درسهاي الهيات شفا2 - صفحه : 87

فصل دوم - قسمت سوم ادامه نقد و بررسی كون شی‏ء من شی‏ء گفتيم كه اين بحثها در ضمن بحث از تناهی علل آمده است ، البته در بحث از تناهی علل مادی . به مناسبت ايرادی كه بر تعبير ارسطو وارد آمده‏ بوعلی درصدد رد اين ايرادها برآمده و يك سلسله مسائلی را طرح كرده كه‏ فرع زائد بر اصل شده ، و مسائل چندان مهمی هم نيست ولی چون در كتاب طرح‏ گرديده آنها را می‏خوانيم . سخن در اين بود كه ارسطو " كون شی‏ء من شی‏ء " را تقسيم ثنائی كرده‏ است : يكی علی نحوالاستحاله است ، يعنی وقتی چيزی از چيزی بوجود می‏آيد ، شی‏ء اول مستحيل به شی‏ء دوم می‏شود ، يعنی شی‏ء اول چيزی را كه دارد رها می‏كند و بعد تبديل می‏شود به شی‏ء دوم . به عبارت ديگر فسادی است و كونی‏ . اين معنی استحاله است كه در اينجا آمده است . نوع دوم علی نحو الاستكمال است . يعنی شی‏ء اول كه به شی‏ء دوم تبديل می‏شود به اين صورت‏ نيست كه چيزی را رها كند و چيز