توحيد - صفحه : 76

ديگری نمی‏خواهيم . لازم نيست ما يك برهان داشته باشيم . انبيا كه آمدند ، برای مردم ايمان می‏خواستند ، برای مردم يقين می‏خواستند . اينها هم كه‏ در مردم توليد ايمان و يقين می‏كند ، گواينكه آن گوينده در مقابل آن‏ احتمال فلسفی نتواند برهان اقامه كند . به قول ايشان آخر مگر تو ديوانه‏ای‏ ؟ ! مگر من ديوانه‏ام كه قبول نكنم ؟ ! هر آدم عاقلی اين را قبول می‏كند ، می‏گويد و رد می‏شود . بيش از اين نيست . البته اين بيان ، بيان بسيار خوبی است ولی اين ، بيان رياضی همين‏ مطلب است كه تنها فرض علت فاعلی به معنای تنها نيروی كافی داشتن ، برای به وجود آمدن اين نظام كافی نيست . غير از نيرو ( نيروی جمادی به‏ قول قدما و نيروی فيزيكی به قول امروز ) يك چيز ديگری كه آن خاصيت شعور است ، خاصيت درك است ، خاصيت علم است بايد باشد كه آن انتخاب كند ، يعنی در ميان همه اين احتمالها يك احتمال را انتخاب كند ، آن را با نتيجه‏ای كه در نظر دارد مناسب ببيند و انتخاب كند ، باز يكی ديگر بعد از آن انتخاب كند . البته آن بيان ، بيان درستی است . - در موضوعی كه بنده می‏خواهم عرض كنم سه مطلب را خيلی مختصر و موجز عرض می‏كنم . يكی اينكه صحبت راجع به چيزهايی كه خلق شده يا مصنوع است‏ بود . در اين مسائل ما احساس يك نظم ، يك سری چيزهای منظم می‏كنيم كه‏ اينها بايد بر طبق يك شعور ابتدايی يا با وجود يك ناظم ترتيب داده شده‏ باشد . آن كسانی كه از نظر علمی می‏خواهند بحث كنند و فكرشان جنبه مادی‏ دارد ، اين مسأله را همين جوری طرح نمی‏كنند ، می‏گويند آن چيزی كه ما در عالم خلقت می‏بينيم ، از چيزهای خيلی ناقص و ابتدايی هست تا چيزهای‏ خيلی تكميل شده ، و اين اشياء در زمانهای خيلی طولانی طبق قوانين معينی كه‏ در طبيعت وجود دارد با هم برخوردهايی كرده‏اند . آنچه كه قابل بقا بوده‏ مانده ، آنچه كه قابل حيات بوده تشكيل شده ، آنچه كه نشده از بين رفته . ما خيلی چيزهای ناقص مثلا يك موجودات زنده ناقص می‏بينيم كه نسبت به‏ انسان در يك سطح خيلی پايين‏تری قرار دارند . اينها بعضيهاشان اصلا در طبيعت قابل بقا نبوده‏اند ، خود به خود از بين رفته‏اند . در طی قرون و اعصار متمادی آنچه كه قابل بقا بوده مانده . ولی مطلب دوم اينكه ما راجع‏ به مصنوع و مخلوق صحبت كرديم ولی راجع به قوانين موجود در طبيعت بحثی‏ نشد . مثل اين می‏ماند كه ما راجع به يك رأيی فرضا در يك دادگاه جنايی‏ بحث كنيم كه فلان كس را فلان قاضی محكوم به اعدام كرد ولی هيچ راجع به‏ قوانين موجود كه چطور شد ، كی اين قانون را وضع كرد كه منتج به رأی قاضی‏ شد ، بحث نكنيم . علی‏الظاهر آ ن قاضی آن شخص را محكوم به اعدام كرده‏ ولی اصل مطلب ،