اصول فلسفه و روش رئاليسم1 - صفحه : 199

پاسخی كه با اصول فلسفه ماوراء الطبيعه ( متافيزيك ) به اشكال می‏توان‏ داد : چنانكه ما در ميان امور خارجيه ، نسبتی يا حالی به نام " مطابقت " و " عدم مطابقت " می‏بينيم - مانند اين كه يك متر طول مطابق است با يك‏ متر طول ، ولی اين حال ميان يك متر طول و نقطه هندسی كه هيچ‏گونه امتداد ندارد موجود نيست - در

پاورقی : > داريم و از اين جهت مصداق هر يك از تصورات متعدد ذهنی ما فقط يكی‏ از حالات متعاقب آن حادثه است ، و در مقام تشبيه ، دستگاه ادراكی را می‏توان تشبيه كرد به دستگاه عكسبرداری كه از يك طفل كه به تدريج تكامل‏ پيدا می‏كند عكسهای متعددی برمی‏دارد ، البته هر يك از عكسها و تصويرات‏ روی صفحه مقوا طفل را در يك زمان معين و يك مرحله معين از مراحل تكامل‏ نشان می‏دهد و نسبت به آن حالت دائما صادق و منطبق است ولی نسبت به‏ ساير حالات آن طفل كه تغيير كرده صادق نيست و اگر بخواهيم حالات ديگر آن‏ طفل را نشان بدهيم احتياج به عكسهای متعدد ديگری داريم . همچنانكه قبلا اشاره شد اين قسمت از بيان تكامل كه مربوط به تكامل‏ واقعيت است مورد تأييد فلاسفه الهی بوده و هست و نتيجه‏اش مطالعه‏ طبيعت به طرز خاصی است كه گفته شد . قسمت دوم : اين قسمت نتيجه مخصوصی است كه طرفداران ماترياليسم‏ ديالكتيك به سليقه خود از قسمت اول درباب كيفيت مطالعه طبيعت‏ گرفته‏اند و آن اينكه : مفاهيمی كه انسان در ذهن خود از طبيعت دارد هنگامی حقيقت است و با واقع منطبق است كه با واقعيت طبيعت ، نظير باشد يعنی دارای همان‏ خاصيتی باشد كه واقعيت طبيعت دارد و چون واقعيتهای طبيعت به حكم " اصل تغيير " در تغيير و تكامل و به حكم " اصل تأثير متقابل " در تحت‏ تأثير يكديگرند ناچار اگر بنا شود تصورهای ذهنی ، حقيقت و مطابق با واقع‏ باشند بايد همان خاصيتهای را داشته باشند يعنی بايد متحول و متكامل بوده‏ و در يكديگر تأثير داشته باشند . طرفداران ماترياليسم ديالكتيك اين قسمت را نيز به هراكليد دانشمند قديم يونان نسبت می‏دهند ، چنانكه دكتر ارانی در صفحه 49 جزوه مزبور پس‏ از آنكه جمله >