آشنايي با قرآن 6 - صفحه : 141

ايمان قراردادی است ، می‏توانيم بگوييم ده درجه ، می‏توانيم بگوييم صد درجه ، می‏توانيم بگوييم هزار درجه . مثل اين است كه اين ديوا را ما می‏توانيم تقسيم كنيم به ده قسمت متساوی ، می‏توانيم تقسيم كنيم به صد قسمت متساوی ، می‏توانيم تقسيم كنيم به هزار قسمت متساوی . مثلا می‏توانيم‏ به يك اعتبار ايمان را دارای دو درجه معرفی كنيم : ايمان تا در مرحله‏ قلب است و هنوز از قلب نفوذ در اعضا و جوارج نكرده است يعنی اعضا و جوارح مسخر اين عقيده و ايمان نشده‏اند يعنی هنوز به مرحله طاعت كامل‏ نرسيده است ، ( و ايمان در مرحله طاعت كامل ) . پس می‏توان گفت ايمان‏ دارای دو مرحله است : مرحله اعتقاد و مرحله اعتقاد مؤثر در عمل و طاعت‏ ، مرحله‏ای كه ايمان از مرحله اعتقاد خارج شده و بروز كرده و به مرحله عمل‏ رسيده است ، مثل بذر زنده‏ای كه در زمين باشد و ريشه داشته باشد و هنوز به بيرون بروز نكرده باشد ، و بذری كه بعد از مدتی بيرون دميده باشد و ظاهر و شكوفا شده باشد . آثار ايمان در مرحله عمل است . حال مطلب ديگری كه باز جزء اصول معارف قرآنی است اين است كه در جواب اين سؤال كه آيا روح انسان اصل است و بدن فرع ، يعنی آيا هميشه‏ اثر از روان به بدن می‏رسد يا عكس قضيه است ، بدن اصل است و روان فرع ، يعنی هميشه روح از بدن متأثر می‏شود ، كدام يك از اينها ؟ می‏گوييم هر دو ، روح و بدن در يكديگر تأثير متقابل دارند . آنگاه نتيجه اين است : ايمان در اصل و ريشه ، عمل قلب است نه عمل اعضاء و جوارح ، ولی اطاعت‏ و عمل از اعضا و جوارح است ، آيا ايمان مبدأ عمل است يا عمل مبدأ ايمان‏ ؟ جواب اين است : هر دو ، ايمان عمل می‏زايد و عمل بر ايمان می‏افزايد . ايندو روی يكديگر اثر می‏گذارند . احاديثی به اين مضمون در كافی و كتب‏ ديگر هست كه " من علم عمل و