نبوت - صفحه : 55

عقل می‏شود حس را تخطئه نمی‏كند ، و در جلسه گذشته عرض كردم هدف انبياء تنها مسأله اداره و تعديل زندگی مادی بشر نيست ، انبياء برای يك مسأله‏ ديگری هم آمده‏اند و آن را هم مقدمه برای اين قرار نداده‏اند ، اين را مقدمه برای آن ذكر كرده‏اند و آن ، مسأله آخرت و نشئه باقيه است . اگر ترديدی باشد در اين جهت است كه آيا عقل و علم بشر زندگی او را اداره‏ می‏كند ؟ حداكثر اين است . ولی احدی نمی‏تواند قائل بشود كه عقل بشر كافی‏ است برای اينكه راهنمای بشر باشد به وجود زندگی نشئه ديگری غير از اين‏ نشئه و به اينكه برای آن نشئه چه چيز مفيد است و چه چيز مضر ( اين مطلب‏ هم البته در قرآن هست ) ، و از اين نظر ما صد در صد به پيغمبران احتياج‏ داريم و احدی ادعا نمی‏كند كه دانش و فلسفه بشر كافی بوده است برای‏ اينكه راهنمای او به جهان بعد از اين جهان باشد . درباره خدا چرا ، تا حدودی می‏شودگفت عقل بشر هم می‏تواند راهنما باشد يعنی مبدأ را معرفی كند ، اما معاد را نه . اگر هم دانشمندان و فلاسفه بعدها حرفهايی در تأييد معاد گفتند بعد از اين بوده كه پيغمبران نشانه و علامتی از آن نشان دادند آنوقت ديگران در جستجويش برآمدند . تازه بعد از اينهمه جستجوها نشانه‏هايی پيدا كردند ، بيش از اين نبوده . در هدايت هم اين احتياج‏ هست . - در جلسه گذشته بنده به كيفيت طرح مسأله ايراد گرفتم و همان طوری كه‏ آن دفعه بحث كردم گفتم كه ما نرويم ثابت كنيم بايد خدا نبی بفرستد ، برای اينكه برای طرح هر مسأله‏ای يك فرضها و اصولی را ما بايد ثابت‏ بگيريم بعد يك چيزهايی را كه ثابت نيست ثابت كنيم . اگر آن اصول را نداشته باشيم يا نامحدود باشد مثل مسائل رياضی است كه يك معادله و دو مجهول يا بيشتر ، جوابش بی‏نهايت است و هيچ وقت ممكن نيست شما به‏ نتيجه برسيد . منظورم اين بود كه ما يك وقت مثلا می‏خواهيم درباره وظايف‏ الاعضاء صحبت كنيم ، ببينيم فلسفه وجود پا مثلا چيست ؟ دو جور می‏شود در اين باره بحث كنيم : يك وقت بگوييم پايی اكنون وجود دارد ، ما بياييم‏ وظائفش را ، كيفيتش را ، حركاتش را ، ساختمانش را ، محاسنش را ، معايبش را ، امراضش را مطالعه كنيم ، و يك وقت ببينيم پا چه جور ديگر می‏شد وجود پيدا كند . حالت اول درست است ، خيلی خوب قابل مطالعه است‏ و خيلی هم نتيجه می‏گيريم و منطقی و معقول و علمی است . همين طور ساير اعضای بدن . اما آن حالت را اگر مطرح كنيم كه اگر پا نبود آدم مثلا چرخ‏ داشت ، اگر پا نبود آدم