آشنايي با علوم اسلامي 2 - صفحه : 168

است ، تخلف از آن كشنده است .

2 ، . 3 حال و مقام

از اصطلاحات شايع عرفا ، اصطلاح حال و مقام است . آنچه بدون اختيار بر قلب عارف وارد می‏شود " حال " است ، و آنچه او آن را تحصيل و كسب‏ می‏كند " مقام " است . حال زود گذر است و مقام ، باقی . گفته‏اند احوال‏ مانند برق جهنده‏اند كه زود خاموش می‏شوند . حافظ :

برقی از منزل ليلی بدرخشيد سحر
وه كه با خرمن مجنون دل افكار چه كرد

سعدی :

يكی پرسيد از آن گمگشته فرزند
كه ای روشن روان پير خردمند
زمصرش بوی پيراهن شنيدی
چرا در چاه كنعانش نديدی

بگفتا " حال " ما " برق " جهان است دمی پيدا و ديگر دم نهان‏ است

گهی بر طارم اعلی نشينيم
گهی تا پشت پای خود نبينيم
اگر درويش در " حالی " بماندی
سرودست از دو عالم برفشاندی