ده گفتار - صفحه : 125

صد سال پيش كه صاحب جواهر موفق شد يك دوره فقه بنويسد به زحمت‏ توانست اين كار را انجام دهد . می‏گويند در حدود بيست سالگی اين كار را شروع كرد و با استعداد فوق‏العاده و كار مداوم و عمر طويل ، در آخر عمر توانست دوره فقه را به آخر برساند . دوره جواهر در شش جلد بسيار ضخيم‏ چاپ شده . تمام كتاب " مبسوط " شيخ طوسی كه در عصر خود نمونه فقه‏ مشروح و مفصلی بوده شايد از نصف يك جلد از شش جلد جواهر كوچكتر باشد . بعد از صاحب جواهر ، مبانی فقهی جديدی به وسيله شيخ مرتضی انصاری اعلی‏ الله مقامه پی‏ريزی شد كه نمونه‏اش كتاب مكاسب و كتاب طهارت آن مرحوم‏ است . بعد از ايشان در مخيله كسی هم خطور نمی‏كند كه يك دوره فقه با اين‏ شرح و تحقيق تأليف يا تدريس كند . در اين وضع حاضر و بعد از اين پيشرفت و تكامل كه در فقه ما مانند ساير علوم دنيا پيدا شده و اين پيشرفت معلول مساعی علماء و فقهاء گذشته بوده‏ ، يا بايد علماء و فقهاء اين زمان جلو رشد و تكامل فقه را بگيرند و مانع‏ ترقی آن گردند و يا بايد آن پيشنهاد متين و مترقی را عملی كنند ، رشته‏های‏ تخصصی به وجود بياورند و مردم هم در تقليد ، تبعيض كنند همان‏طوری كه در رجوع به طبيب تبعيض می‏كنند .

شورای فقهی

پيشنهاد ديگری هم داريم كه عرض می‏كنم و معتقدم اين مطالب هر اندازه‏ گفته شود بهتر است و آن اينكه در دنيا در عين اينكه رشته‏های تخصصی در همه علمها پيدا شده و موجب پيشرفتها و ترقيات محير العقول