اصول فلسفه و روش رئاليسم1 - صفحه : 13

زحمات هشتصد ساله محققين بزرگی است كه هر يك از آنها در جلو بردن‏ فلسفه سهيم هستند . با همه اين احوال مطابق گواهی خاورشناسان متأسفانه تا الان كه تقريبا چهار قرن از بدو پيدايش اين فلسفه می‏گذرد هنوز در اروپا يك معرفی صحيحی ولو اجمالا از آن نشده است . پروفسور ادوارد برون ( 1 ) مستشرق معروف انگليسی متوفی در سال 1304 هجری شمسی كه عمر خويش را صرف مطالعه درباره ايران و تاريخ ايران كرده‏ است ، در جلد چهارم تاريخ ادبيات ايران می‏گويد : " با وجود شهرت و رواج فلسفه ملاصدرا در ايران فقط دو خلاصه سطحی و ناقص از طريقه فلسفی او در السنه اروپايی ديده‏ام " . كنت گوبينو ( 2 ) چند صفحه راجع به عقايد ملاصدرا نگاشته اما معلومات‏ او ظاهرا بالتمام از درس شفاهی معلمينش ( در ايران ) مأخوذ بوده و معلمين هم علی الظاهر اطلاع كاملی نسبت به آن عقايد نداشته‏اند . گوبينو در پايان شرحی كه راجع به ملاصدرا نوشته می‏گويد : " طريقه حقيقی ملاصدرا عينا متخذ از ابوعلی سيناست ، در صورتی كه‏ صاحب روضات الجنات راجع به ملاصدرا می‏نويسد : " كان . . . منقحا اساس‏ الاشراق بما لا مزيد عليه و مفتحا ابواب الفضيحة علی طريقة المشاء و الرواق " . تعريف مختصرتر ولی جدی‏تر و صحيح‏تر كه از مذهب ملاصدرا نموده‏اند آن است كه شيخ محمد اقبال ( دكتر اقبال پاكستانی ) كرده است‏ " . ايضا ادوارد برون در همان كتاب می‏نويسد : " مشهورترين كتب ملاصدرا اسفار اربعه و شواهد الربوبيه است " . و در پاورقی تذكر می‏دهد كه : " كنت گوبينو در معنای " اسفار " كه جمع " سفر " يعنی كتاب است‏ اشتباه كرده و آن را

پاورقی : 1 . Edward Brawn 2 . Cont Gobino