بيست گفتار - صفحه : 180

مستقر گردد ، عبدالله قانع نشد . و قبل از آنكه جواب نامه عبدالله به‏ ابوسلمه برسد ، سفاح كه به ابوسلمه بد گمان شده بود با جلب نظر و موافقت ابومسلم ، ابوسلمه را كشت و شهرت دادند كه خوارج او را كشته‏اند ، و بعد هم خود عبدالله و فرزندانش گرفتار و كشته شدند . اين بود جريان‏ ابا و امتناع امام صادق ( ع ) از قبول خلافت .

علت امتناع امام

ابا و امتناع امام صادق ( ع ) تنها به اين علت نبود كه می‏دانست بنی‏ العباس مانع خواهند شد و آن حضرت را شهيد خواهند كرد ، اگر می‏دانست كه‏ شهادت آن حضرت برای اسلام و مسلمين اثر بهتری دارد شهادت را انتخاب‏ می‏كرد ، همان طوری كه امام حسين ( ع ) به همين دليل شهادت را انتخاب‏ كرد . در آن عصر كه به خصوصيات آن اشاره خواهيم كرد آن چيزی كه بهتر و مفيدتر بود رهبری يك نهضت علمی و فكری و تربيتی بود كه اثر آن تا امروز هست ، همان طوری كه در عصر امام حسين ( ع ) آن نهضت ضرورت داشت و آن‏ نيز آن طور بجا و مناسب بود كه اثرش هنوز باقی است . جان مطلب همين جاست كه در همه اين كارها ، از قيام و جهاد و امر به‏ معروف و نهی از منكرها ، و از سكوت و تقيه‏ها بايد به اثر و نتيجه آنها در آن موقع توجه كرد . اينها اموری نيست كه به شكل يك امر تعبدی از قبيل وضو و غسل و نماز و روزه صورت بگيرد . اثر اين كارها در مواقع‏ مختلف و زمانهای مختلف و اوضاع و شرايط مختلف فرق می‏كند . گاهی اثر قيام و جهاد برای اسلام نافع‏تر است و