مساله ربا - صفحه : 173

كه مولد هستند اين سرمايه‏داری صحيح است ولی ربا عبارت است از استفاده‏ و استغلال و سرمايه‏داری با پول در شكل پولی زيرا قرض دهنده پول تا آخر مالك پول است ولی در ذمه قرض گيرنده . اين است مفاد استدلالی كه‏ می‏گويد چون پول عقيم و نازا است ربا حرام است . اين استدلال دو مقدمه‏ دارد : 1 سرمايه‏داری آنگاه مشروع است كه سرمايه مولد باشد . 2 پول‏ مادامی كه به شكل پولی مملوك است مولد نيست . پس سرمايه‏داری با پول‏ به شكل پولی كه نامش ربا است نامشروع است . پول بالقوه همه چيز است و بالفعل هيچ چيز نيست چون حتی مثل ميوه قريب الفساد هم كه هر چند قابل‏ استغلال هست ولی قابل خوردن نيست نمی‏باشد . پول از آن جهت كه پول است‏ ثروت است زيرا در ثروت بودن شرط نيست كه خودش قابل استيفا باشد ، ولی در سرمايه بودن و مستغل واقع شدن تنها مفيد بودن به‏طور مستقيم شرط كافی نيست لازم است كه مولد باشد يعنی منبع فاعلی يا قابلی اثری باشد كه‏ خود آن اثر ارزش و ماليت داشته باشد . پول از آن جهت كه پول است و همان جهت ملاك ثروت بودن آن است اين است كه معنی حرفی است ، رابطه‏ ميان كالاها است . پس علت اينكه نمی‏توان پول را اجاره داد و يا به نحوی‏ ديگر آنرا مستغل و سرمايه قرارداد اين است كه پول مولد نيست . عليهذا اگر كالای ديگری غير از پول هم وجود داشته باشد كه به هيچ نحو مولد نباشد نمی‏تواند سرمايه قرار بگيرد ولی در نظر نداريم كه واقعا چنين كالائی وجود داشته باشد . ( 1 ) علت اينكه پول مولد

پاورقی : 1 - چنين كالائی وجود ندارد ولی اموالی هست كه مولد نيست مثل منافع‏ اعيانی كه به سبب اجاره ، انسان مالك آنها است و به همين جهت به آنها كالا اطلاق نمی‏شود .