فلسفه تاريخ2 - صفحه : 89

اين ، نكته‏ای است كه خيلی بايد به آن توجه كرد و ما باز هم درباره اين‏ نكته توضيح می‏دهيم . مكرر درباره اين نكته توضيح می‏دهيم ، چون نكته‏ای‏ است كه حتی ماركسيستها خودشان هم متوجه نيستند يعنی نمی‏دانند كه اساسا اين سير فكری ماركسيسم از كجا آمد كه به اينجا رسيد ؟ چرا به اينجا رسيد ؟ يكمرتبه می‏گويد اگر ديالكتيك هست پس اين ديگر نياز به توجيه ماورائی‏ ندارد . چرا ؟ اينها در چرايش درمانده‏اند . اين كه در چرايش در مانده‏اند علتش اين است : اين [ مطلب ] از هگل گرفته شده . هگل كه اين‏ حرف را زده ، گو اين كه مبنايش غلط بوده ، ولی بر اساس مبنايش اين‏ حرف ، حرف منطقی بوده . اما شما كه آن مبنا را بهم ريخته و نفی كرده‏ايد ، ديگر نمی‏توانيد بنا را قبول كنيد . اين " بنا " روی آن " مبنا) ] درست است ولی با خراب شدن آن مبنا اين بنا ديگر به هيچ شكل نمی‏تواند درست باشد . بعد درباره اين هم باز ما توضيح می‏دهيم . اين ، يك مطلب‏ بود راجع به اين دو اصل ابتدايی كه خيلی به اختصار گذرانديم ، اصل حركت‏ و اصل تضاد ، كه می‏گويند ماده در حركت است و اين حركت لازمه تضاد درونی‏ ماده است . بسيار خوب ، لازمه تضاد درونی ماده است ، پس حركت ناشی از تضاد است . تضاد هم شما می‏گوييد به اين شكل است كه هر ضدی از ضد ديگر نتيجه می‏شود و بيرون می‏آيد . هگل می‏گفت " نتيجه می‏شود " مثل يك امر ذهنی كه نتيجه می‏شود ، ولی شما می‏گوييد در " عين " بدون اين كه باب آن‏ باب باشد ، در عالم اعيان ضدی از ضدی متولد می‏شود . گيرم ما بگوييم‏ حركت ناشی از تضاد است يعنی از تولد ضدی از ضد ديگر . خوب ، اول بحث‏ است . تولد ضدی از ضد ديگر . اولا كه اين با علم هم جور در نمی‏آيد . در علم اينچنين نيست كه تمام جريانها با اين وسيله قابل توجيه باشد كه‏ هميشه از شی ضدش بيرون می‏آيد . امروزه طبيعی‏دان‏ها اين [ نظر ] را رد كرده‏اند و حرف ديگری مطرح است . به فرض هم كه ما اين اصل را قبول كنيم‏ ، آقای هگل يك حرف می‏زند ، [ شما حرف ديگر . ] آقای هگل می‏گويد حركت‏ ناشی از تضاد است و هر ضدی از ضد قبلی خودش نتيجه می‏شود ، انتزاع می‏شود ، مثل اين كه زوجيت از اربعه انتزاع می‏شود . در امور ذهنی از اين حرفها خيلی می‏شود گفت . ولی شما می‏گوييد نه ، مساله انتزاع در كار نيست ، می‏خواهيد بگوييد ضدی از ضد ديگر بيرون می‏آيد . پس نبوده و بيرون آمده ، يعنی يك حادثی از حادثهاست ، يك حركتی است كه نياز به محرك دارد ، يك حادثی است كه نياز به محدث دارد . چرا اين دستگاه بی‏نياز است از ماورا