نظري به نظام اقتصادي اسلام - صفحه : 29

اولی ترين احتياجات وی ، احتياجات اقتصادی است ، يعنی اموری كه انسان‏ در حيات و بقاء شخصی خود به آنها نيازمند است ، و بدون آنها قادر به‏ ادامه حيات نيست ( 1 ) . اگر فرض كنيم زمانی بوده است كه انسان تنها زندگی می‏كرده است ، يعنی‏ هيچ گونه اشتراك مساعی ميان افراد نبوده است نه اين كه حتی گله وار نيز زندگی نمی‏كر ده است هر كس خودش شخصا مايحتاج زندگی خود را تهيه و به‏ مصرف می‏رسانيده است ، در آن زمان ، اقتصاد ، موضوع نداشته است ، همان‏ طوری كه يك گله آهو با هم چرا می‏كنند ولی هيچ گونه روابطی كه بتوان نام‏ آنها را روابط اجتماعی يا اقتصادی نهاد در ميان آنها وجود ندارد .

پاورقی : > پولدار به واسطه پول زيباترين زنان را در اختيار می‏گيرد ، " اوناسيس " ، " ژاكلين " را به يك معنی می‏خرد ، يهوديان آمريكا رؤساء جمهوری را می‏خرند ، و بر عكس ، يك خوشگل و يا صاحب يك زن خوشگل ، آراء بيشتری می‏آورد و احيانا ثروت بيشتری تصاحب می‏كند . ممكن است گفته‏ شود كه ملاك ، اموری است كه توليد و توزيع می‏شوند . جواب اين است كه‏ بسياری از ثروتها توليد انسان نيست ، مثل معادن زير زمينی و حيوانات‏ دريايی و شكاری . و به علاوه ، توليد ، در غير مورد ثروت هم صادق است . توليد پسر و دختر از نظر احتياجات زناشويی بشر ، توليد است و بايد هم‏ توزيع بشود . ممكن است گفته شود اگر ملاك ، مبادله باشد ، پس در كشورهای اشتراكی ، اقتصاد وجود ندارد . جواب اين است كه در اين‏ اجتماعات همه مالك‏اند و همه شريك اند و ثروت قابليت مبادله دارد ولی‏ ميان اجتماع و طرف ديگر كه فرضا فرد يا اجتماع ديگر است . و فرضا همه‏ افراد بشر ، يك جامعه اشتراكی را به وجود آورند ، باز قابليت مبادله از ميان نمی‏رود . و البته همان طور كه در متن گفته‏ايم ، اقتصاد فرع بر نوعی‏ رابطه اجتماعی از لحاظ امر اقتصادی است . . 1 به نظر می‏رسد كه اين تعريف نه جامع است ، زيرا برخی ثروتها از لوازم حيات و بقاء شخص نيست ، و نه مانع است ، زيرا جنس مخالف و همچنين زندگی اجتماعی از شرائط بقاء و حيات شخص است .