گفتارهاي معنوي - صفحه : 184

و پيروز باشيد ، آنوقت زنده هستيد . ولی اگر مغلوب دشمن باشيد و زنده‏ باشيد بدانيد كه مرده‏ايد . اينطور علی ( ع ) روح عزمت وكرامت را در اصحاب خود دميد . در اين‏ زمينه ها جمله‏های ديگری از اميرالمؤمنين هست كه قسمتهايی از آنها را برای شما عرض می‏كنم . بطور كلی اميرالمؤمنين تمام اخلاق دنيه راروی حساب‏ پستی نفس می‏گذارد . يعنی ريشه همه اخلاق رذيله را دنائت می‏داند مثلا درباب غيبت می‏گويد : « الغيبة جهد العاجز » ( 1 ) بيچاره‏ها ، ناتوانها ، ضعيف همتها ، پستها غيبت می‏كنند . يك مرد ، يك شجاع ، يك آدمی كه‏ احساس كرامت و شرافت در روح خودش می‏كند اگر از كسی انتقادی دارد جلوی‏ رويش می‏گويد يا حد اقل جلوی رويش سكوت می‏كند . حالا اينكه بعضی مداحی و تملق می‏كنند مطلب ديگری است . پشت سر كه ميشود ، شروع می‏كند به بدگوئی‏ و غيبت كردن . می‏گويد اين منتهای همت عاجزان است ، اراده ناتوانان‏ است ، از پستی است ، از دنائت است . آدمی كه احساس شرافت می‏كند ، غيبت نمی‏كند . « ازری بنفسه من استشعر الطمع و رضی بالذل من كشف ضره و هانت عليه نفسه من امر عليها لسانه » ( 2 ) ، آن كسی كه طمع به ديگران‏ را شعار خود قرار داده ، خودش را كوچك و حقير كرده است ، خودش را پستتر كرده است يعنی آدمی كه احساس عظمت می‏كند ، محال است كه به‏ ديگران طمع ببندد . آنكسی كه رنج وناراحتی خود را برای ديگران بازگو می‏كند ، بايد بداند كه تن

پاورقی : 1 - نهج البلاغه فيض الاسلام ، حكمت 453 ، ص . 1297 2 - نهج البلاغه فيض الاسلام ، حكمت 2 ، ص . 1089