درسهاي الهيات شفا2 - صفحه : 39

غير معلول . [ بنابراين از جميع اين بيانات روشن می‏شود كه در اينجا نياز به علت‏ اولی است ، اگر چه مابين طرفين بی‏نهايت وسائط باشد ] . حال ، آيا اين‏ تسلسل علل كه ما ابطال كرديم فقط درباب علت فاعلی جاری است يا درباب‏ علل مادی و صوری و غائی هم جاری است ؟ شيخ می‏گويد كه اين بيان [ در علل‏ ديگر هم جاری می‏شود ] . در ادامه اين بحث ، شيخ بحث ديگری را درباره علت قابلی و علت مادی‏ مطرح می‏كند . آنگاه در حدود يكی دو ورق و شايد بيشتر بحثی را مطرح می‏كند كه متأخرين شيخ به آن بحث نپرداخته‏اند . آن بحث پيرامون عبارت مبهمی‏ از ارسطو است : " كون الشی‏ء من الشی‏ء " چيزی از چيزی وجود پيدا كردن . اين عبارت ظاهرا بعدها ميان شارحان اسكندرانی آثار ارسطو و ديگران مورد بحث فراوانی واقع شده و حرفهائی در اطراف آن زده‏اند و شايد ايرادهائی‏ گرفته‏اند . شيخ برای حل و رفع شبهه از كتاب ارسطو مقدار زيادی راجع به‏ تعبير كون الشی‏ء من الشی‏ء بحث كرده كه چون بحث خيلی لازمی نبوده در كتب‏ متأخرين دنبال آن را نگرفته‏اند . و لزومی هم ندارد ولی چون شيخ بحث كرده‏ و عبارات مشكل و مندمجی هم آورده ما هم [ در جلسه بعد ] وارد اين بحث‏ می‏شويم .