معاد - صفحه : 42

بعضی از زنده‏ها را كه هنوز نمرده‏اند ولی در وقت خوابيدن می‏گيرد ، آن كه‏ مرد ديگر نفسش بر نمی‏گردد و آن كه خوابيده است آن را دو مرتبه می‏فرستد . معلوم می‏شود از نظر قرآن يك چيزی هست كه نام او " نفس " است . " « فيمسك التی قضی عليها الموت »" آن كه حكم مرگ بر او شده است ، نگهش می‏دارد " « و يرسل الاخری الی اجل مسمی »" ( 1 ) و آن ديگری ( يعنی خوابيده ) را می‏فرستد تا يك وقت مقدر و تعيين شده كه آن هم برای‏ هميشه بايد گرفته شود . خود خوابيدن را باز اگر ما از نظر جسمانی در نظر بگيريم يك حالت خيلی‏ عادی است . اگر چه من نمی‏دانم و در بعضی كتابها خوانده‏ام كه هنوز راز خوابيدن هم صد در صد كشف نشده است تا چه رسد به راز خواب ديدن ، ولی‏ خواب را از نظر اصول جسمانی جز قطع يك سلسله روابط چيزی نيست . اما قرآن خواب را كه در آن حال شعور انسان ضعيف شده و در يك حدی [ از بين‏ ] رفته ، يك نوع عقب بردن و عقب كشيدن همان نفس می‏داند ، جدا كردن آن‏ نفس می‏داند و بيداری را مساوی با بازگشتن همان نفس ( آن چيزی كه خودش‏ اسمش را نفس گذاشته است ) . اين يك سلسله آيات است . حالا شما راجع به اين آيات تأمل كنيد ، ببينيد اين آيات را می‏شود طور ديگری تفسير كرد كه مفهومش اين نباشد كه‏ مردن بيرون بردن و تحويل گرفتن يك چيز است از انسان يا نه ؟ ظاهرش كه‏ اين است .

حيات پس از مرگ

از جمله آيات ، آياتی است كه اگر چه مخصوص شهداست ولی از نظر صراحت شايد هيچ آيه‏ای تا اين مقدار صريح نباشد . در دو جای قرآن اين‏ مطلب آمده است كه مبادا گمان كنيد كه آنان كه در راه خدا كشته شده‏اند مرده هستند ، خير ، زنده‏اند . در يك آيه كه در سوره بقره است ، اين طور می‏فرمايد : " « و لا تقولوا لمن يقتل فی سبيل الله اموات بل احياء و لكن‏ لا تشعرون »" ( 2 ) . به آنها نگوييد مرده‏ها ، آنها زنده‏اند ولی شما مستشعر نيستند ، شما درك نمی‏كنيد ، شما خيال می‏كنيد مرده‏اند ، واقعا آنها زنده هستند .

پاورقی : . 1 زمر / . 42 . 2 بقره / . 155