تعليم و تربيت در اسلام - صفحه : 190

توجيه می‏كردند ، گاهی می‏گفتند اگر ما آتش پرست هستيم شما هم خاك پرست‏ هستيد برای اينكه رو به كعبه می‏ايستيد ، و گاهی می‏گفتند ما آتش پرست‏ نيستيم آنچنانكه شما خاك پرست نيستيد ، ما رو به آتش می‏ايستيم نه‏ اينكه آتش را پرستش می‏كنيم . اين حرف در هيچ شكلش حرف درستی نيست . احساسی كه يك نفر مسلمان در مورد كعبه دارد و احساسی كه يك نفر زردشتی‏ در مورد آتش دارد - و هر دو احساس ناشی از تعليماتی است كه متون موجود دينی به آنها داده است - خيلی فرق می‏كند . يك نفر مسلمان كه رو به كعبه‏ می‏ايستد هيچوقت تصور نمی‏كند كه دارد كعبه را تقديس می‏كند ، و حتی در ذهن يك بچه هم نمی‏آيد كه هنگام ركوع و سجود دارم كعبه را تعظيم می‏كنم ، ولی هر آتش پرستی دارد آتش را پرستش می‏كند ، حالا به هر نوعی ، به‏ عنوان مظهری [ از خدا ] يا به هر عنوان ديگر . نمی‏گويند آتش را خالق‏ می‏دانيم . هر بت‏پرستی هم بت را خلق كننده نمی‏داند بلكه آن را تقديس‏ می‏كند . يك آتش پرست نيز آتش را تقديس می‏كند . به هر حال اينكه هنگام نماز همه بايد رو به يك جهت بايستند ، خود نوعی شكل دادن به عبادت است . روح عبادت يك امر مجردی است كه اگر انسان در گوشه خلوتی هم باشد و به قول سعدی سر به جيب مراقبت فرو برد و خدا را ياد كند ، آن روح برای او حاصل شده است ، ولی اسلام چنين عبادتی‏ را قبول ندارد . گذشته از اينكه خود شكلهای مختلف ركوع و سجود از نظر آن‏ تذكر تأثيراتی دارد يعنی هر حالتی نماينده يك خضوع و خشوع در حضور پروردگار است ،