جامعه و تاريخ - صفحه : 62

می‏بخشد كه در طول تاريخ و در قبال ديگر پيكرهای فرهنگی و معنوی بدان‏ شناخته می‏شود ، چه اين " روح " در رفتار جمعی ، روال انديشه ، عادات‏ جمعی ، عكس‏العملها ، و تأثرات انسانی در برابر طبيعت و حيات و رويدادها ، احساسات و تمايلات و آرمانها و عقايد و حتی در كليه‏ آفرينشهای علمی و فنی و هنری وی و به طور كلی در تمام جلوه‏های مادی و روحی زندگی انسانی او محسوس و ممتاز است . می‏گويند : مذهب نوعی ايدئولوژی است ، عقيده است و عواطف و اعمال‏ خاص كه اين عقيده ايجاب می‏كند ، اما مليت " شخصيت " است و خصايص‏ ممتازی كه روح مشترك افرادی از انسانهای همسرنوشت را ايجاد می‏نمايد ، بنابراين رابطه ميان مليت و مذهب رابطه ميان شخصيت و عقيده است . می‏گويند : مخالفت اسلام را با تبعيضات نژادی و برتری جوييهای قومی به‏ معنی مخالفت اسلام با وجود مليتهای گوناگون در جامعه بشری نبايد گرفت . اعلام اصل تسويه در اسلام به معنی نفی مليتها نيست ، برعكس ، به اين معنی‏ است كه اسلام به اصل وجود مليتها به عنوان واقعيتهای مسلم و انكار ناپذير طبيعی معترف است . آيه " « يا أيهاالناس انا خلقناكم من ذكر و انثی و جعلناكم شعوبا و قبائل لتعارفوا ان أكرمكم عند الله أتقيكم »" ( 1 ) كه‏ به آن بر انكار و نفی و الغای مليتها از نظر اسلام استدلال می‏شود ، درست‏ برعكس ، اثبات كننده و تأييد كننده مليتهاست ، زيرا آيه اول تقسيم‏بندی‏ بشريت را از نظر

پاورقی : . 1 حجرات / . 13