مساله ربا - صفحه : 57

پول و ساير اشيائی كه به امانت می‏گذارند هست و آن اينكه وقتی كسی پولی‏ را نزد ديگری به امانت می‏گذارد ، قصدش همان اسكناسها نيست بلكه آن‏ مقدار پول است . يعنی در ذهن دو طرف هست كه اگر اولی پولش را خواست‏ و دومی بلا فاصله آن مقدار پول را داد ، او امانتدار است . لازم نيست كه‏ اسكناسهای خودش را تحويل دهد . بنابراين اگر من هزار تومان نزد كسی‏ بگذارم و او با آن پول چيزی بخرد ولی همواره هزار تومان برای من كنار بگذارد ، در حقيقت تصرف در امانت نكرده و امانتدار است . مثل فرش‏ نيست كه اگر آن را تبديل به فرش ديگری نمايد ، فرش جديد با آن فرش‏ فرق داشته باشد و در نتيجه تصرف در امانت به شمار آيد . اسكناسها همه‏ از نظر اعتبار ، يكی هستند . بنابراين اگر در پول به امانت داده شده‏ تصرف شود ، تبديل به قرض نخواهد شد چون آن تصرف ، تصرف در امانت‏ نيست . به همين جهت اكثر مراجع تقليد در بهره پس‏انداز ايراد نمی‏كنند . در بهره سپرده ثابت يا غير ثابت ترديدهايی كرده‏اند ولی در پس انداز كه‏ حالت رقيقتری از سپرده است اشكال نكرده‏اند . جواب : در مسئله پس انداز ، من در ضمن عرايضم عرض كردم كه اين را همه می‏گويند كه يك وقت هست شكل قضيه شكل يك تعهد طرفينی است يعنی‏ يك قرارداد است ، يك معامله است . قرض دهنده و قرض گيرنده در واقع‏ به طور ضمنی [ قرار می‏گذارند ] يا برگی را پر می‏كنند كه اين شخص پس‏ انداز می‏كند يا سپرده می‏گذارد كه بعد از يك سال فلان مقدار سود بگيرد . اگر شكل يك تعهد را داشته باشد كه قهرا قانونا و عرفا قرض دهنده حق‏ دارد سود را مطالبه كند ، اين همان ربا است . و يك وقت هست شكل تعهد