سيري در نهج البلاغه - صفحه : 202

ثانيا : مفهوم تقوا در نهج البلاغه مرادف با مفهوم پرهيز حتی به مفهوم‏ منطقی آن نيست ، تقوا در نهج البلاغه نيروئی است روحانی كه بر اثر تمرينهای زياد پديد می‏آيد و پرهيزهای معقول و منطقی از يك طرف سبب و مقدمه پديد آمدن اين حالت روحانی است . و از طرف ديگر ، معلول و نتيجه‏ آن است و از لوازم آن به شمار می‏رود . اين حالت ، روح را نيرومند و شاداب می‏كند و به آن مصونيت می‏دهد ، انسانی كه از اين نيرو بی‏بهره باشد اگر بخواهد خود را از گناهان مصون و محفوظ بدارد چاره‏ای ندارد جز اينكه خود را از موجبات گناه دور نگهدارد ، و چون همواره موجبات گناه در محيط اجتماعی وجود دارد ، ناچار است از محيط كنار بكشد و انزوا و گوشه گيری اختيار كند . مطابق اين منطق يا بايد متقی و پرهيزكار بود و از محيط كناره گيری كرد و يا بايد وارد محيط شد و تقوا را بوسيد و كناری گذاشت . طبق اين منطق‏ هر چه افراد اجتنابكارتر و منزوی‏تر شوند جلوه تقوائی بيشتری در نظر مردم‏ عوام پيدا می‏كنند . اما اگر نيروی روحانی تقوا در روح فردی پيدا شد ضرورتی ندارد كه محيط را رها كند ، بدون رها كردن محيط خود را پاك و منزه نگه می‏دارد . دسته اول مانند كسانی هستند كه برای پرهيز از آلودگی به يك بيماری‏ مسری ، به دامنه كوهی پناه می -