عدل الهي - صفحه : 231

است و مبنای خاصی دارد كه عمق معارف اسلامی را می‏رساند .

جاذبه رحمت

مقدمتا بايد به اين نكته توجه كنيم كه برای نيل به سعادت ، علاوه بر جريان اعمال و گامهايی كه خود انسان بر می‏دارد ، يك جريان ديگری نيز هميشه در جهان است و آن جريان رحمت سابقه پروردگار است . در متون دينی‏ آمده است : « يا من سبقت رحمته غضبه » . " ای كسی كه رحمت او بر غضبش تقدم دارد " . حافظ در غزل معروف خود می‏گويد :

مزرع سبز فلك ديدم و داس مه نو
يادم از كشته خويش آمد و هنگام درو

گفتم ای بخت بخسبيدی و خورشيد دميد گفت با اينهمه از " سابقه " نوميد مشو مقصود حافظ از " سابقه " ، سبقت رحمت پروردگار است ، ممكن هم هست‏ كه مقصود او چيز ديگر باشد كه در آيه كريمه : « ان الذين سبقت لهم منا الحسنی اولئك عنها مبعدون »( 1 ) بدان اشاره شده است . به هر حال اين واقعيتی است كه در نظام هستی ، اصالت از آن رحمت و سعادت و رستگاری است و كفرها و فسقها و شرور ، عارضی و غير اصيل‏ می‏باشند و همواره آنچه كه عارضی است به سبب جاذبه رحمت تا حدی كه ممكن‏ است برطرف می‏گردد . وجود امدادهای غيبی و تأييدات رحمانی يكی از شواهد غلبه رحمت بر غضب است . مغفرت پروردگار و زايل ساختن عوارض گناه يكی‏ ديگر از شواهد تسلط رأفت و مهربانی او بر غضب و قهر می‏باشد .

اصل تطهير

در نظام هستی ، يكی از جلوه‏های رحمت الهی ، نمود تطهير است . دستگاه‏

پاورقی : . 1 انبياء / . 101