مساله شناخت - صفحه : 232

هست كه علل و عوامل و جريانهای ديگری وجود دارد كه آنها بيشتر در موفقيت تأثير دارند . پس اين كه می‏گويند " اگر فرضيه‏ای در عمل نتيجه داد دليل بر صحت آن‏ است " در جايی درست است كه ما بدانيم فرضيه ديگری در اين مورد نمی‏شود ارائه داد و راه ، منحصر به اين فرضيه است . بنابراين به اين سه دليل نمی‏توان اين مطلب را قبول كرد كه " عمل‏ معيار شناخت است " . باز بايد دنبال همان اصل برويم : دو گونه شناخت‏ داريم : شناختهای خود معيار و شناختهای غير خود معيار . تازه اگر عمل را هم به عنوان معيار شناخت قبول كنيم ، در حقيقت و واقع ، يك نوع شناخت‏ را معيار شناخت قرار داده‏ايم نه چيز ديگر .

جريان " عمل گرائی " و " فائده گرائی "

جريانی از سه چهار قرن پيش به وجود آمد كه ما بايد ماهيت آن را بشناسيم و اشتباه نكنيم . از قرن شانزدهم ، بعضی از دانشمندان يك جريان‏ عمل گرايی و فايده گرايی را در دنيا به وجود آوردند كه شايد بشود پايه‏ گذار آن را فرانسيس بيكن دانست . عده‏ای آمدند گفتند : ما چرا وقت‏ خودمان را صرف اين قضايا كنيم كه آيا شناخت ما حقيقی است يا غير حقيقی‏ ؟ ( اين همان علم برای علم است ) . علم ، ارزش ذاتی كه برای انسان‏ ندارد ، ابزاری است در دست انسان ، وسيله‏ای است برای كسب نيرو . فرانسيس بيكن از علم