اصول فلسفه و روش رئاليسم1 - صفحه : 152

يك نوع غرور و از خصائص دوره اسكولاستيك ( 1 ) و قرون وسطائی‏ها می‏داند . در نظر دانشمندان جديد اعتقاد به قطعی بودن و يقينی بودن يك قانون‏ علمی آنطور كه قدما تصور می‏كردند يك عقيده ارتجاعی است . شايد از قرن نوزدهم به بعد در ميان دانشمندان كسی يافت نشود كه مانند قدما در طبيعيات اظهار جزم و يقين كند ( هر چند قدما هم مسائل طبيعيات‏ و فلكيات را چندان يقينی نمی‏دانستند و آنها را " حدسيات " می‏خواندند ) . دانشمندان جديد هرگاه فرضيه‏ای ابراز دارند كه تجربه‏های موجود آن را تأييد كند ادعای يقين مطلق درباره آن نمی‏كنند و به عنوان " حقيقت مسلم‏ " آن را بيان نمی‏كنند . اينشتين ( 2 ) دانشمند معروف معاصر درباره نظريه معروف خود " نسبيت‏ " كه جانشين نظريه جاذبه عمومی نيوتن ( 3 ) در فيزيك شده است بيش از اين نمی‏گويد كه " تجربه‏های فعلی آن را تأييد كرده است " . آری تنها ماديون هستند كه در اين مسائل اظهار قطع و يقين می‏كنند و اين‏ مسائل را حقايق مسلمه تلقی می‏كنند و به دانشمندانی كه پديد آورنده اين‏ فرضيه‏ها هستند اعتراض دارند كه چرا در حقيقی بودن آنها ترديد دارند . چنانكه بعدا در همين مقاله در حاشيه مستقلی كه آراء ماديون را درباره‏ " ارزش معلومات " بيان و انتقاد می‏كنيم توضيح خواهيم داد ماديون روی‏ غرض خاص چاره‏ای ندارند جز آنكه برخلاف همه دانشمندان ، مسائل تجربی را يقينی بدانند و اگر غير از اين بگويند پايه فلسفه موهومشان خراب می‏شود ، و از طرف ديگر می‏بينند فرضيه‏های طبيعی بالعيان تغيير می‏كند و ناسخ و منسوخ دارد ، ناچار يك مطلب موهوم ديگری را " تكامل حقيقت " عنوان‏ می‏كنند و جار و جنجال راه می‏اندازند و می‏خواهند از اين راه ، هم برای‏ علوم طبيعی ارزش يقينی قائل شوند و هم تغيير و تبديل فرضيه‏ها را توجيه‏ كنند . گمان می‏كنم كه با بياناتی كه تاكنون در اين مقدمه شده بر خواننده محترم‏ روشن شده باشد كه تكامل حقيقت به معنايی كه منظور ماديين است ( تغيير تكاملی ) موهوم

پاورقی : . 1 . scholastic . 2 . Einstein . 3 . Newton