نظام حقوق زن در اسلام - صفحه : 189

طبيعت تدابيری بكار برده شده كه طبيعتا انسان و بعضی حيوانات بسوی‏ زندگانی خانوادگی و تشكيل كانون خانوادگی و داشتن فرزند گرايش دارند . قرائن تاريخی دوره‏ای را نشان نمی‏دهد كه در آن دوره انسان فاقد زندگی‏ خانوادگی باشد ، يعنی زن و مرد منفرد از يكديگر زيست كنند و يا رابطه‏ جنسی ميان افراد صورت اشتراكی و عمومی داشته باشد . زندگی قبائل وحشی‏ عصر حاضر كه نمونه‏ای از زندگانی بشر قديم بشمار ميرود نيز چنين نيست . زندگی بشر قديم خواه بصورت " مادر شاهی " و خواه بصورت " پدر شاهی‏ " شكل خانوادگی داشته است .

فرضيه چهار دوره

در مسأله مالكيت اين حقيقت مورد قبول همگان واقع شده كه در ابتدا صورت اشتراكی داشته است و اختصاص بعدا پيدا شده است . ولی در مسئله‏ جنسيت هرگز چنين مطلبی نيست . علت اينكه مالكيت در آغاز زندگی بشری‏ جنبه اشتراكی داشته اينست كه در آنوقت اجتماع بشر قبيله‏ای بوده و صورت‏ خانوادگی داشته است ، يعنی افراد قبيله كه با هم ميزيسته‏اند از عواطف‏ خانوادگی بهره‏مند بوده‏اند و بهمين جهت از لحاظ مالكيت وضع اشتراكی‏ داشته‏اند . در ادوار اوليه فرضا قانون و رسوم و عاداتی نبوده كه زن و مرد را در مقابل يكديگر مسئول قرار دهد . خود طبيعت و احساسات طبيعی آنها ، آنها را بوظائف و حقوقی مقيد ميكرده است و هرگز زندگی و آميزش جنسی‏ بدون قيد و شرط نداشته‏اند . همچنانكه حيواناتی كه بصورت " جفت " زندگی