انسان کامل - صفحه : 51

عرفا كه گرايششان به ارزش عشق است اصلا گرايش ضد عقل دارند و رسما با عقل مبارزه می‏كنند . حافظ می‏گويد : صوفی از پرتو می‏راز نهانی دانست گوهر هر كس از اين لعل توانی‏ دانست شرح مجموعه گل (1) مرغ سحر داند و بس كه نه هر كو ورقی خواند معانی‏ دانست می‏خواهد بگويد فقط و فقط عارف با مركب عشق ، به عرفان حق می‏رسد . در چند بيت بعد می‏گويد : ای كه از دفتر عقل آيت عشق آموزی ترسم اين نكته به تحقيق ندانی‏ دانست مخاطبش در اين بيت ، بوعلی سيناست كه در آخر اشارات [ سخن از عشق‏ گفته است ] . پس ، از نظر اينها اساسا انسان و انسانيت عبارت از " عشق " می‏شود و عقل به دليل اينكه عقال و پای‏بند است ، به كلی محكوم‏ می‏شود . يك وقت هم می‏بينيد تنها ارزش ، می‏شود ارزش " عقل و فكر " . انسان‏ می‏گويد اين حرفها چيست ، اينها همه خيالات است ، اينها چنين و چنان‏ است . بوعلی سينا گاهی در بين صحبتهايش می‏گويد : " اين حرفها ، اشبه‏ به خيالات صوفيه است ، بايد با مركب عقل جلو رفت " . اينها ارزشهای گوناگونی است كه در بشر وجود دارد : عقل ، عشق ، محبت‏ ، عدالت ، خدمت ، عبادت ، آزادی و انواع ديگر

پاورقی : . 1 " مجموعه گل " يعنی ذات مستجمع جميع كمالات ، يعنی ذات حق .