آشنايي با قرآن 6 - صفحه : 43

می‏خواست بگويد آتش بر گل شرافت دارد ، اصل من بر اصل او شرافت دارد . " « فبای الاء ربكما تكذبان »" پس اصل خلفت شما هم روی حساب بوده ، به چه نعمت از نعمتهای پروردگار تكذيب می‏كنيد ؟ " « رب المشرقين و رب المغربين فبای الاء ربكما تكذبان »" در قرآن‏ در بعضی جاها مشرق و مغرب ذكر شده ( « و الله المشرق و المغرب ») (1) ، در بعضی جاها " مشارق و مغارب " ذكر شده ، يعنی مشرقها و مغربها ، و در بعضی جاها " مشرقين و مغربين " ذكر شده ، دو مشرق و دو مغرب . اين‏ امر قهرا سؤالی را برانگيخته كه آيا يك مشرق و مغرب است آن طور كه در بعضی از آيات تعبير اين جور است ؟ يا دو مشرق و دو مغرب است اين طور كه در آيه سوره الرحمن است ؟ يا نه ، مشرقها و مغربهاست آن طور كه در سوره " الصافات " است ( « رب المشارق ») ( 2 ) ؟ حال اگر بگوييم كه‏ مشرقها و مغربها هست ، مقصود از " مشرقها و مغربها " چيست ؟ درباره اين ( مطلب ) وجوهی ذكر كرده‏اند . بعضی گفته‏اند آن كه در قرآن‏ دارد مشرقها و مغربها ، اشاره به اين است كه تنها زمين نيست كه خورشيد بر آن طلوع و از آن غروب می‏كند . به حسب " هيئت " قديم فقط زمين بود كه خورشيد بر او طلوع و از او هم غروب می‏كرد ، ولی حالا معلوم شده كه اين‏ طور نيست ، مثل زمين زمينهايی وجود دارد كه آنها هم شب و روز دارند و خورشيد بر آنها طلوع و غروب می كند ، بعضی گفته‏اند نه ، به اعتبار خود زمين است ، چون در ايام سال خورشيد هر روزی از يك نقطه طلوع می‏كند و در نقطه ديگر غروب می‏كند ، زيرا يا روز بلند می‏شود و شب كوتاه يا برعكس . مثلا اگر اول فروردين و به

پاورقی : . 1 بقره / . 115 . 2 الصافات / . 5