درسهاي الهيات شفا2 - صفحه : 120

می‏خواهد ؟ برای اينكه وقتی تشنه می‏شود آب بنوشد . می‏پرسيم : نوشيدن آب‏ را برای چه می‏خواهی ؟ می‏گويد : برای رفع تشنگی . رفع تشنگی را برای چه‏ می‏خواهد ؟ آيا انسان رفع تشنگی را برای چيز ديگر می‏خواهد ؟ اگر كسی منطق‏ طبيعت را رها كند و به دنبال منطق عقل برود می‏گويد : رفع تشنگی را برای‏ اين می‏خواهم كه هلاك نشوم و ادامه حيات دهم . ادامه حيات برای چيست ؟ بالاخره در جائی متوقف می‏شود . البته يك كودك وقتی آب می‏نوشد اساسا فكر نمی‏كند كه برای ادامه حيات است ، اصلا اين حرفها به عقلش نمی‏رسد كه‏ اين از لوازم حيات است ، او چون تشنه است آب می‏نوشد . دقيقا هم‏ همين‏جور است . او فعلا چون تشنه است و فقط برای رفع تشنگی آب می‏نوشد ، نه اينكه صغری و كبری تشكيل دهد و نتيجه بگيرد كه من بايد آب را بنوشم‏ برای اينكه اگر آب ننوشم بدن من به قدر كافی آب ندارد ، و اگر به قدر كافی آب نداشته باشد . بعدا اختلال پيدا می‏شود و من از دنيا می‏روم و حياتم از دست می‏رود . اين چهره عقلانی كار است كه نه برای حيوان و نه‏ برای انسان از جنبه طبيعی‏اش مطرح نيست . پس يك سلسله امور برای انسان خير است ، يعنی مؤثر بالذات است . مثل كارهائی كه انسان به خاطر لذت می‏كند . اگر كسی بگويد : چرا چنين‏ كاری را انجام دادی ؟ جواب می‏دهد : برای اينكه لذت ببرم . لذت برای چه‏ ؟ لذت برای چيز ديگر نيست . از عضوی درد می‏كشد ، مثلا دندانش درد می‏كند ، دوا رويش می‏گذارد ، يا دندان را می‏كشد ، برای چه ؟ برای اينكه از درد خلاص بشود . از درد خلاص بشود برای چه ؟ می‏گويد : اين ديگر برای چه‏ نمی‏خواهد و متوقف می‏شوند . اشيائی كه مطلوب انسان هستند همه به مطلوب‏ بالذات منتهی می‏شود . پس ما درباره تناهی علل غائيه احتياج نداريم كه زياد بحث كنيم . ( 1 )

پاورقی : 1 - [ نوار از اينجا تا آخر فصل در دست نبود . به همين جهت از روی‏ جزوه دست نويس تنظيم گرديده است ] .