سيري در نهج البلاغه - صفحه : 122

خودداری نمائيم . دزدی در گوشه جنگل به من حمله می‏كند ، آيا كافی است‏ فقط در مقابل زور تسليم شده كيسه‏ام را بدهم يا بايد از اين حد تجاوز نمايم و با وجود اين كه می‏توانم پول خود را پنهان كنم ، آنرا به رغبت‏ تقديم دزد نمايم ، تكليف من در مقابل قدرت دزد يعنی تفنگ چيست ؟ " ( 1 ) . هو بز كه در بالا به نظريه او اشاره شد هر چند در منطق استبدادی خويشتن‏ ، خداوند را نقطه اتكاء قرار نمی‏دهد و اساس نظريه فلسفی وی در حقوق‏ سياسی اينست كه حكمران ، تجسم دهنده شخص مردم است و هر كاری كه بكند مثل اينست كه خود مردم كرده‏اند ، ولی دقت در نظريه او نشان می‏دهد كه از انديشه‏های كليسا متاثر است . هوبز مدعی است كه آزادی فرد با قدرت‏ نامحدود حكمران منافات ندارد ، می‏گويد : " نبايد پنداشت كه وجود اين آزادی ( آزادی فرد در دفاع از خود ) قدرت حكمران را بر جان و مال كسان از ميان می‏برد يا از آن می‏كاهد ، چون‏ هيچ كار حكمران با مردم ، نمی‏تواند ستمگری خوانده شود ( 2 ) ، زيرا تجسم‏ دهنده شخص مردم است ، كاری كه او بكند مثل آن است كه خود مردم كرده‏اند ، حقی

پاورقی : 1 - همان مدرك صفحه 40 و نيز رجوع شود به كتاب آزادی فرد و قدرت‏ دولت تاليف آقای دكتر محمود صناعی ص 4 و . 5 2 - به عبارت ديگر هر چه او بكند عين عدالت است .