نظري به نظام اقتصادي اسلام - صفحه : 222

و . مالكيت به وسيله ربا ، به اينكه سرمايه‏داری به سرمايه‏دار ديگری‏ قرض ربوی بدهد و دومی به وسيله نظام كارگر و كارفرما توليد كند و سود سرمايه‏دار را بدهد و اجرت كارگر را ، و ما بقی از خود او باشد . ( ربای‏ انتاجی ) . ز . مشروع بودن تشكيل " تراست " و تشكيل " كارتل " و در نتيجه‏ استثمار توليد كننده و مصرف كننده . از نظر اسلام تشكيل " تراست " قطعا ممنوع است و تشكيل " كارتل " چون به منظور تضييق مضاربه و بازار سياه از لحاظ فروشنده است ممنوع است . ح . لازمه رژيم سرمايه‏داری اين است كه امور اقتصادی جامعه دربست در اختيار افراد معينی قرار بگيرد ، نه تنها افرادی ثروت داشته باشند و افرادی نداشته باشند ، بلكه افرادی قادر باشند اقتصاد اجتماع را به هر شكلی كه بخواهند در آورند ، يعنی ديكتاتوری اقتصادی باشد ، هر چه بخواهند از وسائل تجملی و مخرب و غيره اگر نفع خودشان باشد يا خيال كنند به نفع‏ اجتماع است توليد كنند ولی عامه مردم محكوم آنها باشند ، سرنوشت‏ اقتصادی اجتماعشان در اختيارشان باشد . اينكه همه افراد جامعه حق دارند كه سرنوشت اقتصادی اجتماع خود را در دست بگيرند همان طوری كه حق دارند سرنوشت سياسی اجتماع خود را در دست بگيرند مطلب جداگانه‏ای است از استثمار افراد و از اينكه توليدات بايد به نفع جامعه باشد نه به سود افراد ( 1 ) .

پاورقی : > مالكيت ابزار توليد موجب حتمی و لا يتخلف تسلط اقتصادی هست يا نه‏ ؟ راه ديگر اينكه آيا مالكيت ابزار توليد و استخدام نيروی كارگر مستلزم‏ ارزش اضافی و استثمار كارگر هست يا نه ، و اگر هست آيا اسلام ممكن است‏ ظلم صريحی را بپذيرد ؟ . 1 و اين است كه از نظر اسلام بايد مورد مطالعه قرار بگيرد ، و الا اسلام با مالكيت فردی >