آشنايي با قرآن 5 - صفحه : 88

به قدری روی اين مطلب تكيه دارد كه عجيب است . مثلا در مسأله جاويد ماندن مردم در قيامت ، در بهشت ، در جهنم : " « خالدين فيها »" برای‏ ابد در بهشت هستند و برای ابد در جهنم هستند ، دنبال هر دو دارد : " « الا ما شاء » " . آنجا اين سؤال مطرح شده كه بسيار خوب ، نسبت به‏ جهنمی‏ها استثنا درست است ، خدا وقتی نخواهد ، آنها را بيرون می‏آورد ، ولی نسبت به بهشتی‏ها چرا گفته " « الا ما شاء »" ؟ جوابش اين است كه‏ " « الا ما شاء »" نظر به اين ندارد كه خلود وجود ندارد . اين توهم‏ برای شما پيدا نشود كه چون در آنجا خلود هست ديگر به اراده خدا مربوط نيست ، خدا بخواهد هست ، نخواهد هم هست ، نه ، خلود قطعا هست ، بهشت‏ خالد قطعا هست ، اما ما نبايد اينطور فكر كنيم كه ديگر آنجا قطعا هست ، خدا بخواهد و نخواهد هست ، كار از كار گذشته ، ديگر از دست او ( كاری‏ ساخته نيست ) ، همين قدر كه رفتيم در بهشت ديگر كسی نمی‏تواند بيرونمان‏ كند ، ديگر به خدا ارتباط ندارد ، تا اينجا به او مربوط بود ، از اينجا به آن طرف ، ديگر به او مربوط نيست . اين است كه قرآن می‏گويد " الا " يعنی آن هم بسته به مشيت الهی است . درست است كه مشيت الهی هرگز اقتضا نمی‏كند بيرون رفتن از بهشت را ، ولی اگر به فرض او بخواهد ، بهشت هم نخواهد بود . او نمی‏خواهد كه بهشت نباشد ، او خواسته است كه‏ بهشت باشد ولی باز هم بودن بهشت قائم به مشيت اوست ، و ما در چندين‏ آيه از آيات قرآن داريم كه در چنين مواردی كلمه مشيت الهی را آورده : " اگر خدا بخواهد " . اين لفظ " ان شاء الله " كه ما اين همه به كار می‏بريم و بايد هم به كار ببريم برای همين است . ما در مورد قطعی‏ترين‏ كارها می‏گوييم " اگر خدا بخواهد " . حتی ( می‏توان گفت ) ( البته اين‏ تعبير را الان ما به كار نمی‏بريم ولی اگر هم بگوييم درست است ) : " اگر خدا بخواهد و فردايی باشد " . يك وقت می‏گوييم