درسهاي الهيات شفا1 - صفحه : 99

خود را وارد آتش كنيم آيا اين را جبر می‏گوئيم ؟ نه . صفات روحی و شهود معنوی آن معصوم هم طوری است كه محال است مرتكب گناه گردد ، آيا اين‏ جبر است ؟ نه . خدا هم كه بر اساس نهايت كمال و جمال خود هميشه كار خوب انجام می‏دهد و خلقت می‏كند ، روزی می‏دهد ، . . . مجبور نيست بلكه همان ذات و همان‏ صفات او ملاك اختيار كردن اوست افعال او را . . . باز گرديم به مسأله ملاك نيازمندی به علت . گفتيم كه حدوث نمی‏تواند ملاك نيازمندی به علت باشد . مثلا ما شعاع خورشيد را از خورشيد می‏دانيم‏ كه اگر خورشيد نباشد شعاعش هم نخواهد بود . حال آيا اينكه اين شعاع‏ بستگی به خورشيد دارد متكی به اين است كه يك وقتی خورشيد باشد و شعاع‏ نباشد ؟ نه ، . . . اگر اين شعاع هميشه هم بوده باز پرتو و شعاع خورشيد بوده است و معلول و نيازمند به خورشيد بوده است . وجود معلول نسبت به‏ علت هم همينطور است . وجود معلول ، وجود پرتوی است . . . سخن درباره عدم انفكاك معلول از علت است . مثلا تا دست بنا حركت‏ می‏كند حركت هست ولی هنگامی كه دستش سكون پيدا كند حركت هم از بين‏ می‏رود . اكنون به تحقيق درباره اين مسأله بپردازيم : وقتی كه می‏گوئيم يك شخص اتومبيل را می‏راند و می‏برد در اينجا كار مستقيم آن شخص چيست ؟ يكی فشاری است كه روی پدال گاز می‏دهد و ديگر اينكه با دستش مثلا فرمان را هدايت می‏كند ولی بقيه كارها مربوط به قوای‏ موجود در طبيعت است كه كارها را انجام می‏دهد . هنر انسان فقط در اين‏ است كه می‏داند چگونه اين قوا را بهم مربوط كند و يك نظمی را ايجاد نمايد . پس اين مسامحه است كه بگوئيم معلول باقی است ولی علت از بين‏ رفته است . در مورد پدر و فرزند نيز همين امر جاری است . پدر از يك‏ نظر مجرائی است برای وجود