پيامبر امي - صفحه : 47

اشكالات فراوانی است كه در اين معنی وجود داشته است و قبلا بيان شد . پس تعجب اين دانشمند هندی بيجاست . مؤيد اين مدعا اين است كه در برخی استعمالات ديگر اين كلمه كه در روايات يا تواريخ ضبط شده است مفهومی جز " درس ناخوانده " ندارد . در بحار الانوار جلد 16 چاپ جديد صفحه 119 می‏نويسد از خود پيغمبر اكرم‏ روايت شده است : « نحن امة امية لا نقرء و لا نكتب » . ما قومی امی هستيم كه نه می‏خوانيم و نه می‏نويسيم . ابن خلكان در جلد 4 تاريخ خود ذيل احوال محمد بن عبدالملك معروف به‏ " ابن الزيات " وزير معتصم و متوكل می‏نويسد : " وی قبلا جزء دبيران معتصم خليفه عباسی بود و وزارت را احمد بن شاذی‏ بصری به عهده داشت . روزی نامه‏ای برای معتصم رسيد و وزير آن نامه را برای خليفه قرائت كرد . در آن نامه كلمه " كلاء " آمده بود . معتصم كه‏ از معلومات بهره‏ای نداشت از وزير پرسيد : كلاء چيست ؟ وزير هم‏ نمی‏دانست . معتصم گفت : " خليفة امی و وزير عامی " يعنی خليفه‏ای درس‏ نخوانده و وزيری جاهل . آنگاه گفت بگوييد يكی از دبيران بيايد . ابن‏ الزيات حاضر بود و آمد . اين كلمه را با چند كلمه ديگر كه قريب المعنی‏ بودند معنی كرد و تفاوت آنها را گفت . همين امر مقدمه وزارت ابن‏ الزيات شد " . معتصم كه به لغت عامه سخن می‏گفته است ، از كلمه " امی " ، درس‏ ناخوانده قصد كرده است . نظامی می‏گويد :