سيري در سيره نبوي - صفحه : 95

كه می‏جنگيد حد را از دست ندهيد . يعنی چه حد را از دست ندهيد ؟ اين را در تفاسير ذكر كرده‏اند ، فقه هم بيان می‏كند : پيغمبر اكرم در وصايای‏ خودشان هميشه در جنگها توصيه می‏كردند ، علی عليه السلام نيز در جنگها توصيه می‏كرد و در نهج البلاغه هست كه وقتی دشمن افتاده و مجروح است و مثلا ديگر دستی ندارد تا با تو بجنگد ، به او كاری نداشته باشيد . فلان‏ پيرمرد در جنگ شركت نكرده ، به او كاری نداشته باشيد . به كودكانشان‏ كاری نداشته باشيد آب را بر آنها نبنديد . از اين كارهايی كه امروز خيلی‏ معمول است مثل استفاده از گازهای سمی نكنيد . گازهای سمی در آن زمان‏ نبوده ولی استفاده از آن نظير اين كارهای غير انسانی و ضد انسانی ، و مثل‏ اين است كه آب را ببندند . اينها ديگر از حد تجاوز كردن است . حتی‏ ببينيد راجع به خصوص كفار قريش قرآن چه دستور می‏دهد ؟ اينها الدالخصام‏ پيغمبر و كسانی بودند كه نه تنها مشرك و بت پرست و دشمن بودند بلكه‏ حدود بيست سال با پيغمبر جنگيده بودند و از هيچ كاری كه از آنها ساخته‏ باشد كوتاهی نكرده بودند . عموی پيغمبر را همينها كشتند ، عزيزان پيغمبر را اينها كشتند ، در دوره مكه چقدر پيغمبر و اصحاب و عزيزان او را زجر دادند ! دندان پيغمبر را همينها شكستند ، پيشانی پيغمبر را همينها شكستند ، و ديگر كاری نبود كه نكنند . ولی آن اواخر ، دوره فتح مكه می‏رسد . سوره‏ مائده آخرين سوره‏ای است كه بر پيغمبر نازل شده . بقايايی از دشمن باقی‏ مانده ولی ديگر قدرت دست مسلمين است . در اين سوره می‏فرمايد :