مساله ربا - صفحه : 292

اولين بحثی كه در باب بيمه مطرح است ، اين است كه آيا بيمه داخل در يكی از عقود معهود در فقه هست يا نه ؟ يعنی ما در فقه يك سلسله عقود و معاملات داريم . آيا بيمه داخل در يكی از آنها است يا نه ؟ ممكن است‏ شما بپرسيد كه حالا چه ضرورتی دارد كه ما اين بحث را بكنيم ؟ ولی اين‏ بحث ضرورت دارد زيرا هر يك از آن عقود احكام خاصی دارد و اگر بيمه‏ الزاما داخل در يكی از آنها باشد ناچار بايد در همه خصوصيات ، از احكام‏ آن عقد پيروی بكند . ولی اگر داخل در هيچيك از آن عقود نباشد ، آزادی‏ بيشتری دارد . پس ، از اين جهت لازم است كه اين بحث بشود كه آيا بيمه‏ داخل در يكی از عقود متعارف معمولی‏ای كه در فقه مطرح است نظير بيع ، اجاره ، عاريه می‏باشد يا نه ؟ البته اينها كه احتمالش نمی‏رود . چند عقد ديگر احتمالش هست مثل ضمان ، هبه ، صلح . آيا بيمه داخل در هبه است ؟ داخل در ضمان است ؟ داخل در صلح است ؟ اگر داخل در يكی از آنها باشد ، ناچار از مقررات خاص آن هم بايد پيروی بكند . بحث ديگر اين است كه اگر بيمه از همه عقود متعارف فقهی خارج بود ، آيا می‏توا ند درست باشد ؟ و اصلا آيا ما می‏توانيم معامله‏ای داشته باشيم‏ كه داخل در هيچيك از عقود و ايقاعاتی كه در فقه مطرح است نباشد و در عين حال درست باشد ؟ يا بايد اينطور بگوئيم : هر معامله‏ای اگر داخل در يكی از ابواب متعارف فقه شد درست است ، اگر داخل نشد ، می‏شود من در آوردی و در نتيجه قطعا باطل است . ما اول اين دومی را بحث می‏كنيم كه‏ كبرای كلی مطلب است .