نظام حقوق زن در اسلام - صفحه : 157

انسانيت خود را در اين می‏بيند كه حقوق خود را بشناسد و از آن دفاع كند و نگذارد ديگری به حريم حقوق او پا بگذارد . بشريت هم به اخلاق نياز دارد و هم بحقوق ، انسانيت هم بحقوق وابسته‏ است و هم به اخلاق ، هيچكدام از حقوق و اخلاق به تنهائی معيار انسانيت‏ نيست . دين مقدس اسلام اين امتياز بزرگ را دارا بوده و هست كه حقوق و اخلاق‏ را توأما مورد عنايت قرار داده است . در اسلام همچنانكه گذشت و صميميت‏ و نيكی بعنوان اموری اخلاقی " مقدس " شمرده می‏شوند . آشنائی با حقوق و دفاع از حقوق نيز " مقدس " و انسانی محسوب می‏شود و اين داستان مفصلی‏ دارد كه اكنون وقت توضيح آن نيست . اما روحيه خاص شرقی كار خود را كرد . با آنكه در آغاز كار ، حقوق و اخلاق را با هم از اسلام گرفت ، تدريجا حقوق را رها كرده و توجهش را به‏ اخلاق محصور كرد . غرض اينست ، مسئله‏ای كه اكنون با آن روبرو هستيم يك مسئله حقوقی‏ است . يك مسئله فلسفی و عقلی است ، يك مسئله استدلالی و برهانی است . مربوط است به حقيقت عدالت و طبيعت حقوق . عدالت و حقوق قبل از آنكه‏ قانونی در دنيا وضع شود وجود داشته است . با وضع قانون نمی‏توان ماهيت‏ عدالت و حقوق انسانی بشر را عوض كرد . منتسكيو می‏گويد " پيش از آنكه انسان قوانينی وضع كند .