فلسفه تاريخ2 - صفحه : 186

است يا باز ؟ نه ، اينها ديگر طبقه بسته به آن معنا قائل نيستند . طبقاتی كه آنها می‏گفتند ، طبقات دوره ساسانی و غير آن ، طبقات اجتماعی ، طبقات‏ قراردادی بود ، يعنی می‏گفتند در نظام اجتماعی و در تشكيلاتشان طبقات بسته‏ است يعنی كسی حق نداشت از طبقه‏ای به طبقه ديگر برود . بچه آهنگر بايد آهنگر باشد ، نمی‏توانست مثلا برود معلم شود ، يعنی قانون اجازه نمی‏داد . اينها الان روی قانون بحث نمی‏كنند ، روی طبيعت بحث می‏كنند . تقسيم‏بندی طبيعت از كجا شروع می‏شود كه يك طبقه می‏شود طبقه كارگر ، يك طبقه هم می‏شود طبقه سرمايه‏دار ؟ گفتيم از اولی كه مالكيت پيدا شد اين دو طبقه به وجود آمد . آنوقت‏ قهرا طبقه كارگر و استثمارشده . . . (1) طبقه كارگر هيچ وقت سرمايه‏دار نمی‏تواند بشود ؟ اين طبقه كارگر نه ، ولی می‏گويد اين بعد به نفی او می‏رسد ، بعد ما می‏رسيم به جامعه بی‏طبقه . به اين معنا از طبقه خارج می‏شود . اگر به آن معنا باشد بنابراين عامل شخصيتش عامل مهمی می‏شود . اگر يك‏ كارگر سرمايه‏دار بشود بنابراين اين از يك طبقه به طبقه ديگر رفته ، بنابراين عامل شخصيتش در كار بوده . چطور می‏شود كه از يك طبقه به طبقه‏ ديگر می‏رود ؟ يا به عكس ، طبقه سرمايه‏دار يك اتفاق بيفتد بشود كارگر . بله ، نظير اين نقضها به اينها خيلی زياد وارد است ، از دو طرف هم‏ هست . ممكن

پاورقی : . 1 [ افتادگی از نوار است . ]