درسهاي الهيات شفا2 - صفحه : 96

- : تفاوتش در چيست ؟ استاد : تفاوتش از زمين تا آسمان است . اگر شما به كون و فساد قائل‏ شويد بايد همان نتيجه‏ای را كه ما در اينجا گرفتيم بگيريد . يعنی قائل‏ شويد كه همه تبدلاتی كه در طبيعت رخ می‏دهد از نوع همان تبدلی است كه آب‏ به هوا يا هوا به آب پيدا می‏كند . و به همين دليل است كه آنها حركت در جوهر را رد می‏كنند . آنها منكر نيستند كه در يك جاهائی كون و فساد رخ‏ می‏دهد ، آن جاها را ما هم انكار نمی‏كنيم . ولی ما نمی‏توانيم تمام حركتهای‏ طبيعت را از همان قبيل حركات عرضی بدانيم . بعضی از برهانهائی كه اقامه‏ می‏كنند روی همين جهت است كه می‏گويند اعراض تابع جوهرند . يعنی اگر در جاهائی قائل به حركت در عرض شويم ، در همانجا اگر حركت در جوهر نبود محال بود كه حركت در عرض وجود داشته باشد . البته ما حالا در مقام‏ اثبات حركت جوهرية نيستيم و بحثش اينجا نيست . فقط می‏خواستيم بگوئيم‏ اين دو ديد چقدر با يكديگر اختلاف پيدا می‏كنند كه از جمله آن مسأله‏ غايات است .

طرح ايرادی ديگر بر بيان ارسطو

شيخ بعد از اين يك ان قلت قلتی را از طرف معترضين ارسطو طرح می‏كند و جواب می‏دهد . اشكال اين است كه ما می‏بينيم در طبيعت در همين مواردی كه‏ استكمال بايد صورت گيرد در اينجا هم موانعی و عوائقی پيدا می‏شود و مانع‏ رسيدن طبيعت به كمال خودش می‏شود ، پس اين خود يك شق ديگری است . جواب اين است كه وقتی می‏گوئيم طبيعت در مواردی مستكمل است معنايش‏ اين است كه به طبع خودش مستكمل است و اگر مانعی و عائقی نبود آن‏ استكمال صورت می‏گيرد . حال يك عائقی مانع كمال می‏شود ، اين با اصلی كه‏ ما بيان می‏كنيم منافات ندارد .