فلسفه تاريخ1 - صفحه : 152

است . مثلا اين كه پدر مقدمه پسر هست آيا اين جور است كه هر كسی مقدمه‏ است برای بعد از خودش ؟ اين انسان خلق می‏شود برای انسان بعد از او ، باز او خلق می‏شود برای انسان بعد از او و ؟ آنها می‏گويند نه ، مطلب‏ اينطور نيست غايت طبيعت ابقاء نوع است طبيعت می‏خواهد نوع را نگاه‏ دارد ولی اگر نوع بخواهد در طبيعت باشد افراد نوع بايد در طبيعت باشند چون فرد قابل بقاء نيست و نمی‏تواند برای هميشه در طبيعت بماند و طبيعت‏ اين امر را نمی‏پذيرد ، اين است كه طبيعت ، بقاء نوع را به وسيله افراد ادامه می‏دهد ، و الا هدف طبيعت اين نيست كه آقای زيد از آن جهت كه‏ آقای زيد است باقی باشد و آقای عمرو از آن جهت كه [ آقای عمرو است‏ باقی باشد بلكه ] او می‏خواهد نوع انسان را نگاه دارد ولی نوع انسان بدون‏ اين كه اين افراد متوالی را حفظ كند [ باقی نمی‏ماند ] . بله ، شايد تا حدی بشود از همان راه در مسأله هدف تاريخ وارد شد . ماديون اصلا به غايت در تاريخ قائل نيستند . آنها كه به غايت قائل نيستند اين ، بنابر نظريه كسانی است كه قائل به‏ غايت هستند . در مورد نوع سوم تركيب كه فرموديد ، در فيزيك نمونه اش را داريم : تركيب رنگها اينها نحوه تركيبشان طوری است كه در عين حال كه از مجموعه‏ اش خاصيت جديدی حادث می‏شود مع الوصف خواص هر يك از امواج هم حفظ می‏شود مثلا از تركيب رنگ قرمز و سبز رنگ زرد پديد می‏آيد بدون اين كه‏ هيچكدام از آن امواج وضع خودشان را تغيير بدهند . نمی‏دانم ، شايد هم اينجور باشد . دور كهيم در پديده های اجتماعی از پديده " ايمرجنس " ( 1 ) نام‏ می‏برد .

پاورقی : emergence - 1