خدمات متقابل اسلام و ايران - صفحه : 524

از ايران هيچ كتاب فلسفی ترجمه نشده است ، كتبی كه از ايران ترجمه‏ شده است ادبی ، تاريخی ، نجومی و احيانا طبيعی بوده است . ابن‏النديم در الفهرست در جاهای متعدد كتابهای مختلف ايرانی را كه به‏ عربی برگردانده شده است نام ميبرد ، هيچكدام از آنها فلسفی نبوده است . تنها كتاب از نوع كتب فلسفی كه از زبان پهلوی برگردانده شده است‏ قسمتی از منطق ارسطو بوده كه قبلا بزبان پهلوی برگردانده شده بوده است و در دوره اسلام به وسيله عبدالله بن مقفع و يا وسيله پسرش محمد بن عبدالله‏ بن مقفع از پهلوی به عربی برگردانده شد . ابن‏النديم در فن اول از مقاله هفتم ( مقاله الفلاسفة ) الفهرست ميگويد : فلسفه در يونان و روم رايج بود تا وقتی كه روم به مسيحيت گراييد ، در اين وقت غدغن شد ، بعضی از كتب فلسفی را سوختند و بعضی ديگر را مخفی‏ كردند و مردم از بحث فلسفی ممنوع شدند ، زيرا فلسفه را برضد شرايع‏ ميدانستند . سپس روم از مسيحيت روگرداند و به فلسفه روآورد ، و اين در وقتی بود كه ثامسطيوس حكيم و مفسر و شارح معروف كتب ارسطو ( در حوزه‏ اسكندريه ) به وزارت امپراتور روم رسيد . ابن النديم آنگاه داستان جنگ شاپور ذوالاكتاف با امپراطور روم را ذكر ميكند كه شاپور اسير ميشود و پس از مدتی از زندان فرار می‏كند و امپراتور روم را ميكشد و روميان را از ايران اخراج ميكند و سپس قسطنطين با تأييد شاپور امپراطور روم ميشود . در اين وقت بار ديگر روم به مسيحيت می‏گرايد و فلسفه غدغن می‏شود ، آنگاه می‏گويد : ايرانيان در قديم چيزی از منطق و طب به زبان فارسی ترجمه كرده بودند و عبدالله بن مقفع و غير او همانها را به عربی برگردانيدند ( 1 ) . و ظاهرا همچنانكه هيچ كتاب فلسفی از ايران ترجمه نشده است هيچكدام از

پاورقی : ( 1 ) الفهرست ، صفحه . 351