اصول فلسفه و روش رئاليسم1 - صفحه : 80

در مجموعه پدر و مادرش پيدا شده است . و خود همين پديده دو لحظه در يك حال نمانده و هر لحظه تحولی تازه‏ داشته و پاورقی : > و اما شكاكان هر چند منكر واقعيتهای خارجی نيستند اما برای علوم و ادراكات ارزش قطعی قائل نيستند و می‏گويند ممكن است اشياء خارجی چگونگی‏ خاصی داشته باشند و ما طور ديگری كه قوای ادراكی ما اقتضا می‏كند و متناسب با شرايط زمانی و مكانی است ادراك نماييم و ما نمی‏دانيم‏ معلومات ما حقيقت است يا خطا و ميزانی هم كه بتوان حقيقت را از خطا تشخيص داد دردست نيست . پيرهون ( Pirron ) ( 370 - 280 قبل از ميلاد ) مؤسس مكتب شكاكان ، ده‏ سبب را يادآور شده است و گفته است اين علل ده‏گانه ارزش قطعی معلومات‏ را از بين می‏برد . پس به عقيده " سوفسطائی " حقيقتی ( ادراك مطابق با واقع ) در كار نيست و به عقيده " شكاك " نمی‏دانم علوم ما حقيقت است يا نيست . مسلكهای ديگری در قرون جديده پيدا شده است و همه آنها با اختلافات‏ جزئی كه در اين مسأله دارند نتيجتا با مذهب شكاكان ( سپتيسيسم ) يكی‏ می‏شود ، مانند مسلك انتقادی كانت آلمانی " گريتی سيسم " ( griticism ) و مسلك اصالت عمل " پراگماتيسم " ( Pragmatism ) ويليام جيمز امريكايی . در مقاله چهارم كه مستقلا از ارزش معلومات بحث خواهيم كرد بيان هر يك از اين مسلكها خواهد آمد . از اين دو دسته كه بگذريم ( سوفسطائيان و شكاكان ) به كسانی برمی‏خوريم‏ كه " اصحاب جزم و يقين " خوانده می‏شوند ، يعنی برای معلومات ارزش‏ قطعی قائل هستند ( می‏دانم علم و ادراكات با واقع مطابق است ) . اين‏ گروه معتقدند كه اگر فكر با اسلوب منطقی صحيحی راهنمايی شود به حقايق‏ غير قابل ترديدی نائل می‏شود كه با واقع مطابقت دارد . لكن اين گروه نيز دو دسته‏اند : دسته اول پيروان فلسفه اولی ( متافيزيك‏ ) كه افلاطون و ارسطو و پيروانشان از يونانيان قديم و همه فلاسفه اسلامی و دكارت ( Descartes ) و لايب نيتس ( Leibniz ) و اسپينوزا ( Spinoza ) و بعضی ديگر از اروپائيان جديد از آن جمله‏اند . >