فلسفه تاريخ1 - صفحه : 45

حرفها خوب بود و بعضی ايراد داشت بحثی كرده بود راجع به تمدن و فرهنگ‏ كه فرقی می‏گذارند ميان تمدن و فرهنگ و می‏گويند تمدن ، همگانی است ، يعنی تمدن به هيچ قومی اختصاص ندارد ، ولی فرهنگ رنگ ملی دارد ، يعنی‏ هر ملتی فرهنگ خاص خود را دارد و فرهنگ هر ملتی همان روح آن ملت است‏ اين مبتنی بر همان نظريه خاص دور كهيم و امثال او درباب جامعه است كه‏ جامعه خودش يك روح دارد ، روحش همان فرهنگش است ، و هر ملتی مادامی‏ كه فرهنگش باقی باشد باقی است و اگر فرهنگش از بين برود او ديگر از بين رفته است ، و اين است كه می‏گويند برای اينكه ملتی را از بين ببرند اول فرهنگش را از او می‏گيرند ، فرهنگش را كه از او بگيرند ، روحش را از او گرفته اند ، وقتی روحش را از او بگيرند ديگر او مرده است ، يك‏ لاشه بيشتر نيست و ديگر نمی‏تواند باقی بماند منتها بعد اين بحث مطرح‏ است كه آيا ما يك فرهنگ بشری داريم يا فرهنگ ، هميشه ملی است ؟ اينهايی كه دارند ناسيوناليزم را در دنيا ترويج می‏كنند كه البته خود اين‏ ، ريشه سياسی دارد يعنی برای حفظ يك منافعی است كه اين نظريه را ابراز می‏دارند ، می‏خواهند بگويند اصلا فرهنگ بشری وجود ندارد و فقط فرهنگ ملی‏ وجود دارد ، و اين است كه می‏خواهند به ملتها بگويند : تو اگر می‏خواهی‏ باقی بمانی فقط بايد فرهنگ ملی خودت را حفظ كنی و ديگر دنبال يك‏ فرهنگ بشری نروی ( يكچنين حرفی ) . او ( نويسنده مقاله ) هم از جمله مواردی كه خيلی حرفهايش مورد اعتراض‏ بود همين بود كه ما فرهنگ بشری و عمومی و بين المللی نداريم بعد مسأله‏ اسلام را طرح كرده بود در تعبيراتش نسبت به اسلام بی‏احترامی نمی‏كند ، می‏گويد درست است كه اسلام يك فرهنگ بين المللی داشت و هيچ رنگ ملی‏ نداشت ولی ديديم كه اين هم در عمل به صورت يك امر ملی در آمد و عربها آن را به خودشان نسبت دادند و از اين حرفها كه البته حرف بی‏اساس است‏ . به هر حال فرهنگ يعنی روح جامعه حال آن مسأله فعلا برايمان