نقدي بر مارکسيسم - صفحه : 99

[ اكنون كه دانستيم كه مسئله " از خود بيگانگی " با مكتب فوئر باخ‏ سازگار است اما با مكتب ماركس ناسازگار است اين سؤال مطرح می‏شود كه‏ چرا فلسفه ماركسيسم به " از خود بيگانگی " معتقد است با اينكه با فلسفه او ناسازگار است . جواب اينست كه : اينها برای اينكه بگويند فلسفه ماركس صرفا تلفيق‏ نيست ، هميشه برای آراء او سابقه‏ای پيدا می‏كنند و آراء او را تكامل‏ يافته آن آراء می شمارند . مثلا استالين می‏گويد : قبل از ماركس هم ماترياليسم بود ، و ديالكتيك‏ بود ، ولی ماترياليسم قبل از ماركس ، ماترياليسم قرن هجدهم بود كه‏ فوئرباخ تابع آن بود ، و ديالكتيك هم ديالكتيك هگل بود ، ولی ماركس‏ ديالكتيك هگل را گرفت و پوسته‏هايش را دور ريخت و هسته معقولش را نگهداشت و از ماترياليسم هم پوسته‏هايش را دور انداخت و هسته معقولش‏ را گرفت بعد اين دو هسته معقول را با يكديگر توأم كرد ، شد " ماترياليسم ديالكتيك " كه ما گفتيم اتفاقا نتوانسته آن پوسته‏ها را دور بريزد و حتی پوسته‏ترين پوسته‏ها در مكتب ماركس باقی مانده است ، يعنی‏ يك چيزهائی در فلسفه ماركس هست كه از نظر هگل قابل

پاورقی : > برای انسان به عنوان انسان چيزی باقی نگذاشتند كه بعد بگويند : انسان‏ با " از خود بيگانگی " آنها را از دست می‏دهد . سؤال دوم : يك انسان هنگامی كه در سايه يك حكومت مستبد است با هنگامی كه در سايه يك حكومت آزاد است دارای يك ارزش است ؟ جواب : از نظر ما نه ، از نظر آنها ، بله . و چون از نظر آنها انسان‏ شخصيتی ندارد ، تا آزاد بودن يا نبودنش فرقی داشته باشد . مثلا يك حيوان‏ ، ارزش اين را دارد كه محكوم انسان باشد يا نباشد ؟ چه فرقی در مسئله به‏ وجود می‏آورد ؟ حيوان ارزش اين را دارد كه شكمش سير باشد و بار زياد وی‏ دوشش نگذارند و به او رسيدگی كنند اما اينكه آقا بالاسر داشته باشد يا نداشته باشد برای او بی تفاوت است . سؤال كننده : تفاوتش را در اينست كه اگر آقا بالاسر داشته باشد ممكن‏ است بار زيادتر از او بكشد . جواب : پس فرق در بار زيادتر كشيدن است نه اصل آزادی ، در صورتی كه‏ آزادی برای انسان ارزش ذاتی دارد نه برای اينكه بار زيادتر نكشد . حتی‏ ممكن است در سايه آزادی متحمل مشقت‏های بيشتری شود ولی چون آزاديش‏ محفوظ مانده برای او ارزش دارد ما می‏گوييم :

" آنچه از دو نان به منت خواستی
بر تن افزودی و از جان كاستی "

از نظر منافع مادی چه فرق می‏كند ، منت و غير منت يكی است . معلوم‏ می‏شود كه اين منت به يك جائی از روح انسان ارتباط دارد كه انسان برای‏ آن ارزش قائل است . و همه اينها بر می‏گردد به يك احساس شخصيتی كه‏ انسان در درون خودش دارد . پس همه اينها براساس يك فلسفه‏ای است كه‏ برای انسان كه در آن فلسفه لااقل مثل فوئر باخ برای انسان نيمی معالی قائل‏ باشد ، وقتی كه انسان در فلسفه‏ای به صورت يك حيوان اقتصادی در می‏آيد همه اين حرفها بی معنی می‏شود . سؤال كننده : واقعا معلوم نيست كه وقتی اينها می‏گويند : اقتصاد اين‏ جوری است ، آن را يك عامل حساب می‏كنند ، يا اساسا ريشه و اساس‏ می‏دانند ؟ >