آشنايي با علوم اسلامي 1 - صفحه : 178

عقلی ندارد . اين روش پای استدلاليان را چوبين می‏داند . به حسب اين روش‏ ، هدف تنها كشف حقيقت نيست ، بلكه رسيدن به حقيقت است . روش عرفانی پيروان زيادی دارد و عرفای نامداری در جهان اسلام ظهور كرده‏اند . از آن جمله بايزيد بسطامی ، حلاج ، شبلی ، جنيد بغددای ذوالنون‏ مصری ، ابو سعيد ابوالخير ، خواجه عبدالله انصاری ، ابوطالب مكی ، ابو نصر سراج ، ابوالقاسم قشيری ، محيی الدين عربی اندلسی ، ابن فارض مصری ، مولوی رومی را بايد نام برد . مظهر و نماينده كامل عرفان اسلامی كه عرفان‏ را به صورت يك علم مضبوط درآورد و پس از او هر كس آمده تحت تأثير شديد او بوده است ، محيی الدين عربی است . روش سلوكی عرفان با روش فلسفی اشراقی يك وجه اشتراك دارد و دو وجه‏ اختلاف . وجه اشتراك آن دو ، تكيه بر اصلاح و تهذيب و تصفيه نفس است . اما دو وجه اختلاف ، يكی اين است كه عارف استدلال را به كلی طرد می‏كند ولی فيلسوف اشراقی آنرا حفظ می‏نمايد و فكر و تصفيه را به كمك يكديگر می‏گيرد . ديگر اين كه هدف فيلسوف اشراقی مانند هر فيلسوف ديگر كشف‏ حقيقت است اما هدف عارف وصول به حقيقت است . 4 - روش استدلالی كلامی : متكلمين مانند فلاسفه مشاء تكيه‏شان بر استدلالات‏ عقلی است ولی با دو تفاوت : يكی اين كه اصول و مبادی عقل كه متكلمين بحثهای خود را از آنجا آغاز می‏كنند با اصول و مبادی عقلی كه فلاسفه بحث