پيرامون انقلاب اسلامي - صفحه : 114

محيط است . عليهذا انسان متكامل ، يعنی انسان وارسته از محيط بيرونی و درونی - حيوانيت به منزله محيط درونی انسانيت است ، زيرا انسانيت از بطن حيوانيت سر در مياورد - وابسته به خود ، ايستاده بخود ، يعنی وابسته‏ به عقيده و ايمان و آرمان وانديشه خود ميگردد . روانشناسی انسان بر جامعه شناسی او تقدم دارد انسان مانند نوار خالی و يا ماده خام نيست كه نسبتش بهر شكل و هر صورتی كه عوامل مكانيكی خارجی‏ به او بدهد علی السويه باشد انسان مانند نهال و بذر است حركتش به سوی‏ كمال و استقلال انسانی ، ديناميكی است نه مكانيكی تكامل ، لازمه ذات‏ اجزاء طبيعت و از آن جمله انسان و تاريخ انسان است طبيعت تاريخ ، نه‏ يك طبيعت مادی محض بلكه طبيعتی مزدوج است و طبيعت انسان نيز چنين‏ است ، تاريخ يك حيوان اقتصادی نيست و نيز انسان هم در عين حال اين دو طبيعتی و دو كششی و دو جاذبه‏ای بودن انسان با اين امر كه لازمه ذات‏ طبيعت ، كشش به سوی كمال است منافات ندارد . به اين ترتيب انقلابها صرفا خصلت اجتماعی محض نخواهند داشت بلكه‏ ريشه در سرشت انسانها دارند نبرد درونی انسان كه به كمال يافتگی و استقلال برخی عناصر منتهی ميشود ، سبب ميگردد كه ميان انسانهای به ايمان‏ و آرمان و عقيده رسيده ، و انسانهای منحط حيوان صفت ، تضاد و مبارزه و درگيری پيدا شود و اين نبرد است كه در قرآن به نبرد ميان حق و باطل‏ تعبير شده است . پس علاوه بر نبردهای مادی و طبقاتی و نبردهای جاه طلبانه و صد در صد سياسی يك سلسله نبردهای ديگر نيز وجود داشته و دارد كه در آن از يك سو پايگاه اعتقادی و انگيزه زلال انسانی و جهتگيری آرمانی و محرك خير عمومی‏ و هماهنگی با نظام متكامل