درسهاي الهيات شفا1 - صفحه : 390

وحدتی كه از آن ثلاثيه بوجود می‏آيد غير از وحدتی است كه به تنهائی وجود دارد و غير از وحدتهائی است كه در ثنائيه وجود دارند . رباعيه نيز همينجور است . سراغ خود ثنائيه می‏رويم . آن دو تائی كه در سه تا وجود دارد غير از دو تائی است كه خودش عدد مستقلی است . و ثلاثيه‏ای هم كه‏ عدد مستقلی است غير از ثلاثيه‏ای است كه در رباعيه و خماسيه وجود دارد . اين را همين طور بايد ادامه دهيم تا اختلاطی پيش نيايد و ناچار نشويم كه‏ بگوئيم نوعی در نوع ديگر وجود دارد . شيخ می‏گويد اين حرف اساسا معنی‏ ندارد . شيخ می‏گويد از اينها بايد بپرسيم آيا اينكه شما می‏گوئيد وحدتی كه‏ خودش مستقل است با وحدتهائی كه در ثنائيه وجود دارند غير يكديگرند ، مقصودتان اينست كه لفظ اينها فقط وحدت است ؟ آيا فقط مشترك لفظی‏ هستند ؟ آيا لفظ وحدت اول با وحدتهای موجود در ثنائيه يكی است و اين‏ وحدتها فقط در لفظ شركت دارند ولی حقيقت آنها دو حقيقت است ؟ آيا مثل‏ لفظ شير است كه هم به آن مايع سفيدی كه از پستان حيوانات دوشيده می‏شود اطلاق می‏گردد و هم به يك حيوان درنده گفته می‏شود و هم به وسيله كنترل‏ مايعات ؟ اگر چنين باشد كه فقط در لفظ با يكديگر شركت دارند ، پس‏ مسأله اينكه وحدت مبدأ اعداد است چه معنا پيدا می‏كند ؟ آيا معنايش‏ اينست كه اسم وحدت را روی مبادی همه اعداد می‏گذاريم با اينكه حقيقتشان‏ مختلف است ؟ در اين صورت نظريه اين افراد با نظر كسانی كه می‏گويند مثلا انسان از فلان شی‏ء و فلان شی‏ء تشكيل شده فرق نمی‏كند ، شما بگوئيد اسم آن را ما وحدت می‏گذاريم ، خوب ، اسم است ، بگذاريد . اما مسأله صرف اسم‏ گذاری نيست . اسم گذاری شأن يك عالم و فيلسوف نيست كه بيايد با اسم‏ گذاری مكتبی و نظريه‏ای را ارائه دهد . پس اگر واقعا بخواهيد بگوئيد كه‏ ثنائيه از وحدت به وجود آمده و در عين حال باز بخواهيد بگوئيد وحدتی كه‏ در ثنائيه هست غير از وحدتی است كه خود عدد مستقلی است ، جواب می‏دهيم‏ كه چنين چيزی غير ممكن است و وحدت در ثنائيه نمی‏تواند غير از اين وحدت‏ باشد . اين وحدت حتما همان وحدت است ، فقط اعتبار آنها فرق می‏كند . اختلاف در اعتبار بشرط لا ولا بشرطی است . وحدت را وقتی بشرط لا اعتبار می‏كنيم ، يعنی اينكه همراه او چيز ديگر