سيري در سيره ائمه اطهار - صفحه : 84

نيست . معاويه خودش به عنوان يك نفر معترض - و به عنوان يك دسته‏ معترض - تحت عنوان مبارزه با حكومتی كه بر حق نيست و دستش به خون‏ حكومت پيشين آغشته است [ قيام كرد ] . تاآنوقت ادعای خلافت هم نمی‏كرد و مردم نيز او را تحت عنوان اميرالمؤمنين نمی‏خواندند ، همين طور می‏گفت‏ كه ما يك مردمی هستيم كه حاضر نيستيم از آن خلافت پيروی بكنيم . امام‏ حسن بعد از اميرالمؤمنين در مسند خلافت قرار می‏گيرد . معاويه هم روز بروز نيرومندتر می‏شود . به علل خاص تاريخی وضع حكومت اميرالمؤمنين در زمان‏ خودش كه امام حسن هم وارث آن وضع حكومت بود از نظر داخلی تدريجا ضعيفتر می‏شود به طوری كه نوشته‏اند بعد از شهادت اميرالمؤمنين ، به فاصله‏ هجده روز - كه اين هجده روز هم عبارت است از مدتی كه خبر به سرعت‏ رسيده به شام و بعد معاويه بسيج عمومی و اعلام آمادگی كرده است معاويه‏ حركت می‏كند برای فتح عراق ، در اينجا وضع امام حسن يك وضع خاصی است ، يعنی خليفه مسلمين است كه يك نيروی طاغی و ياغی عليه او قيام كرده است‏ . كشته شدن امام حسن در اين وضع يعنی كشته شدن خليفه مسلمين و شكست مركز خلافت . مقاومت امام حسن تا سر حد كشته شدن نظير مقاومت عثمان بود در زمان خودش نه نظير مقاومت امام حسين . امام حسين وضعش وضع يك معترض‏ بود در مقابل حكومت موجود ( 1 ) . اگر كشته می‏شد - كه كشته هم شد - كشته‏ شدنش افتخار آميز بود

پاورقی : . 1 حالا من كار ندارم كه در اين جهت تفاوتی هست كه امام حسين معترض‏ بر حق بود وامام حسن امام بر حق و معترضش معترض باطل ، وضع را از نظر اجتماعی عرض می‏كنم .