تعليم و تربيت در اسلام - صفحه : 398

گاهی آنچنان " او " ها می‏شود كه كم كم اين " من " بيچاره فراموش‏ می‏شود و همه‏اش می‏شود " او " و " او " ها . و اينها قدمهای اولی است‏ كه انسان از حالت منی و خودخواهی خارج می‏شود و به سوی غيردوستی می‏رود و " او " هم مورد توجهش قرار می‏گيرد . تجربه‏های خيلی قطعی نشان داده است ( 1 ) كه افراد پاك مجرد كه برای‏ اينكه بيشتر به اصلاح نفس خودشان برسند ، به اين عنوان و به اين بهانه ، ازدواج نكرده‏اند و يك عمر مجاهده نفس كرده‏اند ، اولا اغلبشان در آخر عمر پشيمان شده‏اند و به ديگران گفته‏اند ما اين كار را كرديم ، شما نكنيد ، و ثانيا با اين كه واقعا ملا بودند : در فقه و اصول مجتهد بودند ، ( اغلب‏ اينها حكيم و فيلسوف هستند ) حكيم و فيلسوف بودند ، عارف بودند ، تا آخر عمر و مثلا در هشتاد سالگی باز يك روحيه بچگی و جوانی و يك خاميهايی‏ در اينها وجود داشته است . مثلا يك حالت سبكی خاصی كه گاهی يك جوان‏ دارد ، می‏بينی همان حالت در اين آدم هشتاد ساله هست . و اين نشان می‏دهد كه يك پختگی هست كه اين پختگی جزء در پرتوی ازدواج و تشكيل خانواده‏ پيدا نمی‏شود ، در مدرسه پيدا نمی‏شود ، در جهاد نفس پيدا نمی‏شود ، با نماز شب پيدا نمی‏شود ، با ارادت به نيكان هم پيدا نمی‏شود . اين را فقط از همين جا بايد به دست آورد . و لهذا هيچوقت نمی‏شود كه يك كشيش ، يك كاردينال به صورت يك انسان كامل در بيايد ، اگر واقعا در كاردينالی‏ خودش صادق باشد .

پاورقی : . 1 و در اين جهت ماها بيشتر تجربه داريم ، چون افراد مجرد - يعنی‏ پاكان مجرد - در ميان روحانيين بيشتر بوده‏اند .