درسهاي الهيات شفا2 - صفحه : 24

نشده‏اند بيش از اين احتياج به دقت و مطالعه دارد و مطالعه وسيعی لازم‏ است كه با طرح آن در اينجا اين باب اجمالا برای ما باز می‏شود . از جمله كسانی كه بنظر می‏رسد درست جوانب اين برهان را در نظر نگرفته‏ است مرحوم حاجی سبزواری است . بيان حاجی از اين برهان بيان كاملی نيست‏ و ناتمام است . اين مطلب بعد از خواندن عبارات شيخ و بيان نكات آن و مقايسه آن با آنچه كه در منظومه آمده است روشن خواهد شد . در مورد كسانی‏ غير از حاجی هم همينطور است . در همين حواشی شفا كه ايرادهای امثال علامه‏ دوانی آمده است نشان می‏دهد كه چندان به عمق اين برهان نرسيده بودند . و شايد اشخاصی هم كه از بيان شيخ دفاع كرده‏اند نيز آنچنانكه بايد متوجه‏ نشده‏اند . ملاصدرا وقتی اين برهان را ذكر می‏كند می‏گويد : " و هذا أسدالبراهين فی هذا الباب " . و با اينكه به ايرادهائی كه قبل از او امثال دوانی بر اين برهان گرفته‏اند توجه داشته ، آن ايرادها را به چيزی‏ نگرفته و اساسا و اصلا قابل توجه ندانسته و حتی ان قلت قلت هم نكرده . اين نشان می‏دهد كه خود متوجه همه نكات اين برهان بوده است . چون او معمولا به چنين جاهائی كه می‏رسد نظرات ديگران را نقل می‏كند و مورد تأييد يا رد قرار می‏دهد . ولی به اينجا كه رسيده نظريات را نقل نكرده و همينقدر گفته است " و هذا أسدالبراهين فی هذا الباب " و از طرف ديگر از خودش هم هيچ اظهار نظری نكرده و همان عبارات شيخ را آورده است و در آخر هم گفته است " . . . و انتهی و هذا أسدالبراهين فی هذاالباب " . با زبان و قلم خودش و با تعبير خودش نكات مخصوصی را كه در كلمات شيخ‏ هست بيان نكرده و به همان عبارات شيخ اكتفا كرده است .