جامعه و تاريخ - صفحه : 26

هويت كل در كار نيست بلكه كل ، وجودی مستقل از اجزاء ندارد ، كل عبارت‏ است از مجموع اجزاء بعلاوه ارتباط مخصوص ميان آنها . جامعه نيز چنين است . جامعه از نهادها و تأسيسات اصلی و فرعی تشكيل‏ شده است . اين نهادها و افرادی كه اين نهادها به آنها وابسته است همه‏ به يكديگر وابسته و پيوسته‏اند . تغيير در هر نهادی ، اعم از نهاد فرهنگی‏ ، مذهبی ، اقتصادی ، سياسی ، قضايی ، تربيتی موجب تغييراتی در نهادهای‏ ديگر است و زندگی اجتماعی به عنوان يك اثر قائم به كل ماشين اجتماع‏ پديد می‏آيد بدون آنكه افراد در كل جامعه ويا نهادها در شكل كلی جامعه‏ هويت خود را از دست بدهند . ج . جامعه مركب حقيقی است از نوع مركبات طبيعی ولی تركيب روحها و انديشه‏ها و عاطفه‏ها و خواستها و اراده‏ها و بالاخره تركيب فرهنگی نه‏ تركيب تن‏ها و اندامها . همچنانكه عناصر مادی در اثر تأثير و تأثر با يكديگر زمينه پيدايش يك پديده جديد را فراهم می‏نمايند و به اصطلاح فلاسفه‏ اجزاء ماده پس از فعل و انفعال و كسر و انكسار در يكديگر و از يكديگر استعداد صورت جديدی می‏يابند و به اين ترتيب مركب جديد حادث می‏شود و اجزاء با هويت تازه به هستی خود ادامه می‏دهند ، افراد انسان كه هر كدام‏ با سرمايه‏ای فطری و سرمايه‏ای اكتسابی از طبيعت وارد زندگی اجتماعی‏ می‏شوند ، روحا در يكديگر ادغام می‏شوند و هويت روحی جديدی كه از آن به " روح جمعی " تعبير می‏شود می‏يابند . اين تركيب ، خود يك نوع تركيب‏ طبيعی مخصوص به خود است كه برای آن شبيه و نظيری نمی‏توان يافت . اين‏ تركيب از آن جهت كه اجزاء در يكديگر تأثير و