تعليم و تربيت در اسلام - صفحه : 122

بسم الله الرحمن الرحيم اگر چه بنا بود كه بحث تفاوت فعل طبيعی با فعل اخلاقی را رها كنيم و وارد بحث نسبيت اخلاق بشويم ، ولی از باب اينكه به مطالبی برخورد كرديم‏ كه ديديم اگر در اينجا ذكر نكنيم باقی می‏ماند ، مجبوريم كه باز به همين‏ بحث بپردازيم . در مجموع ، نظرياتی عرض شد كه بايد توضيح بيشتری بدهيم‏ و نظريات ديگری را هم بيان كنيم . برای هر كس كه در تربيت بحث می‏كند لازم است كه در اين مطلب تحقيق‏ نمايد تا ريشه و مبنای فعل اخلاقی انسان را به دست آورد . نظريات مذكور ، بعضی را ديديم كه معيار فعل اخلاقی را ايصال نفع به غير تلقی كردند ، برخی فعل اخلاقی را فعلی دانستند كه از احساسات نوع دوستانه سرچشمه گرفته‏ باشد ، و بعضی آن را فعلی دانستند كه از احساسات طبيعی ناشی نشده باشد . در واقع اين سه گروه ، اخلاق و فعل اخلاقی را از مقوله محبت می‏دانند ، و گمان