مساله ربا - صفحه : 25

لازمه ربا اين است كه با صرف ثروتی محدود از طرف مقترض از مال مقرض‏ لازم می‏آيد كه مقترض هيچوقت مالك محصول يد خود نباشد ولی اين به تنهايی‏ مثبت ظالمانه بودن جريان نيست زيرا فرض اين است كه پول مقرض در ذمه‏ مقترض منافعی برای مقرض توليد می‏كند . مگر اينكه خود اين مطلب را دليل بگيريم كه " پول در ذمه " مولد نيست و پول در ذمه اگر ربوی باشد با اجاره بها نيز فرق می‏كند زيرا اگر مقترض فرضا درآمدش ب ه سطح مخارجش رسيد ، مثلا ماهی صد تومان خرج و صد تومان درآمد داشت ، اگر قبلا ربا می‏پرداخته است برای هميشه باز بايد ربا بپردازد ، زيرا قرض در ذمه او و در ضمان او است و بايد منافع آن را بپردازد ، اگر چه از حالا احتياج به قرض جديد ندارد ، احتياج به منافع‏ جديد پول جديد و در حقيقت اجاره پول جديد ندارد ولی قرض سابق و منافعش‏ پا برجاست ولی اگر قبلا اجاره می‏پرداخته و از امروز نيازش به اجاره رفع‏ شد به اينكه در خانه‏ای مجانی نشست و يا درآمدش وافی به اجاره بها هم‏ هست ديگر برای گذشته نبايد اجاره بدهد ، حد اكثر دينی بر ذمه او باقی‏ می‏ماند كه البته اين دين محدود خواهد بود . پس چون اجاره متعلق به عين‏ است و تدريجا از آن استفاده می‏شود و در ازاء استفاده پول داده می‏شود ، از هر زمانی كه بی‏نيازی از عين پيدا شد منافع هم قطع و بريده می‏شود ، ولی‏ ربا تعلق می‏گيرد به ما فی الذمه و آن زمانی هم كه درآمد و خرج مساوی است‏ و انسان در استفاده عملی روز مره احتياج به مال مردم ندارد ، در عين حال‏ بايد منافع پولهای گذشته را بدهد . آيا اينها خود دليل بر اين نيست كه ثروت در ذمه غير ، مولد