داستان راستان1 - صفحه : -5

مسلمان می‏دانند ، و احيانا بعضی از آن طبقات سنگ اسلام را نيز به سينه‏ می‏زنند ، چه اندازه از معنی و حقيقت اسلام معمول و مجری است . اين داستانها هم برای " خواص " قابل استفاده است و هم برای " عوام‏ " ، ولی منظور از اين نگارش تنها استفاده عوام است ، زيرا تنها اين‏ طبقاتند كه ميلی به عدالت و انصاف و خضوعی در برابر حق و حقيقت در آنها موجود است ، و اگر با سخن حقی مواجه شوند حاضرند خود را با آن‏ تطبيق دهند . صلاح و فساد طبقات اجتماع در يكديگر تأثير دارد ، ممكن نيست كه ديواری‏ بين طبقات كشيده شود و طبقه‏ای از سرايت فساد يا صلاح طبقه ديگر مصون يا بی‏بهره بماند ، ولی معمولا فساد از " خواص " شروع می‏شود و به " عوام‏ " سرايت می‏كند . و صلاح بر عكس از " عوام " و تنبه و بيداری آنها آغاز می‏شود و اجبارا " خواص " را به صلاح می‏آورد ، يعنی عادش فساد از بالا به پايين می‏ريزد و صلاح از پايين به بالا سرايت می‏كند . روی همين اصل است كه می‏بينيم اميرالمؤمنين علی - عليه‏السلام - در تعليمات عاليه خود ، بعد از آنكه مردم را به دو طبقه " عامه " و " خاصه " تقسيم می‏كند ، نسبت به صلاح و به راه آمدن خاصه اظهار يأس و نوميدی می‏كند ، و تنها عامه مردم را مورد توجه قرار می‏دهد . در دستور حكومتی كه به نام مالك اشتر نخعی ، مرقوم داشته می‏نويسد : " برای والی هيچكس پر خرج‏تر در هنگام