جهان بيني توحيدي - صفحه : 103

انسانی نيز هست ، زيرا مربوط است به آزادی و اختيار انسان . پس اعتقاد به اصل عدل در ميان شيعه و معتزله يعنی اعتقاد به اصل آزادی انسان و مسؤوليت انسان و سازندگی انسان . پرسشی كه در مورد عدل الهی - غالبا خصوصا در عصر ما - اذهان را به خود متوجه می‏سازد در مورد برخی نابرابريهای اجتماعی است . می‏گويند چگونه‏ است كه برخی از افراد ، زشت و برخی زيبا ، برخی سالم و برخی بيمار ، برخی افراد مرفه و متمكن و برخی تهيدست و نيازمندند ؟ آيا اين نابرابريها برخلاف اصل عدل الهی نيست ؟ آيا لازمه عدل الهی اين نيست كه‏ همه افراد از نظر ثروت ، عمر ، فرزندان ، مقامات اجتماعی ، شهرت و محبوبيت متساوی باشند و هيچ گونه تفاوت و اختلافی در كار نباشد ؟ آيا مسؤول اين نابرابريها جز قضا و قدر الهی چيز ديگری می‏تواند باشد ؟ ريشه اين سؤال و اين ابهام دو چيز است : يكی عدم توجه به كيفيت جريان قضا و قدر الهی . سؤال كننده خيال كرده‏ است قضا و قدر الهی مستقيما عمل می‏كند ( 1 ) ، مثلا ثروتها مستقيما بدون‏ وساطت هيچ سبب و عاملی از خزانه غيب الهی حمل می‏شود و به در خانه مردم‏ تقسيم می‏شود و همچنين سلامتها ، زيبائيها ، قدرتها ، مقامها ، محبوبيتها ، فرزندان و ساير موهبتها . به اين نكته توجه نشده است كه هيچ نوع روزی‏ای‏ - چه مادی ، چه معنوی - مستقيما از خزانه غيب تقسيم نمی‏شود ، بلكه قضای‏ الهی ، يك نظام به وجود آورده است و منشا يك سلسله سنتها و قانونها شده

پاورقی : . 1 رجوع شود به كتاب انسان و سرنوشت ، نوشته مؤلف . در آن كتاب‏ مسائل مربوط به قضا و قدر مستوفی بيان شده است .