جامعه و تاريخ - صفحه : 208

سود مستضعفين است ، خالی از نوعی مجاز و مسامحه نيست . اسلام جهت‏گيری‏اش به سوی عدالت و مساوات و برابری است . بديهی است كسانی‏ كه از اين جهت‏گيری سود می‏برند و منتفع می‏گردند محرومان و مستضعفان‏اند و كسانی كه از اين جهت‏گيری زيان می‏بينند ، غارتگران و استيثارگران و استثمارگران‏اند . يعنی اسلام آنجا هم كه منافع و حقوق طبقه‏ای را می‏خواهد تامين نمايد ، هدف اصلی‏اش تحقق يك ارزش و پايه‏گذاری يك اصل انسانی‏ است . اينجاست كه بار ديگر به ارزش فوق‏العاده [ ( اصل فطرت " كه در قرآن صريحا مطرح است و در فرهنگ و معارف اسلامی " ام‏المعارف " بايد شناخته شود روشن می‏گردد . درباره فطرت زياد سخن گفته می‏شود ، اما كمتر به عمق و ژرفای آن و ابعاد وسيعی كه دربرمی‏گيرد توجه می‏شود . غالبا می‏بينيم كه افرادی دم از فطرت می‏زنند ، ولی چون درست به ابعاد گسترده آن توجه ندارند نظرياتی كه‏ در نهايت امر انتخاب می‏كنند بر ضد اين اصل است . نظير اين اشتباه ، و وحشتناك‏تر از آن ، درباره خاستگاه خود مذاهب‏ پديد آمده است . آنچه تاكنون بحث كرديم درباره هويت و خاستگاه‏ پديده‏های تاريخی از نظر مذهب ( البته مذهب اسلام ) بود . اكنون بحث‏ درباره خود مذهب به عنوان يك پديده اجتماعی تاريخی است كه به هر حال‏ از فجر تاريخ تاكنون وجود داشته و دارد . خاستگاه و جهت‏گيری اين پديده‏ اجتماعی بايد روشن شود . مكرر گفته‏ايم كه ماترياليسم تاريخی ماركسيستی ، اصلی را طرح می‏كند كه‏ طبق آن اصل ميان خاستگاه هر واقعيت فرهنگی و