آشنايي با قرآن 6 - صفحه : 38

انسان شامه‏ای نمی‏داشت ، اين گلها و سبزيهای خوشبو هم در دنيا وجود نمی‏داشت ، يعنی ارتباطی ميان ايندو برقرار است . " « فبای الاء ربكما تكذبان »" حال به من بگوييد كه شما كداميك از نعمتهای پروردگارتان‏ راتكذيب می‏كنيد . يعنی آيا جای تكذيب نعمتها هست ؟ ! تكذيب نعمتها يا تكذيب ايمانی . عرض كرديم كه اين نعمتها با اين تشكيلات و اين نظم كه‏ حساب و كتابی را در عالم می‏رساند ، اولا الهام بخش ايمان است در انسان، ثانيا الهام بخش وظيفه و تكليف و مسؤوليت است برای انسان . " « خلق الانسان من صلصال كالفخار » " انسان را آفريده است از گل‏ خشكيده شبيه سفال پخته . " صلصال " يعنی دارای صلصله . " صلصال " صدا را می‏گويند ، يعنی به شكلی درآمده بود كه مانند سفال صدا می‏كرد در قرآن‏ راجع به خلقت انسان ، در جاهايی تعبير دارد انسان را از خاك آفريد ، يك جا تعبير دارد انسان را از گل آفريد ، يك جا تعبير دارد انسان را از لای گنديده آفريد ( « من حما مسنون » ) ( 1 ) ، يك جا تعبير دارد انسان‏ را از گل خشكيده آفريد . معلوم است كه اينها مراحل را ذكر می‏كند . " از خاك آفريد " روشن است كه خاك قبل از گل است و گل از خاك به وجود می‏آيد ، " لای گنديده متعفن " : آب و خاك كه با همديگر مخلوط می‏شوند ابتدا گل است ، بعدها كه می‏ماند ، در اثر تخميرها وفعل و انفعال‏هايی‏ تبديل به يك " لای گنديده " می‏شود . " گل خشكيده " : اين باز از مراحل بعد است كه زمانی هم به اين حالت در می‏آيد . قرآن خلقت انسان را در اين مراحل مختلف بيان كرده است : از خاك آفريده شده است ، از گل‏ آفريده شده است . از لای گنديده آفريده شده است و از گل خشكيده آفريده‏ شده است . اينها مراحلی در خلقت انسان را نشان می‏دهد . در

پاورقی : . 1 حجر / . 26