آشنايي با قرآن 3 - صفحه : 110

هستيد ، و به همين جهت اينها را مغرور و متكبر كرد . گفت : من كمك شما هستم ، اما آنوقتی كه دو لشگر با يكديگر روبرو شدند شيطان فرار كرد . يا همان شيطان متمثل شده فرار كرد بنابر يك تفسير ، و يا آن وساوسی كه در دلشان می‏افتاد و اينها را مغرور می‏كرد و قوت قلب می‏داد ، يكمرتبه از بين رفت ، بجايش جبن و ترس آمد ، بنابر تفسير ديگر . « فلما ترائت الفئتان » همينكه دو گروه يكديگر را ديدند « نكص علی‏ عقبيه »شيطان عقبگرد كرد و از اينها تبری جست . هميشه همين طور است : شيطان از هر راهی وسوسه يا تمثل وارد می‏شود ، بشر مغرور می‏شود و دست به جنايت می‏زند ، عاقبت كار كه شد همه آن عوامل‏ شيطانی عقب می‏روند و انسان تنها باقی می‏ماند . پس فرمود شما مغرور نباشيد و مانند آنها نباشيد كه شيطان آمد آنها را اينچنين فريب داد . « اذ يقول المنافقون و الذين فی قلوبهم مرض غر هؤلاء دينهم و من يتوكل‏ علی الله فان الله عزيز حكيم ». منافقان و دورويان و بيماردلان كه فقط ظاهر را می‏بينند و عوامل معنوی را نمی‏بينند می‏گفتند اين بيچاره‏ها را ببين‏ ! دينشان اينها را مغرور كرده . مكرر عرض كرده‏ايم كه جنگهای صدر اسلام‏ بالخصوص جنگ بدر حكم يك معجزه را داشته است يعنی از نظر عوامل مادی و نيروهای جسمانی هيچ كس پيش بينی نمی‏كرد كه مسلمين فاتح بشوند . [ در جنگ بدر ] پيش بينی‏ها همه اين بود كه مسلمين مغلوب و منكوب شده و شكست خواهند خورد . يك عده كه خودشان را عاقل حساب