معاد - صفحه : 118

جمادات شروع كرده‏اند [ و بعد ] نباتات و حيوان و انسان و مخصوصا تكامل‏ در جانداران و خصوصيات انسان ، و در همه اينها اساس فرضيه اين است كه‏ جهان را تنها با ماده و انرژی نمی‏شود توجيه كرد . بعد می‏گويند در قرآن از يك مطلبی بحث شده است كه قرآن آن را به تعبيرهای گوناگون و در جاهای‏ مختلف بيان كرده است ، گاهی آن را با كلمه " روح " ، گاهی با كلمه " امر " ، گاهی با كلمه " كلمة " و گاهی با كلمه " اراده " بيان كرده‏ است و حتما چنين چيزی هم بايد باشد و اين چيزی كه قرآن گفته بالاترين‏ حرفها در اين زمينه است . از جمادات شروع می‏كنند و ايشان معتقدند كه اين نظام غايی ای كه در عالم جمادات هست ، يك چيز ديگری بايد در متن اين عالم خلقت دخالت‏ داشته باشد و اين همان است كه قرآن از آن تعبير می‏كند : " « و اوحی فی‏ كل سماء امرها »" ( 1 ) خدا در هر آسمانی ( 2 ) امر و كارش را به آن‏ وحی كرده يا امرش را به آن ابلاغ كرده است . معلوم می‏شود يك چيزی ، يك‏ ارتباط و اتصالی بين اين جهان و عالم ربوبی هست و در عالم ربوبی به همه‏ اشياء يك چيزی كه ماهيتش را نمی‏توانيم تعريف كنيم داده شده است كه به‏ موجب آن ، كار خودش را منظم انجام می‏دهد . بعد می‏گويند در سر هر

پاورقی : . 1 فصلت / . 12 . 2 البته معلوم است كه قرآن می‏خواهد در همه اشياء بگويد .