جامعه و تاريخ - صفحه : 111

ماركس در كتاب " فقر فلسفه " نوشته است : " مناسبات اجتماعی به طور كامل با نيروهای مولد پيوند دارد . انسانها با اكتساب نيروهای مولد تازه‏ای ، وجه توليد خويش را عوض می‏كنند و با تغيير وجه توليد و طرز امرار معاش خود ، كليه مناسبات اجتماعی را تغيير می‏دهند . آسياب دستی نمودار جامعه ملوك الطوايفی و آسياب بخار نمودار جامعه سرمايه‏داری صنعتی است " ( 1 ) . نظريه تقدم نهاد مادی جامعه ، بر ساير نهادهای اجتماعی متناظر است با نظريه تقدم كار بر انديشه . نظريه تقدم كار برانديشه در سطح فرد مطرح‏ می‏شودو نظريه تقدم نهاد مادی بر ساير نهادهای اجتماعی ، در حقيقت همان‏ تقدم كار بر انديشه است اما در سطح اجتماعی و با توجه به اينكه طرفداران‏ اين نظريه طرفدار تقدم جامعه شناسی انسان بر روان شناسی او نيز هستند پس‏ تقدم كار فردی بر انديشه فردی مظهر و نتيجه تقدم نهاد مادی بر ساير نهادهای اجتماعی است ، برخلاف اينكه اگر روان شناسی انسان را بر جامعه‏ شناسی او مقدم بدانيم ، تقدم نهاد مادی جامعه بر نهادهای ديگر معلول و نتيجه تقدم كار فردی بر انديشه فردی محسوب می‏شد . نهاد مادی جامعه كه از آن به ساخت اقتصادی و بنياد اقتصادی نيز تعبير می‏شود شامل دو بخش است : يكی ابزار توليد كه محصول رابطه انسان با طبيعت است ، و ديگر روابط اقتصادی افراد جامعه در زمينه توزيع ثروت كه‏ از آن به روابط توليدی احيانا تعبير

پاورقی : . 1 همان مأخذ ، ص 32 و . 33