بيست گفتار - صفحه : 124

ميان خود چه جور تقسيم كنند ؟ وظيفه بنديها و درجه بنديها كه قهرا بالا و پايين و عالی و دانی دارد بر چه اساسی صورت گيرد ؟ افراد را روی چه ملاك‏ و مبنايی در اجتماع جا بدهند ؟ بشر از چه راهی وارد شود برای تقسيم كار و برای درجه‏بندی ؟ آيا بايد قرعه بكشند و با قرعه معين كنند ؟ ! فقط يك راه هست و آن اينكه اكراه و اجباری در كار نباشد ، همه را آزاد بگذارند و ميدان زندگی شكل ميدان مسابقه بلكه ميدانهای مسابقه را پيدا كند ، افراد مختلف همه حق شركت در مسابقه را داشته باشند ، هر كسی‏ متناسب با ذوق و استعداد خودش و متناسب با لياقت و فعاليت خودش‏ مقام و شغل و كاری را حيازت كند .

تنازع بقا يا مسابقه بقا

بعضی زندگی را به ميدان جنگ تشبيه می‏كنند ، می‏گويند زندگی تنازع‏ بقاست . تعبير بهتر و كامل‏تر اين است كه بگوييم زندگی مسابقه بقاست . كلمه تنازع بقا مفهوم جدال و مخاصمه می‏دهد . به زعم بعضی ، زندگی جز جنگ‏ و جدال نيست ، اصل اول در زندگی انسان ، تخاصم و دشمنی است ، تعاونها و تسالمها به وسيله تنازعها جبرا بر انسان تحميل می‏شود . فعلا مجال بحث‏ درباره اين مطلب نيست ، اجمالا بايد بگوييم مطلب اين طور نيست كه طبع‏ زندگی و لازمه طبيعت زندگی جدال و مخاصمه باشد ، اما لازمه طبيعت زندگی‏ مسابقه بقا هست . زندگی اگر بخواهد بر محور صحيح قرار بگيرد بايد براساس مسابقه بقا باشد . لازمه مسابقه دو چيز است : آزادی افراد و ديگر نظم اجتماعی كه جلوی هرج و مرج را بگيرد .