توحيد - صفحه : 320

اينها همه جزء خميره و ذات ماست و اصلا از يكديگر جدايی‏پذير نيست . بنابراين حساب ، " چرا اين‏طور شد " ، " چرا آن‏طور شد " ، " چرا بايد اين‏طور باشد " [ معنی ندارد ] ، در نظام كل هر چيزی در جای خودش‏ تخلف‏ناپذير است و نمی‏تواند غير از اين باشد . اگر شما ايرادی داريد ، در مجموع بايد سؤال كنيد : اين مجموع كه يك‏ واحد است ، اين بشر كه در حكم يك واحد است ، اين بشر كه در ابتدا آن‏ مراحل را طی كرده است كه ميليونها افرادش را وبا از ميان می‏برده است ، ظلم و قساوت از ميان می‏برده تا رسيده به اين مرحله ، تا آينده‏ای كه‏ انتظار دارد كه : " « يملا الارض قسطا و عدلا بعد ما ملئت ظلما و جورا » " ( 1 ) و اصلا شر و بدی از جامعه بشر رخت بربندد ، آيا اين مجموع كه‏ يك نظام تكاملی را تشكيل داده و آن را بايد مجموعا يك واحد در نظر بگيريم ، درست است يا نادرست ؟ تا بگوييم درست است . باز مثل اين است كه شما درباره يك فرد قضاوت كنيد كه چرا من كه‏ امروز يك انسان چهل ساله هستم ، فردی هستم كه از خودم دفاع می‏كنم ، زندگی خودم را شخصا اداره می‏كنم ، پول درمی‏آورم ، بايد اين طور باشم ؟ آيا اين ظلم نيست كه من در سی و چند سال پيش يك بچه ضعيف ناتوانی‏ بودم كه آن لله هر بلايی می‏خواست سر من درمی‏آورد ؟ چرا آن بچه من نيست ، چرا من آن بچه نيستم ؟ آن بچه همين تو هستی و تو هم همان بچه هستی ، آن‏ مرحله را طی كرده‏ای كه به اين مرحله رسيده‏ای . در واقع يك " واقعيت " است كه اين مراحل را طی می‏كند . اگر آن مرحله كودكی را طی نكرده بودی ، به اين مرحله كمال و رشد امروز نمی‏رسيدی ، امكان نداشت كه برسی ، امكان‏ نداشت كه از اول شما را به اين حالت سی سالگی و چهل سالگی بيافرينند . پس اينها حساب تبعيض نيست . - اگر مسأله تبعيضاتی را كه در اين دنيا وجود دارد با مسأله آخرت توأم‏ نكنيم ، نمی‏توانيم اين ظلمها را توجيه كنيم . يا بايد اقرار كنيم كه در طبيعت مقداری ظلم هست و صانع طبيعت آنها را خواسته يا بايد بگوييم‏ كمبود اينها را در آخرت جبران می‏كند . استاد : اينكه من اين را ذكر نمی‏كنم ، برای اين است كه متكلمين اين‏ طور فكر

پاورقی : . 1 اعلام‏الوری ، ص . 401