فلسفه اخلاق - صفحه : 132

دوستی كه برای خودش دوست دارد آن كه از حساب خارج است دوست دارد به‏ طوری كه كأنه جزء شخصيت خودش است ، يعنی همان طور كه می‏خواهد به خودش‏ خدمت كند ، می‏خواهد به آنها خدمت كند نه دوست دارد كه آنها را به نفع‏ خودش به كار ببرد ، بلكه دوست دارد در حدی كه خودش را در خدمت آنها قرار می‏دهد چرا ؟ آيا اين يك امر بی منطق است كه در انسان پيدا شده يا نه ؟ البته منطق دارد منطق اين هم خداست ، همان اسلام فطری است ، تكليف‏ الهی است انسان با شامه قلب خودش حس می‏كند كه محبوب واقعی‏اش آن را از او می‏خواهد ، از اين جهت است كه آن را دوست دارد . بنابر اين توجيه‏ صحيح اخلاق همين [ نظريه پرستش ] است .

اخلاق از مقوله عبادت و پرستش است

هر كدام از اين نظريات همان طور كه ديديد قسمتی از حقيقت را دارد نه‏ تمام حقيقت را تمام حقيقت اين است كه اخلاق از مقوله عبادت و پرستش‏ است انسان به همان ميزان كه خدا را نا آگاهانه پرستش می‏كند ، نا آگاهانه هم يك سلسله دستورهای الهی را پيروی می‏كند وقتی كه شعور نا آگاهانه تبديل بشود به شعور آگاه ، كه پيغمبران برای همين آمده اند ( پيغمبران آمده اند برای اينكه ما را به فطرت خودمان سوق بدهند و آن شعور نا آگاه و آن امر فطری را تبديل كنند به يك امر آگاهانه ) آن وقت ديگر تمام كارهای او می‏شود اخلاقی ، نه فقط همان يك عده كارهای معين ، خوابيدن‏ او هم می‏شود يك كار اخلاقی ، غذا خوردن او هم می‏شود يك كار اخلاقی . يعنی‏ وقتی برنامه زندگی ما بر اساس تكليف و رضای حق تنظيم