گفتارهاي معنوي - صفحه : 143

كوچكترين استفاده‏ای از نظاماتی كه در دنيا هست ، بكند . عمل و توبه ، پيشروی و پسر وی ، بالا رفتن و پائين رفتن و تغيير مسير و جهت دادن ، همه‏ مال اين دنيا است . اين كلام علی ( ع ) است : « اليوم عمل و لا حساب و غدا حساب و لا عمل » ( 1 ) می‏گويد : ايها الناس ! امروز روز عمل است و روز حساب نيست ، دنيا محل مجازات و رسيدن بحساب نيست . نه اينكه بخواهد بگويد هيچ‏ مكافاتی در دنيا نيست . بعضی از اعمال در دنيا مكافات است ، و بعضی‏ ازبدبختيهايی كه در دنيا به انسان ميرسد ، نتيجه عمل انسان است . اما نه‏ خيال كنيد كه حساب هر عمل بدی را خدا در اين دنيا می‏رسد و نه خيال كنيد كه هر حالت بدی كه انسان پيدا می‏كند ، در نتيجه يك عمل گذشته او است ، اينجور نيست . بنابر اين آيا اگر انسانی در اين دنيا هيچگونه مجازاتی‏ نشد ، دليل بر اين نيست كه حسابش پاك بوده است ؟ نه . آيا اگر كسی در دنيا سختی ای ديد ، دليل بر بدی عمل اوست ؟ مثلا اينكه سيلی آمد و پاكستانيها را از بين برد ( 2 ) دليل بربدی عمل آنهاست ؟ يعنی خدا بحساب آنها در اين دنيا رسيده است ؟ نه ، اينجور نيست . درس اسلام بما اين است : « اليوم عمل و لا حساب و غدا حساب و لا عمل » . دنيا دار عمل‏ است ، دار رسيدگی و حساب كردن نيست . بر عكس آخرت دار عمل نيست ، منحصرا دار حساب است و بس . پس سر اينكه توبه انسان محدود است به قبل از معاينه موت و آثار آن ، و پس از آنكه انسان موت را معاينه كرد نظير فرعون ، ديگر

پاورقی : 1 - نهج البلاغه فيض الاسلام ، خطبه 42 ص . 128 2 - اشاره به سيلی است كه در آن زمان در پاكستان جاری شد .