فلسفه تاريخ1 - صفحه : 244

ما دو تاريخ داريم ، يكی وجود عينی تاريخ ، يعنی همان حركتی كه در جامعه بشری وجود دارد ، و ديگر تاريخ به معنی علم تاريخ يكوقت هست كه‏ ما تاريخ به معنی جريان عينی موجود در جامعه را تعريف می‏كنيم ، در اين‏ صورت بايد عبارتمان چنين باشد : " جريان تكاملی تاريخ ، پيشرفت به سوی‏ آزادی است " ( او تكامل را در آزادی می‏داند ) و يك وقت تاريخ به معنی‏ علم تاريخ را كه به صورت يك دانش در كتابها ثبت می‏شود تعريف می‏كنيم‏ در اين حال بايد بگوييم " علم تاريخ يعنی علم پيشرفت به سوی ادراك‏ آزادی " ، علمی كه بتواند ادراك ما را نسبت به آزادی بيشتر كند ( چون‏ جريان تاريخ همان جريان آزادی است ) به اين جهت علم و ادراك ما پيشرفت بيشتر بدهد قهرا بايد گفت هدف تاريخ آزادی است . ( آكتون چنين‏ حرفی زده است ) . بنابر نظر ماركسيسم ، تاريخ حركتی يكنواخت دارد و رجوع در تاريخ معنی‏ ندارد يك موجود زنده طبيعی مثلا يك گياه هر روز نسبت به روز قبلش رشد بيشتری دارد ، يعنی اينطور واقع نمی‏شود كه يك گياه برسد به يك مرحله و دوباره برگردد به مرحله قبل يك نهال امسال ، سال آينده رشد بيشتری دارد ، سال بعدش رشد بيشتر دارد و ، ديگر نمی‏شود در سال چهارم باز گردد به‏ حال سال اول درباب تاريخ هم نظريه ماركسيستها چنين است كه جامعه در هر وضعی از وضع قبلی خود متكامل تر است ، چرا ؟ زيرا تكامل را به صورت‏ تضاد توجيه می‏كنند كه جامعه در هر وضعی كه هست در درونش تضادی برقرار می‏شود و اين تضاد ، ميان عوامل نو و پيش برنده و عوامل كهنه و مرتجع‏ می‏باشد ، و اين مبارزه شدت پيدا می‏كند و در نهايت امر جبرا به سود عوامل پيشرو خاتمه پيدا می‏كند و هيچگاه امكان ندارد كه به سود عوامل‏ مرتجع به پايان برسد ممكن است اين عوامل ، پيروزی عوامل پيشرو را تأخير بياندازد ولی هميشه به