مساله ربا - صفحه : 329

مستأجر در حكم امين است و هر خسارتی كه به خانه وارد شود ، اگر منشأ آن‏ كوتاهی مستأجر بوده باشد ، ضامن هموست . در غير اين صورت ، مثلا هواپيمائی از آسمان بيفتد و خانه را خراب كند ، او ديگر ضامن نيست . اساسا می‏گويند : غير از يد امين هر يد ديگری حكم غاصب را دارد . اينها خود نوعی مسئوليت است . البته در ضمانت ممكن است عمل حرام نباشد ولی به هر حال شخص ضامن‏ است . مثلا شما به خيال اينكه مالی به فردی تعلق دارد آن را از وی می‏خريد . بعد معلوم می‏شود مال دزدی است . الان در دست شماست و شما غاصب‏ نيستيد چرا كه به قصد پول دادن و خريدن اين كار را كرده‏ايد . اما از طرفی‏ امين هم نيستيد . شما اكنون ضامن اين مال هستيد و اگر تلف بشود ولو بدون‏ تقصير باز شما ضامن هستيد . منتها در اينگونه موارد شما اگر چه ضامن‏ هستيد و بايد خسارت بپردازيد ولی حق داريد به آن كسی كه سبب شده شما اين خسارت را بپردازيد يعنی آن دزد مراجعه كنيد و از او بگيريد . صاحب‏ مال می‏تواند به آن دزد مراجعه كند و پولش را بگيرد . اگر اين كار را كرد ديگر حق مراجعه به شما را ندارد . اما اگر صاحب مال به شما مراجعه كرد ، می‏تواند پول را از شما بگيرد و شما هم حق داريد كه برويد از آن دزد بگيريد . زيرا مال را شما ندزديده‏ايد ، او دزديده است . بنابراين منشأ خسارت هموست . او بايد پول را بپردازد . پس يك نوع مسئوليتی كه هست‏ ، مسئوليت غاصب است يا كسی كه در حكم غاصب است ، و يا مسئوليتی كه‏ امين دارد .