آشنايي با قرآن 7 - صفحه : 53

مقصود اين نيست كه يا مال داشته باشيم و علم نداشته باشيم و يا علم‏ داشته باشيم و مال نداشته باشيم ، بلكه مقصود اين است كه كدام در درجه‏ اول است . اگر ملتی مال داشته باشد ولی علم نداشته باشد ، يعنی انسان‏ نداشته باشد ، آن مال و ثروتش بيش از آن مقدار كه خورده خودش بشود ، خورده ملتهای ديگر می‏شود ، بلكه همين مال و ثروت ممكن است اسباب‏ بدبختی او شود . ولی اگر ملتی علم داشته باشد ، آدم داشته باشد ، انسان‏ داشته باشد ، مال و ثروت را به دست می‏آورد . علم اگر باشد ثروت را به‏ دنبال خود می‏آورد ، ولی ثروت نمی‏تواند علم را به دنبال بياورد . مرحوم سيد جمال اسدآبادی معروف وقتی كه در مصر بود به هر جا كه می‏رفت‏ مردم را بيدار و آگاه می‏كرد ، با استعمار در همه جا مبارزه می‏كرد و ريشه‏ نهضتهايی كه در شرق اسلامی صورت گرفت اين مرد بود . در مصر انقلابی بپا كرد . استعمار انگلستان عجيب به وحشت افتاد . تبعيدش كردند . وقتی او را سوار كشتی كرده و می‏خواستند ببرند دوستان و ارادتمندانش خواستند مقداری پول به او بدهند تا همراه خود داشته باشد . قبول نكرد . گفتند : آخر تو يك آدم اسير چرا اين پول را قبول نمی‏كنی ؟ گفت : شير هر جا كه‏ برود طعمه خود را پيدا می‏كند ، من هر جا كه باشم اين‏قدر علم و هنر دارم‏ كه بتوانم زندگی خودم را اداره كنم . اين است كه می‏گويند سعادت ملتها به داشتن استحكامات نيست ، به‏ داشتن معدنها و ساختمانها نيست ، فقط به داشتن يك چيز است : داشتن‏ انسانهای ساخته‏شده . از اينجا می‏توانيم بفهميم كه چرا پيغمبران در ميان‏ صنعتها و اختراعها و فنون ، تنها به يك فن و صنعت می‏پردازند و آن صنعت‏ انسان‏سازی است .