تکامل اجتماعي انسان - صفحه : 81

امثال بوعلی گفته‏اند نه به عنوان تاييد صددرصد گفته‏اند . بر اساس اين‏ منطق هدف از بعثت انبياء فقط برقراری عدالت در ميان مردم و در واقع‏ زندگی سعادتمندانه مردم در همين دنياست ، و مسئله معرفت و ايمان به خدا و ايمان به معاد تماما مقدمه است ، زيرا عدالت برقرار نمی‏شود مگر اينكه‏ مردم به خدای خود آشنا شوند و به معاد ايمان پيدا كنند . پس ايمان مقدمه‏ عدالت است . منطق دوم درست عكس قبلی است ، و آن اينكه شناخت خدا هدف اصلی است‏ ، عبادت خدا هدف اصلی است ، تقرب به خداوند هدف اصلی است و عدالت‏ هدف ثانوی است . برای اينكه بشر در اين دنيا بتواند به معنويت فائز و واصل شود بايد در دنيا زندگی كند و زندگی بشر جز در پرتو اجتماع‏ امكان‏پذير نيست ، و زندگی اجتماعی جز در پرتو عدالت استقرار پيدا نمی‏كند . پس قانون و عدالت همه مقدمه اين است كه انسان بتواند در اين‏ دنيا با خيال راحت خدا را عبادت كند . اگر اين نباشد ، عدالت هيچ‏ ارزشی ندارد . بنابراين مسائل اجتماعی كه امروز برای آنها اينقدر اهميت‏ قائل هستيم و آنها را در زمينه عدالت طرح می‏كنيم ، هدف انبياء هستند ولی نه هدف اولی بلكه هدف ثانوی ، يعنی مقدمه‏اند برای هدف ديگر . نظر سومی در اينجا هست و آن اينكه چه ضرورتی است كه ما حتما يك هدف‏ برای بعثت و برای خلقت و زندگی در نظر بگيريم و يكی را هدف اصلی و ما بقی را مقدمه بدانيم . ممكن است بگوئيم پيامبران دو هدف داشته‏اند ، برای دو هدف بالاستقلال كه هيچيك مقدمه ديگری نيست ، مبعوث شده‏اند . يكی برای اينكه حلقه ارتباطی