حماسه حسيني3 - صفحه : 328

31 - اقبال می‏گويد ( ص 82 اقبال شناسی ) : " هر جامعه‏ای كه بخواهد از آرامش و سعادت برخوردار شود بايد " خودی " دسته جمعی و اجتماعيش را رشد دهد و آن را به مرحله كامل برساند و حصول اين منظور در سايه حفظ و حراست تراديسيونها امكان پذير است . اگر بخواهيم به نقش مهمی كه‏ تراديسيونها يعنی سنن و نظامات و مراسم ، در حيات دسته جمعی ايفا كرده‏ توجه كنيم بايستی به تاريخ قوم يهود مراجعه كنيم . اين فرقه كوچك در طول‏ اعصار و قرون گذشته در تمام كشورها تحت فشار زيست كرده و چه بسا ادواری‏ را پشت سر گذاشته كه مشرف بر انهدام بوده است . با اين حال قوم جهود از اين طوفانها جان بدر برده و بقای خودش را حفظ كرده است . و اين بدان‏ جهت است كه جهودها در جريان اينهمه گرفتاری و مصيبت ، نسبت به‏ تراديسيونهای خودشان وفادار مانده‏اند . هر فرقه و جمعيتی و در دوران‏ سعادت و كامروائی خودش يك مقدار تراديسيونهای سالم ايجاد می‏كند و در روزهای تيره و تاری كه دچار مصيبت و بدبختی می‏شود تنها راه علاجش اين‏ است كه به اين تراديسيونها چنگ بزند تا اينكه روز گشايش و فرج فرا رسد " . 32 - شخصيت ، احساس منش است و اعلام وابستگی به شخصيت دينی يا ملی‏ يا مسلكی است . ايضا تعظيم شعارهای دينی و ملی شرط حفظ شخصيت است . شعار " بايد جسما و روحا ، ظاهرا و باطنا فرنگی شد " فتوای فنا و اضمحلال و هضم شدن در هاضمه بيگانه است .