فلسفه اخلاق - صفحه : 50

حد معين می‏خورم . چند لقمه به آخر مانده اراده می‏گويد كافی است ، از اين‏ بيشتر بخوری ناراحتی ايجاد می‏شود ، اگر چه ميل داری به خوردن نخور ، ديگر نمی‏خورم در عاطفه های انساندوستی هم همين جور است ای بسا در مواردی‏ عاطفه يك جور حكم می‏كند ، عقل و اراده جور ديگری حكم می‏كند عاطفه ، دلسوزی است ، دل آدم می‏سوزد ، ولی اراده و عقل دور انديشی است آيه ای‏ داريم در قرآن و شعری دارد سعدی آيه قرآن درباب زناكار است ، مرد زناكار و زن زناكار : « الزانية و الزانی فاجلدوا كل واحد منهما ماه جلده‏ و لا تأخذكم بهما رأفة فی دين الله ان كنتم تؤمنون بالله و اليوم الاخر و ليشهد عذابهما طائفة من المؤمنين » ( 1 ) . می‏گويد زن زناكار و مرد زناكار را مجازات كنيد ، تازيانه بزنيد و گروهی از مؤمنين هم شاهد اين‏ منظره باشند ولی قرآن متوجه است كه وقتی می‏خواهند يك انسان جانی را مجازات كنند خيلی افراد دلشان می‏سوزد ، می‏گويند خوب است كه از مجازات‏ صرف نظر بشود اين يك احساس آنی است فكر نمی‏كند كه اگر بنا بشود هر جانی از مجازات معاف بشود پشت سرش جنايت بعد از جنايت است كه‏ صورت می‏گيرد عاطفه می‏گويد مجازات نكن ، عقل و مصلحت می‏گويد مجازات‏ بكن ، با اينكه اينجا عاطفه ، عاطفه غير دوستی است و عاطفه خود دوستی‏ نيست ولی عاطفه كه منطق سرش نمی‏شود عاطفه ، دلسوزی است ، دست آدم را گرفته می‏گويد اين كار رانكن عقل و مصلحت اينجا خشونت به خرج می‏دهد می‏گويد تو نمی‏فهمی ، تو نزديك را می‏بينی و دور را نمی‏بينی ، اگر می‏توانستی دور را مثل نزديك ببينی چنين

پاورقی : 1 ) سوره نور ، آيه . 2