فلسفه تاريخ2 - صفحه : 137

تا تو تن را چرب و شيرين می‏دهی
گوهر جان را نيابی فربهی (1)
گر ميان مشك تن را جا شود (2)
وقت مردن گند آن پيدا شود

نكته اين است كه متوجه مطلب شده . « " لا تكونوا كالذين نسوا الله‏ فانسيهم انفسهم " ». و آن مايه حيات چيست ، آن مشكی كه مشك جان است‏ چيست ، آن غذايی كه غذای جان است چيست . می‏گويد :

مشك را بر تن مزن بر جان بمال
مشك چبود نام پاك ذوالجلال

به هر حال تمام حرفهای فويرباخ و كارل ماركس كه امروز اين مساله " از خودبيگانگی " دنيای اروپا را [ فرا گرفته است ] به عالی‏ترين شكلی و خيلی راقی‏تر و عالی‏تر در فرهنگ و معارف اسلامی مطرح است ، منتها كسی‏ بايد كه با توجه به حرفهايی كه امروز گفته می‏شود به آنها به عنوان يك‏ سلسله ماده‏ها صورت بدهد و بعد اينها را عرضه بدارد ، بعد ببيند چقدر بالاتر است ! برخی افراد كه همين حرفها را در مولوی و ديگران ديده‏اند نتوانسته‏اند هضم كنند ، گفته‏اند كه حتما آنها مادی فكر كرده‏اند . عرفا يك حرفی دارند ، می‏گويند " فنا فی‏الله و بقا بالله " . آن ، آخرش به همين برمی‏گردد . فنای از يك " خود " و بقای به يك " خود " . روح مطلب همين است . اين را گاهی در يك تعبيراتی گفته‏اند كه برای اشخاصی كه وارد نباشند خيلی‏ حيرت‏انگيز است ، مثل همان شعرهای حافظ كه : سالها دل طلب جام جم از ما می‏كرد آنچه خود داشت (3) ز بيگانه تمنا می‏كرد

گوهری كز صدف كون و مكان بيرون بود
طلب از گمشدگان لب دريا می‏كرد

داستان " سی‏مرغ و سيمرغ " عطار همين است . (اينها گاهی با يك‏ تعبيرات تندی می‏گويند . )می‏دانيد افسانه است ، افسانه خيلی شيرينی هم‏ آورده كه يك وقتی مرغها همه جمع شدند ، گفتند آخر همه صنفها پادشاهی‏ دارند ، چرا ما پادشاه نداشته باشيم ؟ حالا بالاترين مرغ ما چه مرغی است‏ كه آن را بر خودمان امير و حاكم كنيم ؟ گفتند يك مرغی داريم كه آن‏ پادشاه همه مرغهاست ، آن سيمرغ است . در كجاست ؟ در

پاورقی : . 1 چون زمين ديگری است . او را چاق و بزرگ كردی ، خودت را لاغر نگه‏ داشتی . . 2 اگر يك عمر تن را در مشك بخوابانی . . 3 كه در درون خودش بود .