سيري در سيره نبوي - صفحه : 65

و تابع شرايط زندگی و مخصوصا تابع موضع گيری طبقاتی است و در هر وضعی از شرايط اجتماعی و اقتصادی كه باشد جبرا از يك منطق بالخصوصی پيروی می‏كند ؟ اين يك مسئله مهمی است كه در دنيای امروز مطرح است . ماركسيسم براين‏ اساس است . ماركسيسم كه برای فكر و عقيده و ايمان اصالتی در مقابل‏ شرايط اجتماعی و اقتصادی و مخصوصا موقعيت طبقاتی قائل نيست می‏گويد : اساسا يك انسان نمی‏تواند در شرايط مختلف يك جور فكر كند و يك منطق را به كار ببرد ، انسان در كاخ و در كوخ دو منطق دارد ، در كاخ يك جور فكر می‏كند ، در كوخ جور ديگری ، كاخ يك جور به انسان منطق می‏دهد ، كوخ جور ديگری . يك آدم محروم ، يك آدمی كه هميشه در زير ظلم و شكنجه و اختناق‏ بوده است و انواع محروميتها را چشيده و می‏چشد ، خواه ناخواه يك جور فكر می‏كند يعنی وضع زندگيش برای او يك جور فكر به وجود می‏آورد ، اوست كه‏ می‏گويد عدالت ، اوست كه می‏گويد مساوات و برابری ، اوست كه می‏گويد آزادی . واقعا هم فكرش اين است چون وضعش اقتضا می‏كند كه اين جور فكر بكند . همين آدم اگر وضعش تغيير بكند ، اين آدم خاك نشين اگر كاخ نشين‏ بشود و خاك ، كاخ بشود ، شرايط خارجی برای او تغيير می‏كند و در اين‏ صورت فكرش هم عوض می‏شود و می‏گويد كه نه ، اين حرفها كه می‏گويند صحيح‏ نيست ، مصلحت هم جور ديگری اقتضا می‏كند ، مساوات چندان حرف درستی‏ نيست ، كمی جلوی آزاديها را هم بايد گرفت ، و عدالت را هم جور ديگری‏ تفسير می‏كند . يعنی وضع زندگی كه خواه ناخواه تغيير كرد ، منافع و مصالحش كه تغيير كرد ، چون انسان نمی‏تواند از منافع و مصالح