تعليم و تربيت در اسلام - صفحه : 296

و حسبك داء ان تبيت ببطنة
و حولك اكباد تحن الی القد

يك انسان اين جور است كه اگر خودش سير باشد و مردم ديگر [ گرسنه ، احساس درد می‏كند ] و به تعبير خود حضرت : « و لعل بالحجاز او اليمامة من لا طمع له فی القرص » ( 1 ) . او در كوفه سير باشد ، و در حجاز ، در فاصله چهارصد فرسخ راه گرسنه‏ای باشد ، او از گرسنگی وی در اينجا احساس‏ درد می‏كند .

آيا دردمندی ممدوح است يا مذموم ؟

حال من از شما می‏پرسم : آيا اين درد داشتن بهتر است يا آن بی‏دردی كه‏ آدم بر همسايه‏اش هم هر چه بگذرد ، هيچ حس نكند ، سر همسايه‏اش را هم‏ ببرند ، آخ نگويد . ما آن را انسان كامل می‏دانيم نه اين را . به جهت اينكه آن درد داشتن‏ حساسيت است ، بيماری نيست ، نقص نيست ، كمال است ، يعنی نشانه‏ پيوند او با انسانهای ديگر است ، نشان می‏دهد كه او واقعا خودش را نسبت‏ به انسانهای ديگر مانند يك عضو از اعضای يك پيكر درك می‏كند و به سبب‏ بيماری يا جراحتی كه بر عضو ديگر وارد شده است ، بيتابی می‏كند . جمله‏ای رسول اكرم در اين زمينه دارند كه سعدی آن را به شعر آورده است‏ « مثل المؤمنين فی تواددهم و تراحمهم و تعاطفهم مثل الجسد اذا اشتكی منه‏ عضو تداعی له سائر الجسد بالسهر و الحمی » ( 2 ) . فرمود : مثل مؤمنين‏ مثل اعضای يك پيكر است ، همينكه

پاورقی : . 1 نهج‏البلاغه ، نامه . 45 . 2 جامع‏الصغير ، ج‏2 ، ص . 155