آشنايي با قرآن 8 - صفحه : 223

است ، به چه دليلی بعدش نباشد ، به چه دليلی قبلش نباشد ؟ معمولا در اين موارد قرآن دو گونه جواب می‏دهد و عجيب هم جواب می‏دهد . يكی اينكه از نظر كلی وقتی به شكل تقويم و تاريخ سوال می‏كنند، می‏گويد بگو اين علمی است در نزد خدا ، من هم نمی‏دانم دور است يا نزديك ( « أقريب‏ ام بعيد ») ولی می‏دانم كه چنين حقيقتی هست . آنچه برای دعوت شما لازم‏ است اين است كه بدانيد چنين حقيقتی هست ، اما تاريخش چه وقت است ، اين وقت است يا آن وقت ، آن كه اثری در موضوع ندارد . جواب ديگری كه می‏دهد براساس اين است كه هر كسی كه می‏ميرد قيامتش‏ لااقل آغاز شده است . آيه عجيبی است ، می‏فرمايد : " « و يقولون متی هذا الوعد »" می‏گويند اين وعده چه زمانی تحقق پيدا می‏كند " « ان كنتم »" ( ضمير جمع آورده است و مخاطب فقط پيغمبر نيست ) ای مسلمانان ، ای‏ پيغمبر و همه اتباعت ! اگر راست می‏گوييد تاريخ دقيقش را برای ما معين‏ كنيد . می‏گويد بگو علم آن در نزد خداست و من فقط نذيری آشكار هستم ، من‏ اعلام خطركننده هستم ، من دقيقا می‏دانم كه هست ، ولی كی ، با خداست . بعد بلافاصله می‏فرمايد ( در ميان اين آيات ، تنها آيه‏ای است كه در ابتدای آن " قل " نيست ، چون دنباله آيه پيش است ) : " « فلما رأوه‏ زلفه سيئت وجوه الذين كفروا و قيل هذا الذی كنتم به تدعون »" چون آن‏ را نزديك ديدند ، چهره اين كافران ( از كمال ناراحتی ) زشت شد و به‏ آنها گفته شد اين است همان كه می‏خواستيد . از يك طرف صحبت آينده است‏ كه [ قيامت ] در چه زمانی است ، يكدفعه قرآن می‏گويد كه " وقتی آن را نزديك ديدند " . مفسرين در توجيه اين آيه عجيب در حيص و بيص‏