اصول فلسفه و روش رئاليسم1 - صفحه : 109

از طرف ديگر در نهايت سرعت جزء جای جزء نشسته و خاصه جزء تازه كه‏ مشاكل خاصه جزء كهنه می‏باشد به جای خاصه در گذشته قرار می‏گيرد كه قوه‏ مدرك

پاورقی : > می‏ماند شيارهای مغزی است . اين نظريه نيز نه مورد قبول فلاسفه روحی و نه مورد قبول فلاسفه مادی است . نظريه‏های ديگری نيز هست كه قابل توجه نيست و ما فقط به شرح دو نظريه‏ ، يكی مبنی بر مادی بودن حافظه - كه طرفداران مادی بودن روح در عصر اخير آن را اختيار كرده‏اند و پيروان مكتب ماترياليسم ديالكتيك آن را تشريح‏ كرده‏اند - و ديگر مبنی بر مادی نبودن حافظه مطابق اصول مخصوص مكتب‏ فلسفی صدرالمتألهين می‏پردازيم و ضمنا اشكالاتی كه به نظريه مادی بودن‏ حافظه وارد می‏شود برای خوانندگان محترم توضيح می‏دهيم و اين دو نظريه را تحت عنوان " نظريه روحی " و " نظريه مادی " بيان می‏كنيم .

نظريه روحی

صاحبان اين نظريه ادراكات را فعاليت مستقيم نفس ( جوهر غير مادی ) می‏دانند و اعمال عصبی را تنها مقدمه به وجود آمدن اين ادراكات می‏دانند . مطابق اين نظريه نسبت ادراكات به نفس نسبت فعل است به فاعل ، و به‏ اصطلاح فلسفی ، اين ادراكات قيام صدوری دارند به نفس نه قيام حلولی و عين اين صور ادراكی در صقع نفس باقی است و تذكر ( يادآوری ) عبارت‏ است از مورد توجه قرار دادن همان صور اوليه . مطابق اين نظريه عين صورتهای ادراكی اولی حفظ و نگاهداری می‏شود و بعدها مورد يادآوری و بازشناسی قرار می‏گيرد .

نظريه مادی

صاحبان اين نظريه ( هر چند نتوانسته‏اند به طور قطعی اظهارنظر كنند ) می‏گويند برخلاف نظريه بالا هيچگاه عين ادراكات اوليه حفظ و نگاهداری‏ نمی‏شود و اينطور نيست كه هر صورت ادراكی در ذهن پديد آمد قوه حافظه عين‏ آن را نگاهداری كند ، >