شرح منظومه2 - صفحه : 101

مقدمه در اصطلاح حكماء اسلامی مسائل مربوط به خداوند از قبيل اثبات وجود خدا ، وحدت وی ، صفات ثبوتيه و سلبيه او ، عموم و شمول قدرت و مشيتش ، جبر و تفويض ، خير و شر ، صدور كثير از واحد ، عوالم كلی وجود و برخی مباحث‏ و مسائل ديگر " الهيات بالمعنی الاخص " ناميده می‏شود . اين اصطلاح در مقابل اصطلاح الهيات بالمعنی الاعم قرار می‏گيرد كه شامل‏ اين مباحث و يك عده مباحث ديگر است كه " امور عامه " ناميده می‏شوند و مجموعا " حكمت الهی " يا " حكمت عليا " يا " فلسفه اولی " را تشكيل می‏دهند . امور عامه چنان كه بعدا خواهيم گفت عبارت است از معانی و مفاهيمی كه‏ به هيچ نوع خاص و مقوله خاص از موجودات اختصاص ندارد يعنی اتصاف‏ موجودات به آنها نيازمند به اين نيست كه آن موجود مقوله خاص و يا جنس‏ خاص يا نوع خاصی باشد ، از قبيل مباحث وجود و عدم ، وجوب و امكان و امتناع ، ماهيت ، قوه و فعل ، حدوث و قدم ، وحدت و كثرت ، علت و معلول ، جوهر و عرض . از نظر حكماء اسلامی امور عامه و الهيات بالمعنی الاخص را نبايد دو علم‏ و دو فن مستقل به شمار آورد . اين دو قسمت مجموعا فن واحد و علم واحدی‏ را تشكيل می‏دهند و موضوع واحدی دارند كه عبارت است از " موجود بماهو موجود " .