انسان و سرنوشت - صفحه : 114

مخصوصا مسيحيان متوجه اين فكر بكر عالی شدند . در تاريخ ادبی ايران تأليف ادوارد براون جلد اول صفحه 413 می‏گويد : " فن كرمر معتقد است فكر آزادی اراده را معبد الجهنی به تقليد و تبعيت از يك ايرانی موسوم به سنبويه در پايان قرن هفتم [ ميلادی ] در دمشق ترويج می‏كرد " . در صفحه 412 می‏گويد : " به نظر فن كرمر محل تكوين و تكامل معتقدات اين قوم دمشق بوده و تحت نفوذ متألهين بيزانس ، علی‏الخصوص يحيی دمشقی و مريد او ثيودور ابوقره بوده است " . معلوم می‏شود به نظر فن كرمر آن ايرانی هم كه به عقيده او ابتدائا فكر آزادی و اختيار را به معبد جهنی تلقين كرد ، از فيوضات متألهين مسيحی‏ رومی بهره‏مند شده است ! اگر اينچنين است پس برای بحث در مسائل توحيد و معاد و بلكه نماز و روزه هم بايد اينچنين ريشه تاريخی جستجو كنيم و لابد علت اينكه مسلمين‏ متوجه بحث در توحيد و معاد و نماز و روزه شدند ، سوابقی است كه اين‏ مباحث در حوزه‏های مسيحی داشته است ! حقيقت اين است كه مستشرقين نه صلاحيت تحقيق در عقايد و افكار اسلامی‏ را دارا می‏باشند و نه غالبا حسن نيت آن را . آنجا كه در مقام تجزيه و تحليل افكار و عقايد اسلامی برمی‏آيند و فی‏المثل وارد مسائل مربوط به كلام‏ اسلامی يا عرفان و تصوف يا فلسفه می‏شوند ، آن قدر مهملات به هم می‏بافند كه موجب تعجب و