درسهاي الهيات شفا1 - صفحه : 130

كه در اين صورت آن را " مظنون خيرا " می‏نامند . 3 - فرق بين غايت و ضروری : مسأله ديگر فرق بين غايت و ضروری بود . اصل اشكال از اين قرار است كه گاهی غاياتی داريم كه خود غايتی دارند و اين غايات ، غايات ديگری دارند و . . . الی غير النهايه . ثم لقائل أن‏ يقول : قد يجوز أن يكون لكل غايه غايه ، . . . ، كه شيخ در پاسخ اين‏ اشكال می‏گويد بايد فرق بين غايت بالذات و بين ضروری را كه يكی از غايات بالعرض است شناخت و فرق بين آنها اين است كه : غايت يعنی آن‏ چيزی كه فاعل در جبلت و در ذات خودش او را می‏خواهد كه اين در مورد امور ارادی خيلی روشن است و حتی در مورد طبيعت نيز قائلند كه بسوی‏ مطلوب‏های بالذاتی حركت می‏كند . گاهی اين مطلوب بالذات بستگی به‏ مقدمه‏ای دارد كه در اين صورت آن مقدمه ، مطلوب بالعرض می‏شود . ( البته‏ گاهی اوقات چيزی كه بايد برای انسان مطلوب بالذات باشد مطلوب بالعرض‏ می‏شود مثل علم ) . امور ضروری را گويند بر سه قسم است : 1 - يك قسم ، اموری است كه مقدمه است برای غايتی بالذات مثل پول‏ برای آسايش . 2 - يك قسم ، اموری است كه بايد باشد تا اينكه غايت مورد نظر حاصل‏ شود ، مثلا برندگی برای شمشير ، غايت است ولی شرط اين كار صلابت است ، پس صلابت جنس هم در شمشير ، غايت است اما غايت بالعرض . 3 - يك قسم ديگر ، امور مقارن است ، مثلا آهن در شمشير ملازم با رنگ‏ خاص خود است . پس اين رنگ امر مقارن و ملازم است و آنرا نيز امر ضروری می‏گويند . پس امور ضروری سه قسمند : 1 - امری كه مقدمه غايت است 2 - امری كه‏ لازمه و تبع غايت است . 3 - امری كه مقارن غايت است . بعد می‏گويد : فهذه كلها غايات بالعرض الضروری . . . يعنی آنچيزهائی‏ را كه خيال می‏كنيد اين غايت ، غايتی دارد و آن غايت هم غايتی دارد و . . . در واقع