خدمات متقابل اسلام و ايران - صفحه : 457

شهيد فخ ، حسين بن حسن بود . دستش را به مجازات بريدند و از اينرو به‏ " اقطع " معروف شد . فراء در سال 207 يا 208 هجری درگذشت . از اين طبقه كه بگذريم می‏رسيم به طبقه‏ای كه در تفسير كتاب تأليف‏ كرده‏اند . همچنانكه قبلا اشاره شد ، كتب تفسيری كه در شيعه و سنی نوشته‏ شده است از حد احصاء خارج است ، تنها به ذكر معروفترين تفاسيری كه هم‏ اكنون در ميانه شيعه و سنی رايج است اكتفاء می‏نمائيم . بحث خود را از تفاسير شيعه آغاز می‏كنيم . مفسرين شيعه تقسيم می‏شوند به مفسرين عصر ائمه و مفسرين عصر غيبت . بسياری از اصحاب ائمه كه بعضی از آنها ايرانی هستند تفسير نوشته‏اند . از قبيل ابوحمزه ثمالی ، ابوبصير اسدی ، يونس بن عبدالرحمن ، حسين بن سعيد اهوازی ، علی بن مهزيار اهوازی ، محمدبن خالد برقی قمی ، فضل بن شاذان‏ نيشابوری . مفسرين عصر غيبت فراوانند . ما در اينجا به عنوان نمونه تنها به ذكر نام كتب تفسير معروف ميان شيعه می‏پردازيم از همين نمونه معلوم می‏شود بيشتر تفاسير شيعی را شيعيان ايرانی تأليف كرده‏اند . 1 - تفسير علی بن ابراهيم قمی ، اين تفسير از معروفترين تفاسير شيعه‏ است . اكنون موجود است و چاپ شده است . پدر علی بن ابراهيم از كوفه‏ به قم منتقل شد . بعيد نيست كه علی بن ابراهيم يك ايرانی عرب نژاد باشد . وی از مشايخ شيخ كلينی است و تا سال سيصد و هفت در قيد حيات‏ بوده است . 2 - تفسير عياشی مؤلف اين تفسير محمد بن مسعود سمرقندی است . اول‏ مذهب اهل تسنن داشت و بعد به تشيع گراييد . معاصر شيخ كلينی است . از پدرش سيصد هزار دينار به او ارث رسيد همه را صرف نسخ و مقابله و استنساخ و جمع كتاب كرد خانه‏ا ش به شكل يك مدرسه درآمده بود : هر كس‏ به يك كار علمی