مظاهر علم و عقل هست مظاهر جهل و هواپرستی هم هست . تغييرات و پديده‏های نوی كه در زمان پيدا ميشود ممكن است از قسم دوم‏ باشد .

جامدها و جاهلها

از جمله خاصيتهای بشر افراط و تفريط است ، انسان اگر در حد اعتدال‏ بايستد كوشش ميكند ميان تغييرات نوع اول و نوع دوم تفكيك كند . كوشش‏ ميكند زمان را با نيروی علم و ابتكار و سعی و عمل جلو ببرد ، كوشش ميكند خود را با مظاهر ترقی و پيشرفت