جهان بيني توحيدي - صفحه : 71

جمله آخر اين آيه كه ناظر به اين است كه آنگاه كه حكومت حق و خلافت‏ الهی برقرار می‏شود اهل ايمان از قيد اطاعت هر جباری آزادند ، به اين‏ صورت بيان شده كه تنها مرا عبادت می‏كنند و شريكی برای من نمی‏سازند . از اين معلوم می‏شود كه از نظر قرآن هر اطاعت امری عبادت است ، اگر برای‏ خدا باشد اطاعت خداست و اگر برای غير خدا باشد شرك به خداست . اين جمله عجيب است كه فرمانبرداريهای اجباری كه از نظر اخلاقی به هيچ‏ وجه عبادت شمرده نمی‏شود از نظر اجتماعی عبادت شمرده می‏شود . رسول اكرم‏ ( ص ) فرمود : « اذا بلغ بنو العاص ثلثين اتخذوا مال الله دولا و عباد الله خولا و دين‏ الله دخلا » ( 1 ) . هرگاه اولاد عاص بن اميه ( جد مروان حكم و اكثريت خلافای اموی ) به سی‏ تن رسد ، مال خدا را ميان خود دست به دست می‏كنند ، بندگان خدا را بنده‏ خود قرار می‏دهند و دين خدا را مغشوش می‏سازند . اشاره است به ظلم و استبداد امويان . بديهی است كه امويان نه مردم را به پرستش خود می‏خواندند و نه آنها را مملوك و برده خود ساخته بودند ، بلكه استبداد و جباريت خود را بر مردم تحميل كرده بودند . رسول خدا ( ص‏ ) با آينده‏نگری الهی خود ، اين وضع را نوعی شرك و رابطه " رب و مربوبی‏ " خواند .

پاورقی : . 1 شرح ابن ابی الحديد بر نهج البلاغه ، شرح خطبه . 128