آشنايي با قرآن 4 - صفحه : 144

مؤمن است ، هر غير مسلمانی را ما می‏توانيم بگوييم " كافر " و آنچه‏ قرآن در اينجا تحت عنوان " كافر " می‏فرمايد شامل همه غير مسلمانها می‏شود ، يا اينكه كافر معنی خاصی دارد كه در واقع غير مسلمان به تقصير را شامل می‏شود و به اصطلاح غير مسلمان به قصور را شامل نمی‏شود ؟ علما يك اصطلاحی دارند كه اين اصطلاح ريشه قرآنی دارد ، جاهل را مقسم‏ قرار می‏دهند و می‏گويند جاهل بر دو قسم است : يا قاصر است و يا مقصر ، و طبعا هر خلافكاری اين طور است . يك نفر خلافكار و مجرم يك وقت قاصر است و يك وقت مقصر . " قاصر " يعنی كوتاه و " مقصر " يعنی كوتاهی‏ كننده . اگر كسی چيزی را نمی‏دانست و يا جرمی را مرتكب شد ، يك وقت‏ علت اين كار قصور يعنی دست نارسی و كوتاهی است ، يعنی او تقصير ندارد ، مقصر نيست و راهی غير از اين نداشته است ( 1 ) ، و يك

پاورقی : . 1 مثلا شما يك دهی را در ميان كوههای دور افتاده كه كمتر پای مردم‏ شهری به آنجا می‏رسد و كمتر پای مردم آنجا به شهر می‏رسد در نظر بگيريد . اگر در آنجا از يك جوان مثلا بيست ساله ، يكی از مسائل شكيات يا سهويات يا مساله‏ای در باب روزه يا خمس بپرسيد می‏بينيد خيره به شما نگاه می‏كند كه اين چه می‏گويد ؟ چه بسا هست كه اين مسائل اساسا در عمرش‏ به گوش او نخورده و اصلا متوجه نشده كه چنين چيزهايی هم هست . به يك‏ چنين آدمی " قاصر " می‏گويند چون اين بيچاره تقصيری ندارد ، از اولی كه‏ چشم به اين دنيا باز كرده خودش را در همين محيط ديده ، در خانواده‏ای‏ بوده كه در آن اصلا نماز و روزه‏ای وجود نداشته ، تا وقتی كه بزرگ شده و به سن بلوغ رسيده است و بعد دنبال همان كاری رفته كه پدر و مادرش رفته‏ بودند ، و اصلا اين گونه مسائل به فكرش نمی‏رسيده و كسی هم نبوده كه او را آگاه كند . از نظر قوانين به اصطلاح مدنی و دولتی هم ، دولت حق مؤاخذه از يك چنين افرادی را ندارد ، زيرا او چيزی نمی‏داند و اساسا اسم " قانون‏ مدنی " هم در عمرش به گوشش نخورده است .