آشنايي با قرآن 5 - صفحه : 90

درباره چيزی نگو فردا چنين می‏كنم مگر اينكه بگويی " اگر خدا بخواهد " . اين " اگر خدا بخواهد " ی كه يك مسلمان حتی در مورد قطعی‏ترين مسائل‏ می‏گويد نه به نشان ترديد است . بعضی خيال می‏كنند اين به نشان ترديد است‏ ، اين را كه گفتند علامت ترديد است ، يك مسلمان همواره مردد است ، نمی‏داند فلان كار را می‏كند يا نمی‏كند ، اگر خدا بخواهد بسيار خوب ، اگر نه ، نه . اين ، نشان ترديد نيست ، نشان توحيد است ، يعنی يك نفر مسلمان می‏خواهد بگويد قطعی‏ترين كارها هم بسته به مشيت الهی است و مستقل‏ نيست . هيچ چيزی در عالم ، در دنيا و آخرت ، به صورت جبری و قطعی و قهری ، چه خدا بخواهد چه نخواهد ، وقوع پيدا نمی‏كند . قبول داريم خيلی‏ حوادث ، قطعی و به يك اصطلاح جبری است و حتما واقع می‏شود ، ولی اين جبر و قطعيت خودش را از مشيت الهی گرفته ، چون يقين داريم مشيت الهی‏ دگرگون نمی‏شود ، نه اينكه آن حادثه جبريت و قطعيت خودش را دارد ، می‏خواهد مشيت الهی در پشتش باشد می‏خواهد نباشد . اين است معنای اعتقاد به " امر بين امرين " در نظام تكوين ، نه فقط در نظام تشريع . عده‏ای تفويضی بودند و عده‏ای جبری . عده جبری معتقد بودند به اينكه هيچ‏ چيزی در عالم اثر ندارد ، اصلا اسباب و مسببات يك نمايش دروغين نظير خيمه‏شب بازی است ، اسباب و مسبباتی نيست ، هيچ چيزی در دنيا شرط هيچ‏ چيزی نيست ، مشيت الهی مستقيما روی حوادث دخالت دارد ، بنابراين دوا هيچ اثر ندارد ، بود و نبودش علی السويه است . عقيده دوم اين است كه نه ، خدا عالم را خلق كرده است و به اشياء خاصيت و اثر داده ، ديگر بعد كه خاصيت و اثر داده اينها خاصيت و اثر