حماسه حسيني2 - صفحه : 236

گنجايش اين را كه بتواند آنها را بشناسد و بشناساند و معرفی كند ، ندارد . بايد مدتها بگذرد ، بعد از مرگشان بار ديگر بازيابی و بازشناسی شوند و به اصطلاح امروز ، تولد جديد پيدا كنند . برای اين موضوع عرض كردم كه مثالهای زيادی هست . در ميان همه طبقات‏ همينطور است . همين حافظ كه مثالش را ذكر كردم ، آيا در زمان خودش ، همين شهرتی را كه در زمان ما دارد ، داشت ؟ نه . در زمان خودش كسی‏ ديوانش را هم جمع نكرد . خودش هم به خاطر روح عرفانی خاصی كه داشت ، با اينكه به او می‏گفتند ، علاقه‏ای به جمع آوری آن نداشت . حافظ يك مرد عالم است ، يعنی اول يك عالم است ، دوم يك شاعر ، و از اين جهت با سعدی يا فردوسی فرق می‏كند . اينها شاعر هستند و مثلا سی‏ چهل هزار بيت شعر گفته‏اند ، كارشان شاعری بوده . حافظ كارش شاعری نبوده‏ ، يك مرد عالم و مدرس و محقق بوده است . بعد از مرگش ، رفيقش كه‏ ديوانش را جمع كرده ، اهم آن كتابهايی را كه او تدريس می‏كرده ذكر نموده‏ است . مفسر و حافظ قرآن بوده ، تفسير قرآن می‏گفته ، كارش اين بوده . خودش هم در يك جا می‏گويد :

زحافظان جهان كس چوبنده جمع نكرد
لطائف حكمی با نكات قرآنی

در جای ديگر می‏گويد :

نديدم خوشتر از شعر تو حافظ
به قرآنی كه اندر سينه داری

و نيز در جای ديگر می‏گويد :