حکمتها و اندرزها - صفحه : 286

فرمود : بلی . تعارف ، تا آنجا كه پای عواطف واقعی در كار باشد و مقصود شخص ابراز عاطفه و علاقه و محبت بوده باشد خوب و پسنديده است . زندگی اگر عاری از عواطف باشد خشك و بی روح است ، و از ادب عاطفه و محبت اين است كه‏ مكتوم نماند و به طرف اظهار شود تا محبت او نيز جلب گردد . رسول خدا فرمود : علاقه‏ای كه ميان تو و دوستت هست آن را زود ظاهر ساز كه رشته‏ دوستی را محكم تر می‏كند . تعارف ، تا آنجا كه به صورت تبادل عواطف‏ واقعی و اظهار محبت صميمی باشد خوب و مستحسن است ، اما ملتهايی كه رشد اخلاقی و اجتماعی ندارند گرفتار انواع تعارفهای دروغين می‏باشند ، دو نفر از آنها كه همراه يكديگر هستند و می‏خواهند به اتاقی وارد شوند يا از اتاقی خارج گردند مدتی با يكديگر تعارف می‏كنند در صورتی كه هر كدام از آنها در دل خود از جلو افتادن ديگری ناراضی است . همچنين است تعارفهايی‏ كه بعضی ميزبانها نسبت به مهمانان می‏كنند ، همه اظهارات بی روح و خشك‏ است ، تصنع و ظاهر سازی است . اين گونه تعارفات داخل در نفاق و دورويی‏ است . گفتيم كه نفاق و دورويی از مختصات بشر است و اگر در بعضی حيوانات‏ ديگر بوده باشد يك درجه خفيفی است . برخی حيوانات مانند روباه به مكر و خدعه معروف شده‏اند . بديهی است كه مكر و خدعه آن حيوانات قابل‏ مقايسه با مكرها و خدعه‏ها و ظاهرسازی و تصنعهای فرزند آدم نيست ، ولی‏ نبايد چنين تصور كرد كه چون مكر و خدعه و دورويی از مختصات بشر است پس‏ كمالی است برای بشر و بايد از آن استفاده كرده ، زيرا دورويی يك نوع‏