تعليم و تربيت در اسلام - صفحه : 67

مثالی می‏زنم : شما اگر بچه‏ای را ببينيد كه همواره بازی می‏كند ، يعنی وقت‏ كارهای ديگر را هم به بازی می‏گذراند ، يقينا خيلی ناراحت می‏شويد ، ولی‏ اين معنايش اين نيست كه شما با بازی كردن طفل مطلقا مخالف هستيد . اگر همان بچه يك روز بازی نكند او را پيش طبيب می‏بريد . پس اگر انسان‏ بخواهد تمام وقتش را صرف تربيت جسم كند كار بدی كرده ، ولی نه از جهت‏ اينكه تقويت جسم كرده بلكه از اين جهت كه ساير جهات را تضعيف نموده‏ است . اينكه می‏گويند نبايد تن پروری كرد ، مقصود چيز ديگری است . تضعيف جسم ، در روشهای غير اسلامی يعنی همان روش معروف هندی مطلوب‏ است . آنها با پرورش جسم به همين معنا هم مخالفند ، نه تنها باتن پروری‏ به معنای شهوت پروری و نفس پروری مخالفند بلكه با تقويت جسم هم‏ مخالفند . می‏گويند جسم و قوای جسمانی را بايد ضعيف نگهداشت . اين در اسلام نيست ، ولی شك ندارد كه تقويت و تربيت جسم برای انسان از نظر اسلام هدف نيست ، مطلوب هست ولی نه به عنوان هدف ، بلكه به عنوان‏ وسيله و شرط ، يعنی انسان وقتی جسم سالم و قوی نداشته باشد ، روح سالم هم‏ نخواهد داشت . حال برويم سراغ قسمتهای روحی .

استعدادهای روح انسان

گفتيم تربيت به معنی پرورش دادن استعدادهاست . از نظر علمی اول بايد ببينيم كه استعدادهای انسانی چه استعدادهايی است و انسان بماهو انسان چه‏ استعدادهايی در كمون و بطون خود دارد كه بايد بروز كند ؟ بعد بايد ببينيم‏ كه اسلام چه عنايتی به اين استعدادها