درسهاي الهيات شفا1 - صفحه : 339

" والثانی ينقسم الی ما يدخل فيه كالجزء له ، فان الاثنين انما هو مركب من واحدين ، وكذلك كل عدد فهو مركب من آحاد لا محاله ، وحيثما ارتقی العدد الی أكثر نزلت نسبه الوحده اليه الی أقل ، والی ما يدخل فيه‏ كاللازم له لا كالجزء فيه ، وذلك لان كل عدد أو معدود لن يخلوقط عن وحده‏ تلازمه ، فان الاثنين والثلاثه فی كونهما اثنين وثلاثه واحده ، وكذلك‏ المعدودات من المركبات والبسائط واحده ، اما فی الجنس ، أو فی النوع ، أو فی الشخص ، كالجوهر فی أنه جوهر علی الاطلاق . والانسان فی أنه انسان ، والشخص المعين مثل زيد فی أنه ذلك الشخص بعينه واحد . فلم تنفك‏ الوحده من الموجودات قط . وهذه وحده مستفاده من وحده الباری تعالی تلزم‏ الموجودات كلها ، وان كانت فی ذواتها متكثره . وانما شرف كل موجود بغلبه الوحده فيه . فكل ما هو أبعد من الكثره فهو أشرف وأكمل " . وحدتی كه مبدأ عدد و داخل در عدد است خود منقسم می‏شود به : آنچه كه‏ داخل در عدد است مثل جزء برای عدد . مانند وحدتی كه از آن اثنين درست‏ می‏شود ، اين هم مبدأ عدد است و هم داخل و جزء عدد است . هر عددی مركب‏ از آحاد است و هر چه عدد بيشتر شود وحدت آن كمتر گردد . وحدت ديگر وحدتی است كه داخل در عدد است اما نه جزء آن ، بلكه مثل لازم است برای‏ آن . مثل وحدتی كه برای هر عددی است . مثلا عدد ده از يك طرف از ده تا واحد تشكيل شده ، خود ده تا يعنی مجموعی از وحدتها [ اين همان وحدتی است‏ كه داخل در عدد است ] . از طرف ديگر خود عدد ده باز هم واحد است ، چون‏ باز ما می‏توانيم بگوئيم يك ده تا ، دو ده تا ، سه ده تا ، هم می‏توانيم‏ بگوئيم عشره واحده و هم بگوئيم عشرات . اين وحدت از برای عشره صفت‏ واقع می‏شود ، اينجا وحدت لازمه عدد است نه مقوم آن . همانطور كه هر عدد خودش وحدتی دارد مركبات و بسائط و معدودات هم‏ وحدتی دارند [ كه اين وحدت هم لازم آنها است ] . وحدت اين معدودات يا