نقدي بر مارکسيسم - صفحه : 78

خصلت توليد مثل و امثال آن . اينجا يك چيزی بوجود آمده است با خصلتهای‏ جديد ، پس تفسير صحيح اين وضع اينست كه ماده در آن حركاتی كه در او پيدا می‏شود ( و بقول شما تغييراتش كمی است و ما همان را هم كمی محض‏ نمی دانيم ) می‏رسد به مرحله‏ای كه مستعد می‏شود كه خودش چيز ديگر بشود ، و واقعيتش تكاملی پيدا بكند ، يعنی بر نفس واقعيتش افزوده بشود ، اين‏ حيات جزء جوهرش است ، اينها كه ما می‏بينيم ، آثار حيات است . فطرت در انسان همان امر الهی است ، فعله است " و فعله لهيئة يعنی‏ گونه خاص از خلقت ابتدائی الهی در انسان ، يعنی آن مرحله كه انسان ، انسان شد ، فرق نمی كند كه انسان را تطور يافته . از حيوان بدانيم به‏ شكلی كه امروزيها می‏گويند ، يا تكامل يافته به شكلی كه مذهب می‏گويد اينكه مذهب می‏گويد : خميره انسان را چهل شبانه روز سرشتند و " فاذا سويته " اين خودش معنايش آماده شدن است و الا خداوند می‏توانست كه‏ بدون چهل روز خلق كند ، پس ماده می‏رسد به مرحله‏ای كه مستعد می‏شود برای‏ اينكه صورت جديد بپذيرد ، نه اينكه محصول مكتسبات گذشته به تدريج‏ متراكم می‏شود ، كار مكتسبات گذشته اينست كه حداكثر استعداد ماده را اضافه می‏كند تا می‏رسد به مرحله‏ايكه فعليت جديدی پيدا می‏كند . اين فعليت‏ جديدی كه به انسان داده شده است ، فرقی كه با فعليتهای

پاورقی : > سؤال كننده : همه خصوصيات مربوط به وضع اتمها است ، اگر اين اتم‏ اينجور قرار بگيرد يك خاصيت دارد ، و اگر آن جور قرار بگيرد يك خاصيت‏ دارد . جواب : يك خاصيتی مقارن با خاصيت ديگر باشد غير از اينستكه " دارد " مثلا اگر يك شكل هندسی داشته باشيم ، مربع بگويند خاصيت مربع‏ چهارگوش بودن است خوب اين خاصيت هندسی آن است ، شما ديگر نمی توانيد بگوييد ، اين شيئی اگر مربع باشد شيرين است و اگر كروی باشد تلخ است . سؤال كننده : اين همان وضعی است كه در داخل اتمها وجود دارد . جواب : داخل اتمها چيست ؟ صحبت سر تفسير همين است ، مثلا اگر الكترونها 15 باشد فلان حالت پيدا می‏شود ، اين خاصيت عدد است ؟ يا اينكه ذاتش در حالت 10 بودن الكترون يك ذات و جوهر است و در حالت‏ 25 بودن ذات ديگر ؟ و الا تنها كم و زياد شدن عدد بدون تغيير ذات چطور ممكن است منجر به تغيير كيفيت شود ؟ كميت يك مقوله است و كيفيت‏ عرض ديگر و محال است كميت تبديل به كيفيت بشود ؟ ما داريم تحليل‏ می‏كنيم و در اين تحليل می‏گوييم : اگر آنچه كه در ماده تغيير می‏كند فقط عدد باشد ( حرفی كه فيثاغورث گفته عدد نمی تواند جز خاصيت عددی داشته‏ باشد ، عدد ديگر خاصيت كيفی نمی تواند داشته باشد ، ولی اين شيئی ، وقتی‏ دارای يك سلسله خاصيتهای كيفی می‏شود ، غير از كمی ، خاصيتهای كيفی گزاف‏ نمی تواند باشد ، همين كه ببينيم مقارن با خاصيت كمی واقع شد نمی توانيم‏ اين را مستند به آن بدانيم ، در علم ممكن است مسامحه بشود و اين‏ تعبيرات بشود ، ولی فلسفه اجازه نمی دهد كه چنين تعبيرات مسامحه آميز بكار رود .