نقدي بر مارکسيسم - صفحه : 45

ارسطوئی است . از زمان كانت حساب اين معانی را به هم ريختند و اين كار از خود كانت‏ شروع شد و همه اينها را كانت معقولات ناميد ، منتهی كاری كه كرد اين‏ است كه گفت همه اينها از مختصات ذهن هستند و تعدادی از معقولات اوليه‏ را برد به عالم ذهن و چنان ديواری هم ميان ذهن و عين ، كشيد كه هيچ‏ رابطه‏ای هم ميان معقولات اوليه با معقولات ثانويه نمی توانست وجود داشته‏ باشد . هگل آمد و به شكل ديگری عمل كرد و آن دو گانگی ميان ذهن و خارج را از ميان برد ، به اين شكل كه تمام معقولات ثانيه منطقی را هم در حكم معقولات‏ اوليه به شمار آورد ، و مثلا كليت را يك امر خارجی حساب كرد . لهذا در منطق هگل هر چه را كه می‏شود به ذهن نسبت داد ، همان را به‏ خارج بايد نسبت داد ، نه چيز ديگری را . اگر ما به ذهن تصديق را نسبت‏ می‏دهيم و می‏گوييم ذهن است كه تصديق می‏كند ، عين همين را به خارج هم‏ نسبت می‏دهيم و می‏گوييم خارج هم تصديق می‏كند ، يعنی همين در خارج تصديق‏ است و اين عين وجود تصديق است در خارج ، هم چنين انكار كه نقطه مقابل‏ تصديق است ، و امری ذهنی است ، در خارج هم عينا به همين صورت وجود دارد . ما استدلال و نتيجه شدن چيزی از چيزی را به ذهن نسبت می‏داديم ، و هيچگاه چنين چيزی را در خارج قائل نبوديم ، ولی از نظر هگل شيئی از شيئی‏ به نحو نتيجه شدن نتيجه از مقدمات ، در خارج نتيجه می‏شود ، لهذا او در مثلث خودش تعبيراتی كرده كه آن تعبيرات مربوط به ذهن است ، اگر هم‏ اين تعبيرات در كلام اينها باقی مانده باز بقايای حرفهای هگل است ، يعنی‏ هگل است كه می‏تواند تز را تصديق بخواند در ظرف خارج و آنتی تز را انكار بخواند در ظرف خارج و سنتز را تصديق مركب بخواند در ظرف خارج زيرا به‏ وحدت ميان ذهن و خارج قائل است . اينها هم می‏گويند : حكم و ضد حكم ، و انسان تعجب می‏كند كه اين سخن‏ يعنی چه كه مرغ حكم است و تخم مرغ ضد حكم و جوجه حكم مركب ؟ اينها كه‏ حكم نيستند . ريشه اين تعبيرات حرفهای هگل است ، و براساس فلسفه او اين تعبيرات‏ درست است ولی در حرفهای اينها ( ماركسيستها ) بايد بگوييم اين تعبيرات‏ با نوعی مجاز و مسامحه به كار می‏رود به هر حال ، هگل از اين دو اصل كه هر موجودی دوره تولد و رشد و زوالی دارد ، و اينكه گور هر نهادی گهواره شدن‏ گور برای نهاد ديگر است ، اين ريشه فكر است . سنتز را طی می‏كند ، كه‏ مرحله تز همان مرحله تولد و رشد است و آنتی تز مرحله زوال و نابودی و سنتز مرحله گهواره شدن گور برای نهاد ديگر است ، اين ريشه فكر است . خود هگل را ديديم كه با چه زور زدنهای ذهنی می‏خواست اينها را درست‏ كند ، اينها هم با چند تا مثال ساده خواستند مطالب خودشان را اثبات‏ كنند و همين مثلث تز و آنتی تز و سنتز را به صورت اصل فلسفی به كرسی‏ بنشانند . و اما در مورد تكامل كه فعلا به عنوان يك اصل فلسفی و يك‏ قاعده كلی و عمومی برای همه عالم پذيرفته شده است ، و ما در مباحث‏ آينده به نحو مبسوط تری به آن خواهيم پرداخت ، اين را يك وقت يك‏ فيلسوف الهی