فلسفه تاريخ1 - صفحه : 93

اختيار و بايد و نبايد نيست انسان هم در اين فلسفه آنچنان وجدانش منفعل‏ است و آنچنان وجدانش حالت انعكاسی و تبعی دارد كه نمی‏تواند جز مطابق‏ شرايط محيط فكر كند و جز اين چاره‏ای ندارد . بنابراين ماركسيستها گاهی سخنانی می‏گويند كه با فلسفه شان جور در نمی‏آيد مثلا می‏گويند : " آن شخص بی‏شرمانه چنين كرد " [ بايد به آنها گفت ] در فلسفه شما اساسا اين حرفها غلط است ، اصلا ملامت كردن غلط است‏ ، يك سرمايه دار را انسان بيايد ملامت كند كه " تو چرا استثمار می‏كنی ؟ " تو كه می‏گويی انسان در كاخ و در كوخ دو جور فكر می‏كند ، يعنی من كه‏ آقای ماركس هستم اگر مرا در كاخ بگذاريد يك آدمم ، در كوخ بگذاريد آدم‏ ديگری هستم ، يعنی اگر مرا بجای سرمايه دار بگذارند ، مثل سرمايه دار فكر می‏كنم ، سرمايه دار را هم بجای من بگذارند مثل من فكر می‏كند ، من بجای او باشم جبرا مثل او فكر می‏كنم ، او هم بجای من باشد جبرا مثل من فكر می‏كند ، بنابراين نه كار من تحسين دارد و نه كار او ملامت و لهذا اينكه اينها گاهی چنين سخنانی می‏گويند كه مثلا حق با اين است ، [ با فلسفه شان سازگار نيست ] خود ماركس هيچ حرفی از عدالت ، بايد و نبايد و اخلاق نمی‏زند ، اين نكته را می‏فهمد ، می‏گويد اين حرفها معنی ندارد و واقعا هم در فلسفه‏ او معنی ندارد بنابراين اخلاق در اين مكتب چه خواهد بود ؟ می‏گويد " هر چه كه به انقلاب كمك كند " يعنی يك جريان تكاملی جبری را می‏بيند البته‏ وقتی اختيار نباشد اخلاق اساسا غلط است و معنی ندارد ، وقتی جبر باشد اصلا اخلاق از ريشه غلط است ولی چون نمی‏توانند اخلاق را نفی كنند می‏گويند " اخلاق كمونيستی " يعنی هر چه كه بسوی انقلاب باشد ، خوب و بد ما در همين‏ يكی خلاصه می‏شود ، ديگر مفاهيم راستی ، درستی ، امانت ، حق شناسی ، حق‏ ناشناسی و غيره حرف مفت است ، اين كار به آن آينده كمك می‏كند [ پس‏ خوب است ] ، مثل اين كه بگوييم كود به رشد اين گياه كمك می‏كند يا نه ؟ كمك می‏كند ، پس خوب است اين كار هم به انقلاب كمك می‏كند پس خوب‏ است ، به انقلاب