آشنايي با قرآن 8 - صفحه : 261

دو نوع تصالح و تساهل اينجا مطلبی را بايد توضيح دهم و آن همين مساله تساهل است يا بگوييد تصالح ، يعنی مصالحه كردن ، صلح‏كردن ، قرارداد امضا كردن حتی با كفار و مشركين . آيا قرآن اين كار را به طوركلی نفی می‏كند ؟ بايد عرض كنيم كه دو مطلب‏ است . يك نوعش را قرآن بكلی نفی می‏كند كه هرگز به پيغمبر اجازه نمی‏دهد تا چه رسد به غير پيغمبر ، و آن همان است كه در اين آيات مطرح است : تصالح براساس خود مواد برنامه و فكر يعنی مواد به اصطلاح امروز ايدئولوژی‏ ، يعنی بياييم اين‏طور كنار بياييم كه تو از بعضی حرفهايت صرف‏نظر كن ، ما هم از بعضی حرفهايمان صرف‏نظر می‏كنيم . يك دين حق محال است اجازه‏ بدهد كه با دشمن كنار بياييد ، شما از يك حرفتان صرف‏نظر كنيد ، ما هم‏ از يك حرفمان . يك مستحب يا مكروه كوچك هم قابل مصالحه نيست ، يعنی‏ اگر يك چيزی در شريعت وارد شده است كه مستحب است ، فرض كنيد كه فلان‏ دعا را اگر در حال وضو بخوانيد مستحب است ، آيا اين قابل مصالحه است‏ كه طرف بگويد تو از اين يك مستحب صرف‏نظر كن و بگو مستحب نيست ، ما هم از فلان حرفمان صرف‏نظر می‏كنيم ؟ خير ، قابل مصالحه نيست . يك چيزی‏ كه جزو وحی الهی است ، ولو به عنوان كوچكترين مستحب و كوچكترين مكروه ، قابل مصالحه و گذشت نيست . بله ، يك امر ديگر است كه قابل تصالح و گذشت است و به اصطلاح‏ تاكتيك‏بردار است . تصالح ، مساله تاكتيك است . تنازع و تصالح ، جنگيدن و صلح كردن ، كنارآمدن يا كنار نيامدن مساله تاكتيك