خدمات متقابل اسلام و ايران - صفحه : 538

رد نوشته‏اند ، تنها اينگروه كه همان اسماعيليانند و تاريخ خود آنها را " ملاحده " می‏خواند چهره " الحاد " به رازی در تاريخ داده‏اند و ديگران را هم تا حدی تحت تأثير قرار داده‏اند اخيرا " ملاحده " عصر ما به نحوی‏ ديگر در تأييد ملاحده اسماعيلی چهره الحادی به رازی می‏دهند ، ولی نه‏ بمنظور بلاتوجيه ساختن رازی بلكه بمنظور توجيه كردن خودشان . مطلبی ديگر كه بايد ناگفته نماند اينست كه رازی عليرغم نبوغ و تخصص‏ در طب ، در انديشه‏های فلسفی توانا نبوده است . می‏توان به ابن سينا حق‏ داد كه در پاسخ به پرسشهای ابوريحان بيرونی ، رازی را المتكلف الفضولی‏ المتكلم بمالا يعنيه می‏خواند . 2 - ابوالحسين شهيد بن الحسين البلخی . هم حكيم بود و هم شاعر ، به‏ عربی و فارسی شعر می‏سروده و از قديمترين شاعران زبان فارسی به شمار می‏آيد . ابن النديم گوئی شهيد بلخی را درست نمی‏شناخته است . زيرا او را تحت‏ عنوان " رجل يعرف بشهيدبن الحسين و يكنی اباالحسن " ( 1 ) ياد می‏كند . بعد جمله‏ای دارد كه ظاهر اينست می‏خواهد بگويد وی شاگرد ابوزيد بلخی بوده‏ است ، اگر چه تاكنون نديده‏ايم كسی اين احتمال را در گفته ابن النديم‏ داده باشد . ابن النديم می‏گويد اين مرد ( شهيد ) كتابها تصنيف كرده و بين او و رازی مناظراتی بوده است . شهيد هم نظريه رازی را در مسأله " لذت " كه در كتب فلسفه مثل اسفار و غيره مطرح است رد كرده است و هم نظريه معروف او را درباب قدمای‏ خمسه . شهيد در سال 325 درگذشته است . 3 - ابواحمد حسين بن ابوالحسين اسحاق بن ابراهيم بن زيدبن كاتب معروف‏ به " ابن كرنيب " از فضلای متكلمين اسلامی و از حكمای طبيعی ( در مقابل‏ حكماء رياضی ) بوده است ، برعكس برادرش ابوالحسين بن كرنيب و برادرزاده‏اش ابوالعلاء بن ابی الحسين كه اهل رياضيات بوده‏اند و ابن‏ النديم نام آنها را در رديف

پاورقی : ( 1 ) الفهرست صفحه . 430