انسان کامل - صفحه : 149

خلاصه نظريات عقليون عرض كرديم كه به عقيده فلاسفه قديم ، اساسا جوهر انسان همان عقل اوست‏ ، " من " واقعی انسان همان عقل اوست . همچنانكه بدن انسان جزء شخصيت‏ انسان نيست ، قوا و استعدادهای روحی و روانی مختلفی كه انسان دارد ، هيچكدام جزء شخصيت واقعی انسان نيستند . شخصيت واقعی انسان ، همان‏ نيروئی است كه فكر كننده است . انسان يعنی همان كه فكر می‏كند نه آنكه‏ می‏بيند آنكه می‏بيند ابزاری است در دست آن كه فكر می‏كند نه آنكه تخيل‏ می‏كند آنكه تخيل می‏كند ابزاری است در دست آنكه فكر می‏كند و نه آنكه مثلا " می‏خواهد " و دوست دارد يا دارای شهوت و خشم است . جوهر انسان فكر كردن است و انسان كامل يعنی انسانی كه در فكر كردن به حد كمال رسيده‏ است و معنی اينكه در فكر كردن به حد كمال رسيده است ، اين است كه جهان‏ و هستی را آنچنان كه هست دريافت و كشف كرده است . در اين مكتب امر ديگری هم غير از اين كه جوهر انسان و من واقعی او عقل‏ اوست مورد توجه است و آن اين است كه " عقل " نيروئی است كه توانائی‏ دارد جهان را آنچنانكه هست كشف كند ، واقعيت جهان را آنچنان كه هست‏ در خود منعكس كند ، آينه‏ای است كه می‏تواند صورت جهان را در خود ، صحيح‏ و درست منعكس كند . حكمای اسلامی كه اين نظر را قبول كرده‏اند ، معتقدند كه